اخبار

بی‌بی‌سی: محمد جواد ظریف وزیر خارجه ایران اظهار امیدواری کرده است که مناقشه یمن به درگیری مستقیم میان ایران و عربستان سعودی منجر نشود.

او که دوشنبه شب در موسسه “شورای روابط خارجی” در نیویورک صحبت می کرد گفت که جنگ داخلی یمن که ایران و عربستان از دو طرف درگیر در آن حمایت می کنند به نفع هیچ کس نیست.

محمد بن سلمان ولیعهد عربستان دو ماه پیش گفته بود که تقلا برای نفوذ در منطقه میان عربستان و ایران باید “در داخل ایران اتفاق بیافتد نه عربستان.”

در پاسخ به سوالی در همین باره درباره خطر مناقشه میان دو کشور بود که آقای ظریف گفت ایران مسلما امیدوار است وارد چنین جنگی با عربستان نشود.

به علاوه او افزود ایران و عربستان لازم نیست یکدیگر را در منطقه خاورمیانه نادیده بگیرند.

وزیر خارجه ایران اضافه کرد که هرچند دو کشور در مورد یمن و سوریه توافق نظر ندارند اما می توانند برای پایان این مناقشه ها با هم همکاری کنند.

او گفت: “ما با افراط‌گرایی در افغانستان مبارزه کردیم. با افراط‌گرایی در عراق مبارزه کردیم. با افراط‌گرایی در سوریه مبارزه کردیم. هم‌پیمانان آمریکا از افراط گرایی در افغانستان حمایت کردند. به یاد بیاورید فقط سه کشور طالبان را به عنوان یک حکومت به رسمیت شناختند: پاکستان، یک همسایه، عربستان سعودی و امارات متحده عربی. این‌ها همان کشورهایی اند که از افراط گرایی در سوریه و عراق حمایت کردند. آنها در حمایت از تروریسم ثابت‌قدم بوده‌اند؛ ما هم در مخالفت با آن ثابت‌قدم بوده‌ایم. آنها انتخاب‌های اشتباهی کرده‌اند و حالا گله دارند که چرا دارند نتیجه آن را می‌بینند. تقصیر ما نیست که انتخاب درست کرده‌ایم.”

ائتلاف تحت رهبری عربستان در سال ۲۰۱۵ به نفع دولت رسمی یمن و علیه شورشیان حوثی مورد حمایت ایران وارد جنگ در این کشور شد.

در سوریه ایران از دولت این کشور تحت رهبری بشار اسد حمایت می کند درحالی که عربستان حامی مخالفان است.

آقای ظریف همچنین به سخنان هفته پیش ژنرال ماتیس که گفته بود از نظر دولت آمریکا حساب مردم ایران از دولت این کشور جداست پاسخ داد.

او گفت: “چند روز پیش ژنرال ماتیس گفت که ایرانی‌ها در انتخابات گزینه‌ای ندارند. گفت آیت‌الله، رئیس‌جمهور را انتخاب می‌کند. و گفت مثل این است که ترامپ، رئیس‌جمهور بعدی آمریکا را تعیین کند. واقعا؟ مردم ده ساعت در صف می‌ایستند تا به رئیس‌جمهوری رای دهند که از قبل معلوم شده؟ حالا شاید بگویند مردم در ایران شست‌وشوی مغزی داده شده‌اند. افرادی در لس‌آنجلس چهار ساعت در صف می‌ایستند به رئیس‌جمهوری رای بدهند که از قبل معلوم شده؟ خودتان را گول نزنید! واقعیت را ببینید. تغییر رژیم در ایران جواب نمی‌دهد چون کشوری است که برای مشروعیت و بقای خود به آمریکا وابسته نیست.”

آقای ماتیس در جمع دانش آموزانی در ایالت واشنگتن گفته بود: “تا زمانی که مردم ایران از این حکومت مذهبی خلاص نشده‌اند، اینها (رهبران ایران) فکر می‌کنند اختیار آن را دارند که حتی به مردم بگویند به چه کسانی در انتخابات رای بدهند.”

او افزود: “این رهبر [جمهوری اسلامی] است که تصمیم می‌گیرد چه کسانی در انتخابات شرکت کنند. مثل این است که رئیس جمهور کنونی آمریکا تصمیم بگیرد در مبارزات انتخاباتی بعدی چه کسی اجازه خواهد داشت به عنوان نامزد شرکت کند.”

بیشتر بخوانید: وزیر دفاع آمریکا در مورد فشار بر مردم ایران هشدار داد

آقای ظریف همچنین گفت که هرچند که میان او و رکس تیلرسون وزیر خارجه آمریکا تماسی وجود ندارد اما این وضع می تواند عوض شود.

در مورد برنامه موشکی ایران او گفت که کشورش درحال طراحی موشک هایی برای حمل کلاهک هسته ای نیست و بار دیگر بر دفاعی بودن این برنامه تاکید کرد.

او گفت: “ما به این موشک ها نیاز داریم تا اگر صدام حسین دیگری پیدا شد ضربه نخوریم.”

بی‌بی‌سی:
حسین باستانی

امروز سی‌امین سالگرد حمله شیمیایی ارتش عراق به شهر کُردنشین سردشت در ۷ تیر ۱۳۶۶ است. این حمله هزاران مصدوم و بیش از ۱۱۰ کشته بر جای گذاشت. با وجود حملات شیمیایی مکرر عراق علیه نیروهای ایرانی، واقعه سردشت نخستین مورد حمله شیمیایی به یکی از شهرهای ایران بود.

“مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس” سال پیش، در گزارشی یادآوری کرد که در پی بمباران سردشت، ایران اخبار این حمله را رسانه‌ای نکرد چون نگران بود سبب “ایجاد ترس و وحشت عمومی” شود. رسانه‌ای نشدن ماجرای سردشت در ایران باعث شد تا این واقعه، عمدتا از دید افکار عمومی پنهان بماند. در چنین فضایی، تعجبی ندارد که در منابع موجود درباره جنگ ایران و عراق، اشارات مختصری به حمله شیمیایی سردشت شده است.

پوشش رسانه‌ای بسیار ناچیز ماجرای سردشت در داخل ایران، در شرایطی بود که قدرت‌های جهانی نیز انگیزه‌ای برای برجسته کردن تخلفات جنگی عراق نداشتند.

حمله به سردشت، ویژه در بستری از بی تفاوتی ایالات متحده نسبت به استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی علیه ایران صورت گرفت. بی تفاوتی همراهانه‌ای که مدتی بعد، به بمباران شیمیایی حلبچه با بیش از ۵ هزار کشته منجر شد.

حمله شیمیایی عراق به این شهر، مشخصا ۹ ماه پس از آن صورت گرفت که واشنگتن، حتی تلاش اکثریت اعضای شورای امنیت را برای صدور یک بیانیه (و نه قطعنامه) در محکومیت استفاده از سلاح‌های شیمیایی از سوی عراق وتو کرده بود.

گزارش حاضر، مروری دارد بر نقشی که دولت آمریکا، در سکوت جامعه جهانی در مقابل استفاده صدام حسین از اسلحه شیمیایی علیه ایران بازی کرده است.

شش ماه مانده به سرنگونی حکومت صدام حسین، جورج بوش در بخشی از سخنرانی ۷ اکتبر ۲۰۰۲ خود در توجیه حمله به عراق گفت: “صدام حسین دستور انجام حملات شیمیایی علیه ایران و بیش از ۴۰ روستای عراق را داد. این حملات، منجر به کشته و زخمی شدن حداقل ۲۰ هزار نفر شد.”

استفاده عراق از سلاح های شیمیایی علیه ایران، موضوعی نبود که دولت ایالات متحده به تازگی در جریان آن قرار گفته باشد. با وجود این، واشنگتن تا زمانی که جنگ ایران و عراق ادامه داشت، درعمل مخالفتی با استفاده صدام حسین از اسلحه شیمیایی نشان نداد.

نشریه فاینانشال تایمز در ۲۳ فوریه ۱۹۸۳، به گزارشی از سازمان اطلاعات نظامی ایالات متحده (دی آی ای) در سال ۱۹۸۰ اشاره دارد که مطابق آن، بغداد حتی از پیش از پیروزی انقلاب ایران، یعنی از اواسط دهه ۱۹۷۰ میلادی، “فعالانه” در صدد به دست آوردن سلاح های شیمیایی بوده است.

عراق از سال ۱۹۸۲، که ایران پس از آزادی خرمشهر وارد خاک این کشور شد، به استفاده از سلاح های شیمیایی علیه ایرانی ها پرداخت و در سال ۱۹۸۳، استفاده از این سلاح ها را به میزان قابل ملاحظه ای افزایش داد.

روزنامه واشنگتن پست، در گزارشی در ۴ سپتامبر ۲۰۱۳، یادآوری کرده که دولت رونالد ریگان نیز از سال ۱۹۸۳ و به دنبال تلاش های ایران برای تصرف بصره، مصمم شده بود جلوی پیروزی تهران را در جنگ بگیرد.

تصمیم دولت ایالات متحده برای حمایت از عراق، در دستورالعمل امنیت ملی شماره ۱۱۴ ایالات متحده به تاریخ ۲۶ نوامبر ۱۹۸۳ توضیح داده شده و تصریح دارد باید با استفاده از “هر اقدام لازم و قانونی” جلوی شکست عراق در مقابل ایران گرفته شود.

بنا بر یک گزارش تحقیقی نشریه آمریکایی فارین پالیسی در ۲۶ اوت ۲۰۱۳، مصاحبه با افسران سابق اطلاعاتی آمریکا و اسناد سازمان سیا که در همین سال از طبقه بندی محرمانه خارج شده نشان می دهند آمریکایی ها از آغاز ۱۹۸۳ به “شواهد قطعی” استفاده عراق از سلاح های شیمیایی دسترسی داشته اند.

