اخبار

رادیوفردا: حسن روحانی، رئیس جمهور ایران در جلسه امروز هیات دولت گفته است که نباید از گفته های اخیر آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران که درباره “نفوذ” بیگانگان هشدار داده بود، سوء استفاده شود.

آقای روحانی امروز، ۱۳ آبان گفته “رهنمودها و نکاتی که رهبر معظم انقلاب مطرح می کنند با هدف استحکام قدرت ملی و برای این است که ملت ایران در برابر نفوذ بیگانگان صف واحدی بوده و در برابر توطئه‌ها هوشیار و بیدار باشند، نباید خدای ناکرده برخی بخواهند از این کلمات و واژگان سوء استفاده کنند و اینطور نباشد که از این پس با هر کس که مخالف هستیم، بخواهیم او را به نحوی متهم کرده و گروهی را به حاشیه برانیم.”

آیت الله خامنه ای در هفته های اخیر با نزدیک شدن به زمان اجرای توافق جامع اتمی میان ایران و گروه ۱+۵، درباره آنچه خطر نفوذ آمریکا می خواند، هشدار داده است.

رهنمودها و نکاتی که رهبر معظم انقلاب مطرح می کنند با هدف استحکام قدرت ملی و برای این است که ملت ایران در برابر نفوذ بیگانگان صف واحدی بوده و در برابر توطئه‌ها هوشیار و بیدار باشند، نباید خدای ناکرده برخی بخواهند از این کلمات و واژگان سوء استفاده کنند و اینطور نباشد که از این پس با هر کس که مخالف هستیم، بخواهیم او را به نحوی متهم کرده و گروهی را به حاشیه برانیم
حسن روحانی، رئیس جمهور

آقای خامنه‌ای اواسط تابستان امسال گفته بود آمریکایی‌ها در توافق جامع اتمی با ایران قصد داشته‌اند راهی برای نفوذ در این کشور پیدا کنند، اما تأکید کرد “ما این راه را به طور قاطع خواهیم بست”.

او گفته بود “نه نفوذ اقتصادی آمریکا را در کشور اجازه خواهیم داد، نه نفوذ سیاسی و نه نفوذ فرهنگی. با همه توان با این نفوذ مقابله خواهیم کرد”.

در یکی از تازه ترین اظهارات، رهبر جمهوری اسلامی گفته ایران “هیچ مخالفتی با اصل مذاکره با کشورها، اعم از اروپایی و غیراروپایی ندارد اما در مورد آمریکا موضوع متفاوت است زیرا آنها تعریفی که از مذاکره با جمهوری اسلامی ایران کرده‌اند، به معنای نفوذ و باز کردن راه برای تحمیل است.”

پس از اظهارات رهبر ایران، محمدعلی جعفری فرمانده سپاه پاسداران گفت: “اگر این باور در فکر مردم ایجاد شود که در مساله هسته ای توافق شد پس در مسائل دیگر هم می‌شود توافق کرد، این یک خطر و فتنه است.”

روز گذشته به فاصله کوتاهی از اظهارات آقای جعفری، خبرگزاری صدا و سیما از بازداشت “تعدادی از اعضای شبکه نفوذی وابسته به دولت‌های آمریکا و انگلستان” توسط ماموران سازمان اطلاعات سپاه خبر داد و گفت که این افراد در فضای مجازی و مطبوعاتی فعال بوده‌اند. گزارش هایی از بازداشت دست کم دو فعال سیاسی و روزنامه نگار در تهران نیز منتشر شده است.

حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، در اظهارات امروز خود گفته است: “واقعا تلاش کنیم اگر رهبری انقلاب کلامی را عنوان می‌کنند به درستی آن را بفهمیم و پیاده کنیم و اجازه ندهیم افرادی از این کلمات در راستای منافع شخصی، گروهی و جناحی خود سوء استفاده کنند.”

رادیوفردا: رییس مجلس ایران روز جمعه هشتم آبان بدون اشاره به جزئیات گفت که «ردّ» غضنفر رکن‌آبادی، سفیر سابق ایران در لبنان که در حادثه منا مفقود شده، پیدا شده است.

به گزارش خبرگزاری فارس، علی لاریجانی همچنین تعداد کشته شدگان حادثه منا را «هفت هزار» نفر ذکر و دولت عربستان سعودی را متهم کرد که «به دنبال سرپوش گذاشتن» بر این حادثه است.

آقای لاریجانی گفت: «آقای رکن‌آبادی را به بیمارستان منتقل کردند که عربستان این موضوع را رد کرد، البته ردّ وی پیدا شده است».

وی جزئیات بیشتری درباره ادعای خود بیان نکرده است.

علاء‌الدین بروجردی، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، نیز روز ۲۸ مهر به نقل از مقام‌های وزارت خارجه و سازمان حج و زیارت اعلام کرده بود که آقای رکن آبادی در حادثه منا زنده بوده و «با آمبولانس به بیمارستان منتقل شده»، اما پس از آن مفقود شده است.

در همین حال، حسین نوش‌آبادی معاون پارلمانی وزیر ارشاد روز چهارشنبه ششم آبان گفته بود که «هرچقدر می‌گذرد فرضیه ربایش زائران مفقود ایرانی و انتقال آنها به خارج از عربستان تقویت می‌شود».

این گفته‌ها در حالی بیان شده است که پیش از این حسن قشقاوی، معاون کنسولی وزیر خارجه، گفته بود که شواهد و قرائن و مشاهدات شخصی او از محل حادثه «احتمال ربایش را تایید نمی‌کند».

پیش از این وب‌سایت «میدان ۷۲» بر اساس «شنیده‌ها»ی خود اعلام کرده بود که «۱۶ نفر از مسئولان و رده‌های بالای امنیتی، نظامی و دیپلماتیک» جمهوری اسلامی در حادثه منا مفقود شده‌اند.

علی‌اصغر فولادگر، رییس دفتر اطلاعات راهبردی سپاه پاسداران، از جمله افراد مفقود شده در حادثه منا است و برخی از منابع از جمله خبرگزاری رسا، از او به عنوان «معاون سرلشکر صفوی» مشاور عالی رهبر جمهوری اسلامی در امور نظامی و فرمانده سابق سپاه پاسداران نام برده‌اند.

برخی از وب‌سایت‌های خبری نیز از حسن دانش، فواد مشغلی، عمار میرانصاری و سید حسن حسنی به عنوان دیگر نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نام برده‌اند که در این حادثه مفقود شده‌اند.

آقای لاریجانی در بخش دیگری از سخنان خود تعداد کشته‌های حادثه منا را هفت هزار نفر ذکر کرد و افزود: «وقتی موضوع و تعداد کشته‌ها را به پوتین رییس‌جمهوری روسیه بیان کردم خیلی تعجب کرد و نمی‌دانست ابعاد این فاجعه به این بزرگی است».

وی با اشاره به شنیده‌ها گفت که۱۵۰۰ نفر از کشته‌ها «مربوط به کشور عربستان است».

خبرگزاری رویترز روز پنجشنبه اعلام کرده بود که برخلاف آمار ارائه شده توسط مقام‌های عربستان سعودی درباره تلفات حادثه منا، براساس آمار جمع اوری شده توسط این خبرگزاری دست کم ۲۰۷۰ نفر در این حادثه کشته شده‌اند.

