اخبار

رادیوفردا: چند ماه پس از افشای اسناد منسوب به برنامه اتمی ایران توسط نخست‌وزیر اسرائیل، یک فرمانده سابق سپاه پاسداران می‌گوید، آمریکا و اسرائیل «سازمان اطلاعاتی درون ایران ایجاد کرده‌اند».

در سال‌های اخیر گزارش‌هایی درباره بازداشت برخی مقامات امنیتی ایران به اتهام جاسوسی برای اسرائیل و همچنین نقش این کشور در موضوع ترور دانشمندان اتمی ایران، انفجار دریک پادگان نظامی و کشته شدن حسن تهرانی‌مقدم منتشر شده است.

حال حسین علایی، فرمانده سابق ستاد مشترک سپاه پاسداران ایران، می‌گوید که اسرائیل از ۱۵ سال پیش در ایران یک «شبکه گسترده اطلاعاتی در حوزه‌های هسته‌ای، موشکی، حوزه سیاسی و اقتصادی» ایجاد کرده است.

آقای علایی که پیش ازاین سمت‌هایی چون فرمانده نیروی دریایی و ستاد مشترک سپاه پاسداران را عهده‌دار بوده در مصاحبه با سایت خبرآنلاین گفت که سازمان مجاهدین خلق همیشه «سازمان‌های اطلاعاتی و عملیاتی» در ایران داشته است.

او این سازمان را متهم کرد که با اسرائیل و آمریکا همکاری اطلاعاتی داشته است.

این فرمانده سابق سپاه اما اعلام کرد که آمریکا و اسرائیل ضمن همکاری با این گروه خود به صورت مستقل «شبکه اطلاعاتی در ایران راه‌اندازی کرده‌اند».

«سرقت اسناد هسته‌ای ایران»

نخست‌وزیر اسرائیل روز ۱۰ اردیبهشت گفته بود که نهادهای اطلاعاتی کشورش به اصل آرشیو برنامه هسته‌ای محرمانه ایران دسترسی یافته و آن را از چند هفته پیش به اسرائیل آورده‌اند.

بنیامین نتانیاهو افزود: این آرشیو «حقیقی» و «مدارک اصلی ایرانی» که نیم تن مدرک است و شامل حدود یکصد هزار برگ سند و ۱۸۳ سی‌دی است، نشان می‌دهد که ایران برنامه هسته‌ای محرمانه خود با نام «عماد» را با هدف تولید بمب اتمی و سوار کردن کلاهک‌های هسته‌ای پرقدرت روی موشک‌های بالستیک دنبال کرده بود.

سه ماه پس از آن سه خبرنگار نیویورک تایمز، واشینگتن‌ پست و وال‌ستریت جورنال برای دیدن و مرور برخی از این اسناد به اسرائیل دعوت شدند.

به نوشته این نشریات، مأموران اسرائیلی شامگاه ۲۴ بهمن پارسال توانستند وارد ساختمانی شوند که ۳۲ گاوصندوق حاوی اطلاعات مهم هسته‌ای ایران را در خود جای داده بود.

بر اساس این گزارش، انباری که مأموران اسرائیل به آن نفوذ کردند از سال ۲۰۱۵ و پس از توافق هسته‌ای بین ایران و شش قدرت جهانی معروف به برجام مورد استفاده قرار گرفت.

بنیامین نتانیاهو در حال نشان دادن آنچه اسناد هسته‌ای ایران عنوان کرده که از سوی دستگاه اطلاعاتی اسرائیل ربوده شده است.
به نوشته نیویورک تایمز، مقام‌های ایران آگاهانه این اسناد را در محله‌ای تجاری و بدون ارتباط به برنامه اتمی نگهداری می‌کردند و حتی برای برنیانگیختن شک همسایگان، در ساعات غیراداری نگهبانی بر این ساختمان نگمارده بودند.

براساس همین گزارش، مأموران اسرائیلی برای نفوذ به این ساختمان تنها تا هنگام آمدن کارکنان، یعنی دقیقا شش ساعت و ۲۹ دقیقه، فرصت داشتند تا مدارک هسته‌ای ایران، حاوی ۵۰ هزار صفحه، ۱۶۳ سی‌دی، و همچنین ویدئوها و نقشه‌های مهم را به سرقت ببرند.

در سال‌های گذشته نیز گزارش‌هایی درباره دستگیری برخی از مقامات امنیتی ایران به اتهام جاسوسی برای اسرائیل منتشر شده است.

از جمله رضا علیجانی، فعال ملی- مذهبی، در مصاحبه با رادیو فردا گفته بود که دو مسئول میز اسرائیل در وزارت اطلاعات و همچنین سازمان اطلاعات سپاه پاسداران به اتهام جاسوسی برای اسرائیل بازداشت و اعدام شده‌اند.

وی همچنین گفته بود که فردی در ازای دریافت حدود ۶۰ هزار دلار در یک سال اطلاعات و نقشه کل پادگان‌های سپاه در تهران را به اسرائیلی‌ها داده است.

«خرابکاری» در برنامه موشکی ایران

پیشتر نیز گزارش‌هایی درباره خرابکاری اسرائیل در برخی از برنامه‌های موشکی ایران منتشر شده اما این گزارش‌ها به صورت رسمی تایید نشده است.

در پی انفجاری که در آبان‌ماه سال ۱۳۹۰ در زاغه مهمات يکی از پادگان‌های سپاه در بيدگنه، حوالی شهر ملارد در ۲۰ کيلومتری تهران، رخ داد، حسن تهرانی‌مقدم، مسئول سازمان خودکفايی و تحقيقات صنعتی سپاه و ۱۶ تن ديگر از نيروهای سپاه پاسداران کشته شدند.

پس از آن حسن تهرانی‌مقدم، به عنوان «بنيان‌گذار واحد توپخانه و موشکی سپاه» در جريان جنگ ايران و عراق و از «بنیان‌گذاران واحد موشکی حزب‌الله لبنان» معرفی شد.

برادر او گفته بود که این انفجار زمانی رخ داد که آقای تهرانی‌مقدم (طهرانی‌مقدم) در حال آزمایش «یک موشک بالستیک قاره‌پیما بود». او بعدا این حرف‌ را پس گرفت.

در آن زمان گزارش‌های مختلفی در رسانه‌های بین‌المللی پیرامون دخالت اسرائیل در این انفجار منتشر شد که سپاه این گزارش‌ها را رد کرد.

«ترور دانشمندان هسته‌ای ایران»

از سال ۸۸ به بعد نیز شماری از «دانشمندان» و دست اندرکاران برنامه هسته‌ای ايران ترور شدند. ترور چهار تن از اين افراد يعنی مسعود علی‌محمدی، مجيد شهرياری، داريوش رضايی‌نژاد و مصطفی احمدی‌ روشن به مرگ آنها منجر شد و ترور فريدون عباسی دوانی، رئيس سابق سازمان انرژی اتمی، نيز به مجروح شدن او انجاميد.

