اخبار

رادیوفردا: درگیری نظامی میان ایران و اسرائیل، که پس از حملات اسرائیل به نقاط مختلف ایران آغاز شد و شدت گرفت،‌ پرسش‌های مهمی درباره هدف و پیامدهای واقعی این عملیات در محافل سیاسی و فنی مطرح کرده است.

مارک هیبز، تحلیلگر مؤسسه کارنگی در برلین، در گفت‌وگو با رادیوفردا این احتمال را مطرح می‌کند که حملۀ اخیر ممکن است هدفی فراتر از بازداشتن هسته‌ای داشته باشد و از جمله موضوع «تغییر رژیم» مطرح باشد.

در همین حال آقای هیبز می‌گوید از آن‌جا که ایران ممکن است «‌در کوتاه‌مدت قادر به عبور از یک آستانه و دستیابی به توانایی سلاح‌های هسته‌ای باشد و این اتفاق پیشتر نیفتاده،‌ سطح دیپلماسی برای جلوگیری از گسترش نزاع بسیار بیشتر از موارد مشابه پیشین خواهد بود».

ارزیابی اولیه شما از حمله بامداد جمعه اسرائیل چیست؟

اطلاعاتی که تاکنون داریم، سؤالات بیشتری را نسبت به پاسخ‌ها مطرح می‌کند. اول از همه، البته ما نمی‌دانیم و ممکن است فهمیدن این موضوع زمان ببرد، ما نمی‌دانیم که حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران چقدر خسارت وارد کرده است. این یک سؤال بسیار مهم است زیرا پس از حملات، باید این سؤال مطرح شود که ایران با چه سرعتی می‌تواند برنامه هسته‌ای خود را بازسازی کند و به خصوص با چه سرعتی می‌تواند غنی‌سازی اورانیوم تحریک‌آمیز را در هر یک از سایت‌هایی که دارد از سر بگیرد.

این مهم است زیرا این حمله تا حدی ممکن است واکنشی از سوی ایران را برانگیزد، که تهدید کرده است که در صورت تشدید چشمگیر خصومت‌های اسرائیل یا ایالات متحده علیه برنامه هسته‌ای ایران، آن را انجام خواهد داد.

این سؤال به طور فزاینده‌ای مطرح شده است که آیا ایران در نتیجه این حملات از ان‌پی‌تی خارج خواهد شد یا خیر. پاسخ ایران ممکن است به میزان خسارت، میزان آسیب به تأسیسات بستگی داشته باشد.

بسیار محتمل است که در روزهای آینده شاهد تصاویری باشیم که به نظر می‌رسد عکس‌هایی چشمگیر از خسارات بمباران و دود و آتش و چیزهای دیگر و مکان‌هایی در ایران باشند، که ممکن است برای ناظر این تصور را ایجاد کند که حملات در تخریب این تأسیسات موفقیت‌آمیز بوده‌اند.

اما در واقع، مسئله اینجاست که آیا این حملات در از کار انداختن و تخریب تجهیزاتی که ممکن است در سنگرها یا در مکان‌هایی زیر زمین قرار داشته باشند، موفق بوده‌اند یا خیر؛ مکان‌هایی که ایران، به دلیل ترس از حمله، با راه‌اندازی آنها در زیر زمین یا نصب آنها در زیر زمین، یا ایجاد حفاظت فیزیکی بسیار بسیار محکم برای این تأسیسات برای جلوگیری از حمله موفقیت‌آمیز از آن‌ها محافظت کرده است.

اما حتی اگر در تخریب موفق باشد، همیشه این صحبت مطرح بوده است که شما نمی‌توانید دانش موجود در کشور را بمباران کنید. بله، شش دانشمند کشته شده‌اند، اما دانش هنوز وجود خواهد داشت.

بله، اساساً برخی در اسرائیل در گذشته نگرانی خود را در مورد نتیجه انجام چنین حمله‌ای با نامیدن چنین عملیاتی به عنوان چمن‌زنی ابراز کرده‌اند.