روز دوم مهر در جریان اجرای بخشی از مناسک حج در «منا» صد‌ها زائر از ملیت‌های مختلف زیر دست‌وپا کشته شدند. عربستان سعودی پیشتر اعلام کرده بود که در این حادثه ۷۶۹ نفر کشته و ۹۳۴ زخمی شده‌اند.

دنیای اقتصاد: نماینده مردم رشت گفت : آقای لاریجانی به دلیل برخی فضاهای غبار آلودی که در جامعه ایجاد شده بود باید توضیحاتی را در صحن علنی ارائه می داد که این امر انجام شد .
غلامعلی جعفرزاده ایمن آبادی در گفت و گو با شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، بیان کرد: موضوع هسته ی و برجام کار بسیار خوبی بود که توسط سرداران دیپلماسی ما، برای از میان برداشتن تحریم های ناجوانمردانه صورت گرفت و مقام معظم رهبری هم ابلاغیه داشتند که مجلس از این داستان کنار گذاشته نشود.

وی ادامه داد : مجلس هم بررسی هایی در قالب کمیسیون ویژه انجام داد و پیشنهادات انتهایی این کمیسیون در قالب یک طرح دوفوریتی که یک فوریت آن تصویب شد در مجلس مطرح گردید. وی افزود: متاسفانه برخی دوستان در این بین نمی دانم به چه دلیلی و جلوتر از مقام معظم رهبری حرکت کردند و توضیحاتی را ارائه می کنند که خلاف واقع است در جهت تشویش اذهان عمومی می باشد که به ضرس قاطع می گویم این موضوعات صحت ندارد.

این نماینده مجلس اظهار داشت: این رفتارها موجب شد تا برخی از دوستان در مقام پاسخ برآیند و برای دفاع از خود، برخی از اطلاعات امنیتی کشور به بیرون درز کرد و این اتفاق بسیار نا خوشنودی بود که رخ داد.

جعفرزاده ایمن آبادی در پاسخ به این سوال که اعتراض هایی که نسبت به رئیس مجلس صورت گرفت چه در درون خانه ملت و چه خارج از آن از کجا نشات می گیرد گفت: قطعا این موضوع سرمنشایی دارد و از جایی سازمان دهی می شود و نمی توان گفت هیج اتفاقی در این کشور رخ نمی دهد و برخی افراد شب می خوابند و صبح به صورت خود جوش وارد می شود

وی ادامه داد : به نظر می رسد یک جریان فکری تندرو دارد به این کشور ضربه می زند و بعضا توهین هایی به مقام های بلند کشور مانند رئیس جمهور رئیس مجلس و رئیس قوه قضائیه و … انجام می شود که اینها به هیچ عنوان به صلاح کشور نیست .

وی افزود: امروز مقام معظم رهبری قصه برجام را جمع کردند. به گونه ای که هم نظر شورای امنیت ملی، هم نظر دولت، هم نظر مجلس و … همه جمع آوری شد و به صورت ابلاغیه از سوی ایشان صادر گردید.

نماینده مردم رشت همچنین بیان کرد: افرادی که اعتقادی به شهدا و مقام رفیع ولایت فقیه دارند باید زیر چتر رهبری جمع شوند و مطیع اوامر رهبری باشند؛ اینکه خدایی نکرده نسبت هایی نادرست به افراد بدهند که خلاف واقع باشد و خوراک تبلیغاتی برای دشمنان ایجاد کند به صلاح مملکت نیست .

وی ادامه داد : هرچند لازم بود آقای لاریجانی به این انتقادات پاسخ دهد اما بهتر است این مباحث دیگر از سطح جامعه جمع شود و آنچه مقام رهبری ابلاغ کردند مبنای کار همه دستگاه ها و جناح های سیاسی قرار گیرد.

جعفرزاده در رابطه با توهین ها و شعارهایی که علیه علی لاریجانی در مراسم عزاداری بیت رهبری سر داده شده بود ضمن اشاره به جلسه رهروان با لاریجانی گفت: آقای لاریجانی در این جلسه گفتند نه شعاری شنیدم و نه چیزی دیدم.

عضو فراکسیون رهروان ولایت در رابطه با این موضوع که برخی، انتقادهایی را نسبت به نقل قول های رئیس مجلس وارد می کردند و معتقد بودند که امین نقل قول ها نه از زبان رهبری بلکه نظر شخصی لاریجانی است گفت : اینکه ما بگوییم مقام عالی رتبه کشور ما با مقامات بالاتر مانند مقام معظم رهبری در اجرای امور هماهنگ هستند این موجب عزت کشور است نه موجب خسران کشور؛ به ویژه آنکه مقام ولایت فقیه طبق قانون مسئول هماهنگی قوا را بر عهده دارد و مسلم است که در مسئله ای حساس مانند مسئله هسته ای همه قوا باید با مقام رهبری هماهنگ باشند من نمی دانم چرا عده ای با این مسئله مخالف هستند مضاف بر انکه ، یک فرد عادی نمی گوید من با رهبری هماهنگ کردم بلکه رئیس قوه مقننه کشور این مسئله را مطرح کند .

وی افزود: مسلم است که نمایندگان مجلس وقتی بر سر موضوعی ابهام دارند سوال می پرسند که آیا جناب رئیس شما این موضوع را با مقام معظم رهبری هماهنگ کرده اید و در صورتی که این مهم انجام شده باشد حجت بر ما تمام است.

جعفرزاده در پاسخ به این سوال که آیا روز تصویب برجام جلسه ای با حضور آقای حجازی، لاریجانی و شمخانی انجام شده بود گفت: من شخص مشخصی را از دفتر حضرت آقا نمی دانم ولی می دانم این جلسه با هماهنگی دفتر بوده است و تکرار می کنم این هماهنگی ها جزو نقاط مثبت است.

رادیوفردا: حسن روحانی، رئیس‌ جمهوری ایران، با نوشتن نامه‌ای به آیت‌الله علی خامنه‌ای ضمن تشکر از «هدایت‌ها و حمایت‌های مستمر» رهبر جمهوری اسلامی ایران در موضوع پرونده هسته‌ای، به نامه روز چهارشنبه او، پاسخ داد.

در این نامه حسن روحانی، تأیید مصوبه ۶۳۴ شورای عالی امنیت ملی درباره برجام که در نامه روز چهارشنبه رهبر جمهوری اسلامی ایران بر آن تأکید شده «موجب خشنودی ملت بزرگ ایران» و «دلگرمی خادمان مردم در دولت» توصیف شده است.

به نوشته رئیس‌ جمهوری ایران، دولت با «رعایت ملاحظات و الزامات» رهبر جمهوری اسلامی ایران و مصوبات شورای عالی امنیت ملی و مجلس شورای اسلامی، نسبت به «اجرای کامل و با حسن نیت برجام» اقدام خواهد کرد.

رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران در عین‌ حال تأکید کرده است که «انجام تعهدات طرف مقابل با هوشیاری کامل رصد و تصمیم مقتضی برای واکنش متناسب در شورای عالی امنیت ملی اتخاذ خواهد شد.»

