اخبار

بی‌بی‌سی: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا امروز پنجشنبه (۴ اردیبهشت) مجدداً در خصوص مذاکرات این کشور با ایران صحبت کرد و گفت که «جلسات بسیار جدی» در جریان مذاکرات دو کشور برگزار شده است. آقای ترامپ در حاشیه دیدار با نخست‌وزیر نروژ گفت که «ما در رابطه با ایران داریم خیلی خوب عمل می‌کنیم.»

او همچنین مجددا مانند ما‌ههای اخیر گفت که در مورد ایران «فقط دو گزینه وجود دارد، که یک گزینه، اصلا گزینه خوبی نیست.»

رئیس‌جمهور آمریکا تاکید کرد که «من فکر می‌کنم که ما در مورد توافق با ایران بسیار خوب عمل می‌کنیم.»

به گفته آقای ترامپ «ما می‌توانیم تصمیم بسیار بسیار خوبی (در پی توافق با ایران) بگیریم و جان افراد زیادی نجات خواهد یافت.»

آقای ترامپ روز دوشنبه هم گفته بود که کشورش گفت‌وگوهای بسیار خوبی با ایران داشته است.

اظهارات آقای ترامپ دو روز پیس از سومین دور مذاکرات میان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا در امور خاورمیانه صورت می‌گیرد.

این دو مقام بلندپایه ایرانی و آمریکایی یک هفته پیش از آن در عمان مذاکرات را آغاز کرده بودند.

آقای ترامپ هفت سال پیش از توافق هسته‌ای برجام خارج شد و همه تحریم‌های اتمی رفع‌شده را دوباره علیه ایران به اجرا گذاشت. او تهدید کرده است که در صورت نرسیدن به توافق جدیدی با ایران که از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای جلوگیری کند، به این کشور حمله خواهد شد.

ایران می‌گوید برنامه هسته‌ای‌اش صلح‌آمیز است و اعلام کرده که آماده است محدودیت‌هایی در این برنامه اعمال کند، مشروط بر اینکه تحریم‌های آمریکا لغو شود.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، روز سه‌شنبه گفت که ایران باید غنی‌سازی اورانیوم را تحت هر توافقی با ایالات متحده متوقف کند و اورانیوم لازم برای یک برنامه هسته‌ای غیرنظامی را از خارج وارد کند.

ایران اعلام کرده است که حق غنی‌سازی اورانیوم خود را غیرقابل مذاکره می‌داند و حاضر به کنار گذاشتن آن نیست.

امروز همچنین عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران اعلام کرد که آماده است تا برای گفت‌وگو با فرانسه، آلمان و بریتانیا و بهبود روابط با این کشورها، به پاریس، برلین و لندن سفر کند.

آقای عراقچی طی روزهای اخیر با سفر به مسکو و پکن با مقام‌های روسیه و چین دیدار کرده است. اعلام شده بخشی از اهداف این سفرها، مذاکرات اتمی ایران و آمریکا بوده است.

سه قدرت اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان، در دسامبر گذشته اعلام کردند که آماده‌اند تا مکانیسم ماشه یا بازگشت خودکار تحریم‌‌های بین‌المللی را که در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد گنجانده شده، با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی، فعال کنند.

رادیوفردا: مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، همزمان با سفر به تهران، به روزنامۀ لوموند گفت آمریکا در مذاکرات با ایران می‌خواهد به متنی ساده‌تر بدون تمام ضمائم بسیار فنی توافق برجام دست یابد.

رئیس آژانس انرژی اتمی ایران پس از دیدار با گروسی از دیدار و تلاش معاونان دو طرف در روزهای آتی برای پیگیری موضوعات محل اختلاف بین آژانس بین‌المللی «در چارچوب توافق کلی حاصل‌شده» خبر داد.

نیویورک‌تایمز هم به‌نقل از مقامات دولت آمریکا و منابع دیگر گزارش داد که رئیس‌جمهور ایالات متحده با حملۀ برنامه‌ریزی‌شدۀ اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران مخالفت کرده و ترجیح داده وارد مذاکره با مقامات تهران برای محدودسازی برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران شود.

بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز که روز چهارشنبه ۲۷ فروردین منتشر شد، اسرائیل برنامه‌هایی برای حمله به تأسیسات هسته‌ای در اردیبهشت ماه طراحی کرده بود با این هدف که توانایی ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای را به‌مدت یک سال یا بیشتر عقب بیندازد.

این روزنامه نوشت پس از ماه‌ها بحث داخلی در دولت آمریکا، دونالد ترامپ تصمیم گرفت به‌جای حمایت از گزینۀ نظامی، مسیر مذاکره با ایران را در پیش گیرد.

براساس این گزارش، اجرای این حمله نه تنها به کمک نظامی آمریکا برای دفاع از اسرائیل در برابر واکنش احتمالی ایران نیاز داشت بلکه برای موفقیت کلی عملیات نیز به حمایت واشینگتن وابسته بود.

هفته گذشته، آمریکا و ایران برای نخستین بار در هر دو دوره ریاست‌جمهوری ترامپ نشستی برای تعیین روند و چارچوب مذاکرات در عمان برگزار کردند و هر دو کشور نیز این گفت‌وگوها را «مثبت» و «سازنده» توصیف کردند.

دور دوم مذاکرات برای روز شنبه ۳۰ فروردین برنامه‌ریزی شده است و آخرین گزارش‌ها حاکی است این دیدار به احتمال زیاد در رم اما به میزبانی عمان برگزار خواهد شد.

کاظم غریب‌آبادی غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت خارجه ایران، شامگاه چهارشنبه در گفت‌وگو با تلویزیون ایران گفت اگر در نشست بعدی دو طرف بر سر «چارچوب‌ها و دستورکار» تفاهم کنند، در دور سوم «باید کارشناسان را در دو حوزه درگیر کنیم تا تخصصی‌تر وارد جزئیات شوند و اگر لازم شد، متن‌نویسی را شروع کنند».

تازه‌ترین تحولات دیپلماتیک و موضع‌گیری‌ها

با این حال پس از برگزاری نشست مسقط، رفت‌وآمدهای دیپلماتیک و همچنین اظهارنظرهای مقامات واشینگتن و واکنش‌های مقامات تهران به این اظهارات بالا گرفته است.

در تازه‌ترین رویدادها، قرار است استیو ویتکاف و مارکو روبیو که هر دو از مشاوران ارشد امنیت ملی دونالد ترامپ هستند، روز پنج‌شنبه به پاریس سفر کنند.

عراقچی نیز راهی مسکو شده و قرار است، به‌گفتۀ سخنگوی وزارت خارجه، «در خصوص روابط دوجانبه و نیز مذاکرات غیرمستقیم اخیر با آمریکا با مقامات عالی روسیه گفت‌وگو کند». او پیشتر اعلام کرده بود که در این سفر «پیام مکتوب» خامنه‌ای به پوتین را منتقل خواهد کرد.

براساس گزارش پولیتیکو، ویتکاف قرار است با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، دیدار کند و مارکو روبیو هم با همتای فرانسوی خود، ژان‌نوئل بارو، گفت‌وگو خواهد کرد و موضوع گفت‌وگوها ایران، اوکراین، تعرفه‌های جدید و روابط تجاری خواهد بود.

تازه‌ترین اظهارنظرها نیز به هشدار وزیر خارجه ایران دربارۀ مواضع مقامات آمریکایی برمی‌گردد. عباس عراقچی روز چهارشنبه گفت که آمریکا نباید مواضع «متناقض و متضاد» در مذاکرات اتخاذ کند.

