اخبار

دویچه‌‌له: معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت محمود احمدی‌نژاد از واگذاری اینترانت ملی به کاربران خانگی خبر داد. به گفته مسئولان، این شبکه، سرعت استفاده کاربران از سایت‌های داخل کشور را افزایش خواهد داد.

علی حکیم جوادی، معاون وزیر ارتباطات ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر از تصویب نرخ اتصال کاربران به شبکه ملی اطلاعات (اینترانت ملی) خبر داد و گفت اقدامات فنی و اجرایی و انجام فاز آزمایشی برای امکان اتصال کاربران خانگی انجام شده است.

در همین حال سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی ایران می‌گوید که تعرفه‌های تعيين شده دسترسی به شبكه ملی اطلاعات (اینترانت) ۸۰ درصد پایين‌تر از تعرفه‌های دسترسی به اینترنت با شرایط مشابه است.

به گفته حکیم جوادی تصمیم‌گیری در مورد سرعت اینترانت ملی در “شورای عالی فضای مجازی” صورت خواهد گرفت تا وزارت ارتباطات بتواند اینترانتی با پهنای باند ۲ میگابیت بر ثانیه در اختیار کاربران خانگی قرار دهد.

هم اکنون بر اساس قوانین ایران کاربران خانگی حق دارند از اینترنتی با سرعت ۱۲۸کیلوبیت بر ثانیه برخوردار باشند. در واقع استفاده از فیلترشکن‌ها برای دور زدن فیلترینگ در ایران موجب شده است که سرعت واقعی به مراتب کمتر از میزان رسمی باشد.

حکیم جوادی تصریح می‌کند که در حال حاضر به دلیل محدودیت‌های فنی سرعت اتصال به این شبکه حداقل ۲ مگابیت بر ثانیه تعیین شده اما با راه افتادن پروژه فیبرنوری منازل این محدودیت نیز برداشته می‌شود و کاربران خانگی می‌توانند به سایت‌های داخل ایران به ۱۰ برابر این سرعت دسترسی داشته باشند.

بر اساس این گفته‌ها سایت‌های خارجی همچنان از طریق اینترنت و با سرعت ۱۲۸کیلوبیت بر ثانیه برای کاربران خانگی در دسترس خواهد بود. این نگرانی وجود دارد که راه‌اندازی اینترانت ملی مقدمه قطع کامل دسترسی کاربران به اینترنت باشد.

اینترانت ملی و نگرانی کاربران از محدودیت‌های بیشتر

اینترانت به شبکه‌ای گفته می‌شود که به صورت محلی کار می‌کند. اینترانت می‌تواند در سطح یک سازمان یا یک کشور کار کند. به عنوان نمونه دفا‌تر فروش بلیط‌های هواپیما‌ها و قطار در ایران از اینترانت استفاده می‌کنند. بسیاری از دانشگاه‌های ایران نیز از این شبکه برای مدیریت و استفاده از اطلاعات تحصیلی دانشجویان سود می‌جویند.
کاربران اینترنت در ایران از محدودیت سرعت و فیلترینگ گسترده وب‌سایت‌های مختلف ناراضی هستند

پیش‌تر استفاده نادرست از واژه‌ی “اینترنت ملی” به جای “شبکه ملی اطلاعات” یا “شبکه اینترانت ملی” انتقاد شده بود. واژه‌ی “اینترنت” یک اسم خاص است و برای تمامی کاربران این شبکه در جهان یک معنای واحد دارد.

منتقدان می‌گویند به همین دلیل، عبارت “اینترنت ملی”، معنای “شبکه‌ی جهانی کشوری” را دارد و این عبارت، صحیح نیست. به همین دلیل چندی است که به ‌جای اینترنت ملی، از عبارات شبکه‌ی ملی اطلاعات و یا شبکه اینترانت ملی استفاده می‌شود.

به گفته مسئولان ایران ایده اصلی و هدف از راه‌اندازی اینترانت ملی جدا شدن از اینترنت جهانی نیست، بلکه حکومت در تلاش است که در جهت “کاهش هزینه‌های خرید پهنای باند، افزایش امنیت اطلاعات ملی و توسعه تجهیزاتی و اطلاعاتی” عمل کند.

کارشناسان می‌گویند این شبکه مستقل از اینترنت جهانی عمل کرده اما به آن متصل است تا کاربران علاوه بر دریافت خدمات ملی از طریق شبکه‌ی ملی اطلاعات بتوانند از خدمات اینترنت جهانی نیز بهره‌مند شوند.

با این حال نگرانی کاربران اینترنت از جایگزینی اینترانت ملی به جای این شبکه جهانی بی‌دلیل نیست. حکومت ایران در رعایت حقوق مدنی و پایبندی به آزادی‌های قانونی و جهانشمول شهروندان کارنامه خوبی ندارد.

سابقه مسئولان ایران در نقض حقوق شهروندان این نگرانی را تقویت کرده است که حکومت در تلاش است که جایگزینی کاملا قابل کنترل را برای اینترنت بیاید. به همین دلیل با وجود مزیت‌های این شبکه و وعده‌های مسئولان ایرانی، کاربران همچنان نگران سرنوشت اینترنت در کشور هستند.

خودنویس: این مطلب جزو معدود مطالبی است که میلی به نوشتن آن نداشتم ولی کار به جایی رسیده است که صبر امثال من هم به سر آمده و ناچار سربسته به نکاتی اشاره خواهم کرد. باندبازی در سطح اینترنت فارسی ،که متاسفانه از فرهنگ منحط سیاسی به ارث رسیده همچنان قربانی می‌گیرد و جالب اینجاست که در این عرصه که ظاهرا عرصه‌ی فردی و اندیویدوئالیستی است این باندبازی و لشکرکشی‌های رفیقانه و زیر آب زدن‌های خصمانه بدتر از سازمان‌های سیاسی که به کار کلکتیو معتقدند جریان دارد.

در عالم سیاست انواع و اقسام باندبازی‌های کثیف را شاهد بوده‌ایم و هستیم. این باندبازی‌ها نه در خارج از چهارچوب گروه‌ها٬ بل که در درون خود گروه‌ها مشاهده شده و می‌شود و یکی از دلایل ضعف گروه‌های سیاسی در کشور ما همین است. گاه باندبازی‌ها به جایی می‌رسد که دشمن اصلی گروه‌ها -یعنی حکومت- از یاد می‌رود و اعضای گروه چنان به جان هم می‌افتند و یکدیگر را می‌درند که گروه از هم می‌پاشد. بدترین نمونه‌های چنین باندبازی‌هایی را در حزب توده‌ی ایران چه در دوران قبل از انقلاب و چه در دوران بعد از انقلاب دیده‌ایم. در سازمان مجاهدین پیش از انقلاب هم این باندبازی‌ها منجر به تصفیه‌های خونین شد که داستان‌اش را احتمالا شنیده‌اید.

اما باندبازی در سطح اینترنت فارسی هم که متاسفانه از فرهنگ منحط سیاسی به ارث رسیده همچنان قربانی می‌گیرد و جالب اینجاست که در این عرصه که ظاهرا عرصه‌ی فردی و اندیویدوئالیستی است این باندبازی و لشکرکشی‌های رفیقانه و زیر آب زدن‌های خصمانه بدتر از سازمان‌های سیاسی که به کار کلکتیو معتقدند جریان دارد.

بدترین نمونه این باندبازی‌ها را در برخی سایت‌های لینک‌گذار می‌بینیم که باعث شده گروه‌هایی لینک‌های خود را بالا بکشند و بسیاری از لینک‌های مخالفین و گذارندگان آن‌ها را به طور کلی حذف کنند.