حسن روحانی در بخش دیگری از نامه خود به آیت‌الله خامنه‌ای، تأکید کرده است که دو سال قبل «در فضای تنش‌آلود افزایش روزانه تهدید، تحریم و فشار» تصور چنین دستاوردهایی برای بسیاری ناممکن بود.

او در ادامه نامه خود بخشی از دستاوردهای مذاکرات هسته‌ای و تصویب برجام را برشمرده و نوشته است که اکنون «پروژه صهیونیستی هراس‌افکنی و امنیتی‌سازی جمهوری اسلامی ایران شکست‌خورده است».

رئیس‌ جمهوری ایران در بخش دیگری از این نامه نوشته است که «تحریم‌های ظالمانه اقتصادی، تجاری و مالی بین‌المللی و یا یک‌جانبه‌ای که توسط شورای امنیت، اتحادیه اروپا و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران برقرار شده بود، رفع گردیدند.»

او یک بار دیگر تأکید کرده است که «ساختار تحریم‌ها و فضای روانی جهانی» از هم پاشید.

به نوشته حسن روحانی، «با رفع تحریم‌ها، اقتصاد ایران فصل جدیدی را آغاز خواهد کرد.»

رئیس‌ جمهوری ایران در پایان‌ نامه خود به آیت‌الله خامنه‌ای که در پاسخ به نامه روز گذشته او نوشته‌ شده ابراز اطمینان کرده است که با اجرای برجام و فضای مثبت جهانی ناشی از آن، «موجبات… تأمین منافع مردم و رشد و شکوفایی و پیشرفت همه‌جانبه کشور بر مبنای اقتصاد مقاومتی را فراهم خواهد آورد.»

روز چهارشنبه، رهبر جمهوری اسلامی ایران با نوشتن نامه‌ای خطاب به حسن روحانی مصوبه شورای عالی امنیت ملی ایران درباره برجام را تأیید کرد، اما در عین‌ حال الزامات و شروطی ۹ گانه برای اجرای برجام را اعلام کرد.

گفته می‌شود مصوبه مردادماه شورای عالی امنیت ملی درباره برجام نیز ملاحظاتی ۱۰ گانه در اجرای برجام مطرح کرده است

رادیوفردا:دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیه‌ای این اظهار نظر برخی از نمایندگان مجلس را «خلاف واقع» دانست که گفته بودند حضور یکی از اعضای بلندپایه این دفتر در جلسه‌ای با علی لاریجانی، بر روند رسیدگی مجلس به طرح مربوط به «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) تاثیر گذاشته است.

اطلاعیه روابط عمومی دفتر رهبر ایران روز چهارشنبه ۲۲ مهر در پایگاه اطلاع‌رسانی علی خامنه‌ای تحت عنوان «تاکید بر مسیر قانونی بررسی برجام» منتشر شده‌ است.

در این اطلاعیه آمده‌ است که آیت‌الله خامنه‌ای «در موارد متعددی بر طی شدن مسیر قانونی بررسی مفاد برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) تاکید داشته‌اند» و مواضع رهبر جمهوری اسلامی درباره این موضوع، «صریح، شفاف و دقیق در سخنرانی‌های ماه‌های اخیر» وی اعلام شده و در اختیار همگان قرار دارد.

این اطلاعیه می‌افزاید: «لذا هرگونه اطلاع‌رسانی و بیان مطالب غلط و مغشوش مبنی بر نقش مستقل برخی از مسئولین دفتر معظم‌له در روند بررسی طرح “اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام” خلاف واقع بوده و فاقد اعتبار است».

در این اطلاعیه توضیح و جزئیات بیشتری ارائه نشده‌ است اما مضمون آن می‌تواند به خبر مربوط به نقش (علی) اصغر حجازی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی، در جلسه سه‌جانبه بیت رهبری، مجلس و شورای عالی امنیت ملی اشاره داشته باشد.

در روز تصویب طرح اجرای توافق هسته‌ای، مهدی کوچک‌زاده، از نمایندگان منتقد دولت و مخالف برجام گفت که محمدرضا باهنر، نایب رییس دوم مجلس به نمایندگان خبر داده‌ است که «دیشب آقایان لاریجانی، حجازی و شمخانی جلسه داشتند و تصمیم گرفته شد این طرح تصویب شود».

آقای کوچک‌زاده در واکنش به این مسئله در جمع خبرنگاران با فریاد می‌گفت که «همه بدانند این طرح، طرح مجلس نیست و طرح لاریجانی و شمخانی و حجازی است».

روزنامه شرق نیز در تیتر یک شماره روز چهارشنبه خود با عنوان «تصمیم نظام، اجرای برجام»، بر نقش جلسه دوشنبه شب اصغر حجازی با رییس و چند تن از نمایندگان مجلس و با حضور علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در این مصوبه تاکید کرد.

​​این روزنامه عکسی از مهدی کوچک‌زاده را چاپ کرد که این نماینده مخالف برجام کاغذی در دست دارد که از روی آن به صراحت از اصغر حجازی، عضو ارشد دفتر رهبر جمهوری اسلامی نام برده و نوشته‌ است: «مجلس از تصمیم لاریجانی، شمخانی، حجازی تبعیت کرد».

پیش از این اما علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی، گفته بود که «طرح اقدام متناسب و متقابل جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» به اطلاع علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی رسیده و او گفته‌ است: «من درباره برجام نظری ندارم و در رای نمایندگان دخالت نمی‌کنم».

روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه نیز کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی ایران، در واکنش به اظهارات تعدادی از نمایندگان مجلس مبنی بر مخالفت علی خامنه‌ای با توافق اتمی وین گفت که رهبر جمهوری اسلامی درباره رد یا تصویب این توافق هیچ موضعی نگرفته‌ است.

رادیوفردا: توسط احمد علوی

مداحان به مثابه یک جماعت متشکل مذهبی در دوره آیت‌الله خمینی نقش چندانی نداشتند و او نیز میدان چندانی به آنها نمی‌داد. رهبر بعدی حکومت اما به دلیل نداشتن ابهت و کاریزمای راهکار دیگری را برای بسیج نیروی سیاسی در پیش گرفت.

از جمله این راهکارها یکی سازماندهی مداحان و اعطای منزلت مذهبی، سیاسی و اقتصادی بود. این فرآیند به‌خصوص در دوره احمدی‌نژاد تشدید شد به‌طوری‌که نقش این جماعت در عرصه اقتصادی و سیاسی صریح‌تر شده و حتی ارتباط‌های آنها در قالب جامعه مداحان تهران یا سازمان بسیج مداحان رسمیت یافت.

در همین راستا مداحان برای گسترش فعالیت‌های خود عزم جدی نشان داده‌اند و اخیر مجموع ۲۱ جلدی آشنایی با اصول مداحی از سوی موسسه «قدیم الاحسان» منتشر شده است.

بنا به گفته حسن آهی نایب‌رئیس خانه مداحان ایران نیز فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی مداحان گسترش یافته و دانشکده علمی – کاربردی آن نیز با آغاز به‌کار دانشجوی برادر و خواهر می‌پذیرد. ایجاد چنین تشکلات حکومتی- در چارچوب حکومت رانتبر- که برای بسیج افکار عمومی و ایجاد تنگنا برای پیدایش و پویش جامعه مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد صورت می‌گیرد، از منظر اقتصاد اجتماعی اصطلاحاً «گروه‌سازی» خوانده می‌شود.