روزنامه نیویورک تایمز در ۳۰ مارس ۱۹۸۴، از قول مقام های اطلاعاتی نوشته است بر مبنای “شواهدی که خدشه ناپذیر به نظر می‌رسند” عراق در جنگ با ایران “از گاز اعصاب استفاده کرده و ساخت مراکزی بزرگ را برای تولید انبوه گازهای کشنده شیمیایی به پایان رسانده است”.

در سال ۱۹۸۸، ماهواره های جاسوسی آمریکا کشف کردند که ایران با استفاده از شکافی در خطوط دفاعی عراق، در آستانه یک پیروزی استراتژیک مهم است. به نوشته فارین پالیسی دولت آمریکا در این مقطع، با ‘اطلاع کامل’ از اینکه ارتش عراق برای متوقف کردن ایرانی ها از سلاح های شیمیایی استفاده خواهد کرد، محل استقرار نیروهای ایرانی را به عراقی ها اطلاع داد. هرچند فارین پالیسی مشخص نکرده در چه ماهی از سال ۱۹۸۸ ایران قصد نفوذ استراتژیک به داخل عراق را داشته، اما تنها عملیات تهاجمی بزرگ ایرانی ها در سال ۱۹۸۸، عملیات والفجر ۱۰ بود که در اسفند ۱۳۶۶ (مارس ۱۹۸۸) صورت گرفت و تصرف شهر حلبچه در کردستان عراق، از جمله دستاوردهایش بود. در نتیجه، به نظر می رسد اطلاع آمریکا از امکان واکنش شیمیایی عراق به عملیات در دست انجام ایران در سال ۱۹۸۸، درواقع پیش بینی همان چیزی بوده که در عمل، به فاصله کوتاهی در حلبچه اتفاق افتاده است

همچنین بعد از بمباران شیمیایی حلبچه (در اکتبر ۱۹۸۸)، کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا گزارشی را تحت عنوان “استفاده از سلاح های شیمایی در کردستان: آخرین حمله عراق” منتشر کرده که تصریح دارد بین سال‌های ۱۹۸۴ تا ۱۹۸۸ “عراق به طور مستمرو موثر از گازهای سمی علیه ایران استفاده کرده است”.

واشنگتن پست نیز در گزارشی در ۴ سپتامبر ۲۰۱۳، یادآوری کرده که در نوامبر ۱۹۸۳، یک مسئول ارشد وزارت امور خارجه به وزیر وقت، جورج شولتز، گفته است گزارش های اطلاعاتی آمریکا از استفاده نیروهای عراقی از گلوله های شیمیایی علیه ایرانی ها “به صورت تقریبا روزانه” حکایت دارند (استفاده از تسلیحات شیمایی در مقیاس بزرگ، در موارد خاص صورت گرفته، اما شواهدی وجود دارد که عراقی ها مستمرا از گلوله های توپ یا خمپاره دارای ترکیبات سمی استفاده می‌کرده اند که شاید بسیاری از آنها برای آزمایش تاثیرات این مواد بوده).

واشنگتن پست، در گزارش جداگانه ای که سه ماه پیش از حمله ایالات متحده به عراق در ۳۰ دسامبر ۲۰۰۲ منتشر شده، از وجود اسناد حاکی از موافقت رونالد ریگان و سپس جورج بوش (پدر) با فروش “مواد شیمیایی سمی و ویروس های کشنده بیولوژیک” به دولت صدام حسین خبر داده است. موادی که البته، دارای کاربرد دوگانه نظامی و غیرنظامی بوده اند.

به گزارش لس آنجلس تایمز (۱۳ فوریه ۱۹۹۱) یکی از این تولیدات دارای کاربرد دوگانه، هلیکوپترهایی بود هکه در سال ۱۹۸۳ به عراق فروخته شده و سپس، برای انجام حملات شیمیایی علیه کردهای عراق در سال ۱۹۹۸ مورد استفاده قرار گرفته است.

تمام اینها در حالی بود که در طول جنگ ایران و عراق، چند بارروسای وقت شورای امنیت با صدور بیانه های غیرالزام آور عراق را به خاطر استفاده از سلاح های شیمیایی محکوم کردند. اما این شورا، به خاطر نفوذ و حق وتوی قدرت های بزرگ، هیچ گاه نتوانست با صدور قطعنامه الزام آور، عراق را به خاطر استفاده از این سلاح ها محکوم کند.

در یکی از آخرین تلاش ها پیش از حمله سردشت، در ۲۱ مارس ۱۹۸۶، تلاش اکثریت اعضای شورای امنیت برای تصویب یک بیانیه در محکومیت حملات شیمیایی مکرر عراق علیه نیروهای ایرانی، با رای منفی ایالات متحده ناکام ماند. ۱۰ کشور دیگر عضو شورا به این متن رای مثبت دادند و کشورهای بریتانیا، فرانسه، استرالیا و دانمارک، در رای گیری شرکت نکردند.

از سردشت تا حلبچه

بی تفاوتی جهانی نسبت به استفاده مکرر بغداد از سلاح های شیمیایی، حدود ۸ ماه پس از بمباران سردشت، به پرتلفات ترین بمباران شیمیایی یک شهر در تاریخ جهان منجر شد.

در ۲۵ اسفند ۱۳۶۶، ارتش عراق شهر کردنشین حلبچه در کردستان عراق را، به تلافی همکاری عده ای از کردها با نیروهای ایرانی بمباران شیمیایی کرد و حداقل ۵ هزار نفر را کشت. تعداد کشته شدگان حلبچه، تا ۶۸۰۰ نفر نیز گفته شده است.

بعد از بمباران حلبچه، شورای امنیت به مدت ۷ هفته موضعی در مقابل این حمله نگرفت. حتی پس از آن هم، از مقصر دانستن حکومت صدام حسین خودداری کرد و درعوض، به محکوم کردن “ادامه استفاده از سلاح های شیمیایی در مناقشه میان جمهوری اسلامی ایران و عراق” پرداخت. شورای امنیت، در ادامه از “هر دو طرف” خواست از “استفاده بیشتر از سلاح های شیمیایی خودداری کنند”.

وشنگتن پست در بررسی مفصلی که در ۱۷ ژانویه ۲۰۰۳ منتشر کرده تاکید دارد که تحلیل هزاران سند پلیس مخفی عراق که (قاعدتا بعد از جنگ اول خلیج فارس) به دست آمریکایی ها افتاده، اسناد ازطبقه بندی خارج شده دولت آمریکا و مستندات دیگر نشان می دهد که آمریکا شکی نداشته حمله شیمیایی به حلبچه کار عراق بوده است.

بعد از این حمله شیمیایی، ایران که شهر را در اختیار داشت، انبوهی از خبرنگاران غربی را به حلبچه دعوت کرد. صحنه های تکان دهنده شهر، به فاصله چند روز در بخش های خبری اصلی شبکه های تلویزیونی دنیا و از جمله آمریکا به نمایش در آمد.

با وجود این، موضع واشنگتن بعد از حمله شیمیایی عراق به حلبچه این بود که ایران نیز در حمله سهم داشته و مقام های وزارت جنگ، در مصاحبه های گوناگون با شبکه های خبری، بر این ادعا پافشاری کردند. یک سند دولت آمریکا که در سال ۲۰۰۳ از طبقه بندی محرمانه خارج شده نشان می دهد که دیپلمات های آمریکا دستورالعملی را از وزارت خارجه دریافت کرده بودند که بر لزوم پافشاری بر این موضع در گفتگو با متحدان آمریکا و پرهیز از “بحث درباره جزئیات” تاکید داشته است.

مجله فارین پالیسی، در گزارشی در ۲۶ اوت ۲۰۱۳، حتی به توضیح اسنادی پرداخته که از نقش غیرمستقیم آمریکا در اقدامات ارتش عراق در کردستان عراق در ماه های پایانی جنگ حکایت دارند.

مطابق این اسناد در سال ۱۹۸۸، ماهواره های جاسوسی آمریکا کشف کرده بودند که ایران با استفاده از شکافی در خطوط دفاعی عراق، در آستانه یک پیروزی استراتژیک مهم است. به نوشته فارین پالیسی دولت آمریکا در این مقطع، با “اطلاع کامل” از اینکه ارتش عراق برای متوقف کردن ایرانی ها از سلاح های شیمیایی استفاده خواهد کرد، محل استقرار نیروهای ایرانی را به عراقی ها اطلاع داده است.

هرچند فارین پالیسی مشخص نکرده در چه ماهی از سال ۱۹۸۸ ایران قصد نفوذ استراتژیک به داخل عراق را داشته، اما تنها عملیات تهاجمی بزرگ ایرانی ها در سال ۱۹۸۸، عملیات والفجر ۱۰ بوده که در اسفند ۱۳۶۶ (مارس ۱۹۸۸) صورت گرفته و تصرف شهر حلبچه در کردستان عراق، از جمله دستاوردهایش بوده است.

در نتیجه، به نظر می رسد اطلاع آمریکا از امکان واکنش شیمیایی عراق به عملیات در دست انجام ایران در سال ۱۹۸۸، درواقع پیش بینی همان چیزی بوده که در عمل، به فاصله کوتاهی در حلبچه اتفاق افتاده است.

سرانجام سلاح های شیمیایی عراق

چشم پوشی ایالات متحده نسبت به سلاح های شیمیایی حکومت صدام حسین، پس از حمله عراق به کویت در سال ۱۹۹۱ به پایان رسید.

حکومت عراق، بعد از حمله به کویت و اخراج از این کشور در سال ۱۹۹۱، مجبور به انهدام سلاح های کشتار جمعی خود شد.

