اخبار

دویچه‌وله: دیپلمات‌هایی از ایران، اسرائیل و شماری از کشورهای عربی دو هفته پیش در سوئیس با یکدیگر دیدار کرده‌اند. محور این دیدار محرمانه برگزاری کنفرانسی در مورد منع سلاح اتمی در منطقه بوده است.

خبرگزاری رویترز روز سه‌شنبه (۱۴ آبان/۵ نوامبر) به نقل از دیپلمات‌هایی که نامشان فاش نشده، نوشت که دیدار میان دیپلمات‌های ایرانی، عرب و اسرائيلی روزهای ۲۱ و ۲۲ اکتبر (۲۹ و ۳۰ مهر) در دهکده گلیون در نزدیکی شهر “مونترو” سوئیس برگزار شده است.

یک مقام اسرائیلی گفته است که نمایندگان حاضر در این نشست مواضع کشورهای خود را بیان کرده و اسرائیل هیچ ارتباط مستقیمی با هیئت ایرانی یا هیئت‌های عربی حاضر نداشته است.

موضوع این کنفرانس بررسی چشم‌اندازهای برگزاری کنفرانسی بین‌المللی در مورد منع سلاح اتمی در خاورمیانه بوده است.

یک دیپلمات عرب به رویترز گفته است: «این‌که نمایندگان ایران و اسرائیل آنجا بودند، خود مسئله اصلی است.» این منبع آگاه بدون اشاره به جزئیات اضافه کرده که در این نشست نمایندگانی از سوی سازمان ملل متحد نیز حضور داشته‌اند.

یک دیپلمات دیگر به رویترز گفته است که حدود ۱۳ تا ۱۴ هیئت نمایندگی بر سر میز مذاکره حاضر بودند و یاکو لاجاوا، وزیر امور خارجه فنلاند نیز، به‌عنوان مسئول برنامه‌ریزی کنفرانس خاورمیانه، در میان حاضران بوده است. این دیپلمات مذاکرات مونترو را “سازنده” خوانده است.

این منبع آگاه همچنین از احتمال برگزاری نشستی مشابه در پایان ماه نوامبر خبر داده، هر چند اضافه کرده است که هنوز مشخص نیست چه کسانی در آن شرکت خواهند کرد.

در خاورمیانه اسرائيل تنها کشوری است که گمان می‌رود دارای سلاح اتمی باشد اما مقامات این کشور این موضوع را تأیید نمی‌کنند.

“جلسه مقدماتی”

برنامه‌ریزی برای برگزاری کنفرانسی بین‌المللی با هدف ایجاد خاورمیانه‌ای بدون سلاح اتمی و به همت روسیه، آمریکا و بریتانیا در سال ۲۰۱۰ مورد موافقت قرار گرفت‌. اما اندکی پیش از برگزاری این کنفرانس در سال ۲۰۱۲ واشنگتن اعلام کرد که تاریخ این کنفرانس به تعویق افتاده است. مقامات آمریکایی در آن زمان تاریخ جدیدی را مشخص نکردند.

یک دیپلمات اسرائیلی روز دوشنبه به رویترز گفت که نشست سوئیس در واقع یک “جلسه مقدماتی و عمدتا فنی” بوده است. این دیپلمات نیز تصریح کرد که در این نشست “هیچ تماس مستقیم یا غیرمستقیمی” میان نمایندگان اسرائیل با نمایندگان ایران و کشورهای عربی برقرار نشده است.

کشورهای غربی ایران را متهم به تولید مخفیانه سلاح هسته‌ای می‌کنند. مقامات ایرانی همواره این ادعا را رد کرده و هدف از برنامه هسته‌ای خود را “صلح‌آمیز” می‌دانند.

بخوانید: شش اصل پیشنهادی تحلیل‌گران آمریکایی برای مذاکره اتمی با ایران

مقامات اسرائیلی و آمریکایی فعالیت‌های اتمی ایران را به عنوان تهدید اصلی برای گسترش سلاح‌های هسته‌ای در منطقه عنوان می‌کنند و می‌گویند که ایجاد خاورمیانه‌ای عاری از تسلیحات اتمی بدون ایجاد صلح پایدار میان اعراب و اسرائیل و اعمال محدودیت‌های قابل آزمایش بر برنامه هسته‌ای ایران ممکن نخواهد بود.