این واکنش به سخنان استیو ویتکاف بود که ابتدا گفته بود ممکن است توافقی حاصل شود که ایران به سطح غنی‌سازی ۳.۶۷ درصدی (مشابه توافق ۲۰۱۵ دولت اوباما با ایران) بازگردد، اما بعداً اعلام کرد: «توافق با ایران تنها زمانی نهایی خواهد شد که یک توافق ترامپی باشد.»

ویتکاف همچنین در شبکۀ ایکس نوشت: «ایران باید برنامه غنی‌سازی و تسلیحاتی هسته‌ای خود را متوقف و نابود کند. مهم است که توافقی سختگیرانه و عادلانه داشته باشیم که پایدار بماند، و این همان چیزی است که رئیس‌جمهور ترامپ از من خواسته است.»

عباس عراقچی در واکنش با تأکید بر این‌که «مواضع واقعی سر میز مذاکره مشخص می‌شود»، افزود: «غنی‌سازی ایران یک امر واقعی و پذیرفته‌شده است. ما برای اعتمادسازی در خصوص نگرانی‌های احتمالی آمادگی داریم، اما اصل موضوع غنی‌سازی قابل مذاکره نیست.»

این در حالی است که رهبر جمهوری اسلامی ایران روز سه‌شنبه گفت مذاکرات ایران با ایالات متحده بر سر پروندهٔ هسته‌ای تهران «در قدم‌های اول خوب اجرا شده است».

دیدارها و اظهارات گروسی در تهران

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز چهارشنبه به ایران سفر کرد و در تهران با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و دیگر مقامات جمهوری اسلامی دیدار کرد.

او همزمان در گفت‌وگو با روزنامۀ لوموند اعلام کرد «این‌بار آمریکا می‌خواهد به متنی ساده‌تر دست یابد؛ متنی که عاری باشد از تمام ضمائم بسیار فنی توافق ۲۰۱۵ [برجام] که در عمل پایدار نماندند».

آقای گروسی پس از دیدار با مقام‌های جمهوری اسلامی از انجام «گفت‌وگوهای فشرده» با آن‌ها خبر داد و دربارۀ تعاملات ایران و آمریکا گفت این گفت‌وگوها در مرحلۀ «بسیار حساسی» قرار دارد.

در همین حال محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، هم اعلام کرد که معاون او و گروسی قرار است در روزهای آینده در تهران برای پیشبرد توافقی که دو سال پیش میان طرفین به دست آمد، تلاش کنند.

گروسی در سفر به تهران، چهارشنبه‌شب، با عباس عراقچی هم ملاقات کرد و در شبکۀ اجتماعی ایکس نوشت: «همکاری با آژانس برای اطمینان از صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران در زمانی که دیپلماسی ضرورت دارد، حیاتی است.»

وزیر خارجۀ ایران هم پس از این دیدار با بیان این‌که «در ماه‌های پیش‌رو، آژانس می‌تواند نقش حیاتی در حل‌وفصل مسالمت‌آمیز پروندۀ هسته‌ای ایران ایفا کند»، افزود: «درحالی‌که طیفی از مخرب‌ها گرد هم آمده‌اند تا مذاکرات کنونی را از مسیر خارج کنند، ما به یک مدیرکل صلح نیاز داریم.»

آمریکا و اسرائیل بارها تهدید کرده‌اند که در صورت عدم توافق، تأسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار خواهند داد.

عراقچی در شبکۀ ایکس نوشت: «در حالی که مخالفان زیادی در تلاش‌اند روند مذاکرات را منحرف کنند، نیازمند مدیرکلی صلح‌طلب هستیم. ما مایلیم به گروسی اعتماد کنیم تا آژانس را از سیاست‌زدگی دور نگه دارد و بر مأموریت فنی‌اش متمرکز بماند.»

پس از خروج یک‌جانبه ترامپ از توافق هسته‌ای موسوم به برجام، تهران تمامی محدودیت‌های برنامۀ هسته‌ای خود را کنار گذاشته و اکنون اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی‌سازی می‌کند که نزدیک به سطح تسلیحاتی ۹۰ درصد است.

دوربین‌های نظارتی آژانس مختل شده‌اند و برخی بازرسان باسابقه از سوی ایران کنار گذاشته شده‌اند. با این حال، هر توافق احتمالی میان ایران و آمریکا به همکاری آژانس برای راستی‌آزمایی متکی خواهد بود و دسترسی آژانس به‌طور کامل قطع نشده است.

با این اوصاف، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همزمان در گفت‌وگو با روزنامۀ لوموند خواستار نقش‌آفرینی این نهاد وابسته به سازمان ملل در گفت‌وگوهای اخیر بین ایران و آمریکا شد و هشدار داد که ایران فاصلهٔ چندانی با قابلیت تولید سلاح هسته‌ای ندارد.

آقای گروسی افزود: «این وضعیت مانند پازلی است که قطعات آن فراهم شده، اما هنوز به‌هم متصل نشده‌اند. هنوز تا دستیابی کامل به سلاح فاصله باقی است. با این حال، باید اذعان کرد که این فاصله زیاد نیست. در چهار سال گذشته، شتاب فعالیت‌های ایران در این زمینه بسیار چشمگیر بوده است».

او همچنین تأکید کرد که بدون مشارکت آژانس، هیچ توافقی دربارهٔ برنامه هسته‌ای ایران معنا نخواهد داشت و صرفاً «تکه‌ای کاغذ» خواهد بود.

آقای گروسی همچنین دربارۀ خودِ مذاکرات ایران و آمریکا نیز افزود: «به‌گفتۀ هر دو طرف، اکنون موضوع بر سر آن است که برخی فعالیت‌ها مانند غنی‌سازی به‌طور مستقیم‌تر ممنوع شود. در مقابل، ایران رفع تحریم‌ها یا تدابیری برای کمک به سرمایه‌گذاری را دریافت خواهد کرد. آن‌چه گفت‌وگوهای آغازشده در عمان را چارچوب‌بندی می‌کند، ایدۀ عمل متقابل است.»

مذاکرات میان ایران و آمریکا که نزدیک به نیم قرن به خصومت گذشته است، در حساس‌ترین مرحلۀ خود قرار دارد. دونالد ترامپ بارها تهدید کرده که در صورت عدم دستیابی به توافق، تأسیسات هسته‌ای ایران هدف حمله قرار خواهد گرفت. در همین حال، برخی مقامات جمهوری اسلامی هشدار داده‌اند که با توجه به ذخایر اورانیوم غنی‌شدۀ نزدیک به سطح تسلیحاتی، ممکن است مجبور شوند به دنبال تولید سلاح هسته‌ای بروند.

تایمز اسرائیل: ترامپ می‌گوید که می‌خواهد ایران کشوری فوق‌العاده، عالی و شاد باشد. اما آنها نمی توانند سلاح هسته ای داشته باشند. ویتکاف: نشست شنبه در عمان با وزیر خارجه ایران درباره اعتمادسازی ایالات متحده روز جمعه آمادگی خود را برای سازش پیش از مذاکرات پرمخاطره آخر هفته با ایران نشان داد، در حالی که تاکید کرد که تهران نمی تواند سلاح هسته ای داشته باشد، زیرا جمهوری اسلامی ادعا می کند که به دنبال یک توافق “واقعی و عادلانه” در مورد برنامه هسته ای خود است.

دشمنان دیرینه قرار است روز شنبه در عمان دیدار کنند، هفته‌ها پس از نامه‌ای به آیت‌الله علی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور آمریکا، رئیس‌جمهور آمریکا که به دنبال دیپلماسی بود اما نسبت به اقدام نظامی احتمالی در صورت امتناع ایران هشدار داد.