بعد از جریان مطرح شدن صحت مدرک دکترای آقای حسن روحانی در «خودنویس» شخصا شاهد برخوردهایی بودم که سعی می‌کنند پوسته‌ی مباحث را بشکافند و اعماق آن را در ضمیر خودآگاه و ناخودآگاه نویسنده و سایتی که برای آن می‌نویسد جست وجو کنند و بر اساس آن نتیجه‌ی دل‌خواه خود را بگیرند. در این زمینه نیز از به کار بردن هیچ لفظ زشت و زننده‌ای خودداری نمی‌کنند که جدّاً جای تاسف است. من مطمئن هستم همین نوشته را نیز دوستان دانشمند ما حمل بر توطئه نویسنده و سایت «خودنویس» خواهند کرد. نکته‌ی جالب توجه در این ماجرا یارکشی و لشکرکشی گروهی به یک نویسنده و سایت است که این را حداقل در میان افرادی که به «آکادمسین» شهرت دارند انتظار نداشتم.

زیاد نمی‌خواهم وارد جزئیات بشوم چون حوصله جنجال‌های سَبُک را ندارم ولی به این نکته هم اشاره کنم که حتی اگر از این دوستان یا دوستانِ این دوستان به خاطر کاری گران‌قدر یا مقاله‌ای پر محتوا یا کتابی ارزشمند تعریف شود آن را هم حمل بر توطئه می‌کنند و اگر فرصتی پیدا کنند لفظ درشتی به خاطر تعریف و تمجید نثار تعریف کننده می‌کنند!

این برخوردها و باندبازی‌های کثیف اگر در سازمان‌های سیاسی٬ نسل اندر نسل ادامه یافته و به شکل سنت در آمده٬ از آقایانی که اهل قلم هستند و برای شخصیت فردی‌شان اهمیت قائل‌اند بعید است و امیدواریم متوجه زشتی این نوع نگاه حتی اگر بازتاب بیرونی پیدا نکند بشوند و روش‌شان را نسبت به مخالفان فکری تعدیل کنند.

رادیوفردا: به گزارش یک شبکه‌ خبری آمریکا قرار است از یکی از ژنرالهای سرشناس بازنشسته تفنگداران دریایی ایالات متحده در ارتباط با درز اطلاعات طبقه‌بندی شده مربوط به حمله سایبری به تاسیسات هسته‌ای ایران تحقیقاتی شود.

به گفته شبکه خبری ان‌بی‌سی آمریکا، وزارت دادگستری ایالات متحده به ژنرال بازنشسته جیمز کارترایت اطلاع داده که در ارتباط با این پرونده از او تحقیقاتی صورت خواهد گرفت.

ژنرال کارترایت، ٦٣ ساله، بین سال های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱ معاون ستاد مشترک ارتش آمریکا بود.

از جیمز کارترایت در دوره قبل از بازنشستگی در سال ٢٠١١ به عنوان یکی از افراد نزدیک به مشاوران امنیتی باراک اوباما نام برده می شد.

بدافزار استاکس‌نت در سال ۲۰۱۰ میلادی مخفیانه وارد تاسیسات اتمی ایران شد و باعث خرابی سانتریفوژهایی شد که در غنی سازی اورانیوم کاربرد داشت.

مسئولیت حمله استاکس‌نت را کسی برعهده نگرفت، اما کارشناسان امنیت اینترنت اعلام کردند که چنین بدافزار پیچیده ای بدون حمایت و برخورداری از امکانات یک دولت قابل طراحی نبوده است.

گمانه زنی ها در این مورد عمدتا متوجه اسرائیل و آمریکا بود. این دو کشور ایران را به تلاش برای دستیابی به توانایی تولید سلاح اتمی متهم می کنند، اما هیچ یک از این دو کشور مسئولیت استاکس‌نت را نپذیرفته اند.

روزنامه نیویورک تایمز سال گذشته درباره استاکس‌نت و این که چگونه این بدافزار موقتا توانست نزدیک به ۱۰۰۰ سانتریفوژ ایران را از کار بیندازد، جزییاتی منتشر کرد.

به گفته نیویورک تایمز، این حمله بخشی از عملیات سایبری گسترده‌تری موسوم به ” بازی‌های المپیک” بود که در دوران ریاست جمهوری جورج بوش آغاز شد و درزمان حکومت باراک اوباما فعالیت های آن افزایش یافت.

افشای این اطلاعات باعث شد تا دادستان کل آمریکا دستور دهد تحقیقاتی در این مورد انجام شود.

رادیوفردا: وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران سرانجام تایید کرد که اختلالات اخیر اینترنتی در کشور و کاهش شدید سرعت آن، اقدامی «امنیتی» و به‌خاطر یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری بوده است.

محمدحسن نامی در گفت‌وگویی با خبرگزاری تسنیم که روز سه‌شنبه، چهار تیر منتشر شد، اظهار داشت: «در حال حاضر هیچ مشکلی در ارتباطات اینترنتی کشور وجود ندارد و کاهش سرعت اینترنت در زمان انتخابات، ناشی از راهکارهای امنیتی بود که برای حفظ آرامش کشور چاره شده بود.»

این سخنان در حالی مطرح می‌شود که پیش از این، اواسط اردیبهشت ماه امسال، رئیس سازمان فناوری اطلاعات که از معاونان وزیر ارتباطات محسوب می‌شود، تاکید کرده بود که نزدیک شدن زمان انتخابات ریاست جمهوری هیچ نقشی در کاهش سرعت اینترنت ندارد.

با این وجود همان زمان بسیاری از کاربران اینترنتی در داخل کشور نظر دیگری داشتند و ماجرای کاهش شدید سرعت اینترنت، از کار افتادن نرم‌افزارهای فیلترشکن، مانند وی‌پی‌ان، و عدم امکان دسترسی به سرویس‌هایی نظیر جی میل را به انتخابات مربوط می‌دانستند.

روزنامه قانون، چاپ داخل کشور نیز به نقل از یک کاربر اینترنتی نوشت: «فقط در ایران اتفاق می‌افتد؛ انتخابات می‌اید، اینترنت می‌رود».

حال اما وزیر ارتباطات ایران به رغم تکذیب اولیه ماجرا توسط معاون خود، می‌گوید که دولت در این میان نقش داشته و در راستای اقداماتی «امنیتی» سرعت اینترنت را کاهش داده است.

وی گفت: «این کار [کاهش سرعت اینترنت در کشور] توسط نهادهای مختلفی که در ارتباط با بخش‌های محتوایی و زیرساخت‌های ارتباطاتی کشور فعال هستند، صورت گرفت و وزارت ارتباطات هم بخشی از آن بود.»

آقای نامی همچنین در پاسخ به سؤالی درباره شایعه مسدود شدن پهنای باند اینترنت در کشور گفت: «اگر جلوی پهنای باند گرفته می‌شد مسلماً دیگر ارتباطی برقرار نمی‌شد اما با استفاده از راهکارها و ابتکاراتی مانع از ورود بیگانگانی که درصدد اخلال در برگزاری انتخابات بودند، به مرزهای فضای مجازی کشور شدیم.»

مقامات ایران اعتراضاتی را که سال ۱۳۸۸ به انتخابات ریاست جمهوری دهم انجام گرفت به کشورهای خارجی نسبت می‌دهند. در پی آن اعتراضات که برای چندین ماه به طول انجامید، اختلالات اینترنتی در ایران به امری رایج بدل شد، چنان‌چه در برخی موارد حتی دسترسی به سایت‌هایی مانند گوگل و یاهو نیز ناممکن می‌شد.