نقش‌های چندگانه سیاسی و امنیتی مداحان

توسعه و رسمیت یافتن جماعت مداحان نمی‌تواند بدون پیامدهای سیاسی و اقتصادی باشد. بنابراین عجیب نیست اگر این جماعت اینک رسماً خواهان سهم ویژه سیاسی هم شده و تمایل خود برای ارائه لیستی در انتخابات مجلس ابراز کرده‌اند.

اخیراً سعید حدادیان یکی از مداحان مشهور تهران اصولگرایان را تهدید کرده بودند در صورت نرسیدن به وحدت، حساب خود را از آنها جدا کرده و با فهرست جداگانه در انتخابات مجلس حاضر خواهند شد. البته چندی بعد همین فرد، با تغییر موضع خود گفت مداحان قصد ارائه لیستی برای حضور در انتخابات آتی مجلس شورای اسلامی را ندارند و نمی‌خواهند وارد مجلس شوند.

البته نباید تصور کرد البته این تنها ابراز نظر سیاسی مداحان نبوده و نیست مداحان تلاش می‌کنند تا در عرصه دیپلماسی و سیاست خارجی نیز داری اثر باشند. صادق آهنگران- که از مداحان جبهه‌های جنگ- نیز قدم زدن محمدجواد ظریف و جان کری در ژنو را «ننگی» در تاریخ انقلاب اسلامی دانسته و گفته چنین «توهینی» به مردم ایران قابل توجیه نیست. در همین راستا او افزود: «سابقه نداشته یک نفر از یک کشور انقلابی با «گرگ خونخواری» که میلیون‌ها آدم را «قتل عام» کرده، قدم بزند».

حاج محمد فراهانی رئیس سازمان بسیج مداحان کشور هم دیپلماسی و سیاست خارجی دولت یازدهم را به زیر سؤال برده می‌گوید: «با شروع مذاکرات در دولت جدید و نوع نگاه دولتمردان، امر بر برخی مشتبه شد که می‌توانند از طریق مذاکرات پلی بزنند به رابطه با آمریکا و با به فراموشی سپرد اصول انقلاب راه نفوذ آمریکا را به کشور باز کنند». منصور ارضی که یکی از مداحان شناخته شده تهران به شمار می‌آید نیز برای اینکه از سایر مداحان در میدان آمریکا ستیزی کم نیاورد با «پیر» و «کفتار» خواندن رفسنجانی برای وی آرزوی مرگ کرد گفت:«او یعنی رفسنجانی اظهارات نادرستی درباره حذف شعار مرگ بر آمریکا می‌کند و عده‌ای از اطرافیان پول پرست و بی‌غیرتش از او حمایت می‌کنند. البته نباید تصور شود که کارکرد این مداحان تنها به عرصه‌هایی که یاد شد ختم می‌شود.

آنها همچنین در عرصه تولید خدمات دیگری از قبیل سرکوب روانی، سرکوب پنهان و عنداللزوم حتی سرکوب عریان نیز آمادگی خود را به نمایش گذاشته‌اند. در تأیید این نکته فرمانده نیروی انتظامی بر نقش برخی از جماعت‌های مداح در سرکوب‌های سال ۸۸ تاکید کرد او در مصاحبه‌ای گفت «بچه‌های هیأت دانشگاه تهران و آقایان پناهیان و سعید حدادیان آمدند و تظاهراتی راه انداختند. همان جمعیت بیرون آمد و در شکستن روحیه اینها (متعرض تقلب انتخاباتی سال ۸۸) بسیار مؤثر بود».

اقتصاد مداحان

خبرنگار ایسنا که به قول خودش «به سراغ یکی از پیرغلامان اهل بیت» می‌نویسد: «… ثروتمندان جامعه هستند که با دادن پول‌های بی‌حساب و کتاب کار را خراب می‌کنند؛ حالا نمی‌دانم از سر عشق به اهل بیت (ع) است یا از سر چشم و هم چشمی. اما وقتی برای نیم ساعت مداحی کردن چک ۳ میلیون تومانی می‌کشند و در جیب مداح می‌گذارند و نامش را هم صله می‌گذارند». به گفته همین «پیرغلامان اهل بیت» برخی از بانیان مساجد: «برای ۲۰ شب سخنرانی یک سخنران معروف در ایام ماه مبارک رمضان ۳۰ میلیون تومان به او پرداخت می‌کند؛ چرا که از حضور او تعداد نمازگزاران و مستمعان چندین برابر می‌شود و حتی سهم کمک به مسجد نیز افزایش چشمگیری پیدا می‌کند». همین رسانه می‌افزاید: «یکی از کسانی که قرابت زیادی با برخی مداحان معروف دارد و البته نمی‌خواهد نامی از او آورده شود در این باره می‌گوید: دهه اول محرم امسال یکی از مداح‌های معروف و نامی برای ۱۰ شب مداحی ۴۰ میلیون تومان صله گرفت که در مقایسه با مبلغی که سال گذشته به او پرداخت کردند ۱۵ میلیون تومان افزایش داشته است». به گزارش پایگاه خبری تحلیلی عصر قانون دستمزد برخی مداحان برای یک شب مداحی و نوحه‌خوانی بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیونی در نوسان است.

روزنامه جام جم نوشت: «…قیمت پایه برای مداحان معمولی شهر تهران از شبی صد هزار تومان آغاز و تا ۵۰۰ هزار تومان هم می‌رسد، اما برخی مداحان معروف و سرشناس که معمولاً در هر شب اشعار جدید و سبک‌های نو را می‌خوانند، ممکن است بیش از این ارقام بابت مداحی یک شب دریافت کنند». علیرغم اینکه برخی از مقامات حکومتی گفته‌اند که مداحان دستمزدی نگرفته و برای عرضه خدمات خود «صله» می‌گیرند ولی حجت الاسلام مرتضوی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری پیش از این با ناخرسندی از رفتار برخی از مداحان پیش از این گفته است: «مداحان استان ۷ تا ۱۰ برابر نرخ تعیین شده دستمزد می‌گیرند».

البته فعالیت‌های اقتصادی مداحان به این امور منحصر نمی‌شود و مداحان خواستار گسترش فعالیت در عرصه‌های دیگری همچون امور «تعاونی» و احیاناً امور اعتباری خواهند بود. چندی پیش حسن آهی نایب‌رئیس خانه مداحان با اشاره به این‌که خانه مداحان ۱۷۰۰ عضو دارد خانه مداحان قرار است از امسال فعالیت‌های اقتصادی را برای درآمدزایی آغاز کند. بخشی از این برنامه‌ها راه‌اندازی شرکت تعاونی مصرف و نیز شرکت تعاونی اقتصادی است». بدین ترتیب چرخه منزلت-ثروت-قدرت به کامل می‌شود.