علی شمخانی مشاور خامنه‌ای در ایکس نوشت: تهران به دور از اجرای برنامه و صرفاً صحبت در مقابل دوربین، به دنبال توافق واقعی و عادلانه است، پیشنهادهای مهم و قابل اجرا آماده است.

وی با تایید اینکه عباس عراقچی وزیر امور خارجه «با اختیارات کامل برای مذاکره غیرمستقیم با آمریکا» به عمان می رود، افزود: اگر واشنگتن حسن نیت نشان دهد، مسیر رو به جلو «هموار» خواهد بود.

ترامپ پیش از این مذاکرات بار دیگر مخالفت خود با دستیابی ایران به سلاح هسته ای را تکرار کرد.

ساعاتی پیش از دیدار استیو ویتکاف، فرستاده خود به عراقچی، ترامپ به خبرنگاران گفت: «من می‌خواهم ایران کشوری فوق‌العاده، عالی و شاد باشد. اما آنها نمی‌توانند سلاح هسته‌ای داشته باشند».

ویتکاف، دوست ترامپ که به عنوان فرستاده جهانگرد او خدمت می کند، پیش از مذاکرات، انعطاف پذیری خود را به صدا درآورد.

ویتکاف به وال استریت ژورنال گفت که «موضع امروز ما» با درخواست از ایران شروع می‌شود که برنامه هسته‌ای خود را به طور کامل از بین ببرد – دیدگاه تندروهای اطراف ترامپ که کمتر کسی انتظار دارد ایران هرگز آن را بپذیرد.

ویتکاف به روزنامه گفت: «به هر حال، این بدان معنا نیست که در حاشیه ما راه‌های دیگری برای سازش بین دو کشور پیدا نخواهیم کرد.

ویتکاف با تاکید بر اینکه هر توافقی باید شامل تدابیر نظارتی گسترده برای تضمین عدم ساخت سلاح اتمی توسط ایران باشد، افزود: جایی که خط قرمز ما خواهد بود، نمی‌توان توانایی هسته‌ای شما را تسلیحاتی کرد.

پیش از این، دبیر مطبوعاتی ترامپ به خبرنگاران گفته بود که رئیس‌جمهور آمریکا می‌خواهد ایران بداند که «همه گزینه‌ها روی میز است» تا از تولید سلاح‌های هسته‌ای جلوگیری کند.

کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید گفت: «هدف نهایی ترامپ تضمین این است که ایران هرگز نمی تواند به سلاح هسته ای دست یابد» و ترامپ به دیپلماسی اعتقاد دارد.

او گفت: “اما او به ایرانی‌ها و تیم امنیت ملی‌اش نیز کاملاً واضح گفته است که همه گزینه‌ها روی میز است و ایران باید انتخابی داشته باشد. شما می‌توانید با درخواست رئیس جمهور ترامپ موافقت کنید، در غیر این صورت تمام جهنمی برای پرداخت وجود خواهد داشت، و رئیس جمهور این احساس را دارد. او نسبت به آن احساس بسیار قوی دارد.”

لیویت تاکید کرد که مذاکرات با ایران مستقیم خواهد بود – چیزی که تهران آن را رد کرده است. در مصاحبه وال استریت ژورنال، ویتکاف گفت که امیدوار است این موضوع را حل کند و “پارامترها” را برای مذاکرات بیشتر تعیین کند.

ویتکاف افزود که نشست روز شنبه “درباره اعتمادسازی است. درباره این است که چرا رسیدن به توافق برای ما بسیار مهم است، نه شرایط دقیق توافق.” به گزارش پایگاه خبری اکسیوس، کارشناسان هسته ای در وزارت امور خارجه آمریکا در این مذاکرات حضور خواهند داشت.

باراک اوباما، رئیس‌جمهور سابق آمریکا در سال 2015 درباره توافقی مذاکره کرد که به دنبال جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای بدون اصرار بر برچیدن کامل برنامه مورد مناقشه‌اش بود.

ترامپ این توافق را بسیار ضعیف خواند و پس از روی کار آمدن اولین بار آن را پاره کرد و در عوض تحریم های گسترده ای را بر بخش نفت ایران اعمال کرد.

تهران به مدت یک سال به این توافق پایبند بود و تعهدات خود را لغو کرد.

“لفاظی خصمانه”

ترامپ پیش از این مذاکرات تکرار کرد که در صورت شکست آنها، اقدام نظامی «کاملاً» ممکن است.

ایران در پاسخ گفت که تهران می‌تواند بازرسان هسته‌ای سازمان ملل را اخراج کند که به نوبه خود باعث هشدار آمریکا مبنی بر «تشدید تنش» شد.

ایران همواره تلاش برای دستیابی به سلاح هسته ای را رد کرده است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز جمعه گفت ایران با حسن نیت و هوشیاری کامل به دیپلماسی فرصت واقعی می دهد.

وی گفت: «آمریکا باید از این تصمیم که علیرغم لفاظی های خصمانه آنها گرفته شده است، قدردانی کند.

روز پنجشنبه، واشنگتن تحریم های بیشتری را علیه ایران اعمال کرد که شبکه نفتی و برنامه هسته ای این کشور را هدف قرار داد.

محمد اسلامی، رئیس آژانس هسته ای ایران، تأثیر آنها را کم اهمیت جلوه داد.

وی گفت: با تحریم های مختلف حداکثر فشار را وارد کردند اما نتوانستند جلوی پیشرفت کشور را بگیرند.

آنها هنوز فکر می کنند که می توانند با تهدید و ارعاب، عملیات روانی یا اقدامات احمقانه جلوی این ملت و کشور را بگیرند.

پیش از مذاکرات عمان، ویتکاف – که همچنین به دنبال پایان دادن به جنگ اوکراین بوده است – از روسیه که همکاری نزدیکی با ایران دارد، بازدید کرد.

اتحادیه اروپا که از توافق دوران اوباما حمایت کرد، روز جمعه گفت که “هیچ جایگزینی برای دیپلماسی” در مورد موضوع هسته ای ایران وجود ندارد.

تغییر اقلیم منطقه

ترامپ روز دوشنبه در جریان سفر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر به واشنگتن، این مذاکرات را اعلام کرد و هشدار داد که در صورت طولانی شدن دیپلماسی، اقدام نظامی “حتمی” خواهد بود.

ایران سال گذشته دو بار صدها موشک و پهپاد را به سمت اسرائیل پرتاب کرد که اولین حمله مستقیم جمهوری اسلامی به اسرائیل بود، در بحبوحه جنگ غزه که با حمله حماس در اکتبر 2023 به اسرائیل آغاز شد. این حملات واکنش‌های اسرائیل را برانگیخت که ظاهراً دفاع هوایی و قابلیت‌های تولید موشک تهران را تضعیف کرد و باعث ترس ایران از حمله آمریکا و اسرائیل علیه برنامه هسته‌ای این کشور شد.

حماس تحت حمایت تهران در غزه متحمل خسارات سنگینی شده است، همانطور که حزب الله لبنان تحت حمایت ایران بوده است. متحد اصلی ایران در میان رهبران عرب، بشار اسد سوریه، در ماه دسامبر سرنگون شد.

رهبران جمهوری اسلامی نیز با فشارهای داخلی روبرو هستند زیرا سال ها تحریم های بین المللی اقتصاد را خفه کرده است.

در حالی که غرب می‌خواهد برنامه موشکی بالستیک و نفوذ منطقه‌ای ایران را در مذاکرات بگنجاند، تهران معتقد است که تنها در مورد برنامه هسته‌ای خود صحبت خواهد کرد.