عراق در ابتدا، بخش کوچکی از توان شیمیایی خود را برای استفاده احتمالی علیه ایران در صورت درگیری مجدد نگه داشت، اما اندکی بعد از شکست کامل در جنگ خلیج فارس، از ترس تبعات نگاهداری سلاح های ممنوعه، این سلاح ها را هم منهدم کرد.

دستگاه های اطلاعاتی ایالات متحده، به خوبی از فرایند انهدام سلاح های ممنوعه بغداد مطلع بودند.

با وجود این، بعد از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ طیفی از سیاستمداران تاثیرگذار آمریکایی، از دیک چنی معاون اول رئیس جمهور و دونالد رامسفلد وزیر دفاع گرفته تا نهایتا شخص جورج بوش (پسر)، به دفاع از حمله به عراق به بهانه در اختیار داشتن سلاح های کشتار جمعی و نیز ارتباط با القاعده پرداختند.

توضیح دلایل اصرار چنین سیاستمدارانی بر حمله به عراق، نیاز به گزارش جداگانه ای دارد، اما شواهدی موجود است که نشان می دهد مدافعان این حمله، از همان روز ۱۱ سپتامبر، تصمیم خود را برای زمینه سازی چنین حمله‌ای گرفته بودند.

تصمیمی که در فرصت یک و نیم ساله میان حملات ۱۱ سپتامبر تا حمله به عراق، دولت و سازمان های اطلاعاتی آمریکا و بریتانیا، به توجیه آن بر مبنای “ادعاهای جاسوسی” به‌کلی بی‌اعتبار پرداختند.

دویچه‌وله: طرفین جنگ در سوریه برای تثبیت حوزه‌های نفوذ خود تلاش می‌کنند. اسرائیل نفوذ ایران را خطری برای خود می‌بیند. آمریکا تهدید کرده است. در هر بحرانی نام ایران برجسته می‌شود. هر اقدام حساب‌نشده‌ای می‌تواند به رویارویی بینجامد.

بیش از ۱۰ روز از انهدام یک جنگنده ارتش سوریه توسط آمریکا می‌گذرد؛ اقدامی که واکنش تند روسیه را در پی داشت. کرملین که اعلام کرده بود، این اقدام بدون پیامد نخواهد ماند، کانال تماس خود با فرماندهان آمریکایی که برای هماهنگی در نبرد با داعش در سوریه و پرهیز از رویارویی ناخواسته برقرار شده بود را قطع کرد. مسکو اعلام کرد که از این پس هر “شیء پرنده‌ای” را در مناطق تحت کنترل خود هدف قرار خواهد داد.

سپس پهپاد ساخت ایران در سوریه توسط نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا سرنگون شد. آمریکایی‌ها اعلام کردند که این پهپاد “مقاصد خصمانه” داشته و به همین خاطر توسط جنگنده آمریکایی ساقط شده است.

در کنار این حوادث، ده‌ها حادثه‌ی دیگر هم وجود داشت که هر یک از آنها می‌توانست تحت شرایطی دیگر به شعله‌ور شدن آتش دشمنی‌ها تا سر حد رویارویی نظامی بینجامد.

آمریکا و “تغییر رژیم” ایران

از لحاظ زمانی این حوادث در پی چرخش چشمگیر سیاست دولت آمریکا در قبال ایران به وقوع پیوستند.
USA Rex Tillerson (Getty Images/M. Wilson)

رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا

رکس تیلرسون، وزیر خارجه ایالات متحده، روز ۲۴ خرداد (۱۴ ژوئن) در نشست کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا از “تغییر مسالمت‌آمیز رژیم ایران” سخن گفته بود و نیز از وقوف آمریکا به “حضور مستمر بی‌ثبات‌کننده ایران در منطقه” و از “پاسخ” این کشور به اعزام نیروهای شبه‌نظامی از ایران به عراق، سوریه و یمن و حمایت جمهوری اسلامی از حزب‌الله.

وزارت خارجه در تهران بلافاصله واکنش نشان داد و اظهارات رئیس دستگاه دیپلماسی آمریکا را به عنوان مواضعی “مداخله‌جویانه” به‌شدت محکوم کرد. اما رهبر جمهوری اسلامی که دلبستگی چندانی به موضعگیری‌های متعارف دیپلماتیک ندارد، تیلرسون و تیم او را “چاقوکشان تازه‌کار و بی‌تجربه” نامیده بود.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

تنش میان ایران و عربستان سعودی نیز وضعیت بغرنج منطقه و خطر رویارویی‌های خواسته یا ناخواسته را دوچندان کرده است؛ تنشی که یکی از جلوه‌هایش به اعدام شیخ نمر، روحانی شیعه، در عربستان و در پی آن حمله‌ی گروهی “خودسر” به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد در دی ماه ۱۳۹۴ برمی‌گردد. در پی این حمله بود که روابط تهران و ریاض کاملا قطع شد و لحن خصمانه دو طرف به اوج خود رسید.

انتصابی نگران‌کننده

اما امری که این تنش را نگران‌کننده‌تر کرد، انتصاب محمد بن سلمان، از مبتکران اصلی جنگ یمن و سیاست تهاجمی علیه ایران، به مقام ولیعهدی عربستان در روز ۲۱ ژوئن (۳۱ خرداد) بود. او که هر نوع مذاکره‌ای با ایران را رد می‌کند، به‌ویژه به خاطر سخنانش درباره “کشاندن جنگ به داخل مرزهای ایران” معروف است.

محمد بن سلمان مبتکر “محاصره” قطر هم خوانده می‌شود. چهار کشور به رهبری عربستان، دو هفته پیش از ولایتعهدی او، در روز ۵ ژوئن (۱۵ خرداد) به شکل غافلگیرکننده‌ای از قطع کامل روابط دیپلماتیک خود با قطر خبر دادند. سپس چند کشور عربی دیگر نیز به این جمع پیوستند. با اعلام قطع رابطه، مرزهای هوایی، دریایی و زمینی بحرین، امارات و عربستان با قطر مسدود شدند.

چه در سوریه، چه عراق، چه در یمن و چه حتی در قطر، همیشه نام جمهوری اسلامی ایران برجسته می‌شود. عربستان و متحدانش که علت تحریم قطر را حمایت این کشور از “تروریسم” اعلام کرده بودند، سپس به عنوان یکی از ۱۳ شرط خود برای از سرگیری روابط با دوحه، از جمله خواستار قطع رابطه قطر با ایران شدند.
“تحول استراتژیک”

مهم‌ترین تحول روزهای اخیر اما به موضوعی برمی‌گردد که محافل اسرائیلی از آن با عنوان “تحولی ژئواستراتژیک” نام می‌برند. عامل این “تحول”، به گفته‌ی محافل دولتی در اورشلیم، افتادن روستای “تنف” به دست ارتش سوریه بود؛ روستایی واقع در مثلث مرزی میان سوریه، عراق و اردن.

در آغاز ماه ژوئن سال جاری (۲۰۱۷) شبه‌نظامیان شیعه مورد حمایت ایران در عراق موسوم به “حشد الشعبی” با حدود ۱۰۰ هزار جنگجو، به آن سوی مرزهای عراق رسیدند. از نظر مقام‌های اورشلیم، ایران بدین وسیله «به رؤیای دست یافتن به مسیر زمینی برای رسیدن به دریای مدیترانه نزدیک شده است». با تصرف این منطقه ایران می‌تواند به آب‌های مدیترانه راه پیدا کند و از جمله از راه زمینی برای حزب‌الله موشک و سلاح بفرستد. مقام‌های اسرائیلی از سهولت بیشتر در اعزام نیروی انسانی هم نگران‌اند. و رهبر حزب‌الله لبنان روز ۲۳ ژوئن این نگرانی را توجیه کرد.
شنیدن صوت 10:53
“خطر ملموس” رویارویی نظامی با ایران در سوریه • گفت‌وگو با رضا تقی‌زاده

حسن نصرالله با اشاره با اینکه “هر نقطه‌ای در اسرائیل در تیررس موشک‌های حزب‌الله است”، تهدید کرد که جنگ اسرائیل علیه سوریه یا لبنان، می‌تواند “هزاران یا حتی صدها هزار رزمنده را از کل جهان عرب و دنیای اسلام، از ایران، عراق و یمن، به مبارزه بکشاند”. و این تهدیدی توخالی نبود، زیرا در سوریه حدود ۳۰ هزار داوطلب شیعه در کنار حکومت اسد قرار گرفته‌اند. تشکیل “سپاه آزادسازی جولان” در اواسط اسفند ماه سال گذشته (۱۳۹۵) توسط جنبش مقاومت اسلامی “النجباء” عراق را نیز می‌توان در همین راستا دید. مقام‌های اسرائیلی این گروه را “دست‌نشانده” ایران می‌دانند.

در پی همین تحولات بود که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اعلام کرد که هیچ‌گونه حمله‌ای از خاک سوریه به مناطق تحت کنترل خود را تحمل نخواهد کرد.

چنین بود که اسرائیل در دو حمله پیاپی در روزهای ۲۴ و ۲۵ ژوئن مواضع ارتش سوریه در بلندی‌های جولان را هدف قرار داد و اعلام کرد که این حمله را در واکنش به حمله خمپاره‌ای از خاک سوریه به مناطق تحت کنترل خود در بلندی‌های جولان انجام داده است.