معترضان در آن زمان از شبکه‌های اجتماعی مانند فیس بوک و توییتر برای فراخوان و ساماندهی تجمعات استفاده‌های قابل توجهی می‌کردند، به‌طوری که از این اعتراضات به عنوان اولین جنبش اعتراضی فیس بوکی در جهان نام برده می‌شود.

مهر: معاون مرکز ملی فضای مجازی از پایان انحصار شرکت ارتباطات زیرساخت در توزیع پهنای باند اینترنت ورودی به کشور خبر داد و گفت: براساس طرحی که از سوی مرکز ملی فضای مجازی تدوین شده و بزودی ابلاغ می‌شود از این پس شرکت ارتباطات زیرساخت باید مانند گمرک ورودی پهنای باند اینترنت، عمل کند و نباید فروشنده باشد.

علیرضا شاهمیرزایی در گفتگو با خبرنگار مهر از برنامه های کمیسیون عالی تنظیم مقررات مرکز ملی فضای مجازی برای اصلاح ساختار اینترنت بین الملل خبر داد و گفت: برای اینترنت بین الملل تصمیماتی در دست تدوین و ابلاغ داریم که براساس آن بسیاری از مشکلات فعلی شرکتهای ارائه دهنده اینترنت و اپراتورها برای تامین پهنای باند اینترنت رفع خواهد شد.

وی با تاکید بر اصلاح ساختار در حوزه تامین پهنای باند اینترنت بین الملل اظهار داشت: ما دلیلی بر انحصار شرکت ارتباطات زیرساخت در خرید و فروش اینترنت نمی بینیم.

رئیس کمیسیون عالی تنظیم مقررات مرکز ملی فضای مجازی با بیان اینکه شرکت ارتباطات زیرساخت باید به عنوان گمرک پهنای باند اینترنت و یک درگاه ورودی عمل کند ادامه داد: گمرک نمی تواند وارد کننده باشد و حتی لزومی ندارد که فروشنده اینترنت باشد؛ براین اساس آنچه به عنوان حاکمیت باید در اختیار این شرکت قرار گیرد گذرگاه ورودی است و خرید و فروش از سوی این شرکت معنایی ندارد.

دکتر شاهمیرزایی با تاکید براینکه درهمه جای دنیا نیز حاکمیت تنها بر گذرگاه ورودی نظارت دارد گفت: در حوزه واردات پهنای باند اینترنت بین الملل، این گذرگاه در اختیار شرکت ارتباطات زیرساخت است اما این به این معنی نیست که شرکت ارتباطات زیرساخت وارد کننده پهنای باند باشد و آن را خرید وفروش کند.

عضو حقیقی شورایعالی فضای مجازی پایان انحصار شرکت ارتباطات زیرساخت را در توزیع پهنای باند اینترنت بین الملل از جمله مفاد بسته سیاستی ساماندهی وضعیت اینترنت در کشور عنوان کرد و گفت: بخش های زیادی از این بسته سیاستی تصویب و ابلاغ شده و بخشی نیز حتی به مرحله اجرا رسیده اما هنوز تکمیل نشده است.

معاون مرکز ملی فضای مجازی اظهار امیدواری کرد که با اجرای کامل این بسته سیاستی بسیاری از مشکلات تامین و توزیع پهنای باند اینترنت در کشور و ارائه خدمات اینترنت و نیز مسائل پیش روی شرکتهای ارائه دهنده این خدمات رفع شود.

ایسنا: به گفته کاربران اینترنتی استفاده از پست الکترونیکی جی‌میل مدتی است دچار مشکل شده و استفاده از آن غیر ممکن شده است.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، این برای اولین بار نیست که دسترسی به ای‌میلها دچار مشکل می‌شود اما این بار استفاده از یاهو مشکلی ندارد و تنها جی‌میل باز نمی‌شود.

البته اختلالات اخیر اینترنت تنها به جی‌میل محدود نمی‌شود و طی روزهای گذشته شرکت‌های مختلفی که به ارائه اینترنت می‌پردازند نیز در ارائه خدمات با اختلالات متعدد همراه بوده‌اند.

البته در این میان مسوولان مختلفی از جمله مدیر روابط عمومی شرکت مخابرات براین نکته تاکید داشته‌اند که در ارائه خدمات مشکلی ندارند شرکت ارتباطات زیرساخت هم که متولی تامین پهنای باند شرکت‌هاست این گونه خاطرنشان کرده است که مشکلی ندارد و اختلالات به نقص فنی در تجهیزات مخابرات تهران مربوط می‌شود.

بر این اساس از روز چهارشنبه گذشته یکی از روترها و برخی سوییچ‌ها مخابرات تهران دچار مشکل فنی شده بود و به همین دلیل این شرکت در ارائه خدمات خود در برخی نقاط شهر با اختلالاتی همراه بود که گویا این اختلالات چند ساعتی هم به طول انجامید.

دیگربان: ۱۰۰ فعال رسانه‌ای محافظه‌کار در اقدامی بی‌سابقه با انتشار بیانیه‌ای به اقدامات کمیته فیلترینگ در محدودسازی فعالیت خبرگزاری‌ها و سایت‌های خبری اعتراض کردند.

به گزارش روز شنبه (۱۸ خرداد) خبرگزاری مهر در این بیانیه به افزایش برخورد‌های «خارج از ضابطه» با رسانه‌های فعال در حوزه فضای مجازی طی ماه‌های اخیر اعتراض شده است.

امضاء کنندگان این بیانیه بی‌آنکه به نام «مرجع» تصمیم‌گیر اشاره کنند٬ اعلام کرده‌اند تصمیم‌های این مرکز «بدون کمترین مشورت، سخت‌گیرانه و غیرمترقبه» است.

در این بیانیه آمده است: «این‌که از یک مرجع نامرتبط با رسانه‌های رسمی، تماس گرفته‌ شده و به‌ شیوه‌ای جدید از آن‌ها خواسته ‌شود که یا متن مشخصی را از روی خروجی خود حذف کنند و یا با فیلترینگ سایتشان مواجه می‌شوند، رویه‌ای است که در طول یک‌ سال گذاشته به کرات به‌ وقوع پیوسته است.»

امضاء‌ کنندگان این بیانیه در پایان هشدار داده‌اند: «تصمیم‌گیری‌های فاقد وجاهت حقوقی حتما تخریب‌‌کننده سلامت روانی جامعه و حفظ اصل اطلاع‌رسانی متعهدانه است.»

این بیانیه از سوی کسانی امضاء شده که در حال حاضر مسئولیت اداره بسیاری از خبرگزاری‌ها و سایت‌های محافظه‌کاران را بر عهده دارند.

دامنه فیلترینگ و برخورد نظام جمهوری اسلامی در سال‌های اخیر به سایت‌ها و هواداران خود نیز کشیده شده است.

طی دو سال گذشته ده‌ها سایت و وبلاگ محافظه‌کاران در ایران فیلتر و با گروهی از فعالان رسانه‌ای هوادار جمهوری اسلامی نیز به شدت برخورد شده است.

در حال حاضر نیز برخی از این فعالان رسانه‌ای در زندان بسر می‌برند.

دویچه‌وله: یک گروه لابی در تلاش است تا فیس‌بوک را متقاعد کند تا در آستانه انتخابات صفحه رهبر ایران را حذف کند. گروه “متحد علیه ایران اتمی” به سانسور اینترنت در ایران به عنوان یکی از دلایل این درخواست می‌نگرد.