مجید تخت روانچی معاون وزیر امور خارجه گفت: اگر طرف آمریکایی مسائل و مطالبات نامربوط را مطرح نکند و تهدید و ارعاب را کنار بگذارد، امکان توافق وجود دارد.

رسانه های تندرو ایران نسبت به این مذاکرات تردید دارند.

روزنامه کیهان هشدار داد که ورود به مذاکره با آمریکا برای لغو تحریم‌ها یک «استراتژی شکست خورده» است.

رادیوفردا: خبرگزاری رویترز می‌گوید یک «مقام بلندپایه ایرانی» به این رسانه گفته که تهران ضمن مخالفت با درخواست رئیس‌جمهور آمریکا برای گفت‌وگوی مستقیم دربارهٔ برنامه هسته‌ایش، تمایل دارد که مذاکرات غیرمستقیم با ایالات متحده را از طریق عمان ادامه دهد.

این مقام که نخواسته نامش فاش شود، روز یکشنبه ۱۷ فروردین به رویترز گفت که «گفت‌وگوهای غیرمستقیم فرصتی برای سنجش جدیت آمریکا در یافتن راه‌حل سیاسی است.»

به گفته او، جمهوری اسلامی همچنین به کشورهای میزبان پایگاه‌های نظامی آمریکا، از جمله عراق، کویت، امارات، قطر، ترکیه و بحرین، هشدار داده که هرگونه حمایت از حملهٔ احتمالی آمریکا، از جمله استفاده از حریم هوایی یا خاک آن‌ها، به‌مثابه اقدامی خصمانه تلقی خواهد شد و «پیامدهای شدیدی» خواهد داشت.

به گفته این مقام، رهبر جمهوری اسلامی نیروهای مسلح کشور را به حالت آماده‌باش درآورده است.

تنش‌ها پس از تهدید ایران از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای این‌که با توافق جدید برای برنامه هسته‌ایش موافقت کند یا «بمباران» خواهد شد، بالا گرفته است؛ به‌ویژه در شرایطی که جنگ در غزه و لبنان، حملات هوایی به یمن، تغییر حکومت در سوریه و درگیری‌های اسرائیل و ایران ادامه دارد. نگرانی‌ها دربارهٔ گسترش درگیری به کل منطقه خلیج فارس، که سهم مهمی در صادرات جهانی نفت دارد، افزایش یافته است.

ایران گفته که حاضر به مذاکره دربارهٔ برنامه هسته‌ایش است، اما فقط در صورتی که تهدیدی در کار نباشد. تهران همچنین تأکید کرده که برنامه موشکی‌اش خارج از چارچوب گفت‌وگوهاست.

رئیس‌جمهور ایالات متحده روز ۱۴ فروردین گفت به نظر او جمهوری اسلامی ایران خواهان گفت‌وگوی مستقیم با آمریکا است و تهران احساس آسیب‌پذیری می‌کند.

سخنگویان دولت‌های عراق، کویت، امارات متحده عربی، قطر و بحرین بلافاصله به درخواست‌های رویترز برای اظهار نظر پاسخ ندادند. وزارت خارجه ترکیه اعلام کرد از چنین هشدارهایی مطلع نیست، اما افزود که چنین پیام‌هایی ممکن است از طریق کانال‌های دیگر منتقل شده باشند.

روز چهارشنبه، رسانه‌های دولتی ایران گزارش دادند که کویت به ایران اطمینان داده که اجازه نخواهد داد هیچ اقدام تهاجمی‌ از خاک این کشور علیه سایر کشورها انجام شود.

روسیه، متحد ایران، روز پنج‌شنبه اعلام کرد تهدیدات نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی غیرقابل قبول است و روز جمعه خواستار خویشتنداری شد.

یک «مقام دوم ایرانی» روز یکشنبه به رویترز گفت ایران تلاش دارد حمایت بیشتری از روسیه جلب کند، اما نسبت به تعهد واقعی مسکو به متحد خود بدبین است. او افزود که این موضوع «بستگی به نوع روابط» میان ترامپ و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، دارد.

در همین حال روز یکشنبه، محمد باقری، رئیس ستادکل نیروهای مسلح جموری اسلامی در ارتباط با تهدید حمله نظامی به تأسیسات ایران گفت: «به‌گونه‌ای طرح‌ریزی کرده‌ایم که در صورت لزوم، از هنگام صدور فرمان» رهبر جمهوری اسلامی، «در کمترین زمان ممکن» پاسخ داده شود و افزود که «پاسخ ما به هرگونه تعرض به حریم و منافع جمهوری اسلامی ایران کوبنده و جبران‌ناپذیر خواهد بود.»

دونالد ترامپ گفته که ترجیح می‌دهد به توافقی دربارهٔ برنامه هسته‌ای ایران دست یابد تا این‌که وارد رویارویی نظامی شود، و اعلام کرده که نامه‌ای به علی خامنه‌ای نوشته و پیشنهاد گفت‌وگو داده است.

محمد باقری در مورد محتوای پاسخی که جمهوری اسلامی به نامه ترامپ داده، گفت که در آن آمده که «ما آغازگر جنگ نیستیم؛ هرگونه تهدید را با تمام قوا پاسخ خواهیم داد؛ به دنبال آرامش در منطقه هستیم؛ در مسئلهٔ هسته‌ای به دنبال سلاح نیستیم و نیازهای ملت خودمان را در هسته‌ای دنبال می‌کنیم؛ مذاکره مستقیم نخواهیم کرد، اما مذاکره غیرمستقیم ایرادی ندارد؛ شما بدقول‌ترین و بدعهدترین طرف در مذاکرات گذشته بودید و لذا هیچ اعتمادی به شما وجود ندارد.»

فرصت دوماهه

«مقام بلندپایه ایرانی» روز یکشنبه به خبرگزاری رویترز گفت که دور اول گفت‌وگوهای غیرمستقیم می‌تواند شامل میانجی‌گری عمان و رفت‌وآمد نمایندگان این کشور بین هیئت‌های ایرانی و آمریکایی باشد. بر اساس این گزارش، «علی خامنه‌ای به وزیر خارجه، عباس عراقچی یا معاون او، مجید تخت‌روانچی، اختیار داده است تا در هرگونه مذاکره‌ای در مسقط شرکت کنند».

سخنگوی دولت عمان به درخواست رویترز برای اظهار نظر در این زمینه پاسخ نداده است.

با این حال، «مقام بلندپایه ایرانی» طرف گفت‌وگو با رویترز «باور دارد که برای دستیابی به توافق حدود دو ماه فرصت وجود دارد، زیرا نگرانی‌هایی مطرح است مبنی بر این‌که اسرائیل ممکن است در صورت طولانی شدن مذاکرات، حمله‌ای را آغاز کند» یا «تمامی تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران به‌طور ناگهانی و کامل بازگردد تا مانع از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شود».

ایران می‌گوید قصد ساخت سلاح هسته‌ای را ندارد، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هشدار داده که ایران به‌طور چشم‌گیری غنی‌سازی اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد افزایش داده است، که به سطح ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای نزدیک است.

کشورهای غربی می‌گویند هیچ ضرورتی برای غنی‌سازی اورانیوم تا این سطح در برنامه‌های غیرنظامی وجود ندارد و هیچ کشور دیگری بدون ساخت بمب هسته‌ای به چنین سطحی از غنی‌سازی دست نیافته است.

علیرضا حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، روز دوشنبه تلویحاً گفته بود که پایگاه‌های آمریکا در منطقه ممکن است در هرگونه درگیری هدف حمله قرار گیرند.

پس از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه، در حمله پهپادی دی ۹۸ آمریکا در بغداد، ایران پایگاه‌های آمریکایی در عراق را هدف قرار داد.