بیشتر بخوانید: انترناسیونال شیعی ایران

نتانیاهو روز ۲۵ ژوئن (۴ تیر) گفت: «سیاست ما روشن است. ما هیچ‌گونه خمپاره، موشک یا آتشی را تحمل نکرده و به هر نوع حمله‌ای به سرزمین و شهروندان‌مان قاطعانه پاسخ خواهیم داد». این بار اما مخاطب اسرائیل تنها فرماندهان سوری نبودند. گیرنده واقعی این هشدار نظامی می‌توانست سپاه پاسداران ایران و بازوی برون‌مرزی آن سپاه قدس باشد که به گفته مقام‌های اسرائیلی، می‌خواهد موقعیت خود در مرزهای اسرائیل را تثبیت کند.

در همین راستا بود که نتانیاهو از تلاش‌های ایران برای استقرار و تثبیت نظامی موقعیت خود در سوریه ابراز نگرانی کرد. او ضمن تأکید بر اینکه اسرائیل تلاش جمهوری اسلامی برای مجهز کردن حزب‌الله لبنان به سلاح‌های پیشرفته را به دقت زیر نظر دارد، هشدار داد که کشورش اجازه حضور نظامی ایران در جولان را نخواهد داد.

“حزب‌الله دوم” در جولان

از نگاه اسرائیل، ایران و حزب‌الله به عنوان نیروهایی که نابودی اسرائیل را هدف نهایی خود قرارداده‌اند، می‌توانند از فضای موجود در سوریه‌ی جنگ‌زده استفاده کرده و جبهه جدیدی را در بلندی‌های جولان علیه اسرائیل بگشایند.
Israel Yossi Cohen – Chef des Mossad 2015 (picture-alliance/dpa/O. Messinger)

یوسی کوهن، رئیس سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل “موساد”

در چنین شرایطی رسانه‌های اسرائیلی از دیدار محرمانه رئیس سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل “موساد”، در هفته گذشته با هیأتی آمریکایی خبر داده‌اند. یوسی کوهن در این دیدار در رابطه با گسترش نفوذ ایران در منطقه هشدار داده و از ایالات متحده خواسته است که چون “خطر” ایران را می‌شناسد، وارد عمل شود.

کوهن همچنین با اشاره به کمک تهران در تجهیز تسلیحاتی حزب‌الله لبنان، مدعی شده است که ایران در راستای گسترش نفوذ خود در سوریه، در حال ایجاد “حزب‌الله دوم” در جولان است.

هم‌زمان با این تحولات، تلاش آمریکا برای تسلط بر شرق سوریه نیز دیده می‌شود. زیرا با اعلام رسمی پایان “خلافت داعش” توسط دولت عراق و “کامل شدن محاصره” جهادگرایان در رقه به دست ائتلاف مورد حمایت آمریکا، اصلی‌ترین موضوع بازیگران جنگ داخلی سوریه دیگر نه داعش، بلکه تعیین حوزه‌های نفوذ و به‌خصوص روشن شدن تکلیف مناطق مرزی سوریه و عراق است.

“خطر” رویارویی مستقیم

در این اوضاع بحرانی اما هنوز نشانه‌ای که از تعدیل تنش حکایت کند، از دو قدرت بزرگ جهانی در منطقه، یعنی آمریکا و روسیه دیده نمی‌شود. هیچ‌یک از بازیگران منطقه‌ای هم نرمشی از خود نشان نداده‌اند. از نظر رضا تقی‌زاده، کارشناس روابط بین‌الملل و استاد علوم سیاسی در دانشگاه گلاسکوی بریتانیا، “خطر” رویارویی نظامی مستقیم کاملا “ملموس” است.

نتانیاهو تهدید کرده که برای جلوگیری از حضور نظامی ایران در جولان دست به “هر اقدام لازمی” خواهد زد. خامنه‌ای هم روز ۵ تیر (۲۶ ژوئن) در میانه‌ی بحران، باز هم بر بنیان “فقهی” مبارزه با اسرائیل تأکید کرده و آن را بر همه مسلمانان “واجب” شمرده است. نه از روزنه امیدی برای صلح در یمن خبری هست و نه تلاش‌های نه چندان امیدوارکننده برای حل بحران قطر به جایی رسیده‌اند.

هر حرکت نابجا، هر تحرک حساب‌نشده و یا هر اقدام تحرک‌آمیزی می‌تواند نیروهایی چون آمریکا و روسیه، آمریکا و ایران، عربستان و ایران و یا ایران و اسرائیل را در برابر یکدیگر قرار دهد. در یکی از آخرین ادعاها، نماینده اسرائیل در سازمان ملل از اقدام “تحریک‌آمیز” ایران به شورای امنیت شکایت کرده است. ایران در این شکایت متهم شده که از “ستاره داود”، نماد دیانت یهود و دولت اسرائیل، برای ارزیابی دقت در هدف‌گیری موشک‌هایش استفاده کرده است.

انتخاب: نیروهای آمریکا بر نیروهای تحت حمایت ایزان دز سوریه سه بار در ماه های اخیر آتش گشوده اند. دردحالی که ناظران و مقامات سابق نگران افزایش تنش ها هستند به نظر میرسد این وضعیت میتواند به سادگی به یک درگیری برنامه ریزی نشده فزاینده تبدیل شود.

سرویس بین الملل «انتخاب»؛ گاردین نوشت: نیروهای آمریکا بر نیروهای تحت حمایت ایزان دز سوریه سه بار در ماه های اخیر آتش گشوده اند. دردحالی که ناظران و مقامات سابق نگران افزایش تنش ها هستند به نظر میرسد این وضعیت میتواند به سادگی به یک درگیری برنامه ریزی نشده فزاینده تبدیل شود.

به گزارش انتخاب، سه اتفاق اخیر در نزدیکی مرز مشترک عراق و سوریه و اردن رخ داده است. در این منطقه ۱۵۹ نیروی آمریکایی که برای آموزش برخی گروه های مبارز با داعش اعزام شده اند حضور دارند. اقدام آمریکا با حمله هوایی دولت سوریه که یکی از اهداف این گروه های تحت حمایت آمریکا است پاسخ داده شد. رشته ای از حوادث نشان داده که صحرای شرقی سوریه تبدیل به عرصه رویارویی ایران و امریکا شده است.

چهارشنبه گذشته قایق های نیروی دریایی ایران به 800 متری ناوگان آمریکا در تنگه هرمز نزدیک شدند و نورافکنی را بر کشتی امریکایی و لیزری را بر روی هلیکوپتر این کشور انداختند.

چنین رویارویی هایی در تنگه هرمز، جدید نیست اما معنا دار است. دولت جدید آمریکا به دلایل مختلف با آشوب های متعددی دست به گریبان است اما برای مقابله با افزایش نفوذ ایران در منطقه، با اعراب خلیج فارس توافق دارد. با این حال در داخل امریکا در مورد استفاده از درجات مختلف زور و خطر اتفاق نظر وجود ندارد.

تماس های سطح بالا بین تهران و واشنگتن در دوره اوباما در دولت ترامپ قطع شده است. دوتالد ترامپ در دوران تبلیغات انتخاباتی اظهارات ضد ایرانی زیادی را مطرح کرد. او مقصد نخستین سقر خارجی اش را عربستان تعیین کرد که رقیب منطقه ای ایران است.

ترامپ نقوذ ایران را در منطقه تهدیدی به اندازه داعش و القاعده می داند. زمانی که تهران مورد حمله تروریستی قرار گرفت رییس جمهوری آمریکا دولت ایران را مقصر دانست.

ترامپ تهدیداتش را در زمان انتخابات هنوز عملیاتی نکرده و توافق هسته ای را پاره نکرده اما به تلاش هایش از طریق جمهوری خواهان کنگره برای ایجاد تحریم های جدید علیه ایران و در خطر انداختن توافق هسته ای ادامه می دهد.

رابرت مالی یکی از مقامات ارشد دولت اوباما که در مذاکره هسته ای نیز حضور داشته گفته: سه تا از خطرناک ترین نقاط جهان یمن و منطقه ای بین قسمت شزقی سوریه و غرب عراق و صحن کنگره آمریکاست.

او گفته از یک سو ایران سعی میکند همه چیز را آرام کند و به اقدامات آمریکا واکنش شدید نشان ندهد و خود را به توافق هسته ای کاملا متعهد نشان دهد. اما از سوی دیگر دولت ترامپ تند رفتا می کند.

دولت ترامپ میگوید که هنوز در سیاست هایش در قبال ایران تجدید نظر نکرده است اما رکس تیلرسون در جلسه هفته گذشته سنا گفته بود که ما از برخی عناصر در درون ایران که به جابه جایی صلح آمیز قدرت کمک میکند حمایت میکنیم. این سخنان خاطره کودتای سیاه مهندسی شده توسط آمریکا در سال 1332 را برای ایرانیان زنده کرده است.

نگرانی ها در بین متحدان آمریکا در خصوص مواضع ترامپ در قبال ایران در حال افزایش است . انها از اینکه این روند با به نتیجه رسیدن تحقیقات در زمینه رابطه ترامپ با روسیه خطرناک تر شود هم نگرانند.

جیمز ماتیس وزیر د فاع آمریکا یکی از دشمتان ایران است. به گفته ایان گلدنبرگ یکی از اعضای وزارت خارجه، به محض اینکه داعش نابود شود این مسامحه میان گروه های شیعه و گروه های تحت حمایت آمریکا از بین خواهد رفت و اوضاع خطرناک خواهد شد.

جنیفر کافارلا کارشناس موسسه مطالعات جنگ گفته: جنگ بعدی برای تسلط بر حوزه امنیتی پس از بازپس گیری موصل است. ایران هم اکنون نیز برای فاز بعدی خود را آماده کرده است و قدم هایی را برای پیروزی در فاز بعدی برداشته است. آمریکا هنوز در گیر داعش است و گویی این مساله را اولویت استراتژیک منطقه می داند.