از زمان روی کار آمدن حسن روحانی در ایران امیدها در غرب برای حل مناقشه هسته‌ای با ایران افزایش یافته است. دور دوم مذاکرات میان ایران و کشورهای ۱+۵ قرار است روزهای ۷ و ۸ نوامبر (۱۶ و ۱۷ آبان) در شهر ژنو برگزار شود.

در همین حال علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی، نیز روز سه‌شنبه اعلام کرد که ایران از یوکیو آمانو، دبیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، برای سفر به تهران در روز ۲۰ آبان دعوت کرده است.

رادیوفردا: باراک اوباما، رییس جمهوری آمریکا، در دیدار با نخست‌وزیر اسرائیل که روز دوشنبه هشتم مهر انجام شد گفت که ایران به خاطر تحریم‌های شدید چند سال اخیر است که به پای میز مذاکره آمده و افزود: «اما ما با چشمانی کاملاً باز وارد این مذاکرات خواهیم شد و این مذاکرات آسان نخواهد بود.»

به گزارش وب‌سایت دولت آمریکا، باراک اوباما در دیدار با بنیامین نتانیاهو گفت که آمریکا امید دارد مناقشه هسته‌ای با ایران از طریق دیپلماسی حل و فصل شود اما تأکید کرد که «پیش ازاین گفته‌ام و باز هم می‌گویم که ما هیچ گزینه‌ای از جمله گزینه نظامی را از روی میز بر نمی‌داریم.»

نخست‌وزیر اسرائیل در دیدار روز دوشنبه با باراک اوباما از او خواست که «اگر ایران در جریان مذاکرات هم‌چنان به توسعه برنامه هسته‌ای خود ادامه بدهد تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی هم‌چنان افزایش پیدا کند.»

به گزارش خبرگزاری رویترز، آقای نتانیاهو که سه روز پس از گفت‌وگوی تلفنی روسای جمهوری آمریکا و ایران به کاخ سفید رفته‌است هم‌چنین خواستار آن شد که تا زمان حل مناقشه هسته‌ای با جمهوری اسلامی، «تهدید واقعی نظامی علیه ایران» نیز هم‌چنان پابرجا بماند.

نخست‌وزیر اسرائیل تاکید کرد که «تهدید واقعی به حمله نظامی و تحریم‌های شدید هم‌چنان تنها فرمولی است که می‌تواند حل و فصل صلح‌آمیزی را برای این مسئله رقم بزند.»

به نوشته رویترز، در سخنان باراک اوباما نشانه‌ای از توافق با پیشنهاد افزودن بر تحریم‌ها علیه ایران دیده نشد اما آقای اوباما تاکید کرد که بر چیدن تحریم‌ها به آسانی صورت نخواهد گرفت.

آقای اوباما در این دیدار افزوده است برای آن دسته از تحریم‌ها که ایران به دنبال کاهش آن است، نخست آمریکا باید با استفاده از «بالاترین استانداردهای راستی‌آزمایی» از صحت شفاف‌سازی‌های تهران مطمئن شود.

وی تاکید کرد که «در جریان این روند ما همواره به رایزنی نزدیک با اسرائیل و دیگر دوستان و هم‌پیمانان خود خواهیم پرداخت.»

بنیامین نتانیاهو نیز پس از این دیدار اظهار داشت که به گفته باراک اوباما «گفته‌های آشتی‌جویانه ایران باید با اقدامات واقعی همراه شود؛ اقداماتی شفاف، اثبات‌پذیر، و معنی‌دار.»

آقای نتانیاهو افزود که از این اظهارنظر باراک اوباما قدردانی می‌کند و تاکید کرد «تا زمانی که از موفقیت در زمینه مناقشه هسته‌ای مطمئن نشده‌ایم تحریم‌ها نباید کاهش پیدا کند.»

دیدار و گفت‌وگوی بنیامین نتانیاهو و باراک اوباما در حدود دو ساعت به طول انجامید و آقای نتانیاهو پس از آن به کنگره آمریکا رفت تا با گروهی از قانون‌گذاران ایالات متحده که هوادار افزودن بر تحریم‌ها علیه ایران هستند دیدار کند.