گروه “متحد علیه ایران اتمی” (United Against Nuclear Iran) کمپینی آن‌لاین برای حذف صفحه آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران، از فیس‌بوک آغاز کرده است. این گروه در حال جمع‌آوری امضا برای نامه‌ای خطاب به مارک زاکربرگ، بنیان‌گذار فیس‌بوک، است.

در آذرماه سال گذشته (۱۳ دسامبر ۲۰۱۲) صفحه رسمی رهبر جمهوری اسلامی ایران در فیس‌بوک آغاز به کار کرد. این صفحه توسط اکانت توییتر آیت‌الله علی خامنه‌ای معرفی و مورد تایید قرار گرفت. این در حالی است که فیس‌بوک و توییتر در ایران فیلتر است و کاربران امکان دسترسی آزاد به این دو شبکه اجتماعی محبوب را ندارند.

گروه “متحد علیه ایران اتمی” در آستانه‌ی انتخابات ایران که ناظران و فعالان حقوق بشر آن را “غیرآزاد” و یک “نمایش” ارزیابی می‌کنند پست‌های دفتر رهبری در فیس‌بوک را مصداق “نفرت‌پراکنی” ، “تهدیدآمیز” و “خشونت‌بار” ارزیابی کرده و می‌خواهد که بر اساس قواعدی که فیس‌بوک خود تعیین کرده این صفحه حذف شود. این گروه به یکی از پست‌های موجود در صفحه فیس‌بوک آیت‌الله خامنه‌ای اشاره دارد که در آن آیت‌الله خامنه‌ای کنار شعاری ضد آمریکایی دیده می‌شود.

فعالیت‌های آیت‌الله علی خامنه‌ای در فضای مجازی تنها به فیسبوک محدود نمی‌شود. رهبر جمهوری اسلامی در توییتر، اینستاگرام و پینترست نیز حساب کاربری دارد. آیت‌الله خامنه‌ای در حالی صفحه رسمی خود در فیس‌بوک و توییتر را دارد که بر اساس قوانین ایران حتی لینک دادن به فیس‌بوک و توییتر “جرم” است.
رهبر جمهوری اسلامی به رغم فیلترینگ در بسیاری از شبکه‌های اجتماعی آن‌لاین حساب کاربری دارد Rechte: lizenzfrei, aus dem iranischen Portal momtaznews رهبر جمهوری اسلامی به رغم فیلترینگ در بسیاری از شبکه‌های اجتماعی آن‌لاین حساب کاربری دارد

بر اساس دستور “کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه در اینترنت” که در ماه فوریه امسال صادر شد، لینک دادن به فیس‌بوک یا توییتر یا دیگر سایت‌های فیلترشده ممنوع شد. ممنوعیت دسترسی آزادانه کاربران ایرانی داخل ایران به فیس‌بوک از مواردی‌ست که در نامه گروه متحد علیه ایران اتمی به آن اشاره شده است.

به گزارش روزنامه دی ولت گروه “متحد علیه ایران اتمی” تا کنون توانسته ۵۰۰ کمپانی را به پایان بخشیدن به تجارت با ایران قانع کند که از آن میان به کمپانی‌های جنرال‌التریک و KMPG اشاره کرد.

کاربران ایرانی فیس‌بوک هدف اقدامات امنیتی

گروه متحد علیه ایران اتمی در نامه سرگشاده خود به خطرات امنیتی گریبان‌گیر کاربران ایرانی فیس‌بوک می‌پردازد و می‌نویسد: «برخی از ایرانیانی که موفق به دور زدن فیلترینگ فیس‌بوک با استفاده از وی پی ان هستند، آزادی عمل‌شان بسیار محدود است چرا که برخی از وی پی ان‌های که با بهترین قیمت فروخته می‌شوند از سوی سپاه پاسداران عرضه می‌شوند و به هیچ وجه امنیت کاربر را حفظ نمی‌کنند.»

وی‌پی‌ان (Virtual Private Networks) از طریق کدگذاری اطلاعات، امکان استفاده امن از اینترنت را فراهم می‌آورد که در ایران معمولا بیش‌تر از آن برای دور زدن سد فیلترینگ استفاده می‌شود.

این گروه می‌افزاید: «فیس‌بوک به طور گسترده برای ایرانیان غیرقابل دسترسی است و آن دسته از ایرانیانی نیز که دسترسی به فیس‌بوک دارند به هدف امنیتی رژیم تبدیل می‌شوند.»

برخورد امنیتی ایران با کاربران فیس‌بوک تا بدان‌جا می‌رسد که در تابستان دو سال پیش وقتی گروهی از جوانان برای گریز از گرمای تابستان در فیس‌بوک قراری تنظیم کردند و برای آب بازی به یک پارک رفتند، شناسایی و چند روز پس از آن دستگیر شدند.

با این‌همه ایجاد محدویت برای کاربران اینترنت تنها به فیلترینگ فیس‌بوک خلاصه نمی‌شود. اقدام‌های سرکوبگرانه دولت ایران گاه جلوه‌های خطرناکی نیز به خود ‌گیرد. تا کنون سه بلاگر در سراسر جهان کشته ‌شده‌اند که دو تن از آن‌ها ایرانی بوده‌اند. امیدرضا میرصیافی که در ۲۸ اسفندماه ۱۳۸۷ در زندان اوین درگذشت، یکی از آن‌ها بود و دیگری ستار بهشتی بود که در آبان ماه گذشته در بازداشتگاه پلیس فتا درگذشت.

پلیس فتا مامور سانسور اینترنت

گروه “متحد علیه ایران اتمی” در نامه خود به فعالیت‌های پلیس فتا می‌پردازد و آن را نمونه‌ای از فعالیت‌های ایران علیه فیس‌بوک می‌داند و بر این اساس بر ضرورت حذف صفحه رهبری ایران از فیس‌بوک تاکید می‌کند.

پلیس فتا (فضای تولید و تبادل اطلاعات) یا پلیس سایبری ایران که به صورت رسمی ماموریت خود را مقابله با کلاه‌برداری ‌و جعل و سرقت اینترنتی، هک و نفوذ و پورنوگرافی و تجاوز به حریم خصوصی افراد برمی‌شمارد از بهمن ماه ۸۹ فعالیت خود را آغاز کرد.

فتا در این مدت بارها به روش‌های ‌مختلف ابزاری برای سانسور و محدودیت دسترسی آزاد به اطلاعات آن‌لاین بوده است. از درخواست ثبت اطلاعات هویتی کاربران کافی نت‌ها گرفته تا ایجاد محدودیت در دسترسی به وی‌پی‌ان‌ها، پلیس فتا همواره به طور گسترده‌ای فعالیت داشته است.

دویچه‌وله: علی عبدالامام بعد از دو سال زندگی مخفی توانست بحرین را ترک کند و به بریتانیا پناهنده شود. فعالان حقوق بشر نروژ نقشه‌ای شبیه فیلم “آرگو” را برای فرار او طراحی کردند. در نهایت او در اتومبیلی با نمره سیاسی توانست فرار کند.

بعد از نزدیک به ۲ سال زندگی مخفی، علی عبدالامام، وبلاگ‌نویس مشهور و منتقد بحرینی، توانست از بحرین فرار کند. علی عبدالامام که یکی از پیشگامان رسانه‌های آنلاین در پادشاهی کوچک و ثروتمند بحرین است، در سال ۱۹۹۹ وب‌سایت پربیننده‌ی “بحرین آنلاین” را تاسیس کرد.

