اخبار

رادیوفردا: تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی لحظۀ برخورد موشک به تاسیسات هسته‌ای نطنز را نشان می‌دهد. تاسیسات هسته‌ای نطنز از جمله مناطقی بود که در جریان حملۀ بامداد جمعه اسرائیل هدف قرار گرفت.
از سوی دیگر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شبکه ایکس خبر داد که «مقام‌های ایرانی به آژانس اطلاع داده‌اند که نیروگاه هسته‌ای بوشهر هدف قرار نگرفته است و هیچ افزایشی در سطح پرتوهای رادیواکتیو در سایت نطنز مشاهده نشده است».

تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی لحظۀ برخورد موشک به تاسیسات هسته‌ای نطنز را نشان می‌دهد.

تاسیسات هسته‌ای نطنز از جمله مناطقی بود که در جریان حملۀ اسرائیل هدف قرار گرفت.

از سوی دیگر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شبکه ایکس خبر داد که «مقام‌های ایرانی به آژانس اطلاع داده‌اند… pic.twitter.com/E4X7ea3LVC

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) June 13, 2025

زندگی عمومی در اسرائیل «به حالت تعطیل در آمده است»

خبرگزاری آلمان گزارش داد که پس از حملات گسترده اسرائیل به ایران، زندگی عمومی در اسرائیل تا حد زیادی به حالت تعطیل در آمده است.

روزنامه اسرائیلی هاآرتص روز جمعه گزارش داد که اسرائیل دستور بسته شدن مدارس، مغازه‌ها و ادارات را صادر کرده است و تنها سوپرمارکت‌ها برای تأمین اقلام ضروری باز باقی مانده‌اند.

خدمات اضطراری اسرائیل به دلیل بیم از حملات انتقام‌جویانه ایران از شهروندان خواسته است که خون اهدا کنند.

مراکز خرید، اماکن برگزاری رویدادها، موسسات فرهنگی و اماکن مذهبی در اسرائیل نیز تعطیل شده‌اند.

فرماندهی جبهه داخلی اسرائیل به ساکنان هشدار داده است که در نزدیکی پناهگاه‌ها بمانند یا در ساختمان‌های عمومی مانند مدارس پناه بگیرند.

تصویری از خانهٔ منسوب به علی شمخانی پس از حمله اسرائیل

رسانه‌ها در ایران تصویری از خانۀ منسوب به علی شمخانی پس از حملۀ اسرائیل منتشر کرده‌اند.

کانال نورنیوز نزدیک به علی شمخانی، مشاور علی خامنه‌ای، گزارش داد که این فرمانده نظامی جمهوری اسلامی در حملات اسرائیل به محل زندگی‌اش هدف قرار گرفته و «به شدت زخمی و به بیمارستان منتقل شده است».

این کانال نوشت: «آخرین اخبار دریافتی از وضعیت دریابان علی شمخانی حاکی است که او صبح امروز در جریان حمله به محل اقامتش مجروح شده و در شرایط جسمی سخت به یکی از بیمارستان‌های تهران منتقل شده است».

رسانه‌ها در ایران تصویری از خانۀ منسوب به علی شمخانی پس از حملۀ اسرائیل منتشر کرده‌اند.

کانال نورنیوز نزدیک به علی شمخانی، مشاور علی خامنه‌ای، گزارش داد که این فرمانده نظامی جمهوری اسلامی در حملات اسرائیل به محل زندگی‌اش هدف قرار گرفته و «به شدت زخمی و به بیمارستان منتقل شده… pic.twitter.com/zRtEiwKvaO

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) June 13, 2025

دولت ایران، اسرائیل را به آغاز جنگ متهم کرد

دولت جمهوری اسلامی ایران در بیانیه‌ای، اسرائیل را به آغاز جنگ متهم کرد.

در این بیانیه آمده است: حمله اسرائیل که هم‌زمان با فرایند مذاکرات هسته‌ای روی داد «نشانه ترس اسرائیل از قدرت اقناع و دفاع ایران است».

دولت جمهوری اسلامی،‌ انتقام را «حق مشروع» ایران دانست و تاکید کرد که با اسرائیل تنها باید با «زبان قدرت» سخن گفت.

این بیانیه افزود با حمله اسرائیل، جهان بهتر اصرار ایران را بر «غنی سازی، فناوری هسته‌ای و توان موشکی» درک می‌کند.

دولت جمهوری اسلامی ایران از شورای امنیت خواست تا در برابر آن‌چه که «فروپاشی بین‌المللی حیثیت و موجودیت خود» خواند، دفاع کند و در عین حال تاکید کرد که «انتقام نزدیک است».

وزیر خارجه ژاپن حملات اسرائیل به ایران را به شدت محکوم کرد.

تاشی تاکیشی ایوایا روز جمعه در توکیو به خبرنگاران گفت که این کشور «قویاً» حملات هوایی اسرائیل به ایران را محکوم می‌کند و خواستار خویشتنداری همه طرفین است.

او افزود: «ما به شدت اقدام اخیر را که اوضاع را تشدید می‌کند، محکوم می‌کنیم».

ایوایا همچنین تاکید کرد: «صلح و ثبات در منطقه خاورمیانه برای ژاپن بسیار مهم است و از همه طرف‌ها می‌خواهیم که حداکثر خویشتن‌داری را نشان دهند و اوضاع را آرام نگه دارند».

آژانس: نیروگاه اتمی بوشهر هدف حملات اسرائیل قرار نگرفته است

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شبکه ایکس خبر داد که «مقام‌های ایرانی به آژانس اطلاع داده‌اند که نیروگاه هسته‌ای بوشهر هدف قرار نگرفته است و هیچ افزایشی در سطح پرتوهای رادیواکتیو در سایت نطنز مشاهده نشده است».

“Iranian authorities have informed the IAEA that the Bushehr Nuclear Power Plant has not been targeted and that no increase in radiation levels has been observed at the Natanz site.” – DG @rafaelmgrossi https://t.co/3oDMwFZKPq

— IAEA – International Atomic Energy Agency ⚛️ (@iaeaorg) June 13, 2025

ارتش اسرائیل: ایران در حال نزدیک شدن به نقطه بدون بازگشت هسته‌ای است

ارتش اسرائیل روز جمعه اعلام کرد اطلاعات جمع‌آوری‌شده نشان می‌دهد که ایران در حال نزدیک شدن به «نقطه بدون ‌بازگشت» در برنامه هسته‌ای خود است.

در بیانیه‌ این ارتش آمده است: «در ماه‌های اخیر، اطلاعات جمع‌آوری‌شده شواهدی را ارائه کرده که نشان می‌دهد رژیم ایران در حال نزدیک شدن به نقطه بدون ‌بازگشت است».

این بیانیه افزود: «تلاش‌های رژیم ایران برای تولید هزاران کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده، در کنار تأسیسات غنی‌سازی متمرکز و تقویت‌شده در تأسیسات زیرزمینی، به رژیم ایران امکان می‌دهد تا اورانیوم را در سطح نظامی غنی‌سازی کند، و در نتیجه بتواند در مدت زمان کوتاهی به سلاح هسته‌ای دست یابد».

سخنگوی ارتش اسرائیل: ایران بیش از۱۰۰ پهپاد به اسرائیل شلیک کرده است

ارتش اسرائیل لحظاتی پیش اعلام کرد که ایران بیش از صد پهپاد را در ساعات گذشته به سمت خاک این کشور شلیک کرده است و در تلاش برای رهگیری آن‌ها است.

ارتش اسرائیل همچنین گفت که در حملات بامداد جمعه به ایران، ۲۰۰ جنگنده این کشور شرکت داشتند که حدود ۱۰۰ هدف را مورد حمله قرار دادند.

افی دفریین، سخنگوی ارتش اسرائیل، به خبرنگاران گفت: «خلبانان ما اهداف نظامی و اهداف مربوط به برنامهٔ هسته‌ای ایران را در مناطق مختلف هدف قرار دادند و هنوز در حال انجام این حملات هستند».

تصاویری از حملات اسرائیل به ایران

تصاویری از حملات اسرائیل به ایران در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

اسرائیل بامداد جمعه ۲۳ خرداد چندین شهر ایران از جمله تهران را هدف حملات هوایی خود قرار داد.

گزارش‌های رسیده حاکی است که مرکز غنی‌سازی اورانیوم در نطنز نیز بارها هدف حملات ارتش اسرائیل قرار گرفته و دود سیاهی از محل بلند شده است.

شبکه خبر تلویزیون جمهوری اسلامی ایران در زیرنویس برنامه‌های خود اعلام کرد که حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران، غلامعلی رشید، فرمانده قرارگاه خاتم‌الانبیا، فریدون عباسی، رئیس سابق سازمان انرژی اتمی، و محمد مهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد، در حملات اسرائیل کشته شده‌اند.

تصاویری از حملۀ اسرائیل که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌اند.

اسرائیل بامداد جمعه ۲۳ خرداد چندین شهر ایران از جمله تهران را هدف حملات هوایی خود قرار داد.

گزارش‌های رسیده حاکی است که مرکز غنی‌سازی اورانیوم در نطنز نیز بارها هدف حملات ارتش اسرائیل قرار گرفته و دود سیاهی از محل… pic.twitter.com/QRvfQL2Pot

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) June 13, 2025

عربستان حملات اسرائیل به ایران را محکوم کرد

وزارت خارجهٔ عربستان سعودی در بیانیه‌ای حملات اسرائیل به ایران را محکوم و آن را «تجاوز آشکار اسرائیل» توصیف کرد.