پس از پیروزی حسن روحانی در انتخابات و وعده‌های او برای تعامل و حل و فصل مسئله اتمی، نخست‌وزیر اسرائیل بارها به هم‌پیمانان اسرائیل هشدار داده تا «فریب لبخندهای» روحانی را نخورند.

نتانیاهو پیش از سفر اخیر حسن روحانی به نیویورک نیز سخنرانی روحانی در نشست عمومی سازمان ملل را «طعنه‌آمیز» و «سرشار از ریاکاری» توصیف کرده و گفت که تهران بنا دارد زمان بخرد تا برنامه‌های هسته‌ای خود را پیش ببرد.

رادیوفردا: گفت‌وگوهای پراهمیت هسته‌ای، با حضور محمد جواد ظریف و جان کری وزیران خارجه ایران و آمریکا در نیویورک برگزار شد. تیم ایران و آمریکا در این جلسه در کنار یکدیگر نشستند.

این نشست که در سطح وزیران خارجه برگزار شد به خاطر مواجهه جان کری و محمد جواد ظریف، وزیران خارجه آمریکا و ایران در دور یک میز اهمیت بیشتری یافته است. آخرین دیدار مستقیم وزیران خارجه ایران آمریکا به گفت‌وگوی ابراهیم یزدی و سایروس ونس در سال ۱۹۷۹ برمی‌گردد.

پس از اتمام جلسه جان کری وزیر خارجه آمریکا، ویلیام هیگ وزیر خارجه بریتانیا و کاترین اشتون هماهنگ‌کننده مذاکرات، از این نشست ابراز رضایت کردند. جان کری وزیر خارجه آمریکا گفته است که با همتای ایرانی خود محمد جواد ظریف مستقیما صحبت کرده است.

محمد جواد ظریف این نشست را «بسیار سازنده» و «بسیار جدی» توصیف کرد. ظریف همچنین ابراز امیدواری کرد که از طریق مذاکره همه تحریم‌ها برچیده شوند.

ظریف پس از اتمام جلسه به جلسه سخرانی حسن روحانی در شورای روابط خارجی آمریکا رفت و روحانی از وی دعوت کرد که به تریبون بیاید.

وزیر خارجه ایران خود تایید کرد که با همتای آمریکایی‌اش دیدار و گفت‌وگوی مستقیم در حاشیه نشست داشته است.

وزیر خارجه ایران جان کری را «بسیار مثبت» توصیف کرد و گفت درباره چندین موضوع به طور بسیار فشرده گفت‌وگو داشته است. ظریف گفت که جان کری هم دیدگاه‌های اوباما را منتقل کرده است. ظریف اظهار داشت که اکنون موقع عملی‌ کردن حرف‌هاست.

ظریف پیش از رفتن به جلسه سخنرانی روحانی، گفت‌وگوی بسیار کوتاهی هم با خبرنگاران داشت.

جان کری هم به خبرنگاران گفت که او و همکارانش در گروه ۱+۵ محمد جواد ظریف را تحسین می‌کنند که به گفته او «در لحن بسیار متفاوت بود و نسبت به احتمالات آینده بینش بسیار متفاوتی را مطرح کرد.»

وزیر خارجه آمریکا در عین حال اظهار داشت که هنوز کارهای زیادی باید انجام شود.

ویلیام هیگ، وزیر خارجه بریتانیا، نیز پس از اتمام جلسه «لحن» و «فضای» گفت‌‌وگوها را «بسیار مثبت» توصیف کرد.

به گفته کاترین اشتون قرار است دور بعدی گفت‌وگوها ۲۳ و ۲۴ مهرماه در ژنو دنبال شود.

اشتون نماینده عالی اتحادیه اروپا، که مذاکرات را هماهنگ می‌کند اظهار داشت که حضور محمد جواد ظریف به پویایی مذاکرات انجامیده است.

هماهنگ‌کننده مذاکرات، نشست نیویورک را جدی و شاداب توصیف کرد.

رئیسان جمهوری ایران و آمریکا، هر دو، وزیران خارجه خود را مامور کرده‌اند که در مذاکرات ۱+۵ شرکت کنند.