در همین حال بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، قرار است روز دوشنبه ۱۸ فروردین در کاخ سفید با دونالد ترامپ درباره موضوعاتی از جمله ایران گفت‌وگو کند.

یک روز پیش از آن نیز وبسایت اکسیوس به نقل از منابع خود گزارش داده بود که آقای نتانیاهو احتمال دستیابی به توافق هسته‌ای بین آمریکا و ایران را «بسیار اندک» می‌داند و می‌خواهد با رئیس‌جمهور آمریکا درباره حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران در صورت شکست دیپلماسی گفت‌وگو کند.

خبرگزاری بلومبرگ روز شنبه در گزارشی نوشت که اسرائیل نسبت به مذاکرات احتمالی بین آمریکا و ایران بدبین است «اما در حالی که ارتش خود را برای حمله احتمالی آماده می‌کند مراقب است به طور علنی با ترامپ مخالفت نکند».

بی‌بی‌سی: شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پس از سه روز بحث و بررسی، به قطعنامه پیشنهادی بریتانیا، فرانسه و آلمان درباره پرونده هسته‌ای ایران رای مثبت داد.

از ۳۵ عضو شورا، ۱۲ کشور به این قطعنامه رای ممتنع، دو کشور رای منفی (چین و روسیه) و۲۰ کشور رای مثبت دادند. رای پاراگوئه به دلیل فنی و غیرسیاسی به حساب نیامد.

قطعنامه از ایران می‌خواهد که برای رفع نگرانی‌ها آژانس «فورا» با بازرسان همکاری کند و به ابهام‌های موجود درباره برنامه‌هسته‌ایش پاسخ «قانع کننده» دهد.

از جمله دیگر موضوعات مطرح شده در این قطعنامه درخواست از ایران برای لغو ممنوعیت‌ حضور بازرسان خبره آژانس در این کشور است.

سرپرست وزارت خارجه و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران پیشتر در اظهارات جداگانه‌ای گفته بودند که در صورت تصویب قطعنامه، جمهوری اسلامی به آن واکنش نشان خواهد داد.

آمریکا ساعاتی پیش از رای‌گیری با حمایت از این پیش‌نویس اعلام کرد که این قطعنامه باید بخشی از یک استراتژی گسترده‌تر در قبال برنامه اتمی ایران باشد.

لورا هولگیت، سفیر آمریکا در آژانس در توضیح اهمیت «استراتژی گسترده‌تر» مورد نظر واشنگتن به موعد انقضای برجام در اکتبر ۲۰۲۵ اشاره کرد و گفت: «این یک نقطه عطف برای تلاش جامعه بین‌المللی بابت اطمینان از این است که برنامه (اتمی) ایران صرفا یک برنامه صلح آمیز خواهد ماند.»

عمده محدودیت‌های فعلی بر برنامه اتمی ایران از جمله تمهیدات نظارتی برجام که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت آن را تایید کرده است در اکتبر ۲۰۲۵ یا مهرماه سال ۱۴۰۴ به پایان می‌رسد.

از جمله موضوعات طرح شده در قطعنامه ۲۲۳۱ پیش‌بینی سازوکاری برای بازگشت فوری تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران تا قبل از مهرماه ۱۴۰۴ است. در این روش، بازگشت تحریم‌ها بدون موافقت چین و روسیه امکان‌پذیر است.

در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ، آمریکا تلاش کرده بود که این تحریم ها را دوباره بازگرداند اما دولت‌های اروپایی به همراه چین و روسیه از آن حمایت نکردند.

این بار همزمان با آغاز نشست شورای حکام آژانس سه کشور بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش‌نویس قطعنامه‌‌ جدیدی را تهیه کردند.

روسیه و چین که به پیش نویس‌قطعنامه رای منفی دادند، امروز در بیانیه مشترکی همراه با ایران خواستار احیای توافق اتمی برجام شدند که آمریکا از آن خارج شده و ایران اجرای بخش های عمده آن را کنار گذاشته است.

چین، ایران و روسیه در این بیانیه گفتند: «زمان آن فرا رسیده است که کشورهای غربی اراده سیاسی نشان دهند، چرخه تداوم تشدید تنش را که تقریباً دو سال است ادامه دارد، متوقف کنند و اقدامات لازم را برای احیای برجام انجام دهند.»

در این بیانیه مشترک آمده است که احیای برجام هنوز امکان‌پذیراست و از سرگیری آن «اکثر» مسائل باقی‌مانده را حل می‌کند، به‌ویژه با ارائه ابزارهای نظارتی گسترده به بازرسان آژانس.

نماینده آمریکا در آژانس یک روز پیش از این در سخنرانی خود در شورای حکام گفته بود در سال ۲۰۲۲ «دوبار توافق‌های قابل اجرا» برای احیای برجام به ایران پیشنهاد شد که تهران هر بار با «درخواست‌های غیرقابل قبول فراتر از برجام» آن را رد کرد.

رادیوفردا: خبرگزاری رویترز روز چهارشنبه ۲۹ شهریور به نقل از دو منبع مطلع گزارش داد که قطر طی هفته جاری نشست‌های جداگانه دوجانبه‌ای با ایالات متحده و ایران بر سر برنامه هسته‌ای ایران و نگرانی‌های واشینگتن درباره انتقال پهپادهای ایرانی به روسیه داشته است.

به گفته این منابع، قطر در این نشست‌های خاص نقش میانجی نداشته است بر خلاف مذاکرات امسال که دیپلمات‌های قطری نشست‌های متعددی با طرفین داشتند و حاصل آن در نهایت معاوضه زندانیان میان ایران و ایالات متحده بود.

رویترز پیش از این به نقل از منابع مطلع نوشته بود که قطر، کشور عربی ثروتمند حاشیه خلیج فارس که جاه‌طلبی‌های دیپلماتیکی دارد، قصد دارد که هر دو طرف را برای انجام گفت‌وگوهای بیشتر و دستیابی به «تفاهم» تحت فشار بگذارد.

یکی از این منابع مطلع که به شرط عدم انتشار نام خود با رویترز صحبت کرده است، گفت که این نشست‌ها روزهای دوشنبه و سه‌شنبه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک برگزار شده است.

منبع مطلع دوم نیز گفت که مذاکرات دوجانبه بیشتری دراین‌باره طی هفته جاری انجام خواهد شد. او اما اطلاعات بیشتری به دست نداد.

این دپیپلمات نشست‌های نیویورک را نشست‌هایی مقدماتی توصیف کرد و گفت، ایده اصلی این بود که زمینه را برای مذاکرات غیرمستقیم در آینده فراهم کنند تا طرفین بر سر مسئله هسته‌ای به یک «تفاهم» برسند.

مذاکرات هسته‌ای غیرمستقیم ایران و ایالات متحده بر سر احیای برجام از تابستان گذشته با بن‌بست مواجه شده است. طرفین اما اخیرا بر سر معاوضه زندانیان و همچنین آزادسازی شش میلیارد دلار دارایی بلوکه‌شده ایران در کره جنوبی به توافق رسیدند. بر این اساس پنج شهروند آمریکایی زندانی در ایران روز دوشنبه با پرواز هواپیمای قطر تهران را ترک کردند.

قدرت‌های غربی همچنین ایران را متهم به تامین تسلیحاتی مسکو و انتقال پهپادهای نظامی به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین کرده‌اند. ایران اما این اتهام را تکذیب کرده است.