ختم کلام

بنا به بررسی برخی از اقتصاددان‌های اجتماعی حکومت‌های رانتی مثلاً با به‌کارگیری درآمدهای نفتی با دادن امتیاز و رانت به برخی از گروه‌های اجتماعی، «جامعه مدنی ویترینی» خود را تشکیل داده و مانع تشکل‌های مستقل از دولت یا تشکل‌های اعتراضی می‌شوند. توزیع رانت میان شهروندان و تشکیل «گروه‌های شیفته‌ اقدامات انقلابی و خردمندانه رهبر» برای جلب حمایت آنها از جلوه‌های دیگر این گروه‌سازی است. پژوهش‌های گوناگون نشان می‌دهد که گروه‌سازی حکومت‌های رانتی مانعی برای پیدایش جامعه‌ی مدنی مستقل از دولت و هم‌چنین سرمایه‌ی اجتماعی است.

…………………………………………………………………………………………

نظر نویسنده الزاما بازتاب دیدگاه رادیو فردا نیست.

ایران وایر: ظاهرا دعای آیت الله «ابوالقاسم خزعلی» مستجاب شده است؛ خرداد ماه امسال عضو مجلس خبرگان رهبری ایران در بستر بیماری نفس نفس زنان به خبرگزاری «فارس» گفت: «اگر آقای هاشمی بخواهد روی کار بیاید، من بمیرم و زمان ایشان را نبینم.»

او صبح چهارشنبه در 90 سالگی فوت کرد. خزعلی وصیت کرده است روی سنگ قبرش بنویسند: «ابوالقاسم خزعلی، دوست‌دار آیت‌الله خمینی». با این حال، لقب شایع تر این سال های او این بود: «ابوالقاسم خزعلی، دشمن هاشمی رفسنجانی.»
شیخ یک حرف دیگر هم خطاب به پسرش، «مهدی خزعلی» زده است: «اگر من مُردم، من را تشییع نکن.»
مهدی پسری است که علیه پدرش شورید؛ مانند بسیاری از پسران رهبران انقلاب 57.
در این میان، فرزندان ابوالقاسم خزعلی عجیب تر بودند؛ «علیرضا»، رییس شبکه ماهواره ای «ایرانیان» شد، «محمدحسین» خواننده موسیقی پاپ و مهدی حامی درجه یک میرحسین موسوی و مهدی کروبی؛ همان هایی که پدر می خواست اعدام‌شان کند و یا حداقل سیلی به گوش‌شان بزند.

«حسین» فرزند دیگر آیت الله که روایت هایی درباره ارتباطش با مجاهدین خلق بود، پیش از انقلاب 57 کشته شد و «محسن» کارهای اجرایی پدر در «بنیاد غدیر» را انجام می دهد. «انسیه» و «کبری» دو دختر خزعلی هم حاشیه سازی کرده اند ولی در راه پدر.
کبری در «شورای عالی انقلاب فرهنگی» جای محکمی دارد و انسیه پس از ماجراهای انتخابات 88 بر صندلی «زهرا رهنورد» نشست در دانشگاه «الزهرا». «راضیه خزعلی»، همسر «مروی»، معاون اسبق قوه قضاییه و مرضیه هم استاد دانشگاه بودند و دور از سیاست.
این حاشیه ها مختص فرزندان نبود، حتی این آخری، پیرمرد نتوانست به مراسم عروسی نوه اش برود چون «ابراهیم یزدی» و «محمد خاتمی» هم در عروسی بودند؛ دشمنان دیرینه: «چندین سال قبل من به آقای مصباح می‌گفتم خاتمی خوب کار نمی‌کند، ایشان گفت “خاتمی سیئه من سیئات هاشمی”. تعبیر درست، همین است. مصباح را آدم چیز فهمی می‌دانم مثل آقای مطهری است و من از مدت‌ها قبل آقای مصباح را مطهری دوم لقب داده بودم.»

ابوالقاسم خزعلی، مصباح یزدی را هشت سال پیش برای ریاست مجلس خبرگان رهبری پیشنهاد داد. هر دو از شاگردان برجسته و متنفذ آیت الله «محمدتقی بهجت» محسوب می شوند و چند وجه مشترک دارند؛ سال 60، «حبیب الله آشوری»، دوست علی خامنه ای و نویسنده کتاب «توحید» که سبب اختلاف بین آشوری و خامنه ای شد هم پس از گواهی ابوالقاسم خزعلی و مصباح یزدی مبنی بر این که مرتد است، اعدام شد.
«احمد قابل» در نامه مشهوری به علی خامنه ای که خرداد 84 منتشر شد، از این راز پرده برداشت که خامنه ای ادعا می کرد کتاب توحید مطالب خودش است و آشوری آن را به نام خویش زده است. با این حال، آشوری را «لاجوردی»به خاطر همان کتاب اعدام کرد.

سال 78 در ماجرای قتل های زنجیره ای هم شایعاتی بود درباره صدور فتوای قتل از سوی این دو نفر.
وجه مشترک سوم این دو نفر هم تفکرات آخرالزمانی هر دو دوست و ایستادن آن ها پشت «محمود احمدی نژاد» و «سعیدجلیلی» است.

خزعلی روزگاری در ستایش از احمدی نژاد گفته بود:«احمدی نژاد را خدا آورد.»
او مانند مصباح، پای امام زمان را هم در حمایت از رییس دولت پیشین وسط کشید: «از ناحيه مقدس حضرت حجه ابن الحسن المهدی پيامی برای من آورده اند که مکلف هستم از احمدی نژاد دفاع کنم… سال اولی که احمدی‌نژاد به نیویورک رفت و در سازمان ملل سخنرانی کرد، بنده به دیدار احمدی‌نژاد رفتم و لب‌های ایشان را بوسیدم چون از امام زمان نام برد.»

او روزگاری گفت دو دوره ریاست جمهوری برای احمدی نژاد کافی نیست و باید برای دوره سوم فکری کرد. خزعلی علاوه بر امام زمان، از دیگران هم برای احمدی نژاد مایه گذاشت: «فاطمه زهرا به خواب يکی از اوليا آمده و فرموده که پسرم (رهبری) و احمدی نژاد را حمايت کنيد.»

ایستادن او کنار احمدی نژاد در دورانی بود که شایع بود هاشمی چنان از حمایت خامنه ای از احمدی نژاد آشفته است که فکر شورایی کردن رهبری افتاده است. طیفی از شیوخ هم با پرچم احمدی نژاد کنار خامنه ای ایستاده بودند و به تعبیر خزعلی، این بحث جدی را خنثی کردند.

محمود احمدی نژاد هم با او خوب بود. «نشان درجه یک خدمت» به خزعلی داد و از بنیادش حمایت کرد؛ بنیاد غدیر که احمدی نژاد و «احمد جنتی» عضو هیات امنای آن بودند و ماجرای تاسیس این بنیاد هم شبیه برآمدن محمود احمدی نژاد در عالم سیاست است: «شبی در خواب دیدم که در آسمان چهارم بودم و می‌خواستم بالاتر بروم که امام رضا دستور داد خزعلی را برگردانید هنوز در دنیا کار دارد. پس از این خواب بنا نهادن این بنیاد را پی گیری نمودم.»