باراک اوباما در سخنرانی سازمان ملل خود گفت به جان کری برای تماس با ایران و در هماهنگی نزدیک با دیگر اعضای گروه ۱+۵ ماموریت داده که مذاکرات هسته‌ای را پیگیری کند.

حسن روحانی هم گفته است که محمدجواد ظریف را مامور پیگیری مذاکرات کرده است.

روحانی که پیش از نشست ۱+۵ با کاترین اشتون و رئیس شورای اروپا دیدار کرده بود، گفته است در تلاش است به مسئله هسته‌ای ایران در ظرف سه تا شش ماه فیصله دهد. او موقعیت کنونی را وضعیت باخت- باخت توصیف کرده است.

در همین حال همزمان با آغاز گفت‌وگوی ۱+۵ حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران، در شورای روابط خارجی آمریکا سخنرانی کرد. پیش از آغاز سخنرانی وی محمد خزاعی نماینده ایران در سازمان ملل سخنان کوتاهی ایراد کرد. شورای روابط خارجی آمریکا مرکز پژوهشی آمریکایی با نزدیک به ۴۷۰۰ عضو است. افرادی مانند چاک هیگل وزیر دفاع آمریکا و فرید زکریا روزنامه‌نگار و پژوهشگر عضو این موسسه غیردولتی هستند.

روحانی در این مرکز که به بیان مواضعش پرداخت و در پرسش‌وپاسخ‌ها، ابراز امیدواری کرد روند آزادی زندانیان سیاسی ادامه یابد. وضعیت زنان، اینترنت و فیس ‌بوک، ماهواره، سیاست خارجی، یهودیان، هولوکاست و… از جمله موضوعاتی بود که حضار از روحانی سئوال می‌کردند.

در حالی که حسن روحانی در شورای روابط خارجی آمریکا صحبت می‌کرد، محمد جواد ظریف، پس از اتمام نشست ۱+۵ در این جلسه حضور یافت و روحانی به او «خسته نباشید» گفت.

بی‌بی‌سی: سعید محمودی استاد حقوق بین الملل در دانشگاه استکهلم

از دیدگاه حقوق بین الملل جبران خسارات ناشی از درگیری نظامی میان دو کشور منوط به اثبات مسئولیت یکی از طرفین درگیری به عنوان متجاوز است.

در منشور سازمان ملل متحد تعریفی از تجاوز نشده و لااقل تا پایان دهه ۱۹۶۰ کشورهای عضو سازمان برداشت های متفاوتی در مورد مرز میان کاربرد قانونی نیروی نظامی علیه یک کشور و تجاوز داشتند. به همین دلیل مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۱۴ دسامبر ۱۹۷۴ طی قطعنامه ۳۳۱۴ تعریفی را برای تجاوز پذیرفت.

بر اساس این تعریف، تجاوز عبارت است از کاربرد نیروی نظامی از سوی یک کشور علیه حاکمیت، تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی یک کشور دیگر. کشوری که با نقض مفاد منشور سازمان ملل متحد در کاربرد نیروی نظامی پیشدستی کند مرتکب عمل تجاوز گرانه شده است.

هیچ نوع ملاحظاتی اعم از سیاسی، اقتصادی، نظامی و غیره نمی تواند تجاوز را توجیه کند. تجاوز موجب مسئولیت بین المللی است. جبران خسارات ناشی از تجاوز نظامی از تبعات چنین مسئولیتی است.

با توجه به تعریف بالا، برای دریافت غرامت از عراق ابتدا باید ثابت کرد که عراق آغازگر جنگ بوده و این کاربرد نیروی نظامی ناقض مقررات منشور سازمان ملل و مصداق بارز تجاوز طبق تعریف مندرج در قطعنامه ۳۳۱۴ است.

از دیدگاه ایران عراق در شروع جنگ پیش دستی کرده و حملات همه جانبه خود را روز ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ آغاز کرد است.

نظر عراق، لااقل تا زمان سقوط صدام حسین، این بوده که ایران آغازگر جنگ بوده و در تاریخ ۴ سپتامبر ۱۹۸۰ بمباران مناطق مختلف کردنشین عراق از جمله شهرهای خانقین و مندلی را شروع کرده است.

اما نظر عمومی بر این است که عراق آغازگر جنگ است. این ادعا بر پایه مستندات زیر قرار دارد.