وب‌سایت “بحرین آنلاین” یکی از اولین رسانه‌های آنلاین دموکراسی‌خواه و منتقد بحرین و از اصلی‌ترین فروم‌های سیاسی این کشور است. علی عبدالامام به دلیل اداره‌ی این وب‌سایت، نوشته‌های وبلاگ شخصی‌اش و فعالیت‌هایش در راه حقوق بشر بارها بازجویی و در سپتامبر ۲۰۱۰ به همراه ۲۵ فعال حقوق بشر بازداشت شد.

عبدالامام در زندان تحت شکنجه قرار گرفت و بارها کتک خورد. وب‌سایت “بحرین آنلاین” علی‌رغم آن‌که به دستور مقامات بحرین فیلتر شده است، روزانه بیش از ۱۰۰ هزار بازدیدکننده دارد.

آغاز زندگی مخفی با شروع اعتراضات بحرین

در اولین روزهای شروع اعتراضات مخالفان در بحرین در فوریه ۲۰۱۱ علی عبدالامام که از شرکت در کنفرانسی در اروپا بازگشته بود، در صفحه‌ی خود یک توئیت گنگ و مبهم نوشت و بعد از آن نه وبلاگش به‌روز شد و نه صفحه‌ی توئیترش.

ناصر ودادی، فعال حقوق بشر که در موسسه‌ی آمریکایی “کنگره اسلام آمریکایی” کار می‌کند، نیمه‌شب به عبدالامام تلفن زده و از او خواسته بود همان موقع خانه‌اش را ترک کند و جایی مخفی شود. پیش‌بینی ودادی درست بود. دو روز بعد ماموران امنیتی به خانه‌ی عبدالامام حمله کردند تا او را بازداشت کنند.

در ماه ژوئن ۲۰۱۱ عبدالامام در دادگاه نظامی به شکل غیابی به اتهام “تلاش برای براندازی نظام” به ۱۵ سال حبس محکوم شد.

نقشه‌ی فراری شبیه به فیلم “آرگو”

تور هالوسن، عضو فعال سازمان نروژی “بنیاد حقوق بشر” که یکی از طراحان اصلی فرار عبدالامام بود، ماجرای فرار را برای سایت “آتلانتیک” نوشته است.

او می‌گوید که با جلب موافقت رئیس سازمان عفو بین‌الملل در نروژ و دیگر سازمان‌های حقوق بشری برنامه‌ریزی شروع شد. نقشه‌ی فرار باید به دور از هرگونه خشونت و با استفاده از خلاقیت و امکانات علنی می‌بود.

خیلی زود گزینه‌ی فرار با یک قایق مسافربری لوکس و در پوشش مهمانی در قایق، کنار گذاشته شد، چون ریسک مواجهه با نیروهای گارد دریایی بحرین، ایران یا عربستان سعودی بالا بود. هالوسن می‌نویسد، بررسی‌ها نشان می‌داد که به‌ویژه خطر روبرو شدن با قایق‌های گشت‌زن دریایی ایران بسیار بالا و گول زدن آن‌ها بسیار دشوار بود.

گزینه‌ی مخفی کردن عبدالامام در ماشین و فرار زمینی نیز کنار گذاشته شد، چون احتمال مواجهه با ایست‌های بازرسی عربستان سعودی که متحد بحرین است، بالا ارزیابی شد.

طراحان نقشه‌ی فرار وبلاگ‌نویس بحرینی سرانجام نقشه‌ای مشابه ماجرای واقعی فیلم “آرگو” را طراحی کردند. دولت بحرین زیر فشارهای بین‌المللی از هرگونه حضور چهره‌های معروف و غربی در کشور برای تبلیغات مثبت به نفع خود، استقبال می‌کند.

تور هالوسن می‌نویسد که در دیداری با فرمانده یگان ویژه نیروهای نظامی نروژ، آن‌ها نیز نقشه را پذیرفتند و تاکید کردند که خود مقامات بحرین باید در این فرار، بی‌آنکه بدانند، نقش اصلی را بازی کنند.

قرار شد تیمی به عنوان دست‌اندرکاران برگزاری یک نمایشگاه هنری برای فراری دادن عبدالامام به بحرین برود. تایلور رامسی، هنرمند مقیم لس‌آنجلس نیز پذیرفت که در نقشه‌ی فرار نقش اصلی را بازی کند و به عنوان هنرمندی که می‌خواهد در بحرین نمایشگاه داشته باشد، راهی پادشاهی کوچک و سرکوبگر بحرین شود.

طبق برنامه، تیمی که راهی بحرین شد باید با یک هواپیمای شخصی از فرودگاه ویژه‌ی پروازهای “وی آی پی” از بحرین خارج می‌شد. کنترل امنیتی برای این پروازها جدی نیست. قرار بود سر راه در یک رستوران فست‌فود یکی از اعضای گروه در عرض چند دقیقه لباس‌های خود را با عبدالامام در دستشویی تعویض کند و عبدالامام به جای او و با پاسپورت او سوار این هواپیما شود.

این عضو تیم عملیات فرار شباهت کمی با عبدالامام داشت و با گریم، چهره‌ی خود را به او شبیه‌تر کرده بود. دولت نروژ نیز برای او پاسپورت دیگری تدارک دیده بود تا فردای آن روز در بحرین سوار هواپیما شود.

تغییر برنامه‌ی فرار در آخرین لحظه

چهارده ساعت قبل از اجرای نقشه‌ی فرار، ناصر ودادی که تنها کسی بود که در نزدیک به ۲ سال گذشته با عبدالامام در تماس مستقیم بود، پیغامی اضطراری برای تیم فرار فرستاد: «پرواز را متوقف کنید! “یورن” فیجی را ترک کرد.»

اعضای عملیات از مدت‌ها قبل در همه‌ی پیغام‌ها علی عبدالامام را “یورن” می‌نامیدند و به جای بحرین از فیجی استفاده می‌کردند.

معلوم شد که در آخرین ساعات قبل از شروع عملیات نجات یکی از هواداران این وبلاگ‌نویس مشهور به او دسترسی یافته و به او گفته است که می‌تواند وی را در اتومبیلی با نمره‌ی سیاسی و دولتی از مرز عبور دهد.

علی عبدالامام با این اتومبیل سیاسی وارد خاک عربستان و بعد کویت شد. از آن‌جا ماهیگیران او را به شکل قاچاقی با قایق ماهیگیری تا ساحلی در نزدیکی بصره در عراق بردند. این وبلاگ‌نویس سپس از بصره به نجف رفت و از نجف با هماهنگی‌های دولت بریتانیا توانست به لندن پرواز کند. انگلیس در عرض کمتر از دو هفته با درخواست پناهندگی او موافقت کرد.

علی عبدالامام که برای بسیاری از وبلاگ‌نویس‌های عرب زبان یکی از نمادهای برجسته‌ی آزادی‌خواهی و حقوق بشر است، قرار است هفته‌ی آینده در “فروم آزادی اسلو” حضور یابد و برای اولین‌بار بعد از ۲ سال زندگی مخفی برای علاقه‌مندان و فعالان اینترنتی سخنرانی کند.

همسر و فرزندان علی عبدالامام هنوز در بحرین‌اند و سازمان‌های حقوق بشری امیدوارند که با فشار بر دولت بحرین بتوانند مقامات این کشور را راضی کنند که اجازه دهند آن‌ها نیز بحرین را ترک کنند و به علی عبدالامام بپیوندند.