به دنبال اين وقايع، اواخر سال ۸۹، مجيد جمالی فشی به اتهام ترور سعيد علی‌محمدی دستگير شد. وی شهريور ۹۰ به اعدام محکوم شد و ۲۶ ارديبهشت‌ماه سال ۹۱ حکمش به اجرا در آمد.

در خردادماه سال ۹۱ وزارت اطلاعات ايران از دستگيری «۲۰ نفر» از عوامل ترور دانشمندان هسته‌ای ايران خبر داد.

دو ماه بعد تلويزيون ايران فيلمی با عنوان «کلوب ترور» پخش کرد که در آن شش زن و هشت مرد به دست داشتن در ترور دانشمندان هسته‌ای «اعتراف» می‌کردند.

در اين فيلم شماری از افراد اظهار کردند که در پايگاهی در حومه تل‌آويو در اسرائيل و يکی از کشورهای همسايه آموزش ديده و نحوه بمبگذاری و عمليات شناسایی را تعليم ديده‌اند.

اسرائيل تاکنون دست داشتن در ترور دانشمندان هسته‌ای ايران را نه تکذيب و نه تأييد کرده‌ است.

درکنار گزارش ها درباره بازداشت افرادی در ایران به اتهام جاسوسی برای اسرائیل، گونن سگو، وزیر سابق انرژی اسرائیل، به اتهام «جاسوسی برای ایران» بازداشت شده و روز ۱۴ تیر دادگاه او به صورت غیرعلنی در دادگاهی در اورشلیم/ بیت‌المقدس برگزار شد.

بر اساس گزارش سایت خبرآنلاین و رادیو فردا/ ا.م/ ک.ر

صدای آمریکا: کاخ سفید به گزارشها درباره ادعای آمادگی ایالات متحده برای حمله به ایران واکنش نشان داد و گفت چنین گزارش هایی را تایید نمی کند.

«هوگان گید لی» معاون سخنگوی کاخ سفید به خبرنگاران گفت: آنچه می توانم بگویم این است که موضع رئیس جمهوری درباره ایران، از جمله در مورد اقدامات بی ثبات سازی در منطقه و تمایل و تلاش برای دستیابی به سلاح هسته ای بسیار روشن است.

وی افزود: این یکی از دلایلی است که او توافق برجام را بدترین توافق در تاریخ دانست چون مانع از دستیابی ایران به سلاح هسته ای نمی شود و در واقع آن راه را برای جمهوری اسلامی هموار می کند.

معاون سخنگوی کاخ سفید افزود: ایالات متحده با همکاران و متحدانش تلاش می کند تا ایران را وادار به تغییر رفتارو توقف اقدامات خود در سراسر منطقه کنیم و با اسرائیل نیز در چارچوب همین هدف کار می کنیم.

روز گذشته، شبکه «ای بی سی» به نقل از منابع خود گزارش داده بود که ایالات متحده آمریکا آماده است بزودی به تاسیسات اتمی ایران حمله کند و این پیش بینی نشان می دهد حمله ممکن است ماه آینده صورت گیرد.

همزمان روز جمعه جیم متیس وزیر دفاع آمریکا این گزارش را «خیالبافی» نامید. وی گفت: اطمینان دارم این اقدام (حمله به ایران) چیزی نیست که در حال حاضر در دست بررسی باشد. فکر می‌کنم داستان‌سرایی، بهترین توصیفی است که می‌توانم درباره آن بگویم

پیش از این، «مالکوم ترونبول» نخست وزیر استرالیا، نیز گزارش شبکه تلویزیونی «ای بی سی» استرالیا را که می گوید وزیران ارشد این کشور برای حمله احتمالی آمریکا به تاسیسات هسته ای ایران آماده می شوند، «گمانه زنی» خواند.

روزنامه گاردین با انتشار این خبر، به نقل از مالکون ترونبول نوشت: «من امروز خبری در ای بی سی دیدم که به نقل از منابع دولتی استرالیا چنین ادعایی می کرد.»

به نوشته گاردین، ترونبول در مورد این گزارش گفت: «این گمانه زنی است، و از منابع ناشناس نقل قول می کند.»

نخست وزیر استرالیا به رادیوی ای بی سی گفت: «ای بی سی حتی پیش از پخش این خبر با من یا دفتر من تماسی نگرفت.»

او گفت: «آنها با وزیر خارجه یا دفتر او، وزیر دفاع یا دفتر او، یا رئیس ستاد نیروهای دفاعی تماسی نگرفتند.»

به گزارش ای بی سی، ترونبول گفت: «باید بگویم که هیچ دلیلی ندارم که باور کنم این خبر پایه و اساسی حقیقی دارد.»

یک منبع ارشد امنیتی به ای بی سی گفته بود که تاسیسات دفاعی استرالیا، از جمله تاسیسات کاملا مخفی «پاین گپ» در «قلمروی شمالی» این کشور ممکن است در شناسایی اهدافی در ایران نقش ایفا کنند.

این مبنع به ای بی سی همچنین گفته بود که سرویس های اطلاعاتی بریتانیا نیز ممکن است در این امر مشارکت کنند.

رادیوفردا: یووال اشتاینیتز، وزیر ارشد اسرائیلی، می‌گوید در تعیین آینده و سرنوشت جمهوری اسلامی ایران سه امر ملاک و معیار در شرایط کنونی، اساسی است: فشار اقتصادی، قاطعیت نظامی و تصمیمی که رهبر کره شمالی در مورد مذاکرات با آمریکا بگیرد.

این وزیر عضو حزب حاکم لیکود این موضوع را در همایشی با موضوع ایران در یک اندیشکده اسرائیلی عنوان کرده است.

مرکز مطالعات امور مردمی و سیاسی اورشلیم، به ریاست دکتر دوری گلد، مدیرکل پیشین وزارت امور خارجه اسرائیل، چهارشنبه ۲۰ تیر همایشی را حول این پرسش برگزار کرد که «آیا ]جمهوری اسلامی[ ایران به سوی فروپاشی می‌رود؟» و پیامدهای چنین امری برای منطقه و اسرائیل چیست.

این همایش با پخش کلیپی از سخنان دونالد ترامپ در اعلام خروج آمریکا از برجام و سپس صحنه‌هایی از تشدید تظاهرات مردمی ایران در دوره اخیر و شعارهایی که در آن ایرانیان سران حکومت تهران را به چاره‌اندیشی برای بهبود حال و روز ملت ایران فرا می‌خوانند، آغاز شد.