۱ – خاویر پرز دو کوئیار دبیر کل سازمان ملل متحد در تاریخ ۱۱ دسامبر ۱۹۹۱ در گزارشی به شورای امنیت عراق را آغازگر جنگ معرفی کرد. این گزارش بر اساس قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت تهیه شده بود.

قطعنامه ۵۹۸ که در تاریخ ۲۰ زوئیه ۱۹۸۷ بر اساس فصل هفتم اساسنامه سازمان ملل صادر شد و از نظر حقوقی برای طرفین مخاصمه لازم الاجرا است، ایران و عراق را ملزم به آتش بس فوری کرد.

بر اساس بند ۶ این قطعنامه، شورای امنیت از دبیر کل سازمان ملل خواست که پس از مشورت با ایران و عراق، کمیته ای متشکل از افراد بی طرف را برای تعیین مسئولیت ناشی از جنگ تعیین نماید.

بند ۷ همان قطعنامه مقرر داشت که دبیر کل گروهی از متخصصان را برای مطالعه موضوع بازسازی خسارات جنگ تشکیل دهد. تعیین کمیته مزبور و گروه متخصصان به دلیل عدم توافق طرفین مخاصمه و بخصوص اشکال تراشی های عراق به فوریت صورت نگرفت.

پس از پایان جنگ عراق در کویت، سازمان ملل وادار شد به سرعت میزان خسارت به کویت را بر آورد کند. خاویر پرز دو کوئیار در آوریل ۱۹۹۱ گزارش مربوط به خسارات کویت را به شورای امنیت ارائه کرد.

شورای امنیت با صدور قطعنامه ۶۷۸ عراق را متجاوز شناخت و بر اساس گزارش دبیر کل در مورد خسارات، یک کمیسیون جبران خسارات برای رسیدگی به دعاوی افراد حقوقی و حقیقی و همچنین ادعای خسارت کشورها ایجاد کرد.

این کمیسیون خسارات مزبور را از محل در آمد نفت عراق و سایر منابعی که پیش بینی شده به متقاضیان محق می پردازد.

شرایط سیاسی ایجاد شده بعد از بیرون راندن عراق از کویت موجب تسهیل کار کمیته تعیین مسئولیت جنگ ایران و عراق شد. چند هفته پس از ارائه گزارش دبیرکل به شورای امنیت در مورد خسارات کویت، در ماه مه ۱۹۹۱ هیاتی از سوی دبیرکل برای تعیین خسارات ایران راهی تهران شد.

این هیات خسارات مستقیم ایران را حدود ۱۰۰ میلیارد دلار تخمین زد. گزارش نهائی دبیرکل در مورد جنگ ایران و عراق که در دسامبر ۱۹۹۱ به شورای امنیت ارائه شد موجب اقدامی از سوی شورا نشد و در نتیجه مسئله تعیین غرامت خسارت ایران در شورا مطرح نشد.

۲ – تعیین رسمی متجاوز از سوی شورای امنیت شرط لازم برای حل مسئله غرامت نیست. اگر به طرق دیگری وقوع تجاوز و هویت کشور متجاوز محرز شود، کشوری که مورد تجاوز قرار گرفته است حق در خواست غرامت خسارات جنگی را دارد.

در مورد جنگ ایران و عراق دلایل حقوقی کافی برای اثبات تجاوز عراق و در نتیجه مسئولیت آن کشور برای جبران خسارت وجود دارد. علاوه بر گزارش روشن و محکم دبیرکل سازمان ملل متحد، دیوان عالی بین المللی لاهه در بند ۲۳ رای مورخ ۶ نوامبر ۲۰۰۳ در قضیه مربوط به سکوهای نفتی ایران در خلیج فارس تاکید دارد که منازعه میان ایران و عراق در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ هنگامی که نیروهای عراقی وارد بخش های غربی ایران شدند آغاز شد.

دیوان لاهه ورود نیرو های عراقی به خاک ایران به عنوان شروع جنگ را یک واقعیت تاریخی می داند. دعوی مطروح در دیوان عالی بین المللی لاهه میان دو کشور ایران و امریکا بود و عراق طرف این دعوی نبود.