با استفاده از گزارش خبرگزاری رویترز؛ س.ن

Tehran Time: – In Last July, the Tehran Times exclusively reported that former U.S. envoy for Iran Rob Malley got his security clearance suspended on April 21. The Tehran Times now can reveal that Malley breached three U.S. national security rules. Despite all the kerfuffle over his dismissal, Malley’s episode is one of ambiguity and equivocality, with only a few people in the know about its full dimensions. This has greatly enraged many on the Capitol Hill and prompted them to demand clear answers from the Biden administration regarding the suspension of Malley’s security clearance. House Foreign Affairs Committee Chairman Michael McCaul sent a letter to U.S. Secretary of State Antony Blinken demanding answers on Malley. “Media reports indicate that Special Envoy for Iran, Robert Malley, was placed on unpaid leave after his security clearance was suspended earlier this year amidst an investigation into potential mishandling of classified documents,” the chairman wrote. “These reports raise serious concerns both regarding Malley’s conduct and whether the State Department misled Congress and the American public.”McCaul also lashed out at the State Department for failing to inform Congress of the full details on Malley’s case. Despite pressing demands from Congress, the Biden administration remained tight-lipped about Malley. This is while the story of Malley is full of details showing that he endangered U.S. national security, according to a Memorandum obtained by the Tehran Times. On April 21, Malley received a Memorandum from Erin Smart, the director of the Bureau of Diplomatic Security, Office of Personnel Security and Suitability, informing him of the reasons why his security clearance was withdrawn. In this letter, Smart determined that Malley’s “continued national security eligibility is not clearly consistent with the interests of national security,” according to the document seen by the Tehran Times. The Memorandum enumerates three reasons for the suspension of Malley’s security clearance that includes actions that have to do with personal conduct, handling of protected information, and use of information technology.Final Say

“The DS Office of Personnel Security (DS/SI/PSS) has received information regarding you that raises serious security concerns and can be disqualifying under National Security Adjudicative Guidelines E (Personal Conduct), K (Handling of Protected Information), and M (Use of Information Technology),” Smart tersely told Malley.

After explaining the next steps, Smart then asks Malley to turn in his building ID card, any government-issued credentials, and his diplomatic passport.

The full details of the suspension of Malley’s security clearance are not previously reported.

The Memorandum does not mention examples of how Malley’s personal conduct endangered U.S. national security or how he mishandled protected information. But the Tehran Times previously reported that Malley’s suspicious contact with his aides of Iranian descent has contributed to his downfall.

Malley had extensive contact with a web of Iranian-American figures, ranging from Ali Vaez and Vali Nasr to Trita Parsi, before assuming office. And his son is still working with Parsi at the Quincy Institute.

During his tenure as Iran envoy, Malley has been in close contact with at least Vaez, according to a previous report by the Tehran Times.

Earlier this month, the Tehran Times revealed a secret document outlining behind-the-scenes efforts by Malley and Vaez to stage what can be called a diplomatic coup in Iran during the 2022 Mahsa Amini unrest.

According to this document, Vaez prepared a list of 14 Iranian figures as part of a broader effort by the State Department to turn up the heat on Iran. The list included many opposition figures along with lesser-known individuals.

The majority of those on the list are not known to the public. Some of them expressed awe after the publication of their names in the Tehran Times, indicating that Vaez had either included their names without their knowledge or they didn’t expect Vaez would spill the beans.

The exposition of the list could well be an example of Malley’s improper personal conduct or mishandling of protected information. Of course, this remains a speculation given that the Memorandum is cagy about the examples of Malley’s infractions.

By Sadegh Fereydounabadi

بی‌بی‌سی: سایت خبری بلومبرگ در گزارشی در مورد روابط آمریکا و ایران نوشته است که به نظر می‌رسد چندین ماه دیپلماسی محرمانه بین دولت‌های ایران و آمریکا باعث پیشرفت در مبادله زندانیان در برابر آزادی دارایی‌های مسدود شده و احتمالا تصمیم طرف ایرانی به کاهش سرعت غنی سازی شده است. در عین حال، شرایط بازار جهانی نفت نیز نوعی ترتیبات غیررسمی دوجانبه نفتی بین دو طرف را ایجاد کرده است.

در این گزارش آمده است که مقامات آمریکایی به طور خصوصی اعتراف کرده‌اند که به تدریج تحریم نفتی ایران را کاهش داده‌اند که نتیجه آن افزایش فروش نفت ایران به بالاترین سطح از زمان بازگشت تحریم‌ها در پنج سال پیش و بیشترین میزان فروش نفت به چین بوده است.

انگیزه مقامات آمریکایی این بوده که جاری شدن سیل نفت به بازار جهانی باعث کاهش بهای آن شود‌. براساس این گزارش، بهای شاخص نفت این هفته به زیر ۸۵ دلار رسید که باعث آرامش خاطر مصرف کنندگان و بانک‌های مرکزی کشورهای غربی شد در حالیکه جو بایدن امیدوار است که پایین ماندن بهای نفت به انتخاب مجدد او در سال آینده کمک کنند.

بلومبرگ می‌افزاید که اگرچه هیچیک از این دو کشور انتظار ندارد به‌زودی توافق اتمی برجام احیا شود، اما در هفته‌های اخیر در زمینه تبادل احتمالی زندانیان در برابر انتقال ۶ میلیارد دلار عایدی مسدود شده نفتی ایران در کره جنوبی توافقی صورت گرفته و گزارش‌هایی نیز وجود دارد حاکی از اینکه ایران هم به طور قابل توجهی سرعت غنی‌سازی اورانیوم به درجه خلوص قابل استفاده در تسلیحات اتمی را کاهش داده است.

در ادامه این گزارش آمده است که سخنگوی وزارت خارجه آمریکا همچنان تاکید دارد که ایالات متحده به اجرای تحریم‌های نفتی و غیرنفتی ادامه می‌دهد و به نظر می‌رسد که این تحریم‌ها در مورد واردات نفتی توسط کره جنوبی، ژاپن و کشورهای دیگر اعمال می‌شود اما در مورد چین، نوعی نرمش مشاهده می‌شود. چین نیز با استفاده از تخفیف قابل توجه قیمت نفت ایران، به ذخیره‌سازی نفت ادامه می‌دهد.

ناظران بازار نفتی تخمین می‌زنند که صادرات نفتی ایران به چین احتمالا به حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز رسیده که بالاترین میزان در دهه گذشته است. همچنین، بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی در پاریس، تولید نفت ایران در ماه ژوئیه به ۳ میلیون بشکه در روز رسید که بالاترین سطح از سال ۲۰۱۸ است.

به نوشته بلومبرگ، از آنجا که تاسیسات نفتی ایران توانایی تولید بیش از ۳.۸ میلیون بشکه در روز را ندارد، حتی در صورت لغو تحریم‌ها هم این کشور قادر به دستیابی به سطح تولید بسیار بالاتر از میزان فعلی نخواهد بود.

البته براساس تخمین‌ها، ایران در حال حاضر ۸۰ میلیون بشکه نفت را روی دریا یا خشکی انبار کرده و بخشی از صادرات نفت از این محل صورت می‌گیرد. ماه گذشته در مجموع ۱۶ میلیون بشکه نفت از این انبارها خارج شد. به این ترتیب، بهره‌برداری از شرایط فعلی وابسته به این است که ذخایر چه مدتی دوام خواهد آورد.

در این گزارش آمده است که تلاش ایران برای افزایش صادرات نفت در زمانی مساعد صورت نمی‌گیرد زیرا اقتصاد چین با کاهش رشد مواجه است و ادامه صادرات نفت ایران به وضعیت اقتصادی چین بستگی خواهد داشت.

ایران همچنین با مشکلاتی در زمینه بانکی و بیمه و همچنین حمل و نقل دریایی مواجه است.