بنیاد غدیر سال 76 به توصیه علی خامنه ای تاسیس شد و حالا توسط «کاظم صدیقی»، امام جمعه موقت تهران اداره می شود؛ یک امام زمانی دیگر که چهار سال پیش با خزعلی عقد اخوت بست.
او هدف بنیاد غدیر را وحدت جهان اسلام اعلام کرده بود ولی در همه این سال ها در خط مقدم جنگ تاریخی شیعه و سنی ایستاد؛ با تکیه بر غدیر خم.

ابوالقاسم خزعلی در این بنیاد یک برنامه دیگر هم داشت؛ تغییر عید ایرانیان از عید نوروز به عید غدیر؛ یک رویای ناکام دیگر.

با این حال، ماجرای بنیاد غدیر در ساختار سیاسی ایران پیچیده تر روایت شده است؛ «علی اکبر محتشمی پور» بهار 89 در مشهد اشاره ای به آن کرد: «بنیاد الغدیر که آیت الله خزعلی بنیان گذاری کرده و در مجلس هشتم نیز یک فراکسیون دارد، لانه زنبوری است که “انجمن حجتیه” در آن جمع است. من یقین دارم كه آقای مصباح یزدی اعتقادی به آقای خامنه ای ندارد. او و جریان انجمن حجتیه كه در مدیریت‌های كلیدی مهم و مكان های مهم كشور نقش دارند، به دنبال رسیدن به اهداف و برنامه‌های خودشان هستند.»

با وجود رابطه خوب خزعلی و احمدی نژاد و حضور گاه به گاه شیخ در جلسات هیات دولت، خزعلی چند سال بعد، به خصوص پس از انتخاب «اسفندیار رحیم مشایی» به عنوان معاون اول احمدی نژاد برآشفت، درخواست برکناری مشایی را علنی مطرح کرد و به رییس دولت زنگ زد ولی احمدی نژاد حتی جواب تلفنش را هم نداد.

او دو سال بعد محمود احمدی نژاد را «شاه» خواند چرا که از علی خامنه ای اطاعت نمی کرد؛ رهبری که انگار ابوالقاسم خزعلی کشفش کرده است: «شب قبل و حتی قبل از رحلت امام به ایشان پیشنهاد این امر [رهبری] را دادم. آن وقت هنوز قول امام [خاطره هاشمی] نقل نشده بود!»

او درباره رییس جمهور شدن خامنه ای هم گفته است: «هاشمی هم می‌خواست بیاید درباره ریاست جمهوری آقای خامنه‌ای با ایشان صحبت کند منتها نوبت من جلوتر بود. به ایشان گفتم جریان این است و قبول کردند و مطلب تمام شد. آقای‌ هاشمی که آمد، مطلب تمام شده بود.»

در هر دو مورد، خاطره هاشمی از خمینی و توافق هاشمی و «احمد خمینی» شایع ترین روایت درباره رهبر و رییس جمهور شدن خامنه ای بوده اند ولی خزعلی می خواهد این سکه را به نام خود بزند از لج هاشمی؛ به همان سان که ایستادن کنار احمدی نژاد و مصباح یزدی چنین سیمایی را تصویر می کند.

خزعلی ریشه انحراف احمدی نژاد را هم در مشایی می دانست. او مشاییِ مدعی امام زمانی بودن را تست هم کرده بود: «به او گفتم دو نفر هستند که دارند دوستان امام زمان را اذیت می‌کنند. گفتم یکی از آن ها در تهران است و یکی در مشهد. مشایی به من گفت که من چه می‌کنم و چه ‌کنم تا این موضوع برطرف شود، بعد هم هیچ کاری نتوانست بکند. فهمیدم این کاره نیست و بیخود می‌گوید. اتفاقاً بعداً در جایی با هم روبه رو شدیم و گفتم، باز دیدم کاری نکرده.»

او پس از احمدی نژاد هم به اعتبار و احترام دوستی با مصباح یزدی، پشت سر سعید جلیلی ایستاد؛ مقابل تیم هاشمی.
بی اعتباری خزعلی تنها در ماجرای احمدی نژاد نبود؛ او اوایل انقلاب هم چنین مسیری را رفته بود. زمانی که چالش های انجمن حجتیه که خزعلی از حامیانش بود با دیگر روحانیون اوج گرفت، ابوالقاسم خزعلی رو در روی احمد جنتی، دوست دیرینه اش قرار گرفت که علنی از دخالت های حجتیه در امور ممکلت انتقاد می کرد. او به جنتی گفت از طرف خمینی ناظر بر عملکرد حجتیه است و انگ ضدیت با ولایت فقیه به آن ها نمی چسبد و «دستخوش جو و شایعه نشوید».
ولی مرداد 62 آیت الله خمینی به تندی در ملاءعام علیه حجتیه سخن گفت، انجمن تعطیل شد و تمام تلاش های خزعلی بر باد رفت.

او سال ها بعد در کتاب خاطراتش گفت همیشه انجمن را دوست داشته است: «انجمن شرایط را برای ظهور امام زمان مهیا می ساخت. مطهری هم گفته بود بیا کاری کنیم که نگذاریم انجمن را کنار بزنند ولی بعد از مطهری، من تنها ماندم.»
«محمد مهاجری»، روزنامه نگار ایرانی هم به نقل از خزعلی چنین روایتی را آورده و از «علی اکبر ولایتی»، «کمال خرازی» و «غلامعلی حدادعادل» به عنوان اعضای صالح انجمن در سال های پیش از انقلاب یاد کرده است.

به نظر می رسد دو دهه بعد ابوالقاسم خزعلی رویای آماده سازی ظهور را در سیمای محمود احمدی نژاد دید ولی باز هم ناکام ماند. این رویاپردازی فاز سوم هم داشت؛ در واقع، با وجود اظهارات «سیدعلی اکبر محتشمی پور» درباره تضادهای فکری بنیاد غدیر و خامنه ای، به نظر می رسد در دورانی خزعلی رویاهای امام زمانی خود را در سیمای علی خامنه ای می دیده است.

تیرماه 90، هنگامی که سی دی جنجالی «به سوی ظهور» منتشر شد و احمدی نژاد و خامنه ای با دو تن از شخصیت های مشهور عصر ظهور شبیه سازی شدند، ابوالقاسم خزعلی روایتی دیگر بیان کرد: «ما از “سید خراسانی” اطلاعات زیادی در دست نداریم. نمی دانیم ایشان چه کار خواهند کرد امّا رهبری بسیار خوب کار کرد. مگر سید خراسانی چه کار خواهد کرد؟ رهبری همه آن توصیفاتی که برای سید خراسانی آمده است را بهتر از آن دارد انجام می دهد. با وجود دشمنان خطرناکی که اسلام و انقلاب دارد، اگر نبود این رهبری گران قدر، ما الان نیست و نابود شده بودیم؛ سید خراسانی، انسانی خوب و صالح. اما اگر فردی بهتر از او پیدا شد، به نظر شما این غیر ممکن و محال است؟! ما فکر می کنیم هر کسی که مقدمه چین ظهور و یا در دربار امام زمان بود، بهترین مرد روزگار است.»
فروردین همان سال نیز مصباح یزدی گفته بود خامنه ای را بالاتر از «سید خراسانی» می داند.