ولی اظهار نظر دیوان در مورد آغاز جنگ به عنوان یک واقعیت پذیرفته شده تاریخی موید این است که چنانچه مسئله تعیین متجاوز و مسئولیت خسارات به دیوان محول شود، به احتمال زیاد دیوان نظر خود را بر اساس این واقعیت تاریخی قرار خواهد داد.

موضوع متجاوز بودن عراق در چند مورد دیگر نیز از سوی مقام های مسئول سازمان ملل متحد مطرح شده است. مثلا کوفی عنان، دبیرکل وقت در پیامی که به کنفرانس بازسازی سازمان ملل متحد در ژوئیه ۲۰۰۵ در تهران ارسال داشت، تجاوز عراق به ایران را نمونه ای از بی قانونی های بین المللی در سال های اخیر و مثال روشنی از کاستی های شورای امنیت در انجام وظایف خود ذکر کرد.

۳ – یک موضوع مهم در رابطه با غرامت خسارات ناشی از جنگ ایران و عراق این است که آیا عراق را باید مسئول همه خسارات جنگ ۸ ساله دانست و یا این که جنگ را باید به دوره قبل و بعد از پیروزی خرمشهر تقسیم کرد و از ۲۴ مه ۱۹۸۲ که ایران خرمشهر را پس گرفت عراق را دیگر نباید متجاوز دانست. نظر ایران این است که عراق از شروع جنگ در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ تا زمان پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت در تابستان ۱۹۸۸ باید متجاوز تلقی شود.

دو هفته پس از این که نیروهای ایرانی خرمشهر را پس گرفتند دولت عراق طی نامه ای مورخ ۱۰ ژوئن ۱۹۸۲ آمادگی خود را برای عقب نشینی کامل از خاک ایران به دبیرکل سازمان ملل اعلام داشت. این عقب نشینی فورا شروع شد.

در نامه دیگری مورخ اول ژوئیه ۱۹۸۲ دولت عراق به اطلاع دبیرکل رساند که عقب نشینی به پایان رسیده است. البته این عقب نشینی کامل نبود و تا پایان جنگ پاره ای از نقاط مرزی ایران در اشغال عراق باقی ماند.

تحولاتی که هم زمان با این عقب نشینی و پس از آن اتفاق افتاد از جمله اعلام آمادگی پاره ای از کشورهای عرب برای جبران خسارات ایران به شرط پایان جنگ، رد این پیشنهاد و ادامه فعال جنگ از سوی ایران موجب تقویت نظریه تقسیم جنگ به دو دوره شد.

ولی آنچه از دیدگاه حقوق بین الملل جالب توجه است برخورد سازمان ملل متحد با این موضوع می باشد.

شورای امنیت به طور صریح در مورد شروع و پایان تجاوز عراق و مسئولیت احتمالی ایران برای ادامه جنگ پس از پیروزی خرمشهر اظهار نظر نکرده است. اما از زبان بکار برده شده در قطعنامه های مربوط به جنگ ایران و عراق می توان نظر شورا را در این مورد حدس زد.

قطعنامه هائی که در ۶ سال اول جنگ صادر شده همگی از طولانی شدن نزاع اظهار نگرانی کرده و طرفین را به حل مسالمت آمیز اختلاف دعوت می کنند. در قطعنامه ۵۸۲ مورخ ۲۴ فوریه ۱۹۸۶ شورای امنیت تغییر رویه داده و در بند اول قسمت اصلی قطعنامه از شروع منازعه و ادامه آن اظهار نگرانی می کند.

این تاکید بر شروع و ادامه در قطعنامه ۵۹۸ هم تکرار می شود. تفکیک شروع جنگ از ادامه آن می تواند نشانه آن باشد که شورای امنیت تقسیم جنگ به دو دوره را، لااقل تلویحا، پذیرفته است.

در این صورت ممکن است عراق موظف به پرداخت غرامت مربوط به خسارت دوره اول یعنی از ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ تا ۲۴ مه ۱۹۸۲ بشود.

این امر البته به خودی خود به مفهوم آن نیست که ایران به سبب ادامه جنگ مسئول خسارات دوره دوم است زیرا می توان به هرحال ادامه جنگ را ناشی از نقض اولیه حقوق بین الملل از سوی عراق دانست، به خصوص که پاره ای از مناطق ایران تا زمان برقراری آتش بس هم چنان تحت اشغال عراق باقی ماند.