به عبارت دیگر، مثل این است که یک ماشین چمن‌زنی بردارید و چمن را کوتاه کنید، اما چمن اساساً دوباره رشد خواهد کرد. شما چمن را نابود نکرده‌اید. شما چمن را کوتاه کرده‌اید، اما می‌تواند دوباره رشد کند.

این‌گونه است که برخی نگرانی خود را در مورد آنچه اتفاق خواهد افتاد ابراز می‌کنند. این دانش وجود خواهد داشت. البته اگر تجهیزات به طور کامل نابود شوند، یک عقب‌گرد جدی رخ داده است.

سپس این سؤال مطرح می‌شود که چقدر طول می‌کشد تا ایران این برنامه را بازسازی کند. بنابراین ممکن است افرادی که این حمله را انجام داده‌اند، علاوه بر حمله به تأسیسات و حداقل عقب راندن ایران برای مدت معینی، هدف تغییر رژیم در کشور را داشته باشند؛ جایی که اساساً گسترش درگیری علیه ایران توسط اسرائیل، از نظر آن‌ها، ممکن است منجر به تلاش برای سرنگونی حکومت یا تغییر حکومت و در نتیجه تغییر سیاست هسته‌ای اساسی ایران به سمت سیاست همکاری شود.

یعنی شما فکر می‌کنید این حمله ممکن است آن‌طور که اسرائیل می‌گوید پیشگیرانه نبوده باشد، بلکه یک دستور کار بزرگ‌تر مانند تغییر رژیم در پشت آن نهفته است.

درست است. ما نمی‌دانیم چه چیزی در پشت تصمیم نتانیاهو برای انجام این کار نهفته است. واضح است که در گذشته، دولت اسرائیل عزم اصلی خود را برای مقابله با تهدید حمله ایران به اسرائیل با دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای ابراز کرده است. و

بدون شک بحثی بین دولت‌های درگیر در این مورد وجود دارد که ایران چقدر به دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای نزدیک است. این بحث مدت‌هاست که ادامه دارد و بستگی به این دارد که شما چه تصوری از پیش‌بینی خود برای تبدیل شدن ایران به یک کشور دارای سلاح هسته‌ای دارید. بنابراین این موضوعی است که به سختی می‌توان آن را قطعی کرد. این موضوع بر اساس اطلاعاتی است که بیشتر آن‌ها را در اختیار نداریم.

در روزهای آینده، احتمالاً یک مسئله مطرح خواهد شد. علاوه بر این سؤال که دولت ایالات متحده در این مورد چه می‌داند، سؤالاتی در مورد نقش و جایگاه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی وجود دارد. در مورد ایالات متحده، در روزها و هفته‌های آینده خواهیم دید که آیا ایالات متحده در متقاعد کردن موضع خود مبنی بر این‌که در این ماجرا دخیل نبوده و در آن شرکت نداشته است، موفق خواهد شد یا خیر.

از دیدگاه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، فکر می‌کنم باید سؤالاتی پرسیده شود و این سؤال مطرح خواهد شد که آیا اطلاعاتی به صورت غیررسمی یا رسمی توسط طرف‌هایی که اطلاعاتی در مورد آماده‌سازی برای حمله داشتند، در اختیار آژانس قرار گرفته است یا خیر.

من این سؤال را فقط به این دلیل می‌پرسم که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در انجام راستی‌آزمایی بسیار دخیل است. ایران برنامه هسته‌ای بسیار پیچیده‌ای دارد. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به‌سختی تلاش می‌کند تا فعالیت‌های ایران را روزانه راستی‌آزمایی کند. بنابراین سؤال این است که آیا آژانس و پرسنل آن در طول حمله در معرض خطر بوده‌اند یا خیر.