عربستان حملهٔ اسرائیل را «تعرض به حاکمیت و امنیت ایران و نقض‌کننده قوانین بین‌المللی» دانست.

عربستان سعودی در بیانیه خود از جامعه جهانی و شورای امنیت خواست ضمن عمل به مسئولیت خود، «این تجاوز» را متوقف کنند.

بی‌بی‌سی: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تازه‌ترین گزارش فصلی خود اعلام کرد که انباشت سریع اورانیوم با غنای بالای ایران، «باعث نگرانی جدی» است. در گزارش دیگری رافائل گروسی، مدیرکل آژانس از «همکاری کمتر از حد انتظار» تهران در زمینه نظارت بر برنامه هسته‌ای ایران انتقاد کرده است. این دو گزارش بلافاصله واکنش اسرائیل را در پی داشت که آن را «هشدار روشنی» مبنی بر «عزم ایران برای به سرانجام رساندن برنامه تسلیحاتی اتمی» آن کشور توصیف کرد.

آقای گروسی در «گزارش جامع» برنامه اتمی ایران اعلام کرده که آن کشور در سال جاری میلادی ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد خود را از ۲۷۴/۸ کیلوگرم در اوایل فوریه به ۴۰۸/۶ کیلوگرم در بهار امسال افزایش داده است.

اورانیوم با غنای ۶۰ درصد از نظر خلوص به سطح مورد نیاز برای تسلیحات هسته‌ای که حدود ۹۰ درصد است، بسیار نزدیک است.

ایران بارها تأکید کرده که به‌دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای نیست اما در عین حال برنامه غنی سازی اورانیوم را حق خود می داند و گفته از آن دست برنخواهد داشت.

بر اساس گزارش مدیرکل آژانس، ایران تنها کشور فاقد سلاح هسته‌ای است که اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی‌سازی می‌کند.

در گزارشی جداگانه و جامع، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از «همکاری کمتر از حد انتظار» تهران در زمینه نظارت بر برنامه هسته‌ای ایران انتقاد کرده است.

این گزارش بنابر درخواست اعضای شورای حکام و بر اساس قطعنامه این شورا تهیه شده است.

در این گزارش همچنین آمده است: «در حالی‌که ایران به همکاری در زمینه اجرای پادمان‌های معمول ادامه می‌دهد، در برخی جنبه‌ها همکاری آن با آژانس کمتر از سطح رضایت‌بخش بوده است.»

مدیرکل در این گزارش به‌ویژه به «عدم پیشرفت ایران در ارائه توضیح درباره مواد هسته‌ای کشف‌شده در سایت‌های اعلام‌نشده» اشاره کرده است.

«به‌طور مشخص، ایران بارها یا به سؤالات آژانس پاسخ نداده، یا پاسخ‌های فنی و معتبر ارائه نکرده و برخی از مکان‌ها را طبق فهرست این گزارش پاک‌سازی کرده که این مسئله باعث مختل شدن فعالیت‌های راستی‌آزمایی آژانس شده است.»

خبرگزاری بلومبرگ می‌گوید نسخه‌ای از گزارش محرمانه را در اختیار دارد که در آن مدیرکل آژانس گفته «قادر نیست تضمین دهد که برنامه هسته‌ای ایران صرفاً صلح‌آمیز است.»

هر دو گزارش مدیرکل در جریان نشست شورای حکام که اواخر خرداد برگزار می‌شود، بررسی خواهد شد.

واکنش دفتر نخست‌وزیر اسرائیل به گزارش‌های آژانس

پس از انتشار گزارش‌های جدید مدیرکل آژانس درباره ایران، اسرائیل به آن واکنش نشان داده و جمهوری اسلامی ایران را به داشتن عزمی راسخ برای دستیابی به سلاح هسته‌ای متهم کرد.

در بیانیه‌ دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل آمده است که این گزارش «هشدار روشنی» است مبنی بر این‌که «ایران کاملاً مصمم است برنامه تسلیحات هسته‌ای خود را به سرانجام برساند.»

بر پایه این بیانیه: «چنین سطحی از غنی‌سازی تنها در کشورهایی وجود دارد که به‌طور فعال به دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای هستند و هیچ توجیه غیرنظامی‌ برای آن وجود ندارد.»

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود به‌صورت یک‌جانبه ایالات متحده را از توافق اتمی برجام با ایران خارج شد.

این توافق در ازای محدودسازی برنامه هسته‌ای ایران، رفع تحریم‌های شورای امنیت و تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا را در پی داشت و در جریان تصویب قطعنامه‌ ۲۲۳۱ در شورای امنیت، به تأیید سازمان ملل متحد هم رسید.

در حال‌ حاضر تحریم‌های اتمی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال می‌شود اما دو کشور از اواخر فروردین امسال مذاکراتی را با هدف یک توافق اتمی تازه شروع کردند.

هر دو دولت ایران و آمریکا از آنچه «پیشرفت در مذاکرات» می‌خوانند، ابراز خرسندی می‌کنند اما خبرگزاری رویترز به نقل از دیپلمات‌های اروپایی گفته است که با محتوای انتقادی گزارش اخیر آژانس از ایران، سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان همراه با ایالات متحده به دنبال تهیه پیش‌نویس قطعنامه‌ای علیه ایران هستند.

سه دولت اروپایی پیش‌ از این گفته بودند که در صورتی‌ که آژانس از نحوه همکاری ایران رضایت نداشته باشد، امکان دارد از سازوکار پیش‌بینی‌شده در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل موسوم به سازوکار ماشه، برای بازگشت خودکار تحریم‌های شورای امنیت استفاده کنند.

مهلت تصمیم‌گیری درباره این موضوع، مهرماه امسال به پایان می‌رسد.

صدای آمریکا: وزارت خارجه آمریکا می‌گوید جمهوری اسلامی با شروط دونالد ترامپ از جمله توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم پای میز مذاکره با واشنگتن نشسته است.

روز پنج‌شنبه تَمی بروس سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در نشست خبری به خبرنگاران گفت: «ایران پای میز مذاکره است و براساس خطوط قرمز رئیس‌جمهور ترامپ – از جمله این‌که هرگز نباید سلاح هسته‌ای در کار باشد و غنی‌سازی نباید صورت گیرد – در هر نشست پیشرفت داریم.»

این در حالی است که مقامات جمهوری اسلامی از جمله علی خامنه‌ای و وزیر خارجه حکومت در اظهار نظرهای عمومی می‌گویند که حاضر به توقف غنی‌سازی نیستند.

در عین حال تمی بروس در واکنش به افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره نزدیک یا دور بودن دستیابی به توافقی با جمهوری اسلامی، با تاکید بر پیشرفت در مذاکرات، نسبت به اظهارنظرهای زودهنگام هشدار داد.

این واکنش در پی اظهارات عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی صورت گرفت. دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا روز سه‌شنبه گفت که ممکن است در هفته‌های آینده توافقی با تهران حاصل شود. اما وزیر خارجه جمهوری اسلامی روز چهارشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس گفت رسانه‌ها در حال گمانه‌زنی درباره توافقی قریب‌الوقوع هستند، اما به‌نظر او «هنوز به آن نقطه نرسیده‌ایم».

تَمی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در نشست خبری روز پنج‌شنبه، گفت که ایالات متحده از پرداختن به جزئیات مذاکرات خودداری می‌کند.

او گفت: «مردم شروع به گمانه‌زنی می‌کنند چون شاید کسی در رادیو حرفی بزند، حدس بزند و شروع به شایعه‌پراکنی کند. ما این کار را نمی‌کنیم. ما آموخته‌ایم که صحبت درباره جزئیات چیزی به‌حساسیت مذاکرات صلح یا آتش‌بس کمکی نمی‌کند. ممکن است برای برنامه‌های رادیویی جالب باشد، اما شیوه ما این نیست. توافقات جدی از این راه حاصل نمی‌شوند.»

او از اظهار نظر مستقیم درباره اظهارات وزیر خارجه جمهوری اسلامی خودداری، اما بر «مثبت» بودن روند مذاکرات تأکید کرد و گفت: «آنچه من می‌دانم این است که همه گزارش‌ها پس از جلسات ما حاکی از این بوده که مذاکرات خوب پیش رفته و پیشرفت حاصل شده.»

در یکی از آخرین اظهار نظرها از سوی مقامات ایرانی، اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی گفته بود: «ایران هرگز تعلیق برنامه غنی‌سازی خود را نخواهد پذیرفت. غنی‌سازی بخش جدایی‌ناپذیر برنامه صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای و صنعت هسته‌ای کشور است و باید حفظ شود.»

این در حالی است که واشنگتن بارها تأکید کرده ادامه غنی‌سازی در هیچ سطحی در ایران قابل قبول نیست.

«استیو ویتکاف» نماینده ویژه کاخ سفید پیش‌تر در مصاحبه‌ای با شبکه ای‌بی‌سی با تاکید بر خط قرمز آمریکا گفته بود: «ما یک خط قرمز بسیار واضح داریم و آن هم غنی‌سازی است. حتی ۱ درصد ظرفیت غنی‌سازی هم برای ما قابل قبول نیست. هر توافقی باید بدون غنی‌سازی باشد، چرا که غنی‌سازی راه را برای ساخت سلاح هموار می‌کند. ما اجازه نخواهیم داد بمبی ساخته شود.»

رادیوفردا: وزیر خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران می‌گوید: «رسانه‌ها همچنان در حال گمانه‌زنی دربارهٔ توافقی قریب‌الوقوع میان ایران و آمریکا هستند. مطمئن نیستم که واقعاً در چنین نقطه‌ای قرار داشته باشیم».