تصمیم آمریکا ایجاد یک جبهه ضد داعش جدید در جنوب شرق صحرای سوریه و راه اندازی یک پاسگاه مرزی در التنف است و این چالش بزرگی برای اهداف ایران جهت کنترل کوریدور غرب به شرق تهران تا دمشق و لبنان است. این کوریدور از تنف میگدرد.

به گفته نیکولاس هیراس کارشناس منطقه در مرکز امنیت جدید آمریکا، به نظر میرسد ایرانی ها، اسد و شبه نظامیان شیعه در عراق به این نتیجه رسیده اند که به آمریکا اجازه ندهند این سرزمین ها را در سوریه داشته باشد.

تا امروز آمریکا جایگاه خود را با استقرار سامانه های موشکی هیمارس تقویت کرده است. اما روشن نیست آمریکا چقدر برای حفظ کنترل این جایگاه تلاش خواهد کرد. جیمز ماتیس وزیر دفاع آمریکا زمانی که نیروهایش تحت حملات نیروهای نیابتی ایران در عراق قرار داشتند یکی از دشمنان ایران بود. او امروز در پست جدید خود، درگیری با داعش را در اولویت خود قرار داده است و به فکر مقابله با تهدیدات کره شمالی است.

فارین پالسی روز شنبه خبر داد که متیس در برابر اصرار مقامات امنیتی برای حمله به ایران با این پیشنهاد مخالفت کرده است.

گلدنبرگ گفته: از صحبت ها با افراد دولت آمریکا که در این مساله فعال هستند به این نتیجه رسیده ام که هیچ تامل جدی ای بر روی مسایل مذکور که بسیار هم مهم هستند صورت نگرفته است. این چیزی است که من را میترساند.

ایران پرس نیوز: وزیر امور خارجه آلمان هشدار داد که بحران قطر ممکن است منجر به جنگ شود.

به گزارش فارس به نقل از رویترز، “زیگمار گابریل” وزیر امور خارجه آلمان در مصاحبه با یک روزنامه گفت بحران قطر ممکن است منجر به جنگ شود اما هنوز فرصت برای کاهش تنش ها وجود دارد.

عربستان، مصر، امارات و بحرین روز دوشنبه در اقدامی مشترک و هماهنگ شده روابط دیپلماتیک خود را با قطر به دلیل حمایت این کشور از تروریسم قطع کردند و مرزهای هوایی و زمینی خود را بر روی این کشور بستند.

اظهارات شدیداللحن ترامپ علیه قطر

دونالد ترامپ در اظهاراتی تند قطر را به حمایت از تروریسم متهم کرد.

رئیس جمهوری آمریکا در کنفرانس مشترک خود با رئیس جمهوری رومانی عنوان داشت: قطر در زمینه حمایت مالی از تروریسم در سطوح عالی سابقه دار است.

وی افزود: ما از دوحه و دیگر کشورهای منطقه می خواهیم تا برای توقف حمایت از تروریستها اقدام کنند.

وی در ادامه افزود: هیچ کشور متمدنی نمیتواند با این خشونت مسامحه کند و اجازه دهد این ایدئولوژی شرارت بار منتشر شود. قطر باید فورا حمایت مالی از تروریسم را متوقف کند.

از سوی دیگر سفیر امارات در آمریکا گفت: امارات از اینکه ترامپ هدایت کار مقابله با حمایت دردسرآمیز قطر از افراطی‌گری را بر عهده بگیرد استقبال می‌کند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، سفیر امارات در آمریکا گفت اقدام بعدی برای قطر اذعان به نگرانی‌ها و تعهد به بازنگری در سیاست‌های خود در منطقه است و این کار زمینه لازم را برای هرگونه مباحثات فراهم خواهد کرد.

تحریم بیشتر قطر بخاطر همکاری با تروریستها

پیش تر اعلام شد که عربستان و سه کشور عربی دیگر در راستای تشدید فشار بر قطر، لیستی از اشخاصی تهیه کرده‌اند که به علت همکاری با سازمان‌های تروریستی مشمول تحریم می‌شوند. نام شماری از اعضای خاندان آل‌ثانی نیز در این لیست وجود دارد.

به گزارش رادیو آلمان، تحریم‌های قطر تشدید می‌شود، عربستان و کشورهای متحدش بر آنند تا قطر را منزوی کنند. آنها قطر را متهم به حمایت مالی از سازمان‌های تروریستی می‌کنند.

در لیستی که از سوی عربستان، مصر، امارات متحده عربی و بحرین منتشر شده، نام ۵۹ فرد و ۱۲ سازمان در رابطه با فعالیت‌های تروریستی ثبت شده است.

تحریم این افراد و سازمان‌ها نه تنها می‌تواند مسدود شدن حساب‌های بانکی آن‌ها را در پی داشته باشد، بلکه می‌تواند برای فعالیت‌های اقتصادی آن‌ها در خارج از مرزهای کشور محدودیت‌هایی ایجاد کند.

عربستان سعودی و سه کشور دیگر در رابطه با انتشار این لیست اعلام کرده‌اند که این اقدام به منظور پیشبرد مبارزه با تروریسم و خشکاندن منابع مالی نیروهای افراطی و تروریستی صورت می‌گیرد.

مهمترين شرط عربستان براي قطر: قطع روابط با رژیم ايران

روزنامه السياسه چاپ کويت در خبري ادعا کرد که عربستان سعودي و کشورهايي که با قطر روابط خود را قطع کرده اند، 10 شرط براي بازگشت روابط به شرايط عادي براي دوحه تعيين کرده اند که طي 24 ساعت آينده ( از سه شنبه شب) قطر بايد آنها را اجرا کند.

به گزارش العالم، این روزنامه کویتی در شماره امروز چهارشنبه خود در گزارش از سفر امير کويت به عربستان به نقل از منابع آگاه نوشت که در صدر 10 شرط اعلام شده براي قطر، قطع روابط اين کشور با ايران قرار دارد.

توقف پخش برنامه هاي شبکه الجزيره ، تعهد قطر براي خودداري از دنبال کردن هرگونه سياست مخالف سياست هاي واحد کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس، اخراج تمام اعضاي جنبش حماس و بلوکه کردن حساب هاي بانکي و قطع همکاري با آنان ، عذرخواهي رسمي از تمام دولت هاي شوراي همکاري خليج فارس که مورد توهين و تهمت شبکه الجزيره قرار گرفته اند و تعهد دوحه به ميثاق امضاء شده در سال 2012 در زمان پادشاهي عبدالله بن عبدالعزيز از جمله شرايط تعيين شده براي بازگشت روابط عربستان، بحرين، امارات و مصر با قطر به حالت عادي است.

منابع رسمي کويت و عربستان سعودي درباره موضوع تعيين شرايط براي قطر و ابلاغ آن از طريق امير کويت به دوحه تاکنون اظهار نظر نکرده اند.

فایننشال تایمز:علت قطع روابط اعراب با قطر

به نوشته روزنامه فایننشال تایمز، دولت قطر حدود 700 میلیون دلار به حکومت ایران و گروه های منطقه ای شیعه که مورد حمایت تهران هستند، پرداخته است.

به گزارش انتخاب، این نشریه در ادامه اورده ست: دوحه این مبلغ را برای ازادی 25 عضو خانواده سلطنتی در عراق و همچنین 50 شبه نظامی شبعه ربوده شده توسط تروریست ها در سوریه پرداخت کرد.

ماجرا از آنجا شروع شد که کتائب الحق (مزدوران سلیمانی) که نزدیک به حکومت ایران است، تعدادی از خانواده سلطنتی قطر را در عراق بازداشت کرد و در عوض خواستار آزادی مبارزان شیعه ربوده شده توسط تروریست ها در سوریه شد. قطر با استفاده از این وضعیت، 200 تا 300 میلیون دلار به گروه های افراطی در سوریه و تحریر الشام پرداخت کرد تا در مقابل مبارزان ربوده شده شیعه آزاد شوند.

به نظر می رسد مهمترین دلیل قطع رابطه اعراب و سعودی با دوحه، پرداخت پول به حکومت ایران بوده است.

دو دیپلمات می گویند که انگیز گروه عراقی برای بازداشت نعدادی از قطری ها، دادن این اهرم به حکومت ایران و حزب الله بوده است که بتوانند ازادی تعدادی از مبارزان شیعه که توسط گروه افراطی تحریر الشام ربوده شده بودند را تضمین کنند.

رویداد۲۴: قدرت‌های سنی حوزه خلیج‌فارس مدت‌ها است که به دنبال جنگ با ایران هستند. شرایط فعلی می‌تواند بهانه‌ای باشد که آن‌ها می‌خواهند.

به گزارش رویداد۲۴ به نقل از فارن پالسی، سارایوو 1914، دوحه 2017؟ ممکن بود در لحظه تاریخی مشابه ترور وارث امپراتوری اتریش-مجارستان باشیم که منجر به جنگ بزرگ شد. این بار اما درگیری احتمالی میان نیروهای سعودی-امارات و ایران است. واشنگتن باید خیلی سریع در جهت توقف این جنگ اقدام کند، نه اینکه منتظر آغاز قتل‌عام و کشتارها باشد.

هدف اسمی عربستان و امارات کشور قطر است که مدت‌ها است از اجماع اعراب حوزه خلیج‌فارس علیه ایران جدا شده است. ریاض و فهرست رو به رشدی از کشورهای عرب روز دوشنبه روابط خود را با این امیرنشین گازخیز قطع کردند و عربستان اعلام کرد مجوز پروازهای قطر را لغو کرده، مرز زمینی را بسته و ورود کشتی‌های قطری به آب‌هایش را ممنوع کرده است. با هر تعریفی، این یک اقدام خصمانه و شیپور جنگ است.