آیا سازوکاری برای ایران وجود دارد که این حملات متوقف شود؟ زیرا آنچه رئیس جمهور آمریکا ساعتی پیش به صورت آنلاین منتشر کرد و اظهارات نخست وزیر اسرائیل، به نظر می‌رسد که این تازه آغاز کار است و می‌تواند برای مدتی ادامه یابد. آیا راهی برای ایران، به عنوان یک عضو پیمان عدم اشاعه یا ان‌پی‌تی، وجود دارد که این حملات علیه تأسیسات هسته‌ای خود را متوقف کند؟

این اولین بار نیست که به تأسیسات هسته‌ای حمله می‌شود. ما در سال‌های اخیر شاهد خشونت علیه تأسیسات هسته‌ای در اوکراین بوده‌ایم. سابقه‌ای از حملات علیه تأسیسات هسته‌ای در خاورمیانه وجود دارد. در این موارد، آنچه بلافاصله اتفاق می‌افتاد این بود که جلسه‌ای با حضور مدیرکل برگزار می‌شد که اعضای هیئت مدیره آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، از جمله کشوری که تأسیسات آن مورد حمله قرار گرفته بود، در آن حضور داشتند.

معمولاً آنچه اتفاق می‌افتد این است که ابراز تأسف کشورهای عضو از چنین حمله‌ای صورت می‌گیرد. سپس پیامی به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارسال می‌شود تا این رویدادها را بررسی کند.

بنابراین من گمان می‌کنم که این دوباره اتفاق خواهد افتاد. بسیار محتمل است که به دلیل ماهیت وخیم این موضوع و احتمال این‌که ایران در بدترین حالت ممکن است از ان‌پی‌تی خارج شود، دیپلماسی برای رسیدگی به این موضوع بسیار فشرده باشد.

این فراتر از سطح دیپلماسی‌ای خواهد بود که قبلاً در چنین مواقعی دیده‌ایم، زیرا در این مورد خاص ما در مورد کشوری صحبت می‌کنیم که تأسیسات هسته‌ای آن در یک دوره زمانی بسیار حساس توسط یک دشمن مورد حمله قرار گرفته است.

کشوری که مورد حمله قرار گرفته ممکن است در کوتاه مدت قادر به عبور از یک آستانه و دستیابی به توانایی سلاح‌های هسته‌ای باشد. این قبلاً اتفاق نیفتاده است. این بدان معناست که این وضعیت بسیار جدی‌تر از موارد قبلی است.

من انتظار دارم که دیپلماسی در حال حاضر در سطح بسیار بالایی باشد تا جلوی این امر را بگیرد و سعی کند حمله را مهار و محدود کند و به نوعی به توافقی برسد که در آن بحث با ایران باید در مورد آینده برنامه هسته‌ای آن صورت گیرد.

رادیوفردا: تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی لحظۀ برخورد موشک به تاسیسات هسته‌ای نطنز را نشان می‌دهد. تاسیسات هسته‌ای نطنز از جمله مناطقی بود که در جریان حملۀ بامداد جمعه اسرائیل هدف قرار گرفت.
از سوی دیگر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شبکه ایکس خبر داد که «مقام‌های ایرانی به آژانس اطلاع داده‌اند که نیروگاه هسته‌ای بوشهر هدف قرار نگرفته است و هیچ افزایشی در سطح پرتوهای رادیواکتیو در سایت نطنز مشاهده نشده است».

تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی لحظۀ برخورد موشک به تاسیسات هسته‌ای نطنز را نشان می‌دهد.

تاسیسات هسته‌ای نطنز از جمله مناطقی بود که در جریان حملۀ اسرائیل هدف قرار گرفت.

از سوی دیگر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شبکه ایکس خبر داد که «مقام‌های ایرانی به آژانس اطلاع داده‌اند… pic.twitter.com/E4X7ea3LVC

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) June 13, 2025

زندگی عمومی در اسرائیل «به حالت تعطیل در آمده است»

خبرگزاری آلمان گزارش داد که پس از حملات گسترده اسرائیل به ایران، زندگی عمومی در اسرائیل تا حد زیادی به حالت تعطیل در آمده است.