عباس عراقچی روز پنجشنبه هشتم خرداد در پستی در شبکهٔ ایکس نوشت که «مسیر توافق از میز مذاکره می‌گذرد، نه از طریق رسانه‌ها».

او نامی از این رسانه‌ها نبرد، اما به نظر می‌رسد که اشارهٔ او به طور مشخص به گزارش شبکهٔ تلویزیونی سی‌ان‌ان باشد که روز چهارشنبه به نقل از منابع آگاه از گفت‌وگوها بین ایران و ایالات متحده نوشته بود که دو کشور «در حال نزدیک شدن به یک توافق کلی هستند که ممکن است در دیدار بعدی آمریکا و ایران، که احتمالاً در خاورمیانه برگزار می‌شود، نهایی شود».

این گزارش، خوش‌بینی رئیس‌جمهور آمریکا به دستیابی به توافقی با ایران ظرف چند هفته آینده را تأیید کرده بود.

دونالد ترامپ روز چهارشنبه گفت: «اگر بتوانیم به سندی قوی برسیم، سندی بسیار محکم با بازرسی‌ها و بدون هیچ اعتمادی- چون من به کسی اعتماد ندارم- آن‌وقت نیازی به حمله نخواهد بود. من خواهان [سندی] بسیار قوی هستم، که طبق آن بازرسان ما بتوانند وارد شوند، هرچه لازم بود ضبط کنند، هرجا لازم بود را نابود کنند، اما کسی کشته نشود».

وزیر خارجهٔ جمهوری اسلامی در مقابل تأکید کرده که ایران خواهان توافقی است که «منافع همه طرف‌ها را تأمین کند»، «همه تحریم‌ها را لغو و حقوق هسته‌ای ایران، از جمله غنی‌سازی، را محقق کند».

موضوع غنی‌سازی در خاک ایران به یک اختلاف کلیدی بین دو کشور تبدیل شده است. در حالی که ایالات متحده به برنامهٔ هسته‌ای صلح‌آمیز ایران چراغ سبز نشان داده است، اما می‌گوید ایران باید غنی‌سازی اورانیوم درهر سطحی را برچیده و مواد هسته‌ای لازم را از خارج وارد کند.

تهران غنی‌سازی را «خط قرمز» خود دانسته و توقف آن را رد کرده است.

عباس عراقچی همچنین به آنچه که «آخرین خبر جعلی علیه دیپلماسی ایران و آمریکا» خوانده است، واکنش نشان داده و گفته که «استفاده ابزاری از نام ایران برای حمله به منتقدان داخلی در آمریکا، حتی برای اسرائیل نیز اقدامی بی‌ارزش است».

ظاهراً اشارهٔ وزیر خارجهٔ ایران به گزارش روز چهارشنبه «فاکس نیوز» باشد که نوشته بود «یک برآورد جدید اطلاعاتی ادعا می‌کند که ایران همچنان برنامه فعال سلاح‌های هسته‌ای خود را دنبال می‌کند، برنامه‌ای که می‌تواند برای پرتاب موشک‌های بلندبرد مورد استفاده قرار گیرد».

استناد این رسانه به «مقامات اتریشی» بوده است، ادعایی که هیچ رسانه مستقل دیگری آن را تأیید نکرده است.

این گزارش فاکس نیوز در حالی است که تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی ایالات متحده، در ماه مارس به کمیته اطلاعات سنای آمریکا گفته بود جامعه اطلاعاتی ایالات متحده «همچنان ارزیابی می‌کند که ایران در حال ساخت سلاح هسته‌ای نیست و علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، برنامهٔ سلاح هسته‌ای را که در سال ۱۳۸۲ متوقف کرده بود، تأیید نکرده یا مجوز آن را نداده است».

دونالد ترامپ از ایران خواسته است هرچه سریع‌تر به توافقی برای برچیده شدن برنامهٔ هسته‌ای خود برسد، وگرنه علیه آن تحریم‌های ثانویه وضع کرده و «بمباران» خواهد شد.

صدای آمریکا: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه تأیید کرد که به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، توصیه کرده تا از هرگونه اقدامی درباره جمهوری اسلامی که ممکن است به روند گفت‌وگوهای جاری میان واشنگتن و تهران آسیب بزند، خودداری کند.

دونالد ترامپ در پاسخ به خبرنگاری که پرسید آیا هشداری به نتانیاهو درباره حمله به مواضع جمهوری اسلامی داده است، گفت: «خب، می‌خواهم صادق باشم. بله، این کار را کردم. سؤال بعدی لطفاً؟»

او در ادامه افزود: «این یک هشدار نبود. فقط گفتم که فکر نمی‌کنم در حال حاضر چنین اقدامی مناسب باشد. ما در حال گفت‌وگوهای بسیار خوبی با آن‌ها هستیم و در این شرایط، چنین رفتاری به‌جا نخواهد بود. ما به توافقی نزدیک شده‌ایم و اقدام نظامی در این مقطع ممکن است این روند را مختل کند.»

او همچنین افزود: «البته وضعیت می‌تواند به‌سرعت تغییر کند، حتی با یک تماس تلفنی. اما در حال حاضر به‌نظر می‌رسد که طرف‌ها تمایل دارند به یک توافق برسند، و اگر این اتفاق بیافتد، می‌توان از جان‌های زیادی محافظت کرد.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که وب‌سایت آکسیوس پیش‌تر گزارش داده بود که در جریان گفت‌وگوی اخیر میان ترامپ و نتانیاهو، رئیس‌جمهور آمریکا مخالفت خود را با احتمال اقدام نظامی اسرائیل علیه تأسیسات هسته‌ای ایران اعلام کرده است.

این گزارش گفته بود که اسرائیل در حال آماده‌سازی برای حملات احتمالی در صورت شکست مذاکرات است.

ترامپ تأکید کرد: «اگر بتوانیم به توافقی برسیم که از استحکام کافی برخوردار باشد – توافقی با سازوکارهای دقیق نظارتی و بدون تکیه بر اعتماد، چون من اصولاً به کسی اعتماد ندارم – در آن صورت نیازی به اقدام نظامی نخواهد بود.»

او افزود: «من به‌دنبال توافقی جدی هستم؛ توافقی که به بازرسان ما اجازه دهد به‌طور کامل نظارت کنند، آنچه را لازم است توقیف کنند، و در صورت نیاز، تجهیزات مشکوک را از بین ببرند، بدون آن‌که جانی گرفته شود.»

رئیس جمهور آمریکا در ادامه گفت: «ما می‌توانیم یک مرکز مشکوک را تخریب کنیم، اما وقتی که کسی داخل آن نیست؛ نه اینکه منتظر بمانیم تا پر از افراد شود و بعد آن را هدف قرار دهیم. دو راه برای اقدام وجود دارد.»

به‌گفته دونالد ترامپ مقامات ایرانی «هنوز باید با مراحل نهایی یک سند موافقت کنند، اما فکر می‌کنم ممکن است از آنچه که اتفاق می‌افتد، بسیار شگفت‌زده شوید. و این می‌تواند برای آن‌ها یک اتفاق عالی باشد.»

او در ادامه گفت: «ما در مورد ایران بسیار خوب پیش می‌رویم، و فکر می‌کنم که قرار است شاهد چیزی بسیار معقول باشیم، چون فقط دو نتیجه ممکن است. شما می‌دانید آن دو نتیجه چیست. یک نتیجه هوشمندانه وجود دارد و یک نتیجه خشونت‌آمیز، و فکر نمی‌کنم کسی بخواهد نتیجه دوم را ببیند. اما فکر می‌کنم پیشرفت زیادی کرده‌ایم، و خواهیم دید چه می‌شود. آن‌ها هنوز باید با مراحل نهایی یک سند موافقت کنند، اما فکر می‌کنم ممکن است از آنچه که اتفاق می‌افتد، بسیار شگفت‌زده شوید. و این می‌تواند برای آن‌ها یک اتفاق عالی باشد.»

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز ۲۸ مه ۲۰۲۵ اعلام کرد که هنوز برای قضاوت قطعی درباره نتیجه مذاکرات هسته‌ای میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده زود است.

او در گفت‌وگو با خبرنگاران، برگزاری نشست‌های مستمر میان طرفین را نشانه‌ای مثبت دانست و حضور ماسیمو آپارو، رئیس بخش پادمان‌های آژانس، در تهران برای رایزنی را تایید کرد.

گروسی همچنین از انتشار قریب‌الوقوع گزارشی جامع درباره برنامه هسته‌ای تهران خبر داد. او این گزارش را «فراگیر» توصیف کرد و گفت چنین سندی می‌تواند نقش مهمی در تصمیم‌گیری‌های آتی درباره فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایفا کند.

مدیرکل آژانس با اشاره به محور اصلی اختلاف میان تهران و واشنگتن، یعنی موضوع غنی‌سازی اورانیوم، اظهار داشت که از بین بردن شکاف موجود در این زمینه «غیرممکن نیست».

به گفته گروسی، هرگونه توافق احتمالی مستلزم بازرسی‌های «بسیار قوی» از سوی آژانس خواهد بود و تحقق این امر، نیازمند تعهد جدی جمهوری اسلامی است.

برنامه غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران همچنان به‌عنوان نقطه اصلی اختلاف میان دو طرف باقی مانده است.

ایالات متحده خواستار توقف این فعالیت‌هاست، اما مقام‌های ایرانی بر ادامه آن تأکید دارند.

محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، این هفته به خبرگزاری رویترز گفت که تهران ممکن است در صورت موفقیت مذاکرات با آمریکا، اجازه دسترسی بازرسان آمریکایی به سایت‌های هسته‌ای خود را مورد بررسی قرار دهد. با این حال، اسلامی بار دیگر تأکید کرد که موضوع غنی‌سازی برای جمهوری اسلامی «غیرقابل مذاکره» است.

«استیو ویتکاف» نماینده ویژه کاخ سفید پیش‌تر در مصاحبه‌ای با شبکه ای‌بی‌سی بر خط قرمز آمریکا تأکید کرده بود. به‌گفته او «ما یک خط قرمز بسیار واضح داریم و آن هم غنی‌سازی است. حتی ۱ درصد ظرفیت غنی‌سازی هم برای ما قابل قبول نیست. هر توافقی باید بدون غنی‌سازی باشد، چرا که غنی‌سازی راه را برای ساخت سلاح هموار می‌کند. ما اجازه نخواهیم داد بمبی ساخته شود.»

روزنامه نیویورک‌تایمز روز سه‌شنبه در گزارشی مدعی شد که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، تهدید کرده است در صورت مشاهده نشانه‌هایی از پیشرفت در مذاکرات هسته‌ای، تأسیسات اصلی غنی‌سازی اورانیوم در ایران را هدف حمله قرار خواهد داد تا گفت‌وگوها را مختل کند.

دفتر نخست‌وزیری اسرائیل این گزارش را تکذیب کرده و آن را «اخبار جعلی» خوانده است.

رادیوفردا: وزیر خارجه جمهوری اسلامی می‌گوید غنی‌سازی در خاک ایران «چه با توافق و چه بی‌توافق ادامه می‌یابد» و «در حال بررسی هستیم آیا در دور بعدی مذاکرات با آمریکا شرکت کنیم یا نه».

عباس عراقچی روز چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت در حاشیهٔ مراسم سالگرد کشته شدن حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجهٔ سابق، در سانحهٔ سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی به خبرنگاران گفت: «موضع ما کاملا روشن است؛ غنی‌سازی چه با توافق چه بی‌توافق ادامه می‌یابد».

اشاره او به اظهارات اخیر مقام‌های بلندپایه آمریکایی است که تأکید کرده‌اند ایران نمی‌تواند در خاک خود غنی‌سازی اورانیوم انجام دهد و برای برنامهٔ هسته‌ایش باید اورانیوم غنی‌شده از خارج وارد کند.

وزیر خارجه جمهوری اسلامی در واکنش گفت: «اگر طرف‌ها مایلند نسبت به برنامهٔ صلح‌آمیز ایران شفافیت وجود داشته باشد ما آماده هستیم اما در مقابل، تحریم‌ها را بردارند».

او افزود: «اگر بیشتر از این تقاضاهایی داشته باشند و بخواهند از مواردی که حق ماست محروم کنند جایی برای پذیرش ندارد».

گروهی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز با امضای بیانیه‌ای گفته‌اند که «طبق مادهٔ چهارم ان‌پی‌تی هر کشور عضو از سه حق تحقیق، توسعه، تولید و استفاده از انرژی هسته‌ای برخوردار است و ایران اسلامی از حقوق هسته‌ای خود کوتاه نخواهد آمد».

مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ ایالات متحده، روز ۳۰ اردیبهشت ابراز امیدواری کرد که با ایران توافق هسته‌ای حاصل شود، زیرا گزینهٔ دیگر «بسیار بدتر خواهد بود»؛ او بار دیگر تاکید کرد که برنامهٔ هسته‌ای ایران باید بدون غنی‌سازی اورانیوم باشد.

دو کشور تا کنون در چهار دور مذاکره برای حل‌وفصل برنامه هسته‌ای ایران شرکت کرده‌اند، اما برگزاری دور پنجم آن پس از سخنرانی روز سه‌شنبه علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در هاله‌ای از ابهام فرو رفته است.

ایران گفته که پیشنهاد دور جدید مذاکرات را دریافت کرده است، اما آقای عراقچی می‌گوید تهران در حال بررسی این موضوع است که آیا در دور بعدی شرکت کند یا نه.

او اظهار داشت: «هنوز داریم بررسی می‌کنیم که در آن تاریخ و در آن محل می‌تواند مذاکرات سودمندی شکل بگیرد یا خیر».

برخی گزارش‌ها حاکی است که به ایران پیشنهاد شده تا در روزهای شنبه و یکشنبه، سوم و چهارم خرداد، با میانجی‌گری عمان در رم، پایتخت ایتالیا، دور پنجم مذاکرات با آمریکا را دنبال کند.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه موضع سرسختانه‌ای در مورد خواستهٔ آمریکا مبنی بر توقف غنی‌سازی اورانیوم گرفت و گفت: «این‌که بگویند ما به ایران اجازۀ غنی‌سازی نمی‌دهیم، این غلط زیادی است. کسی منتظر اجازۀ این و آن نیست. جمهوری اسلامی سیاستی دارد، روشی دارد، سیاست خودش را تعقیب می‌کند».

همزمان، شبکهٔ تلویزیونی «سی‌ان‌ان» به نقل از چند مقام آمریکایی گزارش داد که اطلاعات جدید نشان می‌دهد اسرائیل در حال آماده‌سازی برای حملهٔ احتمالی به تاسیسات هسته‌ای ایران است؛ با این حال این مقامات گفته‌اند مشخص نیست که رهبران اسرائیل تصمیم نهایی را گرفته‌اند یا خیر.

وزیر خارجهٔ آمریکا روز سه‌شنبه در مورد غنی‌سازی در خاک ایران به کمیتهٔ روابط خارجی سنای آمریکا گفت: اگر آنچه مقامات ایران می‌خواهند یک برنامهٔ هسته‌ای غیرنظامی است، می‌تواند مانند چندین کشور جهان «راکتور بسازند و سپس مواد غنی‌شده را بیاورند و از آن برای تولید برق استفاده کنند».

آقای روبیو افزود: «وقتی غنی‌سازی در هر سطحی را بدانید، برای غنی‌سازی در سطح بالاتر تنها چیزی که نیاز دارید زمان است… آن‌ها قبلا این کار را کرده‌اند و اکنون هم دارند انجام می‌دهند».

ایران می‌گوید برنامه هسته‌ایش «ماهیت صلح‌آمیز» دارد، ولی کشورهای غربی بویژه آمریکا و اسرائیل نگران هستند ایران در پوشش این برنامه به‌دنبال ساخت سلاح هسته‌ای باشد.

گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نشان می‌دهد که میزان ذخایر اورانیوم ایران به حدی رسیده که در صورت غنی‌سازی ۹۰ درصدی، برای ساخت شش بمب اتمی کفایت می‌کند.

ایران در حال حاضر اورانیوم را تا ۶۰ درصد غنی‌سازی می‌کند.

بی‌بی‌سی: ایران خواسته آمریکا برای توقف کامل غنی‌سازی را رد کرده است. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در واکنش به اظهارات استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه که بر لزوم به صفر رسیدن غنی‌سازی تاکید کرده، گفت «فکر می‌کنم او از واقعیت مذاکراتی کاملاً به دور است، غنی‌سازی در ایران ادامه پیدا خواهد کرد.» او همچنین تاکید کرد که «درخواست‌های غیرواقعی از ایران به نتیجه نخواهد رسید.»

پیشتر استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه در پاسخ به این سوال که «چارچوب توافق» مورد نظر دونالد ترامپ چیست، گفت: رئیس‌جمهور «کاملاً شفاف» بوده که می‌خواهد مسئله را با «دیپلماسی و گفت‌وگو» حل کند اما «ما یک خط قرمز بسیار روشن داریم، و آن مسئله غنی‌سازی است» و «حتی یک درصد توانایی غنی‌سازی را نیز نمی‌توانیم بپذیریم.»

آقای ویتکاف به شبکه ای‌بی‌سی گفت: «از دید ما، همه چیز با یک توافقی آغاز می‌شود که شامل غنی‌سازی نباشد. ما نمی‌توانیم چنین چیزی را بپذیریم. چون غنی‌سازی، توانایی ساخت سلاح را ممکن می‌کند. ما اجازه نخواهیم داد بمبی ساخته شود و به اینجا برسد.»

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا هم در مورد مذاکرات با ایران، دیروز تاکید کرده بود که غنی‌سازی حتی در سطوح پایین خطر نظامی‌ شدن دارد و از نطر واشنگتن غیرقابل قبول است.

در همین حال، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، امروز یک بار دیگر بر حق برخورداری از برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز تاکید کرد و گفت «زور» و «تحریم» باعث تغییر این موضع نخواهد شد.

آقای پزشکیان که در نشست مجمع گفتگوی تهران سخنرانی می‌کرد با اشاره به عضویت ایران در معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) گفت: «باید حق ما را بپذیرند، حقوق هر کشور طبق معاهدات بین‌المللی پذیرفته شود. طبق ان‌پی‌تی حق داریم از تحقیقات صلح‌آمیز هسته‌ای استفاده کنیم.»

او با تاکید مجدد بر صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران هشدار داد که تهدید و تحریم باعث نخواهد شد که این برنامه کنار گذاشته شود: «بالا بروند و پایین بیایند، من زور نمی‌پذیرم. ما به هیچ‌وجه از بحث هسته‌ای که صلح‌آمیز است دست نخواهیم کشید و هر کاری کنند، کوتاه نمی‌آییم. می‌خواهند ما را تحریم کنند، ما عمریست تحریم هستیم.»