در نتیجه، دریافت عواید حاصل از فروش نفت برای ایران مشکل است و همزمان، عدم علاقمندی خارجیان به سرمایه‌گذاری در صنایع نفتی، افزایش ظرفیت تولید را دشوار می‌کند. علاوه بر این، ادامه صادرات نفتی به توانایی ایران به دسترسی به تعداد کافی نفتکش بستگی دارد.

ایران در حال حاضر عمدتا از نفتکش‌های خود برای این منظور استفاده می‌کند که معمولا کشتی‌های کوچک و فرسوده و فاقد بیمه دریایی هستند و برای افزایش صادرات باید به نفتکش‌هایی دسترسی داشته باشد که آماده پذیرش ریسک حمل محموله‌هایی باشند که رسما تحت تحریم آمریکاست. مشکل دیگر این است روسیه هم که با تحریم غرب مواجه است، ناگزیر است به همین قبیل کشتی‌های روی آورد.

بلومبرگ به نقل از یک کارشناس حمل و نقل دریایی گفته است: اگر قرار به افزایش صادرات نفت ایران باشد، آیا تانکرهای کافی آماده برای جابجایی نفت هر دو کشور در دسترس خواهد بود.

صدای آمریکا: در یک تحول مهم «در مسیر آزادی» پنج آمریکایی دوتابعیتی بازداشت شده در زندان‌های جمهوری اسلامی روز پنج‌شنبه به بازداشت خانگی در یک هتل منتقل شدند که به نظر می‌رسد «گامی به‌ پیش» در «توافق مبادله گروگان‌ها» بین ایالات متحده و ایران به شمار آید.

بنا‌بر گزارشهای تاییدنشده، این توافقنامه شامل مقرراتی برای آزادی احتمالی سرمایه‌های مسدود شده جمهوری اسلامی به مبلغ ۶ میلیارد دلار و بازگرداندن پنج زندانی دوتابعیتی است که در زندان‌های ایران نگهداری می‌شوند.

از میان این پنج ایرانی آمریکایی دوتابعیتی، سیامک نمازی، عماد شرقی، مراد طاهباز و «نفر چهارم ناشناس» از زندان «اوین» تهران به بازداشت خانگی منتقل شده‌اند که کاخ سفید این خبر را تایید کرده است.

همچنین به گفته منابع آگاه از مذاکرات، «پنجمین دوتابعیتی» که هویتش آشکار نشده است، پیش‌تر در بازداشت خانگی بوده است.

آدرین واتسون، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، خبر انتقال «پنج زندانی» آمریکایی ایرانی از زندان اوین به حبس خانگی را «گامی امیدوارکننده» خواند.

او ضمن ذکر نام‌های سیامک نمازی، مراد طاهباز و عماد شرقی گفت: «دو آمریکایی دیگر هم که اصلا نباید بازداشت می‌شدند، فعلا ترجیح می‌دهند هویت‌شان ناشناس بماند.»

آدرین واتسون با تاکید بر این که دولت جو بایدن همچنان از نزدیک، شرایط آنها را رصد می‌کند افزود: «البته تا بازگشت همه آنها به ایالات متحده آرام نخواهیم گرفت.»

سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید با اشاره به تداوم مذاکرات «ظریف و حساس» برای آزادی نهایی این شهروندان آمریکایی، از ارائه جزئیات درباره وضعیت آنها در حبس خانگی و یا تلاش‌های دولت بایدن برای تضمین آزادی‌شان خودداری کرد.

همزمان شبکه خبری سی‌ان‌ان، به نقل از یک منبع آگاه، درباره توافق جمهوری اسلامی و آمریکا مبنی بر آزادی زندانیان گفت که چارچوب «مبادله زندانیان دوتابعیتی» از «مذاکرات توافق هسته‌ای» مجزا است.

کریستین امانپور، گزارشگر ارشد سی‌ان‌ان روز پنجشنبه در یک گزارش خبری به نقل از یک «منبع آگاه» تاکید کرد گفت‌وگوها بر سر آزادی زندانیان آمریکایی، جدا از مذاکرات بر سر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی است اما آزادی نهایی آمریکایی‌ها، «شاید بتواند به تسهیل مذاکرات در دیگر حوزه‌ها نیز کمک کند.»

گزارشگر ارشد سی‌ان‌ان همچنین تصریح کرد که این ۶ میلیارد دلار، «متعلق به ایران» و در واقع «بدهی پیشین کره‌جنوبی به ایران» بوده و «پول آمریکایی» نیست.

از سوی دیگر، شبکه خبری الجزیره قطر در «خبری فوری» به نقل از جان کربی، هماهنگ کننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت ملی کاخ سفید اعلام کرد که «پولهای آزاد شده ایران از کره جنوبی در حسابی در قطر نگهداری و تنها برای خریدهای بشردوستانه هزینه خواهد شد.»

ساعتی بعد شماری از رسانه‌ها اعلام کردند این رقم با موافقت آمریکا به حسابی در کشور قطر واریز می‌شود و جمهوری اسلامی حق هزینه‌کرد آن را به جز برای «خریدهای بشردوستانه» آنهم با نظارت کشور قطر، نخواهد داشت.

بدین ترتیب «توافق مبادله گروگان‌ها» نقشه‌راهی را ترسیم می‌کند تا وجوه ۶ میلیارد دلاری متعلق به ایران که قبلا در یک حساب در کره‌جنوبی مسدود شده بود، فقط برای «کالاهای ضروری»، «غذا و دارو»، «اقلام غیر تحریمی» و «کارهای بشردوستانه» استفاده شود.

در این حال، محمد جمشیدی، معاون سیاسی ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوری اسلامی ایران، روز جمعه در توییتی نوشت: «فرایند آزادسازی کل دارایی‌های ایران در کره جنوبی نیز آغاز شده است. تا زمان انتقال کامل پول‌ها، زندانیان مدنظر آمریکا همچنان در ایران باقی می‌مانند.»

همزمان با تایید تماس بین وزارت امور خارجه آمریکا و پنج زندانی دوتابعیتی، آنتونی بلینکن «تاکید کرد» که جمهوری اسلامی هیچ‌گونه «تخفیفی در تحریم‌ها» به ازای آزادی پنج زندانی دوتابعیتی دریافت نخواهد کرد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، آنتونی بلینکن در پاسخ به پرسشی درباره فرایند آزادی زندانیان دوتابعیتی در بند و «آزادسازی ۶ میلیارد دلار وجوه بلوکه شده ایران» به خبرنگاران گفت: «جمهوری اسلامی هیچ‌گونه تخفیف تحریمی به ازای آزادی پنج آمریکایی دریافت نخواهد کرد.»

آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، با ابراز خوشحالی از اینکه دوتابعیتی‌ها از زندان خارج شده‌اند گفت: «اما می‌خواهیم مطمئن شویم که ما این روند را تکمیل کرده و آنها را به خانه نزد خانواده‌هایشان بازمی‌گردانیم.»

وزیر خارجه آمریکا همچنین به خبرنگار سی‌ان‌ان گفت که به غیر از گروه پنج‌نفره‌ای که اکنون به بازداشت خانگی منتقل شده‌اند، از شهروندان آمریکایی یا ایرانیانی با «اقامت دائم» که در ایران با بازداشت غیرقانونی مواجه هستند، اطلاعی ندارد.

همچنین آنتونی بلینکن متذکر شد که مذاکرات درباره «زندانیان دو تابعیتی» از بحث در مورد «برنامه هسته‌ای» جدا است، اگرچه آزادی آنها به طور بالقوه می‌تواند به «مذاکرات دیپلماتیک گسترده‌تر» نیز کمک کند.