روزنامه اسرائیلی هاآرتص روز جمعه گزارش داد که اسرائیل دستور بسته شدن مدارس، مغازه‌ها و ادارات را صادر کرده است و تنها سوپرمارکت‌ها برای تأمین اقلام ضروری باز باقی مانده‌اند.

خدمات اضطراری اسرائیل به دلیل بیم از حملات انتقام‌جویانه ایران از شهروندان خواسته است که خون اهدا کنند.

مراکز خرید، اماکن برگزاری رویدادها، موسسات فرهنگی و اماکن مذهبی در اسرائیل نیز تعطیل شده‌اند.

فرماندهی جبهه داخلی اسرائیل به ساکنان هشدار داده است که در نزدیکی پناهگاه‌ها بمانند یا در ساختمان‌های عمومی مانند مدارس پناه بگیرند.

تصویری از خانهٔ منسوب به علی شمخانی پس از حمله اسرائیل

رسانه‌ها در ایران تصویری از خانۀ منسوب به علی شمخانی پس از حملۀ اسرائیل منتشر کرده‌اند.

کانال نورنیوز نزدیک به علی شمخانی، مشاور علی خامنه‌ای، گزارش داد که این فرمانده نظامی جمهوری اسلامی در حملات اسرائیل به محل زندگی‌اش هدف قرار گرفته و «به شدت زخمی و به بیمارستان منتقل شده است».

این کانال نوشت: «آخرین اخبار دریافتی از وضعیت دریابان علی شمخانی حاکی است که او صبح امروز در جریان حمله به محل اقامتش مجروح شده و در شرایط جسمی سخت به یکی از بیمارستان‌های تهران منتقل شده است».

رسانه‌ها در ایران تصویری از خانۀ منسوب به علی شمخانی پس از حملۀ اسرائیل منتشر کرده‌اند.

کانال نورنیوز نزدیک به علی شمخانی، مشاور علی خامنه‌ای، گزارش داد که این فرمانده نظامی جمهوری اسلامی در حملات اسرائیل به محل زندگی‌اش هدف قرار گرفته و «به شدت زخمی و به بیمارستان منتقل شده… pic.twitter.com/zRtEiwKvaO

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) June 13, 2025

دولت ایران، اسرائیل را به آغاز جنگ متهم کرد

دولت جمهوری اسلامی ایران در بیانیه‌ای، اسرائیل را به آغاز جنگ متهم کرد.

در این بیانیه آمده است: حمله اسرائیل که هم‌زمان با فرایند مذاکرات هسته‌ای روی داد «نشانه ترس اسرائیل از قدرت اقناع و دفاع ایران است».

دولت جمهوری اسلامی،‌ انتقام را «حق مشروع» ایران دانست و تاکید کرد که با اسرائیل تنها باید با «زبان قدرت» سخن گفت.

این بیانیه افزود با حمله اسرائیل، جهان بهتر اصرار ایران را بر «غنی سازی، فناوری هسته‌ای و توان موشکی» درک می‌کند.

دولت جمهوری اسلامی ایران از شورای امنیت خواست تا در برابر آن‌چه که «فروپاشی بین‌المللی حیثیت و موجودیت خود» خواند، دفاع کند و در عین حال تاکید کرد که «انتقام نزدیک است».

وزیر خارجه ژاپن حملات اسرائیل به ایران را به شدت محکوم کرد.

تاشی تاکیشی ایوایا روز جمعه در توکیو به خبرنگاران گفت که این کشور «قویاً» حملات هوایی اسرائیل به ایران را محکوم می‌کند و خواستار خویشتنداری همه طرفین است.

او افزود: «ما به شدت اقدام اخیر را که اوضاع را تشدید می‌کند، محکوم می‌کنیم».

ایوایا همچنین تاکید کرد: «صلح و ثبات در منطقه خاورمیانه برای ژاپن بسیار مهم است و از همه طرف‌ها می‌خواهیم که حداکثر خویشتن‌داری را نشان دهند و اوضاع را آرام نگه دارند».