یووال اشتاینیتز که سخنران اصلی این نشست بود، به فشارهای اقتصادی تشدید یافته در دوره اخیر علیه ایران اشاره کرد و یادآور شد که ده‌ها شرکت بین‌المللی کوچک و بزرگ همکاری با اقتصاد آمریکا را بر ایران ترجیح داده و از ایران رفته‌اند.

به گفته آقای اشتاینیتز، برای این تصمیم که برای مثال، شرکت‌های مسافربری هوایی پرواز به ایران را قطع کنند، نیازی به فشار بر دولت‌های غربی نیست، زیرا این شرکت‌ها منافع اقتصادی خود را در نظر می‌گیرند.

او تأکید کرد که هدف، از جمله این است که به گفته برایان هوک، مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا، صادرات نفت ایران به صفر برسد و ایران به شرایطی سقوط کند که دیگر حتی هیچ شرکت هوایی خارجی مسافری به ایران نبرد و از ایران پرواز نکند.

این وزیر اسرائیلی که خود سال‌ها در مقام وزارت راهبردی مسئول «پرونده ایران» بوده، همچنین افزود که فشار اقتصادی ماه‌های آینده، دور کم‌سابقه‌ای از تحریم‌ها علیه ایران خواهد بود و به گفته او، نتیجه فشار اقتصادی جدید تا یک سال دیگر روشن خواهد شد.

آقای اشتاینیتز افزود ما با برجام مخالف بودیم و آن را بد و ناکافی می‌دانستیم اما باید اذعان کنیم که قدردان باراک اوباما بودیم که فشارهای اقتصادی شدیدی را بر ایران پایه‌گذاری کرد که قبل از آن سابقه نداشت. اما به گفته او در مقایسه با تحریم‌های دوران اوباما، به زودی فشارهای خردکننده تازه‌ای در عرصه اقتصاد بر ایران وارد خواهد شد.

این وزیر حزب حاکم اسرائیل افزود، با تشدید فشارها و فروپاشی اوضاع اقتصادی ایران، ممکن است سران تهران بازگشت به میز مذاکرات را در نظر بگیرند اما این احتمال نیز هست که شاخ و شانه کشیدن و سرسختی بیشتر را در پیش بگیرند.

یووال اشتاینیتز گفت، فشار اقتصادی اما باید با قاطعیت نظامی همراه باشد؛ امری که در دوران باراک اوباما چندان جدی گرفته نمی‌شد؛ اما در دوران دونالد ترامپ ایران درک می‌کند که کسی سر شوخی ندارد؛ به گفته او، اگر ایران تهدید به بستن تنگه هرمز را عملی کند و منطقه را شعله‌ور کند، این امر می‌تواند به یک برخورد جدی نظامی کشیده شود.

وزیر اسرائیلی گفت تحرکات و شاخ و شانه کشیدن احتمالی نظامی ایران و یا رفتن ایران به سوی مسیر تلاش برای دستیابی به بمب هسته‌ای ممکن است با حمله آمریکا حتی به تأسیسات هسته‌ای ایران پاسخ بگیرد و آمریکا از توان نابود کردن هر سایت هسته‌ای، فارغ از اینکه کجا باشد و فارغ از اینکه ایران چه پدافند هوایی داشته باشد، برخوردار است.

او گفت جمهوری اسلامی ایران باید درک کند که آمریکا عزم راسخی در رویارویی با ایران دارد و لذا باید تغییر رویه دهد.

اما به گفته یووال اشتاینیتز، وضعیت ایران تا حد زیادی به سرنوشت مذاکرات کره شمالی و آمریکا بستگی دارد؛ او افزود اگر تلاش‌های دونالد ترامپ برای خلع سلاح هسته‌ای پیونگ یانگ در ماه‌های آینده موفقیت‌آمیز باشد، فشار داخلی در ایران افزایش خواهد یافت اما اگر سرانجام کره شمالی تغییر نکند، قاطعیت ایران نیز برای نشان دادن سرسختی بیشتر خواهد شد، زیرا آنها به خود خواهند گفت که کمتر از کره شمالی نیستند که به سوی سازش با آمریکا بروند.

یووال اشتاینیتز این را همچنین یادآور شد که اسرائیل در پشت پرده برخی از فشارهای سال ۲۰۱۵ به قدرت‌های مذاکره‌کننده پیش از دستیابی به برجام، با هدف تعیین شرایط سخت‌گیرانه‌تر بود. او گفت، برخی از خواسته‌های ما با مذاکره‌کنندگان آمریکایی پیش نمی‌رفت و من به لورن فابیوس، وزیر خارجه وقت فرانسه، تلفن کردم و خواسته‌ها را مطرح کردم و او نیز در برهه حساسی از مذاکرات آن را عنوان کرد و بعد از مدتی تهران ناچار به قبول آنها شد.

در همایش مرکز مطالعات اورشلیم، دکتر دوری گلد، آماری از بودجه سالیانه ایران در سال‌های مختلف را ارائه کرد تا نشان دهد که جمهوری اسلامی ایران بخشی عمده از درآمد نفت و گاز خود را به امور نظامی و تحرکات منطقه‌ای اختصاص می‌دهد؛ زیرا به گفته او تهران نشان داده که «به جای کره برای مردم خود، سلاح را ترجیح می‌دهد» اما «مردم ایران نیز این را درک کرده و برای همین است که به پا خاسته‌اند» و در این راستا، تشدید فشارها «اهمیت دارد».

به گفته آقای گلد، دولت باراک اوباما بر این تصور بود که با برجام و تعامل با تهران، می‌توان حکومت ایران را به تغییر رویه کشاند، اما رهبران تهران به جای آن، به تقویت جای پای خود در منطقه روی آوردند.

دوری گلد همچنین گفت که ایران درصدد شیعه کردن بخش‌هایی از منطقه است و حتی عزم کرده تا شرق سنی‌نشین ترکیه را شیعه کند و یا در پشت پرده پیشنهاد ایران برای تقویت گردشگری ایرانی در اردن هاشمی، زیر لوای بردن شیعیان به مزار امامزاده‌های کم نام و نشان، فکر تقویت شیعه در این بخش از خاورمیانه قرار دارد.

او یادآور شد که ایران در دوره طولانی که با سودان همکاری نزدیک داشت، ضمن انتقال کاروان‌های سلاح از سودان برای حماس، سودای تقویت نفوذ شیعی خود در منطقه را در سر داشت.

به گفته این مقام ارشد پیشین اسرائیلی، حتی زمانی که مراکش بعد از مدت‌ها قطع رابطه با ایران همکاری با تهران را از سر گرفت، جمهوری اسلامی ایران باز از اندیشه گسترش شیعی‌گری در مراکش و صحرای غربی باز نماند، به گونه‌ای که مراکش بهار سال جاری در زمینه همکاری ایران با جبهه پولیساریو که استقلال منطقه صحرای غربی در این کشور را در سر می‌پروراند، با تهران قطع رابطه کرد.