ناظران امور ایران می‌گویند که جمهوری اسلامی با بازداشت شهروندان کشورهای دیگر، به ویژه دوتابعیتی‌ها، قصد دارد از آنها برای چانه‌زنی‌ در روابط خود با دیگر کشورها استفاده کند و در عمل، آنها را با اتهامات دروغین به گروگان می‌گیرد.

بسیاری از کشورهای غربی از جمله مقامات ایالات متحده بارها به شهروندان دو تابعیتی هشدار داده‌اند که با توجه به اقدامات جمهوری اسلامی، سفر به ایران مخاطره‌آمیز است و از آنها خواسته‌اند با سفر به ایران، حتی برای دید و بازدیدهای خانوادگی، خود را به خطر نیندازند.

رادیوفردا: یک روز پس از اعلام معامله میان دولت آمریکا و جمهوری اسلامی ایران بر سر مبادله زندانی میان دو کشور، مقام‌های ارشد اسرائیلی در گفت‌وگو با روزنامه نیویورک تایمز خبر از این دادند که این معامله بخشی از «تفاهم‌های گسترده» است.

دو مقام ارشد امنیتی در اسرائیل که نخواسته‌اند نام‌شان فاش شود، به روزنامه نیویورک‌تایمز گفته‌اند که در چارچوب «تفاهم‌های گسترده‌‌تر» که به صورت «غیرمستقیم» میان ایران و آمریکا حاصل شده، فعالیت هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران «محدود» و حملات نیروهای نیابتی وابسته به تهران به نیروهای آمریکایی حاضر در منطقه «متوقف خواهد شد».

به نوشته نیویورک‌تایمز در روز جمعه ۲۰ مرداد، این مقام‌های اسرائیلی افزوده‌اند که این «تفاهم‌های گسترده‌تر» در مذاکرات غیرمستقیم با میانجی‌گری سلطان‌نشین عُمان حاصل شده است.

روز پنج‌شنبه ۱۹ مرداد، از یک‌ سو وزیر خارجه و سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، و از سوی دیگر وزارت خارجه ایران، گزارش‌های نیویورک‌تایمز و شبکه سی‌ان‌ان را تأیید کردند؛ گزارش‌هایی از این که ایران در برابر آزادی پنج زندانی دوتابعیتی و رهایی چند ایرانی از زندان‌های آمریکا، شش میلیارد دلار از پول نفت خود را که از سال‌ها پیش نزد بانک‌های کره جنوبی مسدود شده، دریافت خواهد کرد.

آنتونی بلینکن، وزیر خارجه، گفت آزادی این پنج تن «یک گام مثبت است» و «ما با آن‌ها پس از خروج از زندان گفت‌وگو کردیم» اما افزود: «ما تنها در ابتدای این روند هستیم و بازگشت آن‌ها به خانه (در آمریکا) هنوز مستلزم کار زیادی است».

آقای بلینکن همچنین تأکید کرد که «آمریکا به اجرای تمامی تحریم‌ها ادامه خواهد داد و ایران هیچ تخفیفی دریافت نخواهد کرد».

در مقابل محمد جمشیدی، معاون امور سیاسی دفتر ابراهیم رئیسی رئیس‌جمهور ایران، روز ۲۰ مرداد در توئیتر خود نوشت: «تا زمان انتقال کامل پول‌ها، زندانیان مدنظر آمریکا همچنان در ایران باقی خواهند ماند».

همزمان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، که در گذشته به هر توافق احتمالی میان آمریکا و ایران شدیداً اعتراض می‌کرد، هنوز به تحول جدید بین واشینگتن و تهران واکنشی نشان نداده است. رسانه‌های اسرائیل گزارش داده‌اند که آقای نتانیاهو در روزهای جاری در «استراحت» و «تعطیلی تابستانی» در کشورش به سر می‌برد.

آقای نتانیاهو ماه گذشته به رسانه‎‌های آمریکا گفته بود که ممکن است «یک تفاهم جزئی» بین آمریکا و ایران در جریان باشد که برای دولت او قابل تحمل است. او هفته گذشته اما تأیید کرد که پشت پرده با دولت جو بایدن برای پیشبرد توافق عادی‌سازی رابطه با عربستان سعودی کار می‌کند.

رسانه‌های اسرائیل نوشته بودند که دولت نتانیاهو به عربستان پیام داده که بهتر است توافق با اسرائیل را تا زمانی که دولت جو بایدن در واشینگتن برسر کار است، بپذیرد و منتظر روی کار آمدن احتمالی یک دولت جمهوری‌خواه در نتیجه انتخابات پاییز سال آینده آمریکا نباشد.

احتمال می‌رود که کوشش دولت بایدن برای توافق بین اسرائیل و عربستان، امری که بنیامین نتانیاهو آن را هدف شماره یک خود پس از بازگشت به قدرت عنوان کرده بود، دلیل سکوت نسبی دولت اسرائیل و نخست‌وزیر آن در قبال تفاهم جاری بین آمریکا و ایران باشد.

به نوشته تایمز اسرائیل در روز ۲۰ مرداد، برخی از قانون‌گذاران دموکرات آمریکایی که در حال حاضر در سفر به اسرائیل به سر می‌برند، از نیت دولت جو بایدن برای کوشش جهت عملی شدن توافق عادی‌سازی رابطه اسرائیل و عربستان به عنوان «دادن هدیه» به بنیامین نتانیاهو سخن گفتند، ولی زمان انجام آن را نظر به وضعیت جاری اسرائیلی، مناسب ندانستند.

در این میان، مقامات ارشد امنیتی اسرائیل به نیویورک‌ تایمز گفته‌اند که ایران در تفاهم غیررسمی تازه با آمریکا پذیرفته که غنی‌سازی اورانیوم را به سطح ۶۰ درصد محدود کند و اجازه ندهد که شبه‌نظامیان زیر حمایت تهران به نظامیان آمریکایی در خاک سوریه و عراق حمله کنند.

یکی از مقامات اسرائیلی که نیویورک‌تایمز با او مصاحبه کرده، با اشاره به نیاز روسیه به دریافت کمک نظامی بیشتر از ایران در جریان ادامه جنگ مسکو در اوکراین، به طور تلویحی به درخواست آمریکا از ایران برای قطع تجهیز روسیه به پهپادهای ساخت ایران، به عنوان بخش احتمالی از تفاهم‌های تازه آمریکا با ایران اشاره کرده است.

به نوشته نیویورک تایمز، یک مقام ارشد در ارتش آمریکا تأیید کرد که کاهش فعالیت شبه‌نظامیان مرتبط با ایران علیه نظامیان آمریکا ممکن است مطرح باشد.

گام‌های اولیه در راه اجرای تفاهم تازه میان آمریکا و ایران در حالی برداشته شده که منطقه در دوره اخیر شاهد تنش‌های دریایی بود. پس از تعقیب و توقیف شماری از کشتی‌های غیرنظامی به دست نیروی دریایی سپاه، آمریکا ماه گذشته جنگنده‌های پیشرفته‌تر خود را برای نظارت بر خطوط کشتی‌رانی در خلیج فارس در منطقه مستقر کرد و هفته گذشته نیز دو ناو جنگی را با بیش از سه هزار سرباز به دریای سرخ اعزام کرد.

دولت اسرائیل گزارش نیویورک تایمز از اظهارات مقامات ارشد دفاعی این کشور درباره «معامله تهران- واشینگتن به عنوان بخشی از تفاهم‌های گسترده‌تر» را رد نکرده است.

با استفاده از گزارش‌های نیویورک‌تایمز، تایمز اسرائیل، یدیعوت آحرونوت، شبکه کان، و رادیوفردا/ ف. ر./ف.دو/م.ا.