مقام‌های آمریکا تصریح کرده‌اند که ایجاد اطمینان به صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران منوط به «توقف کامل برنامه غنی‌سازی» در ایران است.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا دیشب در مصاحبه با سی‌بی‌اس، شریک خبری بی‌بی‌سی در آمریکا یک «ایراد» برجام را امکان ادامه غنی‌سازی دانست:

«اگر شما قادر به غنی‌سازی در هر سطحی باشید، اساسا خیلی سریع قادر خواهید بود که در سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح (اتمی) غنی‌سازی کنید. این یک واقعیت اساسی است که همه می‌دانند. مشکل توافق اوباما هم همین بود.»

اظهارات اخیر مارکو روبیو و مسعود پزشکیان یک بار دیگر تعبیر متفاوت مقام‌های ایران و آمریکا از تضمین صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران را پررنگ می‌کند که بحث غنی‌سازی اورانیوم در کانون آن قرار می‌گیرد.

ایران و آمریکا طی حدود یک ماه گذشته چهار بار در مورد برنامه هسته‌ای ایران مذاکره کرده‌اند و انتظار می‌رود دور جدید گفتگو‌ها هم بزودی برگزار شود.

استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه و سرپرست تیم مذاکره‌کننده آمریکا به شبکه ای‌بی‌سی گفت فکر می‌کند «این هفته در اروپا» بار دیگر با نمایندنگان ایران ملاقات کند و امیدوار است «این دیدار به نتایج مثبت واقعی منجر شود.»

عباس عراقچی وزیر خارجه و رئیس مذاکره‌کنندگان ایران هم امروز گفت به‌زودی محل و زمان دور پنجم گفت‌وگوهای ایران و آمریکا با میانجی‌گری عمان مشخص می‌شود.

خط‌ قرمز غنی‌سازی

از حدود یک ماه پیش که دولت ترامپ مذاکرات هسته‌ای خود با ایران را آغاز کرده است، هر دو طرف موضوع غنی‌سازی اورانیوم را خط قرمز خود تعیین کرده‌اند؛ مقام‌های آمریکا اصرار می‌کنند که برنامه غنی‌سازی ایران باید «برچیده» شود و در مقابل تهران تاکید می‌کند که «اصل موضوع غنی‌سازی قابل مذاکره نیست.»

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیشتر گفته بود که تهران برای «اعتمادسازی نسبت به نگرانی‌های احتمالی» طرف مقابل آمادگی دارد اما تاکید کرده بود که «غنی‌سازی ایران امر واقعی، پذیرفته‌‌شده و حقیقی» و «غیرقابل مذاکره» است.

او همچنین از مواضع «بعضا متفاوت» مقام‌های آمریکا در این مورد انتقاد کرده بود.

بعد از حرف‌های اولیه و ظاهرا متناقض استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه، در مورد برنامه اتمی ایران، خود او و مقام‌های دیگر آمریکا تاکید کردند که ایران برای رسیدن به توافق با واشنگتن باید برنامه غنی‌سازی را کاملا کنار بگذارد.

آقای ویتکاف ابتدا در مصاحبه‌ با شبکه فاکس‌نیوز گفته بود «ایران به غنی‌سازی بیش از ۳‌/۶۷ درصد نیازی ندارد» اما کمی بعد گفت که «ایران باید برنامه غنی‌سازی اتمی و تسلیحاتی کردن آن را حذف و متوقف کند.»

از آن زمان مقام‌های آمریکا بارها تاکید کرده‌اند که خواهان برچیده شدن برنامه غنی‌سازی اورانیوم در ایران هستند.

رقم ۳‌/۶۷ درصد سقف مجازی است که در توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، برجام، برای غنی‌سازی ایران تعیین شده بود.

رادیوفردا: وزیر خارجه ایالات متحده تاکید کرد که هدف نهایی این است که ایران نباید سلاح هسته‌ای یا توانایی تهدید اسرائیل را داشته باشد.

مارکو روبیو در مصاحبه با شبکه خبری سی‌بی‌اس که قسمتی از آن شامگاه یکشنبه ۲۷ اردیبهشت پخش شد گفت هدف نهایی از مذاکرات هسته‌ای با تهران این است که «ایران هرگز نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد».

او افزود که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، «جنگ را دوست ندارد و ترجیح‌اش این است که از طریق مذاکره مسالمت‌آمیز به این هدف دست یافت».

آقای روبیو با ابراز امیدواری به اینکه ایران هم این گزینه را انتخاب کند گفت: «ما قصد نداریم در رسانه‌ها مذاکره کنیم… اما هدف نهایی این است که ایران سلاح هسته‌ای یا توانایی تهدید همسایگانش به ویژه اسرائیل را نداشته باشد».

ساعاتی پیش از انتشار این اظهارات، رهبر جمهوری اسلامی بار دیگر خواستار «بر کنده شدن» اسرائیل از منطقه شده بود.

علی خامنه‌ای در سخنان روز شنبه خود بار دیگر از اسرائیل با عبارت «غده سرطانی» یاد کرد و گفت: «رژیم صهیونی حتما باید از این منطقه برکنده شود و برکنده خواهد شد.»

تهران و واشینگتن تاکنون چهار دور مذاکرات هسته‌ای برگزار کرده‌اند و مقام‌های دو طرف این گفت‌وگوها را سازنده و رو به جلو خوانده‌اند.

مارکو روبیو در مصاحبه با شبکه خبری سی‌بی‌اس گفت که ترجیح دونالد ترامپ «نه تنها این است که ایران به دنبال سلاح هسته‌ای نباشد، بلکه این است که ایران کشوری ثروتمند، صلح‌آمیز و مرفه باشد که مردمش بتوانند خوشحال باشند».

او همچنین ابراز امیدواری کرد که مقام‌های ایران هم این گزینه را انتخاب کنند.

آقای روبیو در پاسخ به پرسشی درباره غنی‌سازی در ایران گفت: «اگر بتوانید در هر سطحی غنی‌سازی کنید، اساسا می‌توانید خیلی سریع در سطح تسلیحاتی هم غنی‌سازی کنید.»

او با اشاره به اینکه «این یک واقعیت اساسی است» و «مشکل توافق اوباما بود»، در عین حال گفت: «ما قصد نداریم در رسانه‌ها در مورد آن مذاکره کنیم، زیرا رسیدن به نتیجه را دشوار می‌کند.»

بر اساس توافق برجام که در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما بین ایران و شش قدرت جهانی امضا شد، ایران می‌تواند به غنی‌سازی اورانیوم تا سقف ۳.۶۷ درصد ادامه بدهد.

مارکو روبیو روز جمعه نیز در مصاحبه شبکه فاکس‌نیوز گفته بود که تصمیم‌گیری در ایران در نهایت به عهده یک نفر، یعنی رهبر جمهوری اسلامی، است و «امیدوارم او راه صلح و شکوفایی را برگزیند، نه مسیری ویرانگر را.»

ایران بارها گفته است که بر اساس پیمان ان‌پی‌تی غنی‌سازی را حق خود می‌داند و بر اساس گزارش‌ها، موضوعات مربوط به غنی‌سازی از مهم‌ترین اختلافات در مذاکرات هسته‌ای تهران و واشینگتن بوده است.

با این حال در روزهای اخیر برخی مقام‌های جمهوری اسلامی، از جمله علی شمخانی، مشاور ارشد علی خامنه‌ای، گفته‌اند که ایران حاضر به پذیرش محدودیت‌های گسترده بر برنامه غنی‌سازی خود است مشروط به اینکه تحریم‌های آمریکا رفع شود.

خبرگزاری رویترز نیز از قول یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد که تهران در صورت لغو «قابل تایید و موثر» تحریم‌های ایالات متحده حاضر به ارسال اورانیوم بسیار غنی‌شده خود به خارج از کشور خواهد بود.

همچنین برخی رسانه‌ها گزارش داده‌اند که ایران در مذاکرات با آمریکا پیشنهاد ایجاد یک کنسرسیوم غنی‌سازی اورانیوم با مشارکت کشورهای عرب منطقه و نظارت آمریکا را ارائه کرده است؛ طرحی که می‌تواند جایگزین خواسته دولت ترامپ مبنی بر توقف کامل برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی محسوب شود.

دونالد ترامپ روز جمعه در پایان سفر به خاورمیانه و در راه بازگشت به واشینگتن به خبرنگاران گفت که آمریکا پیشنهادی را در مورد برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی در اختیار مقامات تهران قرار داده و «آنها باید خیلی سریع اقدام کنند».

آقای ترامپ همچنین در مصاحبه‌ای دیگر گفت: «ما به هر حال به یک راه حل خواهیم رسید. خشونت‌آمیز یا غیرخشونت‌آمیز؛ و من به شدت غیرخشونت‌آمیز را ترجیح می‌دهم.»

رادیوفردا: ایران و ایالات متحده روز یکشنبه ۲۱ اردیبهشت چهارمین دور مذاکرات خود را دربارهٔ برنامه هسته‌ای پیشرفته تهران برگزار کردند.

این مذاکرات درست پیش از سفر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به خاورمیانه انجام شد و حدود سه ساعت طول کشید.

سخنگوی وزارت خارجه ایران با اعلام پایان گرفتن چهارمین دور مذاکرات، گفت‌وگوهای این دور را «دشوار اما مفید برای درک بهتر مواضع یکدیگر و یافتن راه‌حل‌هایی منطقی و واقع‌بینانه برای رفع اختلافات» توصیف کرد.