ژنرال ذخیره یوسی کوپرواسر، از مقام‌های ارشد پیشین نظامی و سیاسی اسرائیل نیز در همایش مرکز مطالعات اورشلیم از اتحادیه اروپا به خاطر سیاست خود در ارتباط با ایران انتقاد کرد و گفت اروپاییان هنوز در حالت «تکذیب» هستند، اما آنها نیز ناچار خواهند شد که پای خود را از اقتصاد ایران بیرون بکشند.

در کنار چند سخنران دیگر در این همایش، این نشست این یک مهمان اسکایپی ایرانی‌تبار نیز از بریتانیا داشت؛ جواد خادم، از اعضای کابینه شاپور بختیار، آخرین نخست‌وزیر ایران در آستانه انقلاب اسلامی بهمن ۵۷؛ او از جمله گفت که اسرائیلی‌های با هوش باید راه‌های دیگری، غیر از راهکارهایی که به تشدید فشار بر طبقه متوسط ایران تعبیر شود، بیابند.

او ابراز نظر کرد که اکثر مردم ایران ضداسرائیلی نیستند و پیشنهادهایی که برای مثال از سوی نخست‌وزیر اسرائیل در مورد آب به ایرانیان ارائه شده، خوب است اما برخی از ایرانیان نیز فکر می‌کنند که اسرائیل آمریکا را به تشدید فشار بر ایران تشویق می‌کند؛ کاری که در نهایت زندگی را برای طبقه متوسط ایران سخت‌تر می‌کند.

او بارها از پشتیبانی افرادی از حامیان دونالد ترامپ از سازمان مجاهدین خلق ایران انتقاد کرد و گفت، وقتی ایرانیان می‌بینند که افرادی مانند رودی جولیانی در کنار سران سازمان مجاهدین خلق می‌ایستند، ناخشنود می‌شوند؛ اشاره‌ای به حضور آقای جولیانی، چهره جمهوری‌خواه آمریکایی، در همایش سالانه اخیر این سازمان در فرانسه.

به گفته آقای خادم، «دنیا تنها در مورد تغییر حکومت ایران حرف می‌زند اما نه درباره روز بعد از آن».

بی‌بی‌سی: حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران که به اروپا سفر کرده، اقدامات آمریکا برای قطع صدور نفت ایران واکنش نشان داده است. وی در سوئیس با آلن برسِت، رئیس نوبتی شورای کنفدراسیون سوئیس ملاقات و از جمله درباره خروج آمریکا از برجام با او گفتگو کرده است.

به گزارش منابع خبری، آقای روحانی شامگاه گذشته با گروهی از ایرانیان مقیم سوئیس در برن دیدار کرد و بخش عمده ای از سخنان خود را به خروج ایالات متحده از برجام و بازگشت تحریم های اقتصادی آن کشور علیه ایران اختصاص داد. وی گفت که “هدف واقعی آمریکا از تحریم، فشار به زندگی مردم است اما آنها ادعا می‌کنند که می‌خواهند به دولت ایران فشار بیاورند اما وقتی مایحتاج ضروری مثل دارو و نهاده‌های دامی را تحریم کنند به چه کسی فشار می‌آورند؟”

روز گذشته، یک مقام وزارت خارجه آمریکا با برگزاری مصاحبه مطبوعاتی اهداف دولت آن کشور از بازگشت تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران را تشریح کرد. او در مورد بر عزم آمریکا برای قطع دسترسی دولت ایران به منابع ارزی گفت که این منابع به جای رفاه مردم صرف “حمایت از تروریسم، گسترش ناامنی در منطقه و دنبال کردن برنامه‌های پر هزینه موشکی و هسته‌ای می شود.” این مقام وزارت خارجه آمریکا در عین حال تاکید کرد که اقلام ضروری به خصوص غذا و دارو مشمول هیچگونه تحریمی نخواهد شد.

آقای روحانی در سخنان شامگاه گذشته خود به خصوص دولت آمریکا را به خاطر تلاش برای وادار کردن سایر کشورها با قطع خرید نفت از ایران محکوم دانست. او گفت: “آمریکایی‌ها مدعی شده‌اند که میخواهند به طور کامل جلوی صادرت نفت ایران را بگیرند، آنها معنی این حرف را نمی‌فهمند، چرا که اصلا معنی ندارد که نفت ایران صادر نشود و آن وقت نفت منطقه صادر شود، اگر شما توانستید این کار را بکنید تا نتیجه اش را ببینید.”

حسن روحانی در این مورد توضیح بیشتری نداد اما در گذشته و به خصوص هنگام جنگ ایران و عراق، مقامات ایرانی هشدار می‌دادند که در صورت قطع صدور نفت ایران، به منظور جلوگیری از صادرات نفت از منطقه، تنگه هرمز را مسدود خواهند کرد. در واکنش به تهدید ایران برای قطع دسترسی کشورهای حامی عراق به منابع مالی، در سال ۱۹۸۷ نیروی دریایی آمریکا به مدت یک سال حفاظت از تانکرهای حامل نفت صادراتی برخی از کشورهای حوزه خلیج فارس را به منظور جلوگیری از حمله احتمالی ایران برعهده گرفت. برخی از ناظران حضور گسترده دریایی کشورهای غربی در خلیج فارس را نتیجه نگرانی ناشی از “خطر ایران” برای کشتیرانی بین‌المللی دانسته‌اند.

هنوز مقامات آمریکا و کشورهای منطقه به اظهارات آقای روحانی واکنشی نشان نداده‌اند اما از آنجا که تنگه هرمز یک آبراه تجاری بین‌المللی است بستن یا به مخاطره انداختن رفت و آمد تجاری احتمالا واکنش تند کشورهای ذینفع و جامعه جهانی را در پی دارد.

ژاپن در مورد تحریم نفتی ایران با آمریکا گفتگو می‌کند

آمریکا: ۵۰ شرکت برای کاهش روابط تجاری با ایران اعلام آمادگی کرده‌اند

همچنین به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر رئیس جمهوری ایران، شامگاه گذشته رئیس جمهوری سوئیس در هتل محل اقامت آقای روحانی در برن، پایتخت سوئیس،با او دیدار کرد و دو طرف در مورد روابط دوجانبه و مسایل مهم منطقه به گفتگو پرداختند. براساس این گزارش، آقای روحانی گفت که از نظر جمهوری اسلامی “هیچ مانعی برای توسعه و تقویت روابط” بین دو کشور وجود ندارد و خواستار توسعه و تعمیق این روابط شد.

او در این دیدار از تصمیم ایالات متحده در خروج از توافق هسته‌ای – برجام – انتقاد کرد و گفت که این اقدام نشان داد که آمریکا “به تعهداتش در عرصه بین‌المللی پایبند نیست.”