ایران در واکنش به این اقدام، اعلام کرد ک به قطر اجازه می‌دهد از سه بندر خود برای جمع‌آوری مواد غذایی وارداتی که به آن وابستگی دارد، استفاده کند- ژستی که از دیدگاه ریاض و ابوظبی تنها بیانگر روابط خائنانه دوحه با تهران را تأیید می‌کند.

دست‌کم دو روایت ما را به این نقطه رسانده است. اگر دولت قطر را باور داشته باشید، خبرگزاری رسمی قطر در 24 ماه می هک شده بود و یک خبر تقلبی به نقل از امیر این کشور منتشر کرد مبنی بر اینکه «هیچ دلیلی در پس خصومت اعراب با ایران وجود ندارد.» این گزارش که ادعا می‌شود تقلبی است، حمایت قطر از اخوان المسلمین و حامی فلسطینی‌اش، حماس را نشان می‌دهد و تأکید می‌کند که روابط دوحه با اسرائیل نیز خوب است.

قطر خود را قربانی توطئه ریاض و ابوظبی می‌بیند که علیرغم عضویت در شورای همکاری خلیج‌فارس، دشمنی تاریخی با دوحه دارند. دوحه که به زنان اجازه رانندگی می‌دهد و نوشیدن الکل را برای خارجیان مجاز می‌داند، عربستان را متهم می‌کند که چهره وهابیت را خراب می‌کند. درعین‌حال ابوظبی حمایت دوحه از اخوان المسلمین که در امارات ممنوع است را محکوم می‌کند.

اهمیت قطر به‌عنوان کشوری که حدود 200 هزار نفر شهروند دارد را به‌سختی می‌توان توصیف کرد. خارجی‌هایی که در این کشور زندگی می‌کنند گاهی اوقات دچار سردرگمی می‌شوند. این در حالی است که قطر بالاترین نرخ سرانه درآمد روی زمین را دارد. این امارت پس از ایران، بزرگ‌ترین ذخایر گاز نفتی جهان را در اختیار دارد و یک صادرکننده بزرگ از بریتانیا تا ژاپن است.

واشنگتن می‌تواند نقش مهمی در آرام کردن این شرایط بالقوه انفجاری داشته باشد. ممکن است که مقامات آمریکا گمان کرده باشند که قطر در عملکرد تعاملی خود میان آمریکا و ایران، بی‌طرفانه برخورد کرده باشد- اما بروز بحران میان دوحه و ریاض یا کشمکشی که قطر را به دامان ایران می‌اندازد، به نفع هیچ‌کس نیست.

ضمن این‌که به نظر می‌رسد ریاض و امارات در حال راه‌اندازی سایت‌های جایگزین برای نیروهای آمریکایی مستقر در العدید هستند. البته اعتبار آن‌ها آن‌قدر که مدعی هستند خوب نیست. در سال 2003 عربستان نیروهای آمریکا را از پایگاه هوایی ولیعهد سلطان بیرون کرد تا در پی حملات 11 سپتامبر با افراط‌گرایی اسلامی خود مقابله کند. ابوظبی در حال حاضر میزبان تانکر و هواپیماهای شناسایی آمریکا است اما زمان زیادی برای تأسیس یک مرکز فرماندهی مجهز برای جایگزینی تأسیسات در العدید لازم است.

این تقابل آزمونی برای دولت جوان ترامپ است. همین چند هفته پیش بود که در روند تصویربرداری در ریاض، محمد بن زیاد آل نهیان، ولیعهد امارات در کنار امیر تمیم از قطر ایستاد تا بتواند سمت راست رئیس‌جمهور آمریکا قرار بگیرد. حال عربستان و امارات سعی دارند همین کار را در عرصه بین‌المللی انجام دهند. از میان تمام بحران‌های ممکن در خاورمیانه، مشاوران ترامپ احتمالاً هرگز به این یکی اشاره نکرده بودند.

رادیوفردا: گروه دیدبان حقوق بشر سوریه از توافق بر سر تخلیه ساکنان دو شهر شیعه‌نشین و دو شهر سنی‌نشین تحت محاصره در سوریه با میانجی‌گری ایران و قطر خبر می‌دهد.

به گزارش روز چهارشنبه (نهم فروردین) خبرگزاری فرانسه، این چهار شهر بیش از دو سال تحت محاصره‌ای فلج‌کننده قرار داشتند و توافق بر سر تخلیه آنها شامگاه روز سه‌شنبه حاصل شده است.

بر اساس این توافق، تمامی شبه‌نظامیان و خانواده‌های آنها در دو شهر سنی‌نشین مضایا و زبدانی در نزدیکی مرز لبنان در منطقه‌ای که در دست شورشیان مخالف بشار اسد است اجازه خروج از این منطقه را خواهند یافت.

از سوی دیگر، ۱۶ هزار نفر از ساکنان دو شهر شیعه‌نشین فوعه و کفریا در شمال غربی سوریه نیز که در محاصره شورشیان قرار دارند می‌توانند از این مناطق خارج شوند.

آن‌طور که رامی عبدالرحمن، رئیس گروه دیده‌بان حقوق بشر سوریه گفته، این توافق با میانجی‌گری قطر به عنوان حامی شورشیان و ایران به عنوان حامی دولت بشار اسد حاصل شده و شورشیان اسلام‌گرا در استان حلب آن را امضا کرده‌اند.

عبدالرحمن افزوده که عملیات تخلیه این مناطق زودتر از یک هفته دیگر انجام نخواهد شد، اما طرفین برای نشان دادن حسن نیت خود از شب گذشته آتش‌بسی را به اجرا گذاشته‌اند.

در واقع تخلیه این چهار شهر بخشی از توافقی است در سال ۲۰۱۵ که هنوز اجرایی نشده است.

در همین حال به نوشته خبرگزاری رویترز، نیروهای اپوزیسیون سوری می‌گویند که حکومت بشار اسد سعی دارد با امضای این توافقات تخلیه، مخالفان خود را از از شهرهای بزرگ غرب کشور و نزدیک به پایتخت تخلیه کرده و به مناطق دورتر بفرستد.

بیش از ۳۲۰ هزار نفر از زمان آغاز درگیری‌های داخلی در سوریه در سال ۲۰۱۱ جان باخته‌اند و میلیون‌ها نفر نیز آواره شده‌اند.

تلاش‌های متعدد برای برقراری آتش‌بس پایدار در این کشور نیز بارها با شکست مواجه شده است.

اواخر سال میلادی گذشته، ترکیه به عنوان حامی شورشیان و روسیه به عنوان طرفدار دولت اسد، تلاش کردند راه را برای کمک‌رسانی به مردم تحت محاصره هموار کنند، اما درگیری‌ها در بخش‌های مختلف کشور کماکان ادامه یافت.

بی‌بی‌سی: دانفورد نفوذ ایران در منطقه را “بدخواهانه” توصیف کرده است
جوزف دانفورد، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا گفته است که گزارشی در مورد نحوه مقابله نظامی با دولت اسلامی – داعش – در دست تهیه است و در اختیار دونالد ترامپ، رئیس جمهوری قرار خواهد گرفت.

ژنرال دانفورد در سخنرانی در موسسه بروکینگز گفت که این گزارش حاوی “تمامی گزینه‌های نظامی موجود است” و تصمیم گیری نهایی در مورد انتخاب این گزینه‌ها برعهده رئیس جمهوری خواهد بود. در پاسخ به سئوالات مکرر در این مورد که آیا گزینه‌های مورد نظر شامل پیاده کردن نیروی زمینی در عراق یا سوریه خواهد بود یا نه، وی تنها گفت که: “تمامی گزینه‌ها روی میز است.”

دونالد ترامپ کوتاه مدی پس از آغاز دوره ریاست جمهوری خود به ستاد مشترک سی روز فرصت داد تا امکانات نظامی شکست داعش را بررسی کند و گزارشی را برای “تسریع” در جنگ با این گروه به او ارائه دهد.

رئیس ستاد مشترک در سخنان خود گفت که این گزارش، “یک گزارش سیاسی-نظامی است و با کمک و مشارکت شرکای ما در وزارت خارجه، وزارت خزانه داری و جامعه اطلاعاتی” تهیه می‌شود و علاوه بر داعش “حاوی توجه به سایر سازمان‌های تروریستی است.” اشاره ژنرال دانفورد به گروه‌ها و تشکیلاتی است که ایالات متحده آنها را سازمان تروریستی می‌خواند و از جمله شامل شبکه القاعده، جنبش حماس و گروه حزب الله لبنان می‌شود.

در حال حاضر شماری از نظامیان آمریکایی به صورت مستشار به نیروهای عراقی، کرد عراقی و برخی گروه‌های مخالف حکومت سوریه کمک می‌کنند اما رسما از درگیری مستقیم در عملیات جنگی خودداری کرده‌اند هر چند گفته می‌شود که در مواردی، از جمله در عملیات موصل، از نزدیک صحنه عملیات را زیر نظر داشته‌اند.

دونالد ترامپ در جریان مبارزات انتخاباتی بر لزوم شکست داعش تاکید نهاد و نظراتی را در این زمینه مطرح کرد. از جمله او از ایجاد منطقه امن پرواز ممنوع در داخل خاک سوریه حمایت کرده است تا جنگ‌زدگان سوری بتوانند بدون واهمه از حمله نظامی، از جمله از سوی نیروهای دولتی، به این مناطق پناه ببرند. برخی از کارشناسان گفته‌اند که ایجاد چنین مناطقی نه تنها نیازمند اعزام نفرات بیشتری به منطقه است بلکه در صورت از سرگیری عملیات هوایی روسیه در سوریه، می‌تواند به برخورد با روسیه منجر شود.

ماه گذشته برخی از رسانه‌های آمریکایی گفتند که قرار است رئیس جمهوری به ستاد مشترک نود روز فرصت دهد تا نظر خود را در مورد ایجاد منطقه امن گزارش کند.