اما وجه مشترک دیگر خزعلی با برخی شیوخ نسل اول، فساد مالی است که بی اعتباری برایش به ارمغان آورد. در گزارش مشهور «عباس پالیزدار» در اردیبهشت 87 که اسامی آقازاده های فاسد به میان آمد، شایعاتی درباره خزعلی و فرزندانش هم مطرح شد. پالیزدار را بازداشت کردند. خودش گفته است علت مهم بازداشت، افشاگری علیه خزعلی بود. با این حال، این تازگی نداشت؛ سال ها پیش وقتی خزعلی در شورای نگهبان بود، زیست اشرافی او دردسرساز شد: «در منزلی زندگی می کردم که 6 طبقه بود… تصور می‌کردند خزعلی از ساده زیستی فاصله گرفته و حتی نیامدند سوال کنند. از این جهت بود که بنا شد من دیگر در شورای نگهبان نباشم.»

این در سال 78 رخ داد. همان سال دفتر خزعلی معترف شد که خانواده خزعلی در کار خرید و فروش خاک سرخ جزیره هرمز بوده اند اما خودش نبوده بلکه برادرزاده اش بوده است؛ «محمد مهدی خزعلی».
بعدها مهدی خزعلی گفت در فروش خاک سرخ هرمزگان پای سپاه و برخی روحانیون دیگر در میان است.

این چند تصویر بریده بریده و اجمالی، رویاهای ناکام مانده امام زمانی، خانواده سیاسی فروپاشیده، تضادهای درون نسلی، خشم و اغراق همواره، سنی ستیزی، مرتدسازی، فساد و شبکه های پنهان و… روایت زندگی تنها ابوالقاسم خزعلی نیست، روایت زندگی یک نسل از انقلابیون 57 است؛ نسلی که یک به یک می سوزند ولی لانه شان کماکان باقی است؛ پر از زنبورهای حریص، تندخو و بی عسل.

انتخاب: تا زمانی که جسم ایشون و سنشان بیشتر اقتضای مسافرت داشت به مسافرت و گردش می رفتند. یه مدت هر صبح برای پیاده روی به بوستان علوی قم می رفتند. اما الان دیگر خیلی کم شده است.
پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
مادر حاج آقا در زمان حاملگی خواب دیده بود که قرآن متولد شده استپسر دوم مصباح یزدی گفت: مادر حاج آقا در زمان حاملگی خواب دیده بود که قرآن متولد شده است.

به گزارش «انتخاب»، حجت الاسلام و المسلمین مجتبی مصباح، پسر دوم آیت الله محمدتقی مصباح یزدی گفتگویی با صابر نیوز کرده است که متن بخشی از آن در زیر می آید:

مختصری درباره خانواده پدری آیت الله مصباح بفرمایید؟
پدر ایشان مرحوم محمد باقر گیوه چی یزدی بود که شغلشان جوراب بافی بود. خانواده پدری ما همه یزدی هستند و کاملا مذهبی، ولی فرد روحانی در بستگان نزدیکشان نداشتند البته در بستگان دور فردی بوده به نام “شیخ احمد آخوندی” که مقسم مرحوم آقاسید ابوالحسن اصفهانی در نجف بودند ایشان مشوق حاج آقا برای طلبه شدن بود. نسبت دقیقشان اینطور بود که پسرعموی پدربزرگ مادری حاج آقا بودند. مرحوم گیوه چی تنها دو فرزند پسر داشتند.
درمورد تولد حاج آقا اگر جریانی هست تعریف بفرمایید.
زمانی که مادر حاج آقا به ایشون حامله بودند خواب می بینندکه وضع حمل کردند و قرآن متولد شده.
حاج آقای مصباح اهل گردش و تفریح هم هستند؟
تا زمانی که جسم ایشون و سنشان بیشتر اقتضای مسافرت داشت به مسافرت و گردش می رفتند. یه مدت هر صبح برای پیاده روی به بوستان علوی قم می رفتند. اما الان دیگر خیلی کم شده است.
شخصیتشان در دوارن کودکی چطور بوده؟ شیطون یا بچه مثبت؟
خودشان نقل می کردند که در کودکی اهل شیطنت بودند از بس ایشون شیطنت می کرد همیشه بدنشان زخمی می شده به حدی بوده که عمه شان می گفتند آتقی تا یه جای سرش سالمه ساکت نمیشینه.
تحصیل را از کی شروع کردند؟ مکتب یا مدرسه؟
قبل از سن دبستان حدود ۵ سالگی مکتب رفته بودند اما درس را در مدرسه خواندند.
از چه سالی طلبه شدند و در کدامیک از حوزه های علمیه درس خواندند؟
در سال ۱۳۲۶ ، ۱۳ سال داشتند که وارد حوزه شدند و تا سال ۱۳۳۱ در همان حوزه یزد مشغول تحصیل علوم دینی بودند. آن موقع مرکزیت حوزه نجف بیش از قم بود و طلبه ها معمولا به یه حدی از علم که می رسیدند سعی می کردند برای ادامه تحصیل به نجف بروند. منتها مشکلات مالی و خانوادگی اوضاع را برای ایشان سخت کرده بود، تقریبا خانواده ایشان تمام زندگیشان را در اینجا می فروشند برای اینکه حاج آقا بتوانند برای تحصیل به نجف بروند. بعد از مدتی ظاهرا پدرشان ورشکست می شوند و به پسرشان نامه می نویسند که به ایران برگرد. مادرشان وابستگی عجیبی به ایشان داشتند ولی اساتید حاج آقا در نجف تاکید داشتند که در نجف بمانند حتی نامه ای هم به پدر ایشان نوشتند. پدرشان هم در پاسخ گفته بود که من حرفی ندارم که در نجف بماند اما از غم دوری فرزند ترس خطر جانی برای مادرش دارم. خودشان می فرمودند” من خیلی دوست داشتم که در نجف بمانم اما شرایط مساعد نشد و مجبور شدم به ایران برگردم.” برای تحصیل به قم رفتند و پدرشان هم در تهران ساکن شدند.
چه مدت در نجف بودند؟
در نجف فقط حدود ۸ ماه بودند و بعد به ایران بازگشتند و در قم درسشان را ادامه دادند.
در قم خدمت کدام یک از علما درس می خواندند؟
در قم، اساتید معروف درس خارجشان یکی امام خمینی(ره)در اصول بود، یکی آیت الله بهجت در فقه که حدود ۱۵ سال شاگرد ایشان بودند و در بحث های تفسیر و فلسفه هم از درس علامه طباطبایی استفاده می کردند.
سیره علمی ایشان بیشتر تحت تأثیر کدام یک از علماست؟
منش علمی ایشان به گونه ای است که نمی شود آن را متاثر از یک استاد خاصی دانست نوآوری های مخصوص به خودشان را دارند. مثلا در مباحث فلسفی با اینکه به لحاظ تقسیم بندی های مرسوم، یک فیلسوف صدرایی محسوب می شوند اما حتی با استاد خودشون حضرت علامه طباطبایی هم اختلاف های علمی داشتند. اما بطور کلی با آیت الله بهجت و علامه طباطبائی بیشتر مراوده داشتند و تحت تأثیر آنها بودند.
ایشان در نگارش تفسر المیزان هم نقش داشته اند؟
علامه طباطبایی هنگام نگارش تفسیر المیزان قبل از چاپ نوشته ها را به ایشان می دادند که نگاه کنند و اگر نکته ای هست مطرح کنند و ترجمه جلد دوم تفسیر المیزان کامل نوشته ایشان است.
حضرت آیت الله مصباح در چند سالگی قدرت اجتهاد پیدا کردند؟
ایشان در بیست و پنج سالگی به سفارش اساتیدشان در بعضی از موضات دیگر تقلید نکردند و در سن بیست و پنج سالگی به قدرت اجتهاد رسیدند.
در مجموع چند کتاب از ایشان منتشر شده است؟
حدود ۱۷۰ جلد اثر از ایشان منتشر شده است که سه دسته می شود، بعضی قلم خودشان هست بعضی تدریس هایشان است که پیاده شده، بعضی هم سخنرانی است چند کتاب هست که قلم خودشان است: “خودشناسی برای خودسازی” ، “آموزش فلسفه” و “آموزش عقاید”
تدریس ایشان در مدرسه علمیه حقانی همراه شهید بهشتی، شهید قدوسی به چه شکلی بوده است؟