آقای برست نیز روابط سوئیس و ایران در زمینه های مختلف را خوب توصیف کرد و گفت که زمینه‌های گسترش روابط در زمینه های علمی و اجرای پروژه های مشترک وجود دارد.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر رئیس جمهوری ایران، آلن برست همچنین “بر حمایت کشورش از برجام تاکید نهاد” و گفت که “این توافق پس از مذاکرات طولانی حاصل شده و به تایید شورای امنیت سازمان ملل هم رسیده و همه کشورها باید برای حفظ آن تلاش کنند.”

طبق قانون اساسی سوئیس، اعضای شورای فدراسیون ضمن ایفای وظایف اجرایی خاص خود، مشترکا مقام ریاست کشور را برعهده دارند اما رئیس شورا، که به طور نوبتی به مدت یک سال این سمت را در دست می گیرد، اصطلاحا رئیس جمهوری سوئیس نامیده می‌شود. او در زمان تصدی این سمت ارشدترین مقام اجرایی نیز محسوب می‌شود.

از زمان قطع روابط دیپلماتیک ایران و آمریکا پس از گروگانگیری دیپلمات‌های آمریکایی در سفارت ایران، سفارت سوئیس در تهران حافظ منافع ایالات متحده در ایران بوده است و کارکنان این سفارتخانه اداره امور دفتر حفاظت از منافع آمریکا در ایران را برعهده داشته‌اند.

دستگیری یک دیپلمات ایرانی در ارتباط با ‘طرح بمب‌گذاری’ در گرد‌هم‌آیی مجاهدین

قرار است حسن روحانی در مرحله بعدی سفر اروپایی خود به وین، پایتخت اتریش سفر کند. اتریش از اول ماه جاری ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا را برعهده گرفته و این سمت را تا پایان سال در دست خواهد داشت.

سفر حسن روحانی به اتریش به دعوت رئیس جمهوری آن کشور صورت می‌گیرد اما منابع ایرانی گفته‌اند که او با مقامات دولت اتریش نیز دیدارهایی خواهد داشت. یکی از اهداف این سفر جلب حمایت کشورهای اروپایی برای عدم همکاری با تحریم‌هایی است که ایالات متحده علیه ایران به اجرا خواهد گذاشت. اتحادیه اروپا همچنان از برجام حمایت می‌کند و برخی مقامات اروپایی تصمیم ایالات متحده در خروج از این توافق را مورد انتقاد قرار داده است.

برخی مقامات جمهوری اسلامی از اتحادیه اروپا خواسته‌اند تا تضمین کنند که همکاری اقتصادی و تجاری اروپائیان با ایران پس از به جریان افتادن تحریم‌های هسته‌ای آمریکا ادامه خواهد یافت. به گفته کارشناسان، با توجه به اهمیت ادامه ارتباط با ایالات متحده برای شرکت‌های عمده اروپایی، بعید است این شرکت‌ها خسارات ناشی از لغو تحریم‌های مورد نظر ایالات متحده را به خاطر ادامه ارتباط اقتصادی با ایران قبول کنند.

همچنین، کشورهای عضو اتحادیه اروپا دارای اقتصاد بازار آزاد هستند و اختیارات و امکانات این اتحادیه و کشورهای عضو برای وادار کردن شرکت‌های خصوصی در پیروی از خواست آنها محدود است.

سفر آقای روحانی به اتریش در حالی صورت خواهد گرفت که روز گذشته مقامات قضایی بلژیک خبر دستگیری یک زن و مرد ایرانی تبار به ظن توطئه برای بمب‌گذاری در پاریس را تایید کردند و همچنین گفتند که پلیس آلمان یک دیپلمات عضو سفارت جمهوری اسلامی در اتریش را نیز در همین ارتباط دستگیر کرده است. گفته شده است قرار بود این بمب در تجمع مجاهدین خلق، از گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی در فرانسه منفجر شود. مقامات اروپایی ابن دستگیری‌ها را نشانه موفقیت در مقابله با اقدامات ئروریستی از طریق همکاری امنیتی نزدیک به کشورهای دوست توصیف کرده‌اند.

در واکنش به این خبر، وزیر خارجه جمهوری اسلامی اتهام توطئه برای بمب‌گذاری را خلاف واقع توصیف کرده و گفته است که انگیزه انتشار این گزارش، تحت تاثیر قرار دادن سفر حسن روحانی به اتریش است. خبرگزاری دولتی جمهوری اسلامی – ایرنا – هم در تفسیری در مورد سفر حسن روحانی به اتریش، “برخی رسانه‌های غربی” را به جنجال آفرینی “با هدف به حاشیه بردن این سفر” متهم کرده است.

با وچود انعکاس گسترده ماجرای دستگیری مظنونین به توطئه بمب‌گذاری به خصوص دیپلمات ایرانی در اتریش ، منابع رسمی ایران و اتریش از هیچگونه تغییری در برنامه سفر آقای روحانی سخنی به میان نیاورده‌اند.

در گذشته، در مواردی از کارکنان سفارتخانه‌ها و حتی مقامات جمهوری اسلامی در ارتباط با فعالیت‌های تروریستی در کشورهای دیگر نام برده شده بود اما این نخستین بار در چند سال اخیر است که منابع رسمی اروپایی از بازداشت یک دیپلمات ایرانی به ظن دست داشتن در توطئه بمب‌گذاری خبر می‌دهند.

دویچه‌وله: سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در واکنش به فرمان خامنه‌ای درباره آغاز روند افزایش ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم گفت، سیاست آمریکا توقف غنی‌سازی در ایران است. او از رایزنی با اروپا برای جلوگیری از اقدامات احتمالی ایران خبر داد.

هدر نائورت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت، سیاست آمریکا توقف غنی‌سازی در ایران است

هدر ناوئرت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در واکنش به فرمان رهبر جمهوری اسلامی درباره آغاز روند افزایش ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم، گفت که ایالات متحده برای جلوگیری از اقدامات احتمالی ایران در حوزه هسته‌ای و یا برنامه موشکی این کشور، در حال رایزنی در اروپاست.

خانم ناوئرت در نشست خبری خود در شامگاه سه‌شنبه (۵ ژوئن/ ۱۵ خرداد به وقت محلی) با اشاره به شروط دوازده‌گانه مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، برای توافق مجدد با ایران، افزود که او سیاست ایالات متحده در برابر ایران را به شکل شفاف توضیح داده است.

مایک پمپئو در توضیح راهبرد جدید آمریکا در قبال جمهوری اسلامی، یکی از شروط ایالات متحده برای توافق مجدد با ایران را چنین برشمرده بود: «ایران باید غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند و هرگز به دنبال بازفرآوری پلوتونیوم نرود و تأسیسات آب سنگین خود را ببندد».

سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز با اشاره به همین سخنان، به این مسئله اشاره کرد که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تحرکات ایران را رصد کرده و واشنگتن اطمینان دارد که در صورت بروز “هر گونه تخلفی” موارد را به شورای حکام آژانس و سازمان ملل متحد گزارش خواهد داد.

هدر ناوئرت همچنین درباره اقدامات احتمالی آمریکا برای جلوگیری از غنی‌سازی اورانیوم و یا ممانعت از برنامه موشکی جمهوری اسلامی، ضمن تأکید بر لزوم اعمال فشارهای بین‌المللی بر ایران، گفت که در حال حاضر هیأت‌هایی آمریکایی در حال رایزنی با شرکای ایالات متحده در اروپای مرکزی و شرقی هستند. او همچنین افزود که آمریکا می‌تواند به عنوان ابرقدرتی اقتصادی، با وضع تحریم‌هایی، جمهوری اسلامی را زیر فشار بگذارد.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، دوشنبه گذشته در فرمانی خطاب به سازمان انرژی اتمی ایران، این سازمان را موظف کرد که مقدمات آغاز روند افزایش ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم را فراهم کرده و “در چارچوب برجام” برای رسیدن به ۱۹۰ هزار “سو” غنی‌سازی بکوشد.

علی اکبر صالحی، معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان انرژی اتمی نیز یک روز پس از فرمان خامنه‌ای، از “عملیاتی” شدن این فرمان خبر داد و گفت که “زیرساخت ایجاد چند صد هزار سو در نطنز آماده است” و سازمان تحت سرپرستی او از روز چهارشنبه تولید سانتریفوژهای جدید را در این سایت آغاز خواهد کرد. صالحی البته تأکید کرد که اقدامات آغازشده از سوی سازمان انرژی اتمی ایران، نبایستی به عنوان نقض برجام و پایان مذاکرات با اروپایی‌ها تلقی شود.

سخنگوی فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در واکنش به اقدام اخیر ایران گفت، این اقدام ایران نقض برجام نیست، اما در موقعیت حساس کنونی، حرکتی در جهت اعتمادسازی هم نیست. ژان‌ایو لو دریان، وزیر خارجه فرانسه نیز قصد ایران برای آغاز روند افزایش ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم را نزدیک شدن به “خط قرمز” خواند و افزود که بازی با خط قرمز “همیشه خطرناک است”.

توافق هسته‌ای ژوئیه ۲۰۱۵ (تیر ۱۳۹۴) میان قدرت‌های جهانی با ایران موسوم به برجام، جمهوری اسلامی را موظف به محدودیت شدید غنی‌سازی اورانیوم به مدت ۱۵ سال کرده بود. برجام همچنین دست آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را در دسترسی و نظارت بر تمام تأسیسات اتمی ایران باز می‌گذارد. در مقابل این محدودیت‌ها، برجام زمینه توقف تحریم‌های هسته‌ای علیه جمهوری اسلامی را به وجود آورده بود.

اما دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده که همواره برجام را “بدترین توافق” خوانده بود، روز ۸ ماه مه گذشته (۱۸ اردیبهشت) ضمن اعلام خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران، خبر از بازگشت قریب‌الوقوع و حتی تشدید تحریم‌های معلق‌شده علیه جمهوری اسلامی را داد. به رغم خروج آمریکا از برجام، اتحادیه اروپا و به‌خصوص سه کشور امضاکننده برجام یعنی بریتانیا، فرانسه و آلمان در تلاش برای حفظ توافق هسته‌ای با ایران هستند. آنها در عین حال از تمایل خود برای مذاکره با ایران بر سر برنامه موشک‌های بالستیک و نیز نفوذ مناقشه‌برانگیز جمهوری اسلامی در منطقه، به‌خصوص در سوریه و یمن، سخن گفته‌اند.

رادیوفردا: مجلس نمایندگان آمریکا، روز پنجشنبه، با الحاق متممی به لایحه بودجه دفاعی سال ۲۰۱۹ اعلام کرد که دولت آمریکا بدون مجوز کنگره اجازه اقدام نظامی علیه ایران را ندارد.

این متمم که به اتفاق آرا تصویب شد، به وسیله پنج نماینده دمکرات و یک نماینده جمهوریخواه در صحن مجلس نمایندگان آمریکا مطرح شده بود.

این متمم در حالی تصویب شده است که مایک پمپئو، وزیر امورخارجه آمریکا، در پاسخ به نمایندگان مجلس سنای آمریکا در همین روز گفت، فشار دولت ترامپ برای تغییر رژیم در ایران نیست.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، ۱۸ اردیبهشت اعلام کرد که آمریکا از توافق هسته‌ای بین ایران و شش قدرت جهانی، خارج می‌شود.

این در حالی است که مقام‌های جمهوری اسلامی ایران، بارها دولت آمریکا را به تلاش برای “براندازی نظام” متهم کرده‌اند.

ایران وایر: محمود احمدی نژاد، عضو مجمع تشخیص مصلحت ایران در یادداشتی که دیروز درباره خروج آمریکا از برجام منتشر کرده، نوشته است در جریان برجام، «بیش از ۳۰میلیارد دلار تاسیسات هسته ای متوقف یا از دور خارج شد.» این نخستین بار است که یک عدد قابل توجه برای هزینه های هسته ای ایران اعلام می شود. اسفند۹۳، محمد سعیدی، معاون اسبق سازمان انرژی اتمی، هزینه برنامه هسته‌ای ایران را کمتر از دو میلیارد دلار خواند. این رقم دو سال بعد توسط علی اکبر صالحی بیش از دو برابر اعلام شد: «پنج میلیارد دلار برای نیروگاه بوشهر و دو نیم میلیارد دلار برای نظنز، اراک و … هزینه شده» است. ارقامی که مقام های جمهوری اسلامی درباره برنامه هسته ای اعلام می کنند، فاصله خیلی زیادی با برآوردهای خارجی دارد. آبان۹۲، برخی مقام های امنیتی اسرائیلی به خبرگزاری فرانسه گفتند که ایران ۴۰ میلیارد دلار صرف ساخت و نگهداری تاسیسات هسته ای کرده است. آیت الله خامنه ای، ۲۹دی۹۴ در نامه ای که به حسن روحانی درباره مذاکرات هسته ای نوشت، تاکید کرد: «در برابر آنچه در این معامله [توافق هسته ای] به دست آمده، هزینه‌های سنگینی پرداخت شده است». تاکیدی که به نظر می رسد با برآوردهای خارجی بیشتر تطبیق دارد دارد تا برخی برآوردهای داخلی.