مذاکرات مربوط به غرامت خسارات جنگ، اگر شورای امنیت نظیر مورد جنگ عراق و کویت برای غرامت ترتیب خاصی را پیش بینی نکرده نباشد، معمولا پس از پایان درگیری های نظامی و شروع روابط عادی دو کشور صورت می گیرد.

روابط ایران و عراق پس از برقراری آتش بس در ۱۹۸۸ را می توان حالت ترک مخاصمه تلقی کرد. ضمن این که پس از سقوط صدام حسین روابط دو کشور بهبود یافته است، ولی مذاکرات همه جانبه ای برای رفع همه اختلاف ها صورت نگرفته است.

علت این امر وضعیت خاص سیاسی عراق پس از حمله امریکا به آن کشور در سال ۲۰۰۳ و نبود یک دولت قوی و مستقل که در همه زمینه ها بتواند با ایران مذاکره کند نماید بوده است.

ادعای غرامت خسارات جنگی، تا زمانی که معاهده صلح پذیرفته و یا روابط صلح آمیز عادی ایجاد نشده، علی الاصول شامل مرور زمان نمی شود. بنابر این ایران در مذاکرات نهائی خود با عراق می تواند این ادعاها را مطرح کند.

در صورتی که این مذاکرات به نتیجه نرسد و طرفین موافقت کنند که موضوع را برای حل اختلاف به دیوان عالی بین المللی لاهه و یا داوری بین المللی محول کنند، برای ایران امکان دریافت خسارت، بر اساس اسناد حقوق بین الملل که در بالا به آن ها اشاره شد، لااقل برای دوره اول جنگ تا پیروزی خرمشهر بسیار زیاد است.

دیگربان: سه عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در واکنش به انتشار مستندی درباره حضور نیرو‌های سپاه در جنگ سوریه٬ ادعا‌ی مقام‌های جمهوری اسلامی درباره «عدم دخالت نظامی» در درگیری‌ها این کشور را تکذیب کردند.

در چند روز اخیر راش‌های مستندی منسوب به هادی باغبانی درباره جنگ نیرو‌های سپاه در دمشق در تلویزیون‌های خارجی منتشر شده که بازتاب‌های فراوانی داشته است.

علاء‌الدین بروجردی٬ رئیس کمیسیون امنیت ملی درباره پخش گزارشی از این مستند ناتمام از شبکه بی‌بی‌سی گفته که «فیلم‌های پخش شده مبنی برحضور سپاه در سوریه کذب محض است.»

بروجردی افزوده است: «اینکه بی‌بی‌سی اعلام می‌کند که سپاه پاسداران در سوریه علیه معارضین می‌جنگند یک حرف مضحک است.»

اسماعیل کوثری دیگر عضو کمیسیون امنیت ملی نیز گفته که «بی‌بی‌سی سابقه درازی در راه اندازی جنگ روانی دارد و همه دنیا نیز روش این رسانه را به خوبی می‌شناسند.»

کوثری افزوده است: «بی‌بی‌سی می‌خواهد که با این گونه تصویر سازی‌ها علیه ایران جنگ روانی به راه بیاندازد.»

این فرمانده سابق سپاه ادعا کرده که «ما نیروی نظامی به سوریه نمی‌فرستیم. تنها کاری که ما می‌توانیم بکنیم این است که تجربه‌های خود را به سوریه انتقال دهیم.»

ابراهیم آقامحمدی٬ عضو دیگر کمیسیون امین ملی هم در این زمینه اظهار کرده است: «انحراف اذهان عمومی جهان به این سمت که دولت اسد با حمایت سپاه پاسداران سرپا باقی مانده٬ ممکن نیست.»

آقامحمدی همچنین ادعا کرده که «حضور سپاه پاسداران در سوریه کذب محض است و به حق حتی یک نفر از سپاه در این کشور علیه معارضان نمی‌جنگد.»

سپاه پاسداران از آغاز درگیری‌ها در سوریه در جنگ علیه مخالفان بشار اسد حضور مستمر و تاثیر‌گذاری دارد و طی این مدت برخی فرماندهان این نیرو دخالت سپاه در ناآرامی‌های این کشور را تائید کرده‌اند.