جریان تدریس ایشان هم جریان خاصی دارد، در آن زمان مدرسه حقانی قم برنامه درسی متمایزی از برنامه های مرسوم حوزه داشت و این برنامه هم بر این اساس تنظیم شده بود که طلبه ها علاوه بر بحث های رایج فقه و اصول با بعضی از مسائل دیگر که مورد نیازشان است آشنا شوند مثل تفسیر، فلسفه، مباحث اخلاقی و … برای این منظور مجبور بودند تولید محتوا کنند. مثلا “فلستنای شهید صدر” را حاج آقای مصباح اولین بار در قم در مدرسه حقانی تدریس کردند. یا اینکه بدایه و نهایه را تازه علامه طباطبائی شروع به نوشته بودند و بصورت کتاب چاپ نشده بود هر مقدار که می نوشتند روزانه کپی می کردند و آیت الله جوادی آنرا تدریس می کردند.

روحیات علمی ایشان در دوران جوانی به چه شکلی بود؟

ایشان زمانی که جوانتر بودند در روز حدود شانزده ساعت درس می خواندند و حتی برای اینکه وقت کم نیاورند مطالعه برای بعضی از تدریسهایشان را موقع ناهار خوردن انجام می دادند.
خودشان تعریف می کردند “همان اوایل تحصیل در قم اینطور بود که چون همه جای شهر آب نبود ۲ ساعت قبل از اذان صبح با یکی از دوستان طلبه ام قرار داشتیم برویم آب بیاریم. در مسیر، مباحثه ی درسی که میخواستیم در همان روز بخوانیم را انجام می دادیم یعنی در واقع پیش مباحثه بود. بعد که سرکلاس می رفتیم مقایسه می کردیم که ببینیم مطلب جدیدی نسبت به مباحثه در کلاس ارائه می شود یا خیر.”

تدریس را از کی شروع کردند؟

حاج آقا تدریس را از سال دوم طلبگی شروع کردند. اما تدریس رسمی را از مدرسه حقانی.
دروس دانشگاهی هم تحصیل کرده اند؟

بله، ایشان دورس دانشگاهی را قبل از انقلاب در نزد کسانی که بعضی از آنها در بعد انقلاب وزیر شدند فراگرفتند و همچنین در همان اوایل طلبگی در یزد آقایی بود به نام “محققی رشتی” که بعدا نماینده آیت الله بروجردی در آلمان شد که نزد ایشان هم مقداری از دروس دانشگاهی را فرا گرفتند. در آن دوران آیت الله مصباح از ایشان فیزیک، شیمی، زیست شناسی و زبان فرانسه را در حد خوبی فراگرفتند.

در مباحث سلوکی و اخلاقی و عرفانی ارتباطاتی که ایشان با علامه طباطبایی به چه شکلی بوده است؟

ایشان با مرحوم علامه طباطبایی مراوده زیادی داشتند که شروعش با مباحث تفسیری بود. بعدها جذب شخصیت اخلاقی و عرفانی ایشان هم شدند، علامه طباطبایی یک جلسه عرفانی هم داشتند که به صورت کاملا خصوصی برگزار می شد و در آن جلسه فقط پج نفر شرکت می کردند، مرحوم آیت الله خوشوقت، مرحوم آیت الله سعادت پرور، شهید قدوسی و حاج آقای مصباح از جمله کسانی بودند که در این جلسه شرکت می کردند.

رابطه و ارادت ایشان به آیت الله بهجت چطور بوده است؟

مرحوم آقای بهجت به بعضی از شاگردانشان خیلی عنایت داشتند و حاج آقا هم جزء شاگردانی بودند که رابطه خیلی صمیمی ای با ایشان داشتند. حاج آقا در چندین سالی که برای درس خدمت ایشان می رسیدند مقید بودند در درس اخلاقی که قبل از درس برگزار می شد شرکت کنند.

قبل از انقلاب مرحوم شیخ محمد تقی اسلامی و جمعی از بازاریان تهران خدمت آیت الله بهجت می رسند و برای مهدیه ای که در تهران درست کرده بودند از ایشان دعوت می کنند که تشریف بیاورند و جلسه اخلاق داشته باشند و جلساتی تشکیل شود که مباحث اخلاقی و معرفتی برای بازاریان مطرح شود. آیت الله بهجت خودشان نمی توانستند بروند اما وقتی بازاریان درخواست معرفی جایگزینی به جای ایشان را داشتند. آیت بهجت الله ، آیت الله مصباح را به عنوان استاد اخلاق و جایگزین خودشان برای برگزاری آن جلسه معرفی میکنند. کسی که آیت الله مصباح را امر به تشکیل جلسات اخلاق کرد مرحوم آیت الله بهجت بود.

در مسائل سیاسی هم حاج آقا می فرمودند “مشوّق اولیه ما برای ورود به مباحث سیاسی آیت الله بهجت بودند” بُعدی که متاسفانه در شخصیت آیت الله بهجت مورد غفلت واقع شده بعضی ها فکر می کنند ایشان ضد سیاست بودند نه اتفاقا مواضع ایشان بود که حاج آقا را تشویق به حضور در این عرصه کرد.

درباره عبادات و مناجات و روحیات اخلاقی ایشان توضیح بیشتری بفرمایید.
حال عبادت ایشان یکی از مسائلی است که ما همیشه به آن غبطه می خوریم در همین نمازهای یومیه و نوافل یا عبادات خاصی که معمولا روزهای جمعه انجام می دهند یا تشرفشان به حرم اهلبیت(ع) وقتی نگاه می کنیم می فهمیم که با بقیه متفاوت است. آن موقع که از نظر جسمی بیشتر می توانستند بایستند حدود یک ساعت ثابت مقابل ضریح می ایستادند.
ما که جوان بودیم خسته می شدیم گاهی چندبار می رفتیم و می آمدیم تا زیارت ایشان تمام شود. به دلیل ضعف جسمانی تنها جایی که برای مسافرت می پذیرند مشهد است با اینکه مسافرت برایشان خیلی سخت است اما گاهی ماهی یکبار و گاهی دوماهی یکبار مشرف می شوند. می توان به جرأت گفت شخصیت اخلاقی ایشان هم خیلی مغفول واقع شده.