این اعداد و ارقام البته مربوط به ابعاد فنی این برنامه است. سال۹۲، دو موسسه آمریکایی موسسه کارنگی و فدارسیون دانشوران آمریکا در گزارشی اعلام کردند که ایران بیش از ۱۰۰میلیارد دلار به دلیل کاهش درآمدهای نفتی و سرمایه گذاری خارجی زیان دیده است. آبان همان سال، منابع اسرائيلی اعلام کردند که زیان های ناشی از تحریم ها، ۱۳۰ میلیارد دلار بوده است. گزارش های معطوف به سرسام آور بودن هزینه تحریم ها، فقط برآوردهای خارجی نیست. یک گزارش منتشرشده در تاریخ ۲۶دی۹۵ در روزنامه دنیای اقتصاد برآورد کرده است که تشدید تحریم ها و از دست دادن بازارها باعث شد که «در مجموع عدم‌النفع حدود ۴۰۰میلیارد دلاری در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی به کشور تحمیل شود.» اعداد و ارقام دیگری هم وجود دارد.

آیت الله خامنه ای، ۲۹دی۹۴ در نامه ای که به حسن روحانی درباره مذاکرات هسته ای: «در برابر آنچه در این معامله [توافق هسته ای] به دست آمده، هزینه‌های سنگینی پرداخت شده است».

تلویزیون صدای آمریکا به نقل از احمد خرم، وزیر راه و ترابری دولت خاتمی نوشته که خسارت تحریم به اقتصاد ایران حدفاصل سال های ۹۰ تا ۹۲، ۴۲۰ میلیارد دلار بوده است. هفته نامه صدا هم گزارشی که اسفند۹۴ منتشر کرده، با اشاره به اضافه پرداخت های اجباری برای صادرات و واردات و هزینه و خسارت ناشی از کاهش فروش نفت، به نقل از یک منبع مطلب نوشته که تحریم ها، «روزی ۱۵۰میلیون دلار حداقل اضافه هزینه غیرقابل تردید از محل تحریم ها برای کشور به ارمغان آورده است. این میزان چیزی حدود یارانه ۱۲میلیون نفر در یک ماه است. یعنی یارانه ۱۲میلیون نفر در یک ماه، تنها در یک روز، هزینه شده است.»

عباس عراقچی: « اگر برنامه هسته ای کشورمان را بخواهیم صرفا با معیارهای اقتصادی بسنجیم، خسرانی بزرگ است. یاگر هزینه مواد تولیدی را بخواهیم محاسبه کنیم، اصلا تصورش را نمی توانیم کنیم»

تاکنون گزارشی درباره زیان های بخش خصوصی، هزینه های ناشی از بلوکه شدن سرمایه های ایران، فسادهای ناشی از تحریم و واسطه گری دلالانی چون بابک زنجانی و …، در دوران تحریم هایی که بخش مهمی از آنها ناشی از تبعات برنامه هسته ای ایران بود، منتشر نشده و نمی توان گفت برنامه هسته ای و تحریم ها چه اندازه هزینه داشته یا خسارت زده اند. به همین اعتبار می توان تا اطلاع ثانوی این گفته عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه ایران را مدنظر قرار داد که مرداد۹۴ در جلسه ای خصوصی به مدیران صداوسیما گفت: « اگر برنامه هسته ای کشورمان را بخواهیم صرفا با معیارهای اقتصادی بسنجیم، خسرانی بزرگ است. یاگر هزینه مواد تولیدی را بخواهیم محاسبه کنیم، اصلا تصورش را نمی توانیم کنیم»، چاه ویل هسته ای.

بی‌بی‌سی: خبرگزاری رویترز به نقل بعضی از دیپلمات‌ها که نامشان را ذکر نکرده گفته نمایندگان کشورهای عضو اتحادیه اروپا درباره پیشنهاد وضع تحریم‌های جدید علیه ایران گفتگو کرده‌اند.

به گفته این دیپلمات‌ها، ممکن است که تصمیم درباره تحریم ایران در نشست ماه آینده وزیران امور خارجه این اتحادیه نهایی شود.

براساس مدارکی که به دست رویترز رسیده، فرانسه، بریتانیا و آلمان با اشاره به “برنامه موشکی بالستیک ایران و نقش این کشور در جنگ سوریه” خواهان تحریم‌های جدیدی علیه تهران شده‌اند.

رویترز گزارش داده که فهرستی از اسامی مقامات ایرانی که در برنامه موشکی جمهوری اسلامی و نیز در حمایت از حکومت بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه، نقش دارند تهیه شده است.

در صورت تحریم این افراد، آنها از سفر به کشورهای عضو اتحادیه اروپا منع خواهند شد. همچنین دارایی‌های احتمالی آنان در اروپا مسدود و شرکت های مستقر در این اتحادیه اجازه مبادلات مالی و تجاری با آنها را نخواهند داشت.

یکی از منابع رویترز به این خبرگزاری گفته است که حمله موشکی اخیر حوثی های یمن به عربستان سعودی – که یک کشته برجای گذاشت و ریاض ایران را مسوول آن می‌داند – یکی از دلایل تحریم احتمالی برنامه موشکی ایران است.

مقامات ایرانی حمایت تسلیحاتی و موشکی از حوثی ها را رد می‌کنند و می گویند فقط کمک های “مستشاری و معنوی” در ا ختیار آنها قرار می‌دهند.

به گفته منابع رویترز، اتحادیه اروپا قصد دارد که تحریم‌های احتمالی خود را تا قبل و یا در روز نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو این اتحادیه که قرار است در ۲۷ فروردین برگزار شود، وضع بکند.

اتحادیه اروپا قصد دارد که با وضع تحریم های جدید دولت آمریکا را به ماندن در توافق اتمی قدرت‌های بزرگ جهانی با ایران (برجام) ترغیب بکند.

رئیس جمهوری آمریکا باید تا روز ۲۲ اردیبهشت (۱۲ مه) درباره تمدید لغو تحریم‌های هسته ای آمریکا علیه ایران تصمیم بگیرد.

کاخ سفید روز دوشنبه بار دیگر هشدار داد احتمال دارد رئیس جمهور آمریکا تا کمتر از دو ماه دیگر تصمیم به خروج از این توافق بگیرد.

راج شاه، معاون سخنگوی کاخ سفید، با تاکید بر این موضع که دونالد ترامپ همواره برجام را یکی از بدترین توافق‎های بین‎المللی تاریخ آمریکا خوانده، گفت: “او خواهان اعمال تغییراتی در این توافق در سطح کنگره آمریکا و متحدان اروپایی ما شده است. اگر تغییرات انجام نشود، او آماده است که به طور بالقوه از توافق خارج بشود.”

پیشتر، باب کورکر، سناتور جمهوریخواه و رییس کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، گفته بود که انتظار دارد دونالد ترامپ در ماه مه از برجام خارج شود، آقای کورکر بعید دانسته بود که متحدان اروپایی واشنگتن بتوانند بر سر یک چارچوب مشترک در قبال اعمال تغییراتی در برجام به توافق برسند.