به‌گفتۀ اسماعیل بقایی، «دور بعدی مذاکرات با هماهنگی عمان تعیین و اعلام خواهد شد».

در این مذاکرات، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و استیو ویتکاف، نماینده ویژۀ دولت آمریکا در امور خاورمیانه شرکت دارند.

این دور از مذاکرات نیز مانند گذشته در سلطان‌نشین عمان برگزار شد و طبق برنامه قرار بود بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، به‌عنوان میانجی در این گفت‌وگوها داشته باشد.

به نوشته خبرگزاری آسوشیتدپرس، مقامات آمریکایی معتقدند که این مذاکرات شامل بخش‌های غیرمستقیم و مستقیم است، همانند دورهای قبلی در مسقط و رم. با این حال، جزئیات این گفت‌وگوها همچنان به‌طور کامل مشخص نیست.

سخنگوی وزارت خارجه ایران بعدازظهر یکشنبه پیش از پایان گرفتن مذاکرات در شبکۀ ایکس اعلام کرد تهران «با عزم راسخ» در تلاش برای پیگیری حق خود برای استفادۀ صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای در چارچوب ان‌پی‌تی است و «همزمان آمادگی کامل برای تداوم تعاملات دیپلماتیک به‌منظور اثبات ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای خود را دارد».

Another round of indirect Iran-United States talks is underway in Muscat, Oman.

Iran is firmly determined to pursue its inalienable lawful rights for peaceful uses of nuclear energy under NPT while fully prepared to continue its diplomatic engagement to ensure the already…

— Esmaeil Baqaei (@IRIMFA_SPOX) May 11, 2025

عراقچی در آستانه آغاز مذاکرات: موضوع غنی‌سازی قطعاً قابل معامله نیست

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه ۲۱ اردیبهشت برای شرکت در چهارمین دور مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا وارد مسقط، پایتخت عمان، شد.

عراقچی پیش از پرواز به عمان، از مشورت‌های خود در تهران خبر داد و همچنین در مورد سفرهای روز گذشته‌اش به قطر و عربستان سخن گفت.

او در مورد مذاکرات هسته‌ای تأکید کرد که «غنی‌سازی یکی از دستاوردها و افتخارات ملت ایران است. برای این غنی‌سازی هزینه سنگینی پرداخت شده است، خون دانشمندان هسته‌ای ما پای این دستاورد است و قطعاً قابل معامله نیست و این موضع روشن ما بوده و هست.»

وزیر خارجه در ادامه نیز گفت که «ما متأسفانه صحبت‌های ضد و نقیضی از سوی آنها می‌شنویم و صحبت‌های طرف مقابل در داخل میز مذاکره و بیرون از مذاکره مواضع متفاوتی است و این یکی از مشکلات ما در این مذاکرات است.»

عباس عراقچی با این حال افزود که «امروز صبح مشورت‌های بیشتری را در تهران داشتیم و امیدواریم در مذاکرات امروز به نقطه تعیین‌کننده‌ای برسیم.»

ایران در حال حاضر اورانیوم را تا حدود ۶۰ درصد غنی می‌کند، در حالی که طبق برجام این میزان نباید از ۳.۶۵ درصد فراتر رود.

در آستانه چهارمین دور مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در مسقط، استیو ویتکاف، نماینده آمریکا، با تأکید بر لزوم توقف کامل غنی‌سازی در ایران، خواستار برچیدن تاسیسات غنی‌سازی ایران از جمله نطنز و فردو شد.

مذاکرات روز یک‌شنبه به دلیل مسائل لجستیکی از رم به مسقط منتقل شده و شبکه خبری سی‌ان‌ان گزارش می‌دهد که تیم فنی، که بر جزئیات توافق از جمله رفع تحریم‌ها تمرکز دارد، در این نشست حضور نخواهد داشت.

به نوشته سی‌ان‌ان، انتظار می‌رود مذاکرات روز یکشنبه تنها در سطح عالی برگزار شود، که نشان می‌دهد دو طرف قصد دارند درباره یک چارچوب کلی برای پیشبرد مذاکرات گفت‌وگو کنند.

ایران و آمریکا تاکنون سه دور مذاکره با میانجی‌گری عمان برگزار کرده‌اند؛ دو بار در مسقط و یک بار در رم. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیش از آغاز دور چهارم مذاکرات به عربستان و قطر سفر کرده است.

مواضع رسانه‌ای متضاد عراقچی و ویتکاف

وزیر خارجه ایران پیش از سخنان تازه‌ای به هنگام سفر به مسقط نیز گفته بود اگر هدف ایالات متحده از مذاکرات، محروم کردن تهران از «حقوق هسته‌ای‌اش» باشد، جمهوری اسلامی از «هیچ‌یک از حقوق» خود عقب‌نشینی نخواهد کرد.

عباس عراقچی که برای دیدار و گفت‌وگو با همتای قطری خود به دوحه سفر کرده بود، روز شنبه ۲۰ اردیبهشت گفت تهران به گفت‌وگوهای خود با آمریکا «با حسن‌نیت» ادامه می‌دهد و اگر هدف مذاکرات ابراز اطمینان از عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای باشد، «توافق کاملاً در دسترس است».

او در ادامه اما تأکید کرد «اما اگر هدف محروم کردن ایران از حقوق هسته‌ای خود و دیگر درخواست‌های غیرواقعی و غیرمنطقی باشد، باید به صراحت بگویم که جمهوری اسلامی ایران به هیچ وجه، از هیچ یک از حقوق» خود عقب نخواهد نشست.

اظهارات عباس عراقچی واکنش به سخنان استیو ویتکاف، فرستادۀ ویژۀ رئیس‌جمهور ایالات متحده، است که شامگاه جمعه تأکید کرد غنی‌سازی اورانیوم در ایران «خط قرمز» است و تأسیساتی که در ایران قابلیت غنی‌سازی دارند، باید برچیده شوند.

او همچنین گفت اگر مذاکرات سازنده نباشد، ادامه پیدا نخواهد کرد.

وزیر خارجه ایران در دوحه همچنین بار دیگر گفت که تهران به دنبال سلاح هسته‌ای نیست «و اصولاً سلاح‌های کشتار جمعی هیچ جایگاهی در دکترین امنیتی ایران ندارند».

این در حالی است که استیو ویتکاف در مصاحبه‌ای که در رسانۀ دست‌راستی برایتبارت منتشر شد، گفته بود مقامات ایران گفته‌اند «بمب نمی‌خواهند. اگر این طور فکر می‌کنند، پس تأسیسات غنی‌سازی آن‌ها باید برچیده شود».

عراقچی اما در اظهارات خود در دوحه با تکرار این‌که جمهوری اسلامی ایران «دستیابی و استفاده از سلاح‌های هسته‌ای را حرام دانسته»، تصریح کرد که تهران «همزمان بر حق خود برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای به شمول غنی‌سازی اصرار دارد».

دونالد ترامپ از آغاز دور دوم ریاست جمهوری خود بارها هشدار داده است که ایران نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد و یکی از دو گزینه توافق یا اقدام نظامی در برابر مقامات ایران است و ترجیح او گزینه توافق است.

علاوه بر بالا گرفتن اظهارات تقابلی طرف‌های مذاکره‌کننده، دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا در حالی روز یکشنبه آغاز شد که ویتکاف گفته است فکر نمی‌کند مذاکرات قبلی «سازنده» بوده باشد «زیرا باید به تفاهم‌های خاصی با آن‌ها می‌رسیدیم.»

استیو ویتکاف در عین حال ابراز امیدواری کرده به این‌که طرف‌های ایرانی در این دور از مذاکرات سازنده باشند و گفته است: «اگر آن‌ها روز یکشنبه سازنده نباشند، مذاکرات ادامه پیدا نخواهد کرد و ما باید مسیر متفاوتی را در پیش بگیریم.»

دونالد ترامپ، در تازه‌ترین اظهارنظر در مورد برنامۀ هسته‌ای جمهوری اسلامی و مذاکرات با ایران، گفت توافقی «قوی و قابل راستی‌آزمایی» را با تهران ترجیح می‌دهد که «در آن عملاً این تجهیزات [سانتریفیوژها] را نابود کنیم».

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، نیز چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت در یک مصاحبه با اشاره به سانتریفیوژهای غنی‌سازی اورانیوم گفت: «بسیار ترجیح می‌دهم توافقی قوی و قابل راستی‌آزمایی باشد که در آن عملاً این تجهیزات را نابود کنیم. یا آن‌ها [سانتریفیوژها] را منفجر کنیم یا از تسلیحات هسته‌ای خلع‌شان کنیم. تنها دو گزینه وجود دارد؛ نابودی با ملایمت یا با خشونت.»

آقای ترامپ اردیبهشت ۱۳۹۷ در دورۀ اول ریاست‌جمهوری خود خروج آمریکا از برجام را اعلام کرد و ایران پس از آن برخی تعهدات هسته‌ای‌اش ذیل این توافق را کنار گذاشت و سطح غنی‌سازی اورانیوم را تا ۶۰ درصد، نزدیک به سطح نظامی،‌ افزایش داد.

گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نشان می‌دهد که میزان ذخایر اورانیوم ایران در سال‌های اخیر به سطحی رسیده که در صورت غنی‌سازی ۹۰ درصدی، برای ساخت شش بمب اتمی کفایت می‌کند.

همزمان با ادامهٔ مذاکرات هسته‌ای میان واشینگتن و تهران، گیدئون سعار، وزیر خارجهٔ اسرائیل، روز یکشنبه گفت که «خطرناک‌ترین رژیم جهان»، یعنی جمهوری اسلامی ایران، نباید اجازه یابد به «خطرناک‌ترین سلاح جهان» دست یابد.