بی‌بی‌سی: دولت ایران می‌گوید ایمنی در برابر حمله‌های سایبری، کاهش هزینه‌های ارزی و رونق کسب و کار اینترنتی جزو مزایای پروژه “شبکه ملی اطلاعات” معروف به “اینترنت ملی” است.

بررسی‌های بی‌بی‌سی نشان می‌دهد این شبکه به گونه‌ای طراحی شده که مستقل از شبکه جهانی اینترنت است و می‌تواند خدماتی مشابه اینترنت برای سایت‌های داخلی و شبکه‌های شرکت‌ها و سازمان‌ها فراهم کند.

همین عامل باعث شده ناظران هشدار بدهند که دولت ممکن است در مواقع حساس، مانند روزهای ناآرامی پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۸۸، تصمیم بگیرد اینترنت را قطع کند؛ بدون آن‌که نگران صدمه خوردن کار بانک‌ها، ارگان‌های دولتی و شرکت‌های خصوصی باشد.

در این صورت، کاربران تنها به سایت‌هایی دسترسی خواهند داشت که به شبکه داخلی متصل باشند و دیگر ابزارهای عبور از فیلترینگ هم نمی‌توانند امکان دسترسی به محتوا و سرویس‌های بین‌المللی را فراهم کنند.
شبکه نامرئی
اینترانت چیست؟

اینترانت، شبکه‌ای است داخلی که دانشگاه‌ها، شرکت‌ها و سازمان‌ها ایجاد می‌کنند تا سرویس‌های مشخصی را در اختیار کاربرانشان بگذارند. برای نمونه خبرنامه داخلی یک سازمان یا سیستم انتخاب واحد یک دانشگاه می‌تواند به صورت یک سایت روی اینترانت آن سازمان و دانشگاه قرار گرفته باشد؛ سایتی که خارج از آن سازمان یا دانشگاه قابل دسترسی نیست.

شبکه ملی اطلاعات ایران به دلیل استفاده از آدرس‌های آی‌پی مختص شبکه‌های داخلی، عملاً نه بخشی از اینترنت، بلکه یک اینترانت است.

کالین اندرسون پژوهشگری آمریکایی است که پس از تحقیقاتش روی این شبکه، نقشه‌ای از آن تهیه کرده است. او نتایج پژوهش‌هایش را در گزارشی با عنوان “اینترنت پنهان ایران” منتشر کرده است.

آقای اندرسون می‌گوید طراحی اینترنت ملی ایران “خلاف استانداردها و روش‌های معمول” است و همین باعث می‌شود که دستگاه‌هایی که به این شبکه متصلند، از خارج از کشور قابل دسترسی نباشند. چیزی که این شبکه را از خارج کشور غیر قابل دسترسی و نامرئی می‌کند.

اینترانت، شبکه‌ای است داخلی که دانشگاه‌ها، شرکت‌ها و سازمان‌ها ایجاد می‌کنند تا سرویس‌های مشخصی را در اختیار کاربرانشان بگذارند. برای نمونه خبرنامه داخلی یک سازمان یا سیستم انتخاب واحد یک دانشگاه می‌تواند به صورت یک سایت روی اینترانت آن سازمان و دانشگاه قرار گرفته باشد؛ سایتی که خارج از آن سازمان یا دانشگاه قابل دسترسی نیست.

به گفته آقای اندرسون “مثلاً سال ۲۰۱۰ دولت ایران سایت مرکز ملی آمار را روی این شبکه خصوصی قرار داد که باعث می‌شد فقط ایرانی‌ها بتوانند وارد آن شوند و کسانی که خارج از کشور بودند یا از فیلترشکن استفاده می‌کردند، به آن دسترسی نداشتند.”
وعده ‘توخالی’ امنیت

گفته می‌شود بعضی ویروس‌هایی که شبکه‌های ایران را آلوده کردند، نه از طریق اینترنت، که با حافظه‌های فلش و لپ‌تاپ‌ها وارد سیستم‌ها شدند

ایران در سال‌های اخیر هدف حمله‌های سایبری متعددی مانند ویروس‌های استاکس‌نت، دوکو و فلیم قرار گرفته که برای جاسوسی و خرابکاری در تأسیسات هسته‌ای و زیربنایی ایران طراحی شده‌اند.

همین است که دولت می‌گوید با ایجاد شبکه‌ای مستقل از اینترنت، امنیت ملی کشور بالا می‌رود.

اما کالین اندرسون می‌گوید: “این‌که جدا کردن شبکه خانگی و مردم عادی از اینترنت، امنیت ملی ایران را بالا می‌برد، وعده‌ای توخالی است.”

او با اشاره به این‌که توانسته برای تحقیقاتش با کامپیوترهای روی این شبکه ارتباط برقرار کند، می‌گوید همین نشان می‌دهد هر کس دیگری در خارج از ایران هم می‌تواند به این شبکه متصل شود و “فقط پنج دقیقه کار را اضافه می‌کند.”

به گفته این پژوهشگر آمریکایی، تأسیسات زیربنایی از جمله نیروگاه‌های ایران به شبکه‌ای کاملاً مستقل و نامرتبط با اینترنت ملی متصل هستند.

عزیز آشفته، یکی از بنیان‌گذاران سایت بالاترین هم به این نکته اشاره می‌کند که بعضی ویروس‌هایی که شبکه‌های ایران را آلوده کردند، نه از طریق اینترنت، که با حافظه‌های فلش و لپ‌تاپ‌ها وارد سیستم‌ها شدند.
نمونه ‘درخشان’ کره شمالی

شاید تنها کشوری که شبکه اینترانت داخلی سراسری داشته باشد کره شمالی است

شاید تنها مشابه اینترانت کشوری ایران را بتوان در کره شمالی پیدا کرد؛ در همان کشوری که سرتیپ محمدحسن نامی، وزیر جدید ارتباطات ایران در آن دکترا گرفته است.

شبکه‌ای به نام “کوانگ‌میونگ” یا “درخشان” که حدود ۱۰ سال پیش راه افتاده و به کاربرانش در نهادهای دولتی، دانشگاه‌ها و بعضاً خانه خودشان، امکان دسترسی به تعدادی سایت، سرویس‌های ایمیل و موتور جستجوی شبکه را می‌دهد.

ولی تحلیلگری که به کشورها درباره زیرساخت‌های شبکه اینترنت مشاوره می‌دهد، معتقد است ایران و کره شمالی قابل مقایسه نیستند و نمی‌توان یک شبکه داخلی را برای ایرانیان جایگزین اینترنت کرد.

جان راکوفسکی از مؤسسه تحقیقاتی فارستر می‌گوید: “مردم کره هیچ وقت طعم دسترسی به اینترنت رو نچشیده بودند.”

آقای راکوفسکی با اشاره به سابقه مردم ایران در کار با وبلاگ‌ها و شبکه‌های اجتماعی نظیر توئیتر، می‌گوید: “قطع دسترسی به اینترنت برای ایرانی‌ها مثل قطع آب و غذاست.”
‘کلید قطع اینترنت’

بحث “اینترنت ملی” در ایران از اواسط دهه ۸۰ خورشیدی، پس از روی کار آمدن محمود احمدی‌نژاد آغاز شد. سال ۱۳۸۷ وزارت ارتباطات طرحی را درباره این پروژه به نام کلیک “شبکه ملی اینترنت” تهیه کرد و کار روی این شبکه آغاز شد.