رادیوفرانسه: باب کروکر، سناتور جمهوری‌خواه آمریکا، در گفتگو با یک شبکه خبری گفته است: دونالد ترامپ در ماه مه خروج آمریکا از توافق جامع اتمی با ایران را اعلام خواهد کرد.

باب کروکر در مصاحبه با شبکه تلویزیونی آمریکایی سی بی اسف با بیان اینکه آینده توافق اتمی با ایران طی دو ماه آینده مشخص خواهد شد، در عین حال تاکید کرد که به نظر من رییس جمهوری آمریکا این توافق را تمدید نخواهد کرد.

بدنبال برقراری توافق جامع اتمی میان ایران و کشورهای قدرتمند جهان، رییس جمهوری آمریکا باید هر شش ماه یکبار موافقت خود را با تمدید این توافق اعلام نماید. اما دونالد ترامپ، بارها توافق اتمی با ایران را مورد انتقاد قرار داده و تهدید کرده است که از این توافق خارج خواهد شد.

این سناتور جمهوری‌خواه تصریح کرد: اگر همتایان اروپایی ما پیشنهادات دیگری ارائه نکنند، بدون شک رییس جمهوری از توافق اتمی خارج خواهد شد.

سناتور باب کروکر، با اشاره به رایزنی‌های رهبران اروپایی در قبال ادامه توافق جامع اتمی با ایران، تاکید کرد: در عین حال من بر این باور هستم که خروج آمریکا از توافق اتمی در راستای خواسته‌های شرکای اروپایی ما نباشد.

بدنبال تهدیدهای دونالد ترامپ مبنی بر خروج امریکا از توافق جامع اتمی با ایران، کشورهای آلمان، فرانسه و بریتانیا، سه کشور اروپایی امضاکننده توافق اتمی با ایران، به رییس‌جمهوری آمریکا پیشنهاد دادند تا در قبال وضع تحریم‌های جدید علیه ایران، آمریکا از این توافق خارج نشود.

رادیوفردا: مدیر بخش فروش شرکت هواپیماسازی ایرباس پیش‌بینی کرده هواپیماهایی که ایران پس از حصول توافق هسته‌ای آنها را سفارش داده است، تحویل خواهند شد ولی انتقال آنها ممکن است دیر‌تر از زمان برنامه‌ریزی شده صورت بگیرد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، که از منتقدان جدی توافق هسته‌ای ایران و شش قدرت جهانی در تیرماه سال ۱۳۹۴ است روز جمعه گذشته از متحدان اروپایی ایالات متحده خواست تا برای اصلاح «ایرادهای فاجعه‌بار» برجام کمک کنند یا اینکه واشینگتن از این توافق خارج خواهد شد.

شرکت‌های هواپیمایی ایرباس و رقیب آمریکایی آن، بوئینگ، موافقت کرده‌اند که ۱۸۰ فروند هواپیمای تجاری به ایران بفروشند تا تهران بتواند ناوگان فرسوده خود را بازسازی کند، ولی فروش این هواپیما‌ها منوط به ادامه حمایت ایالات متحده از برجام است چون قطعاتی از این هواپیما‌ها ساخت آمریکا هستند.

جان لی، مدیر بخش فروش ایرباس، روز دوشنبه ۲۵ دی‌ماه به خبرگزاری رویترز گفته است: «به نظرم آن قرارداد‌ها اجرایی خواهند شد، ولی ممکن است سر موعد زمانی اتفاق نیفتد».

ایرباس با شرکت هواپیمایی دولتی ایران، ایران‌ایر، توافق کرده که یکصد فروند هواپیما به این شرکت بفروشد.

آقای لی افزود: «ما ناچاریم که مسئله تأمین مالی (فروش هواپیما‌ها) را حل کنیم؛ آنها (ایرانی‌ها) باید پیش پرداخت‌ها را در نظر بگیرند».

ایران‌ایر تاکنون سه فروند هواپیمای ایرباس و چند فروند دیگر که ساخت شرکت ایتالیایی- فرانسوی «ای‌تی‌آر» است را تحویل گرفته است.

بانکداران غربی می‌گویند که تجارت بیشتر با ایران به خاطر احتیاط مؤسسات مالی غربی متوقف مانده، چرا که آنها نگرانند توافق اتمی با ایران به بن‌بست برسد.

سفارش ۱۰۰ فروند هواپیما از سوی ایران باعث شد که ایرباس گوی فروش هواپیما را از رقیب خود بوئینگ در سال ۲۰۱۶ برباید. ایرباس در سال ۲۰۱۷ بار دیگر در این زمینه از بوئینگ پیشی گرفت.

ایرباس توانسته که مجوز فروش یکسری از هواپیما‌ها را از وزارت خزانه‌داری آمریکا دریافت کند که اعتبار آنها اوایل دهه آینده منقضی خواهد شد. این وضعیت بدان معنی است که اگر قرار باشد هواپیما‌ها با تأخیر به ایران تحویل داده شوند، باید مجوزهای صادره که تا سال ۲۰۲۰ اعتبار دارند تمدید شوند.

اگر این مجوز‌ها تمدید نشوند تعداد هواپیماهای تحویلی به ایران کاهش خواهد داشت.

روز ۱۸ دی ماه، اصغر فخریه کاشان، قائم‌مقام وزیر راه و شهرسازی ایران، درباره سرنوشت قراردادهای هواپیمایی در صورت خروج آمریکا از برجام به خبرگزاری ایلنا گفته بود که هر تصمیم جدید دولت آمریکا درباره این قرارداد‌ها «عطف به ماسبق نمی‌شود» و «نمی‌تواند مجوزهایی را که صادر شده است تحت تأثیر قرار دهد».

مدیر فروش ایرباس که قرار است ماه آینده بازنشسته شود، اشاره کرده که بدون دریافت پیش‌پرداخت از ایران، این شرکت درباره ساخت هواپیما‌ها برای تهران احتیاط به خرج خواهد داد.

منابع هواپیمایی می‌گویند که شرکت بوئینگ نیز برای ساخت هواپیماهای سفارشی ایران دست نگه داشته است تا ایران پیش پرداخت‌ها را انجام دهد.

آقای لی می‌گوید: «هواپیما‌ها وقتی در خط تولید قرار می‌گیرند که شما پیش‌پرداخت گرفته باشید، لذا ما احتمالاً این روند را آهسته‌تر از آنچه فکر می‌کردیم دنبال خواهیم کرد، ولی به نظرم این کار انجام خواهد شد».

شرکت بوئینگ نیز قرارداد فروش ۸۰ فروند هواپیمای تجاری با ایران‌ایر امضاء کرده و تعهد داده که ۳۰ فروند هواپیما هم به شرکت آسمان بفروشد.

بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز و رادیو فردا؛ ک.ر./م.ا.