ژنرال دانفورد گفته است که شرایط جنگ با داعش “بسیار پیچیده است و هر اقدامی، تبعات متعدد دیگری را در پی دارد و ما نمی‌خواهیم گزینه‌هایی را ارائه دهیم که با حل یک مشکل، مشکلات دیگری را ایجاد کند.”

در مورد حضور ایران در سوریه، رئیس ستاد مشترک با یادآوری اظهارات مایکل فلین، رئیس سابق شورای امنیت ملی آمریکا در مورد ایران، گفت که “من از آن زمان تا کنون تغییری در رفتار ایران مشاهده نکرده‌ام و از دیدگاه من، صادرات عمده ایران عبارتست از نفوذ مخرب در سراسر منطقه.” وی افزود: “این انگاره رفتاری طی سال‌های متعدد ادامه داشته است.”

اوایل ماه جاری، مایکل فلین در انتقاد از آزمایش موشکی ایران گفت “ما امروز رسما به ایران اخطار می‌دهیم.” آقای فلین بعدا به دلیل ابهاماتی که در مورد ارتباط او با سفیر روسیه ایجاد شده بود از سمت خود کناره گرفت.

دویچه‌وله: یک کارشناس سیاسی به دویچه‌ وله گفت در هفته‌های گذشته هماهنگی‌هایی با سه کشور منطقه برای یک درگیری نظامی با ایران صورت گرفته است تا آمریکا به بهانه کمک به یکی از آن‌ها وارد عمل شود. او به ایران توصیه کرد خوددار باشد.

یک کارشناس که نخواست نامش فاش شود به دویچه ‌وله فارسی گفت، روندی که آمریکا در مقابل ایران در پیش گرفته شباهت زیادی به مسیری دارد که به جنگ این کشور با عراق منجر شد.

او با اشاره به تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران افزود: «این تحریم‌ها به خودی خود مهم نیستند، اما می‌توانند پیش‌در‌آمد تحریم‌های فراگیر و حتی جنگ باشند، مانند آن‌چه در سال‌های آخر دهه نود در عراق شاهدش بودیم. آمریکا در سال‌های ۱۹۹۶/۹۷ هم با تحریم گروهی از افسران ارشد ارتش عراق و چند تن از دانشمندان پروژه‌های موشکی این کشور شروع کرد. این تحریم‌ها ظرف دو سال فراگیر شد و عراق را فلج کرد. سپس عراق وارد یک درگیری منطقه‌ای شد و به دنبال آن آمریکا به میدان آمد.»

او اضافه کرد: «شبیه چنین سناریویی ظاهرا برای ایران تدارک دیده شده است. برنامه این است که هم‌زمان با اعمال مجدد تحریم‌ها، اگر تنشی در منطقه شروع شد، آمریکا آمادگی داشته باشد که برای حمایت از برخی یا یکی از کشورهایی که به اصطلاح مورد تعرض ایران قرار گرفته، وارد عمل شود.»

بیشتر بخوانید:رئیس پنتاگون: ایران بزرگترین دولت حامی تروریسم است

تاکید این کارشناس بر ضرورت پنهان نگه‌داشتن توانایی نظامی است. او به دویچه‌ وله گفت: «هند سال‌‌ها برنامه موشکی بالستیک داشت و آشکار نمی‌کرد. مسایل امنیت ملی را هیچ کشوری در ویترین نمی‌گذارد و به رخ جهان نمی‌کشد. بخشی از این امنیت ملی پنهان نگه داشتن توان‌های واقعی کشور است. ولی مقام‌های ایرانی تصور می‌کنند اگر این توانایی را نشان دهند، طرف مقابل می‌ترسد و حمله نمی‌کند! این یک نگاه بسیار غیرکارشناسانه است.»

بیشتر بخوانید:واکنش ایران به تحریم‌های آمریکا؛ برگزاری مانور موشکی بزرگ

او با اشاره به این که آمریکا در مورد ایران زمان زیادی وقت صرف نخواهد کرد گفت: «هم‌اکنون تیمی مشغول بررسی این مسئله است که آیا آزمایش‌های موشکی ایران که با شعارنویسی بر روی موشک‌ها علیه اسرائیل همراه بوده و یا سخنان تهدیدآمیز فرماندهان سپاه علیه برخی کشورهای منطقه، می‌تواند نقض برجام باشد یا خیر.»

این کارشناس در عین حال معتقد است که آمریکا موفق نخواهد شد ایران را به وضع عراق بیاندازد، اما می‌تواند ضربات سنگینی بر امنیت و اقتصاد ایران بزند. او گفت: «امکان این که بتوانند ایران را مانند عراق تکه‌پاره کنند، بسیار کم است یا اصلا نیست. ولی می‌توانند فشارها را آنقدر افزایش دهند که سناریو‌های غیرمحتمل را هم به واقعیت نزدیک‌تر کنند. بهای اشتباهات تاکتیکی و استراتژیک رهبری ایران برای مردم این کشور کم نخواهد بود.»

احتمال تحریم‌های فراگیر چقدر است؟

ولی احتمال تبدیل شدن تحریم‌‌های جدید آمریکا علیه ایران به تحریم‌های فراگیر چقدر است؟  تحریم‌های فعلی ایران تا چه اندازه به تحریم‌های آن دوره عراق شباهت دارند؟ این سوال را از مهرداد عمادی، مشاور اقتصادی بین‌المللی در اروپا پرسیدیم.
مهرداد عمادی، مشاور اقتصادی بین‌المللی در اروپا

عمادی نیز بر شباهت تاریخی میان تحریم‌های آن زمان عراق و تحریم‌های جدید علیه ایران دست گذاشت: «روشی که آمریکا در تحریم‌های جدید علیه ایران در پیش گرفته بی‌شباهت به همان روشی نیست که پیش‌تر در عراق آزمایش شد و به قطعنامه ۶۶۱ و تحریم‌های فراگیر انجامید. یعنی اول آمدند و گروهی را در فهرست تحریم قرار دادند و گفتند این‌ها افراد مهمی در برنامه موشکی عراق هستند. آمریکا این افراد را یک‌طرفه تحریم کرد. بعد از آن روی پروژه موشکی عراق دست گذاشتند و گفتند این پروژه بالستیک است و بعد آن را به شورای امنیت بردند. این پروسه‌‌ای بود که فروش نفت عراق را ابتدا به سالی ۲۵ میلیارد دلار، بعد به ۱۱ میلیارد و درنهایت به کم‌تر از ۵،۵ میلیارد دلار کاهش دادند که تنها برای خرید غذا و دارو کفایت می‌کرد.»

او احتمال می‌دهد که حرکتی که آمریکا شروع کرده، با سرعت بسیار بیشتری به ضرر ایران به پیش برده شود.

مهرداد عمادی می‌گوید: «قطعنامه ۶۶۱ چهار بار ارائه شد و از سوی روسیه و فرانسه رد شد، ولی بعد از یک سری صحبت‌های پشت پرده آن‌ها هم همراهی کردند. وقتی قطعنامه ۶۶۱ تصویب شد، عراق مجبور شد برای جلوگیری از این که محاصره کامل نشود، به خاطر اتهام به پروژه موشکی، در تمام مکان‌های پژوهشی، علمی کشور و زیرساخت‌های عراق را باز کند. آمریکا با این روش عملا عراق را فلج کرد. سناریویی که در مورد لیبی هم اجرا شد.»

“آمریکا روی اقدامات تلافی‌جویانه ایران حساب باز کرده است”

تحریم‌های آمریکا علیه ایران با واکنش سپاه پاسداران در قالب رزمایش “مدافعان حریم ولایت” پاسخ داده شد. روابط عمومی سپاه پاسداران ایران گفت هدف این رزمایش “تحقیر تحریم و تهدید” است.
رضا تقی‌زاده، کارشناس برنامه هسته‌ای

رضا تقی‌زاده، کارشناس برنامه هسته‌ای به دویچه ‌وله می‌گوید: «نباید به خاطر یک دستمال قیصریه را به آتش کشید. جمهوری اسلامی از گذرگاهی باریک عبور می‌کند. ممکن است یک آزمایش موشکی تازه ابتکاری باشد که جناح تندرو و سپاهیان به آن مبادرت کرده‌اند ولی در نهایت اگر مملکت وارد جنگ شود یا تحریم‌های لغو شده دوباره برگردند، همه آسیب می‌بینند. شاید اصولگرایان الان به مسئله به عنوان اهرمی برای رقابت انتخاباتی در اردیبهشت‌ماه نگاه می‌کنند و می‌خواهند قدرت اجرایی را به دست بیاورند ولی اگر شرایط کنونی به لحاظ خارجی تغییر کند، امنیت مجموعه حاکمیت به روی خط می‌رود.»

او معتقد است که آمریکا به احتمال قوی روی این تلافی‌جویی حساب کرده است تا با تکیه بر آن به یک ائتلاف تازه علیه ایران شکل دهد. به این معنی که هم تحریم‌های لغو شده را برگردانند و هم فشارهای زیادتری علیه ایران در منطقه وارد کنند. به نظر او دولت ایران در شرایط کنونی “کمی متشنج” به نظر می‌رسد ولی باید با آرامش بیشتری به مسئله نگاه کند و به ناآرامی‌های جاری دامن نزند.

رضا تقی‌زاده افزود: «ما می‌دانیم که در ایران هیچ اقدام مهمی بدون تایید رهبر جمهوری اسلامی صورت نمی‌گیرد و این علی خامنه‌ای است که باید در این نقطه گذر فکر کند که باید منافع اصولگرایان و نظامیان را تامین کند یا مملکت و امنیت کشور را روی خط قرار دهد.»