هر چند دولت بعداً تصمیم گرفت نام طرح را از اینترنت ملی به شبکه ملی اطلاعات تغییر بدهد، اما بسیاری آن را به نام قدیمش می‌شناسند.

ناآرامی‌های پس از دهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری قابلیت‌‌های اینترنت را نشان داد

عزیز آشفته، یکی از بنیان‌گذاران سایت بالاترین می‌گوید ایجاد شبکه ملی اطلاعات به ترتیبی که مستقل از شبکه جهانی باشد، بعد از انتخابات سال ۸۸ مطرح شد.

او می‌گوید مقام‌های ایران: “بعد از انتخابات به این نتیجه رسیدند که جداسازی ترافیک داخلی از ترافیک خارجی، ‘کلید قطع اینترنت’ را در اختیار حکومت می‌گذارد.”
‘زمینه‌سازان آشوب’

ناآرامی‌های پس از دهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری، برای نخستین بار قابلیت‌‌های اینترنت و فضای مجازی برای تأثیرگذاری در ایران را به نمایش گذاشت.

از یک سو معترضان به نتیجه انتخابات، از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی به عنوان یکی از ابزارهای اصلی‌شان برای کسب خبر و نیز سازماندهی استفاده کردند.

از سوی دیگر در حالی که محدودیت‌های شدید دولتی، امکان اطلاع‌رسانی را از رسانه‌های مستقل داخلی و خبرنگاران خارجی گرفته بود، شهروند-خبرنگاران از اینترنت برای خبررسانی و انتشار تصاویر تجمع‌ها و برخوردهای خشن نیروهای امنیتی با معترضان استفاده کردند.

همین بود که دادستانی در کیفرخواست متهمان این حوادث، سایت‌هایی مانند توئیتر و فیس‌بوک را به زمینه‌سازی برای ناآرامی‌ها متهم کرد.

محمود عنایت، پژوهشگر اینترنت معتقد است جمهوری اسلامی با آزادی سازمان‌دهی و تجمع میانه خوبی ندارد و شبکه‌های اجتماعی آنلاین “بهترین و مؤثرترین” راه برای سازمان‌دهی هستند.

او با اشاره به فیلتر بودن اکثر سایت‌های معروف وب ۲.۰ مانند فیسبوک، توئیتر و یوتیوب، می‌گوید به خاطر همین قابلیت سازمان‌دهی، دولت ایران “همه این سایت‌هایی را که نمی‌تواند کنترل کند، فیلتر می‌کند.”
بازی موش و گربه

سیستم فیلترینگ دولت ایران مدام پیشرفت می‌کند

بیش از یک دهه از شروع فیلترینگ سایت‌ها و کلیدواژه‌ها در ایران می‌گذرد و چند سالی است که سیستمی یک‌پارچه برای جلوگیری از دسترسی کاربران به آن‌چه حاکمیت آن را “محتوای مجرمانه” می‌داند، ایجاد شده است. سیستمی پیشرفته که روز به روز در بی‌اثر کردن ابزارهای عبور از فیلترینگ قدرتمندتر می‌شود.

اما در همین مدت کاربران ایرانی هم روش‌های پیچیده‌تر و پیشرفته‌تری را برای عبور از فیلترینگ به کار گرفته‌اند که عملاً جلوی تأثیرگذاری کامل سامانه فیلترینگ را گرفته است.

محمود عنایت فیلتر شدن سایت بی‌بی‌سی فارسی را “نقطه عطفی” در موضوع فیلترینگ در ایران می‌داند.

به نظر این پژوهشگر اینترنت، فیلترینگ در ابتدا به سایت‌های “غیر اخلاقی” و گروه‌های اپوزیسیون محدود بود، اما بعداً به “ابزاری سیاسی برای حکومت” تبدیل شد؛ ابزاری برای کنترل که به جز مخالفان خارجی، در مقابل منتقدان داخلی از جمله محمد خاتمی رئیس‌جمهوری پیشین، هواداران محمود احمدی‌نژاد و نیز رسانه‌های مستقل هم از آن استفاده می‌شود.
نسل ‘خوره تکنولوژی’

جان راکوفسکی معتقد است که جوانی جمعیت ایران باعث می‌شود فیلترینگ هیچ‌گاه مؤثر نباشد.

“نیمی از جمعیت ایران زیر ۳۵ سال سن دارند. ما به این‌ها ‘نسل هزاره’ می‌گوییم. نسلی که با فناوری بزرگ شده و دورانی را که کامپیوتری وجود نداشت، به خاطر ندارد.”

به نظر این تحلیلگر، “این نسل ‘خوره تکنولوژی’ همیشه راهی برای دسترسی به آن‌چه می‌خواهند، پیدا می‌کنند و این برای ایران مایه نگرانی است.”
کپی چینی

چین هم مانند ایران سیستم فیلترینگ مرکزی پرقدرتی به نام “دیوار آتش بزرگ چین” دارد.

اما در کنار فیلترینگ، برای اکثر سایت‌های محبوب غربی از جمله یاهو، جستجوگر گوگل، شبکه اجتماعی فیس‌بوک و سرویس میکروبلاگینگ توئیتر، نسخه‌ای چینی وجود دارد که بسیار هم در این کشور محبوب است.

محمود عنایت می‌گوید: “برای همه این سایت‌ها، نسخه ایرانی هم وجود دارد؛ ولی کارشان نگرفته است.”

او از نبود راه مطمئن کسب درآمد و نیز نداشتن تجربه راه‌اندازی سایت‌هایی با کاربران میلیونی، به عنوان دلایل بی‌اقبالی به نمونه‌های ایرانی اشاره می‌کند.
پیکان به جای مرسدس‌بنز

حکیم‌جوادی، معاون وزیر ارتباطات با تشبیه جی‌میل به مرسدس بنز به کاربران ایرانی پیشنهاد کرده بود از پیکان استفاده کنند

دولت ایران تلاش‌های زیادی کرده که کاربران را به استفاده از سرویس‌های ایمیل داخلی ترغیب کند؛ چرا که سرویس‌های خارجی را “یکی از ابزارهای خروج اطلاعات از کشور” می‌داند.

محمود عنایت معتقد است دلیل این تلاش ویژه این است که ایمیل، شریان حیاتی اینترنت است و تنها سرویسی است که دولت نمی‌تواند محتوای آن را فیلتر کند.

به نظر این پژوهشگر اینترنت، تنها راه رونق دادن به سرویس‌های ایمیل داخلی “بستن سایت‌های جی‌میل، یاهو میل و … است.”

برای تشویق کاربران به استفاده از سرویس‌دهنده‌های داخلی، وزارت ارتباطات اردیبهشت سال ۹۱ از بانک مرکزی خواست بانک‌ها را موظف کند از مشتریانشان کلیک فقط آدرس‌های ایمیل سرویس‌دهندگان داخلی را قبول کنند.

در کنار این، مهرماه سال ۹۱ جی‌میل، سرویس ایمیل محبوب شرکت گوگل برای چند روزی فیلتر شد.

اگرچه دلیل این اتفاق، پاسخ به انتشار ویدئویی اهانت‌آمیز روی یوتیوب، سایت اشتراک ویدئوی متعلق به شرکت گوگل اعلام شده بود، اما یکی از معاونان وزیر ارتباطات جی‌میل را از نظر کیفیت به خودروهای مرسدس‌بنز تشبیه کرد و گفت: “مگر قرار است همه مرسدس‌بنز سوار شوند؟”

کالین اندرسون، نویسنده “اینترنت پنهان ایران” معتقد است هدف از فیلترینگ جی‌میل، فرستادن پیامی به کاربران ایرانی بوده است.