آژانس: نیروگاه اتمی بوشهر هدف حملات اسرائیل قرار نگرفته است

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شبکه ایکس خبر داد که «مقام‌های ایرانی به آژانس اطلاع داده‌اند که نیروگاه هسته‌ای بوشهر هدف قرار نگرفته است و هیچ افزایشی در سطح پرتوهای رادیواکتیو در سایت نطنز مشاهده نشده است».

“Iranian authorities have informed the IAEA that the Bushehr Nuclear Power Plant has not been targeted and that no increase in radiation levels has been observed at the Natanz site.” – DG @rafaelmgrossi https://t.co/3oDMwFZKPq

— IAEA – International Atomic Energy Agency ⚛️ (@iaeaorg) June 13, 2025

ارتش اسرائیل: ایران در حال نزدیک شدن به نقطه بدون بازگشت هسته‌ای است

ارتش اسرائیل روز جمعه اعلام کرد اطلاعات جمع‌آوری‌شده نشان می‌دهد که ایران در حال نزدیک شدن به «نقطه بدون ‌بازگشت» در برنامه هسته‌ای خود است.

در بیانیه‌ این ارتش آمده است: «در ماه‌های اخیر، اطلاعات جمع‌آوری‌شده شواهدی را ارائه کرده که نشان می‌دهد رژیم ایران در حال نزدیک شدن به نقطه بدون ‌بازگشت است».

این بیانیه افزود: «تلاش‌های رژیم ایران برای تولید هزاران کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده، در کنار تأسیسات غنی‌سازی متمرکز و تقویت‌شده در تأسیسات زیرزمینی، به رژیم ایران امکان می‌دهد تا اورانیوم را در سطح نظامی غنی‌سازی کند، و در نتیجه بتواند در مدت زمان کوتاهی به سلاح هسته‌ای دست یابد».

سخنگوی ارتش اسرائیل: ایران بیش از۱۰۰ پهپاد به اسرائیل شلیک کرده است

ارتش اسرائیل لحظاتی پیش اعلام کرد که ایران بیش از صد پهپاد را در ساعات گذشته به سمت خاک این کشور شلیک کرده است و در تلاش برای رهگیری آن‌ها است.

ارتش اسرائیل همچنین گفت که در حملات بامداد جمعه به ایران، ۲۰۰ جنگنده این کشور شرکت داشتند که حدود ۱۰۰ هدف را مورد حمله قرار دادند.

افی دفریین، سخنگوی ارتش اسرائیل، به خبرنگاران گفت: «خلبانان ما اهداف نظامی و اهداف مربوط به برنامهٔ هسته‌ای ایران را در مناطق مختلف هدف قرار دادند و هنوز در حال انجام این حملات هستند».

تصاویری از حملات اسرائیل به ایران

تصاویری از حملات اسرائیل به ایران در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

اسرائیل بامداد جمعه ۲۳ خرداد چندین شهر ایران از جمله تهران را هدف حملات هوایی خود قرار داد.

گزارش‌های رسیده حاکی است که مرکز غنی‌سازی اورانیوم در نطنز نیز بارها هدف حملات ارتش اسرائیل قرار گرفته و دود سیاهی از محل بلند شده است.

شبکه خبر تلویزیون جمهوری اسلامی ایران در زیرنویس برنامه‌های خود اعلام کرد که حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران، غلامعلی رشید، فرمانده قرارگاه خاتم‌الانبیا، فریدون عباسی، رئیس سابق سازمان انرژی اتمی، و محمد مهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد، در حملات اسرائیل کشته شده‌اند.

تصاویری از حملۀ اسرائیل که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌اند.

اسرائیل بامداد جمعه ۲۳ خرداد چندین شهر ایران از جمله تهران را هدف حملات هوایی خود قرار داد.