کدام کشورها از ایران حمایت خواهند کرد؟

حتی اگر برخلاف همه هشدارها، هیچ درگیری منطقه‌ای امنیت ایران را به خطر نیاندازد، اما آن طور که کارشناسان می‌گویند این احتمال وجود دارد که یک بار دیگر تحریم‌هایی گسترده علیه ایران اعمال شوند. بریتانیا، فرانسه و حتی آلمان نسبت به آزمایش‌های موشکی ایران روی خوش نشان نداده و یک صدا آن را “نقض برجام” دانسته‌اند. در این صورت ایران روی کدام متحد می‌تواند حساب باز کند؟ آیا  بجز چین، کشور مقتدر دیگری هم پشت این کشور قرار خواهد گرفت؟ پاسخ مهرداد عمادی منفی است. او می‌گوید: «چین احتمالا هیچ همراهی با آمریکا علیه ایران نخواهد کرد و گرچه ایران را متحد استراتژیک خود در منطقه می‌داند، ولی حمایت چین نمی‌تواند ایران را از پیامدهای سنگین تحریم‌های گسترده‌تر نجات دهد.»

به باور او، ایران وارد فصلی بسیار حساس شده‌است و “در این پنجره زمانی صدای ایران باید فقط صدای وزارت خارجه باشد و هیچ کس دیگری اظهار نظر نکند.” او می‌گوید: «۸۰ درصد دفاع یک کشور نگهداشتن اطلاعات حساس آن کشور است. آمریکا ۱۶ سال هواپیماهای رادارگریز را داشت و افشا نمی‌کرد. ولی ایران هر اتفاقی را در تلویزیون نشان می‌دهد و یکی از فرماندهان سپاه هم درباره‌اش شعار می‌‌دهد. این بهترین راهی است که می‌تواند بهانه به دست کسانی دهد که بگوید پس نباید گذاشت که ایران توان دفاع موشکی خود را ارتقاء دهد.»

مهرداد عمادی تاکید می‌کند که ایران نیاز به کانال‌ها و شبکه‌سازی اقتصادی دارد ولی هیچ‌گاه به این کار اهمیت نداده است. او می‌افزاید: «شبکه‌سازی اقتصادی برای ایران تنها به ایجاد شبکه‌های دلالی محدود بوده است. ایران یک پنجاهم شبکه‌هایی که هند، ترکیه یا چین در اروپا فراهم کرده‌اند را ایجاد نکرده. ایران باید این کار را شروع کند و در کنار رابطه با چین و هند اقتصاد خود را عمیقا به کشورهای اروپایی پیوند بزند. درهم تنیدیگی اقتصاد ایران با جهان خود ترمز مهمی در برابر هجوم‌هایی است که می‌تواند هزینه‌های سنگین اقتصادی داشته باشد. متاسفانه این حر‌ف‌ها در تهران خریداری ندارد. برای این که ما یاد گرفته‌ایم حرف‌های افراطی را بهتر بشنویم. ولی اگر در فصلی باشیم که برای ایران حیاتی باشد که دست از تهدید کردن جهان بردارد، این فصل همین سال ۲۰۱۷ است.»

بیشتر بخوانید: «آزمایش موشکی ایران به سیاست‌های تشنج‌زدایانه خدمت نمی‌کند»

در صورت اعمال تحریم‌های گسترده علیه ایران یک تفاوت مهم با دور قبلی وجود دارد. مهرداد عمادی می‌گوید: «تفاوت این دور از تحریم‌ها  با گذشته وجود واسطه‌ها و شبکه‌ دلالی بود که ایران در دوره قبل داشت. این شبکه اکنون به دلیل برنامه سازمان ملل علیه پولشویی شناسایی شده و کاربرد آن‌ها خیلی کم شده است. اکنون هم سخن برسر ۲۵ نفر یا شرکت نیست. در افق، اتفاق‌های بدتری احتمالا در شرف تکوین است. نباید این تحریم‌ها را کوچک به شمار آوریم. این سرآغاز یک فصل بزرگ است و می‌تواند هم برای اقتصاد و هم امنیت ایران پیامدهای خطرناکی داشته باشد.»

رادیوفردا:ایران در کارزار نظامی رژیم سوریه برای درهم شکستن مقاومت شورشیان در شهر حلب نقش تعیین کننده‌ای ایفا کرده و اکنون به تثبیت «هلال شیعه» و توسعه دامنه نفوذ خود از مرزهای افغانستان تا سواحل دریای مدیترانه نزدیک می شود.

خبرگزاری رویترز در تحلیلی می نویسد فرماندهان سپاه پاسداران و روحانیون ارشد ایران در هفته جاری آنچه را که «شکست تروریستهای وهابی» در سوریه توصیف می کنند ستوده و آنرا در عین حال شکستی برای حامی اصلی شورشیان یعنی حکومت عربستان سعودی می دانند.

شکی نیست تصرف حلب برای حکومت بشار اسد پیروزی بزرگی است و تقریبا با اطمینان می توان گفت که این پیروزی بدون حمایت مالی و نظامی ایران و اعزام پیکارجویان شیعه توسط آن کشور برای کمک به نیروهای دولتی سوریه ممکن نبود.

نقش مهم ایران در سرنوشت جنگ حلب روز چهارشنبه به خوبی آشکار شد. حکومت ایران با تحمیل شروط خود عملا تخلیه مناطق تحت کنترل شورشیان را به تاخیر انداخت. به گفته منابع شورشیان سوریه و سازمان ملل متحد، ایران برای توافق با تخلیه شورشیان در حلب خواست که بطور همزمان تخلیه مجروحان از دو شهر تحت محاصره شورشیان انجام شود.

حکومت ایران با دخالت در جنگ داخلی طولانی سوریه و حمایت نظامی و مالی از رژیم بشار اسد نه فقط روی سرنوشت این جنگ تاثیر گذاشته بلکه نفوذش در سطح منطقه را تقویت کرده است.

برای اولین بار حکومت ایران می تواند نفوذ خود را در بخش گسترده‌ای از خاورمیانه، از جمله عراق، سوریه و لبنان اعمال کند. گسترش نفوذ ایران در تقابل با قدرتهای عربی و سنی منطقه و بخصوص عربستان سعودی است که از سالها پیش در مورد خطر گسترش نفوذ حکومت ایران هشدار داده اند.

علاوه بر تصرف شهر حلب باید پیشروی‌های حکومت شیعه عراق در آزادسازی شهر موصل را هم در نظر گرفت که نیروهای مورد حمایت ایران در آن نقش مهمی ایفا می کنند. هزاران پیکارجوی شیعه که توسط ایران آموزش دیده و در کنار نیروهای دولتی عراق می جنگند، سابقا در سوریه دوشادوش نیروهای بشار اسد می جنگند و وعده داده اند که در صورت لزوم به سوریه بازخواهند گشت.

شبه نظامیان شیعه مورد حمایت ایران برای تصرف شهر تلعفر بین موصل و مرزهای غربی عراق با سوریه می جنگند و اگر این مناطق را تصرف کنند دسترسی بدون مانع ایران به مسیری که به سواحل مدیترانه ختم می شود تضمین خواهد شد.

ایران از سالها پیش در لبنان نفوذ گسترده‌ای دارد و از طریق گروه حزب الله لبنان که قدرتمندترین نیروی سیاسی و نظامی کشور است در سیاست آن کشور دخالت می کند. حزب الله لبنان نیز در سوریه در کنار نیروهای دولتی می جنگد.

تثبیت نفوذ ایران از طریق «هلال شیعه» در سطح منطقه به شکل چشمگیری برقدرت منطقه‌ای ایران خواهد افزود. در عین حال ایران با توسعه نفوذش در سوریه و لبنان می تواند برای اسرائیل خطرات بیشتری ایجاد کند. از نگاه حکومت ایران ادامه تهدید اسرائیل در این مناطق مهمترین عامل بازدارنده هرگونه تعرض اسرائیل به ایران است.

افزایش قدرت منطقه‌ای ایران برای قدرتهای سنی منطقه هزینه‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی سنگینی خواهد داشت. ولی برخی از صاحبنظران معتقدند هیچ تضمینی وجود ندارد که ایران بتواند این محدوده بزرگ از نفوذ منطقه‌ای خود را حفظ کند.

کارشناسان و دیپلمات‌های آشنا به وضعیت خاورمیانه به نقش مهم فرماندهان سپاه پاسداران در جنگ داخلی سوریه و پیشروی‌های شیعیان و ارتش عراق اشاره می کنند. به گفته آنها عملکرد ایران در تجهیز و بسیج نیروهای وابسته به خود بسیار موفقیت آمیز بوده چون حکومت ایران در تشکیل دادن نیروهای وابسته و جنگهای نیابتی به نسبت رقبای خود از جمله عربستان سعودی تجربه بیشتری دارد.

در عین حال یکی دیگر از عوامل موفقیت ایران حمایت کامل آیت الله خامنه‌ای و جناح تندرو حکومت از دخالت نظامی این کشور در جنگ داخلی سوریه و جا انداختن آن برای بخشی از افکار عمومی در ایران بوده است.

این جناح‌ها که همواره در مورد تهدیدهای خارجی علیه موجودیت ایران صحبت می کنند توانسته اند صحنه نبرد در سوریه و یا عراق را بعنوان بخشی از کارزار مشروع ایران برای دفاع از موجودیت خود جلوه دهند.

به گفته دیپلمات‌ها توجیه جنگ هایی که در خارج از مرزهای ایران روی می دهد و در آن مردم ایران تلفات نمی دهند ساده تر است. حکومت ایران با انتقال میدان نبرد برای توسعه نفوذش به خارج از مرزها تا حد زیادی موفق شده مصائب و رنجهای جنگ را از مردم کشورش دور نگاه دارد.