به گفته او دولت می‌خواسته بگوید: “الان سرویس‌های ایمیل داخلی هستند که قرار است با جی‌میل رقابت کنند. اگه شما بخواهید همچنان از جی‌میل استفاده کنید که دولت به [اطلاعات] آن دسترسی ندارد و نمی‌تواند آن را کنترل کند، ممکن است بعضی وقت‌ها نتوانید از حساب ایمیلتان استفاده کنید.”
کوزه‌گر و کوزه شکسته سرعت

کاربران ایرانی گاه و بیگاه از کند بودن سرعت اینترنت گلایه می‌کنند و معمولاً جوابی بهتر از “برخورد لنگر کشتی به کابل” نمی‌شنوند.

یکی از جدیدترین شاکیان، محمد سلیمانی، وزیر پیشین ارتباطات است که همین چند روز پیش به خبرنگاران گفت نتوانسته وارد حساب جی‌میلش بشود و از مسئولان فعلی وزارت ارتباطات خواست از زیر بار مسئولیت در نروند.

آقای سلیمانی که حالا نماینده مجلس است، سال ۱۳۸۵ دستور داد ارائه اینترنت با سرعتی بیشتر از ۱۲۸ کیلوبیت بر ثانیه به کاربران عادی ممنوع شود، چرا که به گفته او “نیازی بیشتر از این ندارند.”

پس از هفت سال، هنوز آن مصوبه پابرجاست و سرعت برای دسترسی به اینترنت روی موبایل هم به همین رقم محدود است.

محمود عنایت می‌گوید این محدودیت سرعت باعث شده تجربه کاربران ایرانی از اینترنت با کاربران در کشورهای دیگر متفاوت باشد؛ چرا که سرعت پایین باعث می‌شود استفاده اکثر ایرانیان به “عکس و متن” محدود باشد و تماشای همزمان ویدئو روی اینترنت را غیرممکن می‌کند.

او می‌گوید: “کنترل سرعت برای کنترل تجربه است. زیرا دولت نمی‌خواهد تجربه مردم از اینترنت، تجربه‌ای غنی و متفاوت باشد.”
‘آپارتاید دیجیتال’

مقام‌های ایرانی از مهر ماه هشتاد و پنج محدودیت‌هایی بر سرعت اینترنت کاربران خانگی اعمال کرده‌اند

اما محدودیت‌های سرعت اینترنت در مورد شبکه ملی اطلاعات اعمال نخواهد شد و سرعت دسترسی کاربران به این شبکه “تا هشت مگابیت بر ثانیه” یعنی ۶۴ برابر سقف سرعت اینترنت خواهد بود.

سازمان گزارشگران بدون مرز این تفاوت سرعت را نوعی “آپارتاید دیجیتال” می‌داند.

رضا معینی مسئول بخش ایران این سازمان می‌پرسد: “کاربران قرار است از این سرعت بالا چه استفاده‌ای بکنند؟ آیا قرار است با آن فقط سایت آیت‌الله خامنه‌ای و مسجد جمکران را ببینند!؟”

در کنار این، به گفته نویسنده “اینترنت پنهان ایران” دولت عمداً سرعت دسترسی به سایت‌های خارجی را هم پایین آورده و در دریافت و ارسال اطلاعات تأخیر ایجاد می‌کند.

کالین اندرسون می‌گوید ایران از اینترنت ملی به عنوان راهی برای تشویق کاربران به استفاده از سرویس‌های داخلی استفاده می‌کند.

“اتفاقی که می‌افتد این است که شما می‌توانید از سایت یوتیوب استفاده کنید که حتی با استفاده از فیلترشکن هم عمداً کند شده است. می‌توانید هم از [مشابه داخلی آن] استفاده کنید که سریع است و پر از ویدئوهای ناقض حق مؤلف.”

او می‌گوید به این شیوه، دولت کاربران را تشویق می‌کند که از سرویس‌های داخلی استفاده کنند که کنترل محتوایشان در دست دولت است.
کاهش ارزبری

بخش مهمی از پروژه اینترنت ملی، انتقال سایت‌های ایرانی از روی سرورهای خارج از کشور به داخل است.

اما بسیاری از تجهیزات مورد نیاز برای ساخت مراکز داده (دیتاسنتر) و نیز توسعه ظرفیت شبکه نظیر سوئیچ‌ها و روترها، ساخت شرکت‌های خارجی است.

در طرحی که دولت در سال ۸۷ تهیه کرده بود، از شرکت‌هایی آمریکایی نظیر سیسکو، جونیپر و تل‌لبز به عنوان تأمین‌کنندگان احتمالی قطعات نام برده شده بود. شرکت‌هایی که محصولاتشان مشمول تحریم است.

استیو استکلو خبرنگار اقتصادی ارشد خبرگزاری رویترز که روی تلاش‌های ایران برای دور زدن تحریم‌ها تحقیق می‌کند، می‌گوید ایران علاوه بر واسطه‌هایی در امارات متحده عربی، از چند شرکت بزرگ چینی هم برای واردات تجهیزات آمریکایی مورد نیازش استفاده کرده است.

شرکت ZTE که دومین شرکت چینی بزرگ سازنده تجهیزات مخابراتی است، چند روز پیش اعلام کرد فروش تجهیزات به ایران را متوقف کرده است.

آقای استکلو می‌گوید این شرکت قبلاً “محصولات بعضی از بزرگ‌ترین شرکت‌های آمریکایی مثل سیسکو، آی‌بی‌ام، اچ‌پی، مایکروسافت و … را برای ایران تأمین کرده است.”

او می‌گوید با خروج شرکت‌های اروپایی مانند نوکیا زیمنس و اریکسون از بازار ایران، شرکت‌های چینی از جمله هواوی و زد.تی.ای. جایشان را پر کرده‌اند و قراردادهایی با ایران بسته‌اند که ارزششان روی هم “به صدها میلیون دلار می‌رسد.”

اما تجارت با ایران برای زد.تی.ای. دردسرساز شده و وزارت بازرگانی و دادستانی آمریکا مشغول تحقیق درباره اتهام کمک این شرکت به نقض تحریم‌های آمریکا و تلاش برای از بین بردن مدارک آن هستند.

اگر شرکت‌های چینی هم تصمیم به کاهش یا قطع رابطه تجاری‌شان با ایران بگیرند، کار ایران برای توسعه ظرفیت شبکه اینترنت و نیز تکمیل پروژه اینترنت ملی سخت‌تر می‌شود.
قطع کردن یا قطع نکردن، مسأله این است

مقام‌های ایران بارها گفته‌اند که هدف از اجرای پروژه اینترنت ملی، قطع اینترنت نیست.

با قطع اینترنت هم سایت‌های داخلی از طریق ‘شبکه ملی اطلاعات’ همچنان در دسترس خواهند بود

اما محمود عنایت معتقد است اینترنت ملی این امکان را به دولت می‌دهد که “اگر فضا به سمت آشوب و ریسک سیاسی برود، خیلی راحت ‘کلید اینترنت جهانی’ را خاموش کند و به مردم بگوید می‌توانید از همین سایت‌های داخلی استفاده کنید.”

عزیز آشفته هم می‌گوید این پروژه “شبکه قوی‌تری برای کنترل افراد در اختیار حکومت می‌گذارد.”

اما رضا معینی بدبین‌تر است و می‌گوید: “به سمتی می‌رویم که مثل کوبا و کره شمالی، ایمیل هم بازار سیاه داشته باشد.”