سعار در نشست خبری در اورشلیم افزود که «تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم تهران باید برچیده شود» و باید مانع دستیابی این کشور به هرگونه سلاح جدید شد.

برنامۀ سفر عباس عراقچی به دوحه و عربستان در قالب «گفت‌وگوهای ایرانی – عربی» در حالی انجام شد که دونالد ترامپ قرار است روز دوشنبه رهسپار عربستان سعودی و سپس قطر و امارات شود و استیو ویتکاف نیز پس از مذاکرات با ایران در مسقط، به او خواهد پیوست.

عراقچی به قدرت‌های اروپایی دربارهٔ «راهبرد تقابل» هشدار داد

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به قدرت‌های اروپایی دربارهٔ اتخاذ «راهبرد تقابل» در مورد برنامه هسته‌ای تهران هشدار داد. این اظهارات عراقچی روز یکشنبه در هفته‌نامه فرانسوی لو پوئن منتشر شد.

وزیر امور خارجه فرانسه، ژان-نوئل بارو، اواخر آوریل اعلام کرده بود اگر امنیت اروپا به دلیل فعالیت‌های هسته‌ای ایران تهدید شود، فرانسه به همراه آلمان و بریتانیا «برای لحظه‌ای در اعمال مجدد همه تحریم‌هایی که یک دهه پیش لغو شده‌اند، تردید نخواهند کرد» .

عراقچی در واکنش گفت: «این راهبرد تقابل می‌تواند به یک بحران جهانی اشاعه هسته‌ای منجر شود که در درجه اول اروپایی‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.»

وی همچنین اعلام کرد که آماده سفر به پاریس، برلین و لندن برای آغاز «فصلی جدید» در روابط است.

عراقچی از آنچه استفاده از مکانیسم ماشه به‌عنوان «اهرم دیپلماتیک» خواند ابراز تأسف کرد و این اقدام را انحراف از هدف اصلی آن، یعنی حل اختلافات، دانست. او هشدار داد که سوءاستفاده از این سازوکار می‌تواند به پایان نقش اروپا در توافق هسته‌ای و تشدید تنش‌های غیرقابل بازگشت منجر شود.

عراقچی قدرت‌های اروپایی (فرانسه، آلمان و بریتانیا) را به بازنگری در «رویکرد تقابلی» خود فراخواند و از اظهارات قدرت‌های اروپایی در مورد مسائل حقوق بشری یا روابط ایران با روسیه انتقاد کرد.

رادیوفردا: پیش‌بینی می‌شد که دور چهارم مذاکرات ایران و آمریکا در رم، پایتخت ایتالیا، برگزار شود؛ اما حالا این نشست و همچنین برنامهٔ دیدار معاون وزیر خارجهٔ ایران با همتایان خود از تروئیکای اروپایی – فرانسه، بریتانیا و آلمان – به تعویق افتاده است؛ تغییری که به‌گفتهٔ بدر البوسعیدی، وزیر خارجهٔ عمان، به دلیل مسائل «لجستیکی» رخ داده است.

اما در میان گزارش‌های رسانه‌های مختلف در داخل و خارج از ایران، صحبت از چالش‌های مذاکره مطرح است؛ از یک‌سو گفته می‌شود در دولت آمریکا هنوز دربارهٔ ابعاد محدود کردنِ برنامهٔ هسته‌ای ایران تصمیم‌گیریِ نهایی انجام نشده است.

از سوی دیگر، بازیگران متعددی در این میان از جمله روسیه، اروپایی‌ها، اسرائیل و کشورهای عربی حوزهٔ خلیج‌ فارس هستند که در دست یافتن یا نیافتن ایران و آمریکا به توافق، به منافع ملی خود می‌اندیشند و نقش ایفا می‌کنند.

و در ایران، که به‌گفتهٔ برخی تحلیلگران تصمیم در زمینهٔ دستیابی به «توافق» گرفته شده، مشخص نیست که مقامات با چه سطحی از معامله موافق خواهند بود.

در تازه‌ترین اظهارنظری که از مقام‌های ایالات متحده شنیده شده، در کنار خواستهٔ دونالد ترامپ برای به صفر رساندنِ صادرات نفت ایران، مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ ایالات متحده که حالا به‌طور موقت به‌عنوان مشاور امنیت ملی هم در کاخ سفید حضور دارد، روز پنج‌شنبه به شبکهٔ تلویزیونی فاکس نیوز گفت: «ایران فقط باید بگوید که ما موافقت کرده‌ایم که دیگر غنی‌سازی نکنیم؛ ما قرار است رآکتور داشته باشیم زیرا انرژی هسته‌ای می‌خواهیم و قرار است اورانیوم غنی‌شده وارد کنیم».

آقای روبیو در همین حال گفت اگر آن‌ها مدعی هستند که برنامه‌شان صلح‌آمیز است، نباید از بازرسی، از جمله توسط بازرسان آمریکایی، نگران باشند.

سیگنالی که تهران هم‌زمان با این اظهارات فرستاده این است که اگر دیدار هم به تعویق افتاده، «هیچ تغییری در عزم ایران برای دستیابی به یک راه‌حل مذاکره‌شده ایجاد نشده است».

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با انتشار پستی در شبکهٔ اجتماعی ایکس به زبان انگلیسی نوشت: «در واقع، ما بیش از هر زمان دیگری مصمم به دستیابی به یک توافق عادلانه و متعادل هستیم: تضمین پایان تحریم‌ها و ایجاد اعتماد به این‌که برنامهٔ هسته‌ای ایران برای همیشه صلح‌آمیز خواهد ماند.»

در این پیام اشاره‌ای به موضوع غنی‌سازی نشده است، اما مقام‌های جمهوری اسلامی از جمله آقای عراقچی پیشتر دربارهٔ این موضوع اظهارنظر کرده و گفته بودند که اصل غنی‌سازی در ایران قابل مذاکره نیست.

دربارهٔ ابعاد این روند دیپلماتیک و فرصت‌ها و تهدیدها، رویکردهای متفاوتی در واشینگتن مطرح است. از آن جمله، مایکل سینگ، مدیرعامل انستیتوی واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، در گفت‌وگو با رادیوفردا می‌گوید دولت ترامپ باید رویکرد سخت‌گیرانه‌تری در قبال ایران داشته باشد تا بتواند به نتیجهٔ مطلوب خود در مذاکرات دست یابد.

آقای سینگ بر این باور است که ایالات متحده باید پیگیر برچیده‌شدنِ برنامهٔ غنی‌سازی اورانیوم در ایران باشد و همچنین می‌گوید «باید به ایران بگوییم که باید انتخاب کند. شما نمی‌توانید این گزینه را (احتمال رفتن به سمت تولید سلاح هسته‌ای) برای استفادهٔ دائمی به‌عنوان یک تهدید حفظ کنید و در عین حال لغو تحریم‌هایی را که می‌خواهید، داشته باشید».

مایکل سینگ پیشتر مدیر ارشد امور خاورمیانه در شورای امنیت ملی بوده است. او همچنین از مشاوران ارشد میت رامنی، نامزد حزب جمهوری‌خواه در کارزار انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۱۲، بود.

این روند را چگونه می‌بینید؟ آیا به‌نوعی متزلزل و شکننده است و هنوز کامل شکل نگرفته و قوام نیافته است؟

مایکل سینگ: من فکر می‌کنم یک پارادوکس واقعی در قلب سیاست ایالات متحده وجود دارد، و آن این است که به نظر می‌رسد ترامپ خواهان یک توافق سریع است. اما به‌نظرم فشار زیادی نیز بر او وجود دارد تا به یک توافق سفت‌وسخت، توافقی که بهتر از برجام باشد، دست یابد؛ به‌خصوص به این دلیل که او بود که از برجام خارج شد.

رسیدن به چیزی که هم سریع و هم جدی باشد، یک کار دیپلماتیک واقعاً چالش‌برانگیز است که فکر می‌کنم غیرممکن نیست، اما واقعاً به یک استراتژی بسیار دقیق نیاز دارد.

آن‌چه تاکنون دیده‌ایم، این است که این دولتی است که اختلافات واقعی در داخل آن بر سر این‌که سیاست ما در قبال ایران دقیقاً چگونه باید باشد، وجود دارد. چه چیزی باید از ایرانی‌ها بخواهیم؟ حتی فراتر از مسئلهٔ هسته‌ای، این‌که چگونه باید با ایران برخورد کنیم و چگونه این مسائل باید بخشی از مذاکرات باشند.

بنابراین این چالش برای دولت ترامپ است: اگر آن‌ها خواهان توافقی هستند که هم سریع باشد و هم بتوانند به‌طور معتبری آن را سفت‌وسخت‌تر از آن‌چه رئیس‌جمهور اوباما توانست با برجام به‌دست آورد، ارائه دهند، واقعاً مستلزم آن است که همهٔ این فشارهای مختلف را کنار هم قرار دهند: فشار نظامی، که بدیهی است اسرائیلی‌ها تا حد زیادی در حال اعمال آن هستند؛ فشار دیپلماتیک در قالب اسنپ‌بک یا ماشه، که مستلزم همراهی اروپایی‌ها است.

آن‌ها به‌نوعی این کار را انجام می‌دهند، این‌طور نیست؟ منظورم سطوح مختلف فشار است.

به‌هیچ‌وجه. تهدید حملهٔ اسرائیل قطعاً بر این مذاکرات سایه افکنده است. این به ایران فشار وارد خواهد کرد، زیرا فکر می‌کنم ایرانی‌ها درک خواهند کرد که اگر نتوانند با ترامپ به توافق برسند، به احتمال زیاد خود را در یک رویارویی نظامی با اسرائیل خواهند یافت.

با این حال، به‌نظر من این یک سؤال بی‌پاسخ است که آیا ایرانی‌ها معتقدند که اسرائیل تهدیدی جدی برای آمال هسته‌ای آن‌ها محسوب می‌شود یا خیر. چیزی که ما نمی‌بینیم، هماهنگی نزدیک بین ایالات متحده و اروپا است. به خاطر داشته باشید که این اروپایی‌ها هستند که می‌توانند مکانیسم ماشه را اجرا کنند، نه ایالات متحده. چیزی که ما نمی‌بینیم، اعمال فشار حداکثری واقعی است، مانند دورهٔ اول ترامپ.

اما آقای سینگ، روزی نیست که دولت ایالات متحده مجموعه‌ای از تحریم‌های جدید را اعلام نکند یا نام‌ها و شرکت‌هایی را به فهرست تحریم‌ها اضافه نکند.

بله، و ما این را در دولت بایدن نیز دیدیم، اما اطلاعیه‌ها و بیانیه‌های مطبوعاتی وزارت خزانه‌داری باعث توقف صادرات نفت نمی‌شوند. این یک واقعیت است.

در دورهٔ اول ترامپ، مقاماتی داشتیم که تنها وظیفه‌شان این بود که هر روز به‌نوعی تلاش کنند تا جلوی ارسال نفت ایران و بازگرداندن پول به ایران را بگیرند. ما امروز چنین چیزی نمی‌بینیم. ما آن نوع انرژی و تمرکزی را که رئیس‌جمهور ترامپ در دورهٔ اول خود برای اعمال فشار اقتصادی بر ایران داشت، نمی‌بینیم.

نگرانی من این است که ایرانی‌ها به ایالات متحده نگاه کنند و بگویند: «ببینید، رئیس‌جمهور ترامپ به دنبال یک پیروزی سریع دیپلماتیک است. او در مورد روسیه و اوکراین به چنین پیروزی نرسیده است. اگر او مایل به پذیرش توافق مدنظر ما باشد، می‌توانیم به او یک پیروزی بدهیم».

اگر رئیس‌جمهور ترامپ می‌خواهد بر این موضوع غلبه کند و واقعاً ایرانی‌ها را مجبور به پذیرش نوعی از توافقی کند که نمی‌خواهند، این امر مستلزم مذاکرات بسیار سختی خواهد بود.

آیا فکر نمی‌کنید این کار باید قبل از این‌که ایالات متحده برای مذاکره با ایران پای میز مذاکره برود، انجام می‌شد؟ چون هم‌زمان با صحبت کردن با ایران، اعمال آن نوع فشار حداکثری، بر روند مذاکرات تأثیر نمی‌گذارد؟

البته، اما این مذاکرات را به نفع ایالات متحده تحت تأثیر قرار می‌دهد. منظورم این است که ایرانی‌ها می‌گویند ما قرار نیست تحت فشار مذاکره کنیم. اما البته، بارها در گذشته آن‌ها تحت فشار مذاکره کرده‌اند.

اصلاً چرا مذاکره می‌کنند؟ برای این است که از فشار خلاص شوند، درست است؟ بنابراین اگر فشاری نباشد، دلیلی برای مذاکره برای ایران وجود ندارد.

فکر می‌کنم باید پیام‌هایی را که ایرانی‌ها می‌دهند، نادیده بگیریم، که البته پیام‌های تاکتیکی هستند و برای جلوگیری از اعمال آن نوع فشار توسط ایالات متحده طراحی شده‌اند.

ایرانی‌ها استاد این کار هستند. از یک طرف سعی می‌کنند مذاکره‌کنندگان ما را سر میز مذاکره مجذوب خود کنند. آن‌ها می‌گویند، ببینید، ما می‌خواهیم معامله کنیم. شما می‌خواهید معامله کنید. این تندروهای ما در داخل و تندروهای شما در داخل هستند که مانع این امر می‌شوند.

اما سپس از این نوع رجزخوانی در ملأعام نیز استفاده می‌کنند تا بگویند، می‌دانید، اگر شما فشار بیاورید، ما کنار می‌کشیم. ایرانی‌ها مذاکره‌کنندگان خوبی هستند. خلاصهٔ ماجرا همین است. اما ما نیز باید به همان اندازه، اگر نگوییم بیشتر، رویکرد محکم و سختی داشته باشیم.

شما به توافق سفت‌وسخت‌تر اشاره کردید. آن توافق چه مشخصه‌ای باید داشته باشد؟ آیا برچیدن همهٔ برنامه به شکلی که اسرائیل می‌خواهد یا مثلاً روش‌های راستی‌آزمایی سخت‌گیرانه‌تر؟

من فکر می‌کنم تنها نوع توافقی که باید مایل به دستیابی به آن با ایران باشیم، توافقی است که مستلزم برچیدن کامل برنامهٔ هسته‌ای ایران باشد. پاسخ ایران این خواهد بود که این خیلی رادیکال است و این خواسته زیادی است. اما واقعیت این است که در جوامع اطلاعاتی ما، باور عمومی این است که برنامهٔ هسته‌ای ایران هدفی جز دست‌کم حفظ گزینهٔ داشتن سلاح هسته‌ای ندارد.

آن کسی که این‌جا یک موضع پرت دارد، ایران است. واقعاً چرا برای مصارف صلح‌آمیز باید چنین برنامهٔ عظیمی داشت؟ ایران به این برنامه‌ای که در آن شاید صدها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده، نیازی ندارد.

کشورهای زیادی وجود دارند که برنامهٔ تسلیحات هسته‌ای خود را کنار گذاشته‌اند. کشورهای بسیار کمی وجود دارند که اورانیوم خود را غنی‌سازی و پلوتونیوم خود را بازفرآوری می‌کنند. بنابراین، ایران واقعاً درخواست برخورد ویژه و حفظ برنامه را دارد تا این‌که آن را کنار بگذارد.

نظر من این است که اگر ایران می‌خواهد به‌طور کامل از لغو تحریم‌هایی که درباره‌اش صحبت می‌کند، برخوردار شود، اگر می‌خواهد به‌نوعی به جامعهٔ بین‌المللی بپیوندد، این واقعاً حداقل کاری است که باید انجام دهد تا نشان دهد که از این آمال تسلیحات هسته‌ای دست کشیده است.

وقتی از برچیدن حرف می‌زنید، منظورتان تأسیسات غنی‌سازی است یا کل برنامهٔ هسته‌ای؟

هر دو. فکر می‌کنم اختلاف نظر زیادی وجود ندارد که اگر ایران بخواهد، مثلاً، راکتورهای انرژی هسته‌ای با سوخت وارداتی داشته باشد، اشکالی ندارد. این نوعی از برنامهٔ انرژی هسته‌ای داخلی است. این چیزی است که ایالات متحده مدت‌ها است داشته و ما سوخت خود را از روسیه وارد می‌کردیم.

ایران اگر بخواهد اورانیوم خود را غنی‌سازی کند، اگر بخواهد تأسیسات بازفرآوری یا راکتورهای آب سنگین داشته باشد، همهٔ این چیزهایی که خطوط قرمز هستند و از نظر تاریخی با برنامه‌های سلاح‌های هسته‌ای مرتبط‌اند، باید از بین بروند، برچیده شوند و از کشور خارج شوند.

و فکر می‌کنید این هدف چقدر قابل دستیابی است؟

به ایران بستگی دارد. منظورم این است که این امر ایران را مجبور می‌کند با یک انتخاب روبه‌رو شود: یا گزینهٔ داشتن سلاح‌های هسته‌ای را حفظ کند، که بدیهی است چیزی است که آن‌ها به آن علاقه دارند، یا از لغو تحریم‌ها بهره‌مند شود.

ایران البته بارها هدف دستیابی به سلاح را رد کرده و صحبت‌هایی هم که در ماه‌های اخیر مطرح شده، گزینهٔ ساخت سلاح را تحت شرایط خاصی به میان کشیده است.
حتی اگر می‌گویند «تحت شرایط خاص»، در حال صحبت دربارهٔ آن در فضای عمومی هستند.

ایرانی‌ها مدت‌ها است که این افسانه را پخش کرده‌اند که علاقه‌ای به سلاح هسته‌ای ندارند. اقدامات آن‌ها در طول سال‌ها چیز دیگری می‌گوید. و حالا اسنادی هم در این زمینه وجود دارد. حتی عراقچی، مذاکره‌کنندهٔ ارشد ایران، می‌گوید اگر مذاکرات به نتیجه نرسد یا آمریکا این کار را یا آن کار را بکند، شاید به سمت تولید سلاح برویم. این یک تغییر بزرگ در نحوهٔ صحبت آن‌ها است.

بنابراین فکر می‌کنم باید به ایران بگوییم که باید انتخاب کند. شما نمی‌توانید این گزینه را برای استفادهٔ دائمی از آن به‌عنوان یک تهدید حفظ کنید و در عین حال لغو تحریم‌هایی را که می‌خواهید، داشته باشید. این واقعاً نقص اصلی برجام بود که ایران را ملزم به انتخاب این گزینه نمی‌کرد بلکه به ایران اجازه می‌داد از این انتخاب فرار کند.

این، به‌نظر من، واقعاً چیزی است که توافق بعدی باید اصلاح کند، چه در زمان ترامپ باشد، چه در زمان شخص دیگری.