گزارش‌های رسیده حاکی است که مرکز غنی‌سازی اورانیوم در نطنز نیز بارها هدف حملات ارتش اسرائیل قرار گرفته و دود سیاهی از محل… pic.twitter.com/QRvfQL2Pot

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) June 13, 2025

عربستان حملات اسرائیل به ایران را محکوم کرد

وزارت خارجهٔ عربستان سعودی در بیانیه‌ای حملات اسرائیل به ایران را محکوم و آن را «تجاوز آشکار اسرائیل» توصیف کرد.

عربستان حملهٔ اسرائیل را «تعرض به حاکمیت و امنیت ایران و نقض‌کننده قوانین بین‌المللی» دانست.

عربستان سعودی در بیانیه خود از جامعه جهانی و شورای امنیت خواست ضمن عمل به مسئولیت خود، «این تجاوز» را متوقف کنند.

رادیوفردا: خبرگزاری‌های ایران مدعی شدند که نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی مجموعه‌ای بزرگ از اسناد حساس اسرائیلی را به‌دست آورده‌اند که برخی از آن‌ها مربوط به برنامه‌ها و تاسیسات هسته‌ای این کشور است.

اسرائیل هنوز هیچ واکنش رسمی به این خبر که روز شنبه ۱۷ خرداد منتشر شد، نشان نداده است و مشخص نیست آیا این گزارش با هک یک مرکز تحقیقات هسته‌ای اسرائیل در سال گذشته مرتبط است یا نه.

انتشار این خبر در در حالی است‌ که تنش‌ها بر سر برنامه هسته‌ای ایران افزایش یافته است.

خبرگزاری صداوسیما در این زمینه به نقل از «منابع مطلع دستگاه اطلاعاتی» مدعی شد که ایران «به انبوهی از اطلاعات و اسناد راهبردی و حساس» اسرائیل، از جمله «هزاران سند مربوط به پروژه‌ها و تاسیسات اتمی آن» دست یافته است.

در ادامهٔ این گزارش آمده که «اگرچه عملیات دستیابی به اسناد مذکور چندی پیش انجام شده اما حجم بسیار زیاد اسناد و ضرورت انتقال امن کل محموله به داخل کشور موجب سکوت خبری تا حصول اطمینان از رسیدن تمامی آن‌ها به اماکن محافظت‌شده مورد نظر بوده است».

این منابع افزوده‌اند: «فراوانی اسناد در حدی است که بررسی آن‌ها و مشاهده تصاویر و فیلم‌ها زمان قابل توجهی را مصروف خود کرده است».

خبرگزاری صداوسیما و سایر منابع خبری ایران که این گزارش را به صورت یکسان منتشر کرده‌اند، جزئیات خاصی درباره محتویات اسناد ارائه نکردند.

ایران و اسرائیل از زمان انقلاب بهمن ۱۳۵۷ دشمن تمام عیار یکدیگر بوده‌اند. دو کشور در سال گذشته، بارها تا آستانه جنگ رفتند و چند بار مواضع نظامی هم را بمباران و موشک‌باران کردند.

رهبران جمهوری اسلامی در چند دههٔ گذشته همواره خواستار نابودی اسرائیل شده‌اند.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در سال ۲۰۱۸ اعلام کرد که مأموران اسرائیلی، «آرشیو» بزرگی از اسناد در انباری در تورقوزآباد در نزدیکی تهران، پایتخت، کشف کردند که نشان می‌دهد ایران برخلاف آنچه که قبلاً اعلام کرده بود، فعالیت‌های هسته‌ای بیشتری انجام داده است.

این اسناد محرمانه، سؤال‌های فراوانی دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای ایران پیش آورده است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سال‌های اخیر به دنبال پاسخ به آن‌ها از سوی ایران بوده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تهدید کرده است که در صورت عدم توافق تهران با واشینگتن بر سر برنامه هسته‌ایش، ایران هدف حملات هوایی قرار می‌گیرد.

دو کشور در حال حاضر بر سر غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران به بن‌بست رسیده‌اند.

در حالی‌که آمریکا خواستار توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم در مذاکرات برای حل‌وفصل پرونده چند دهه‌ای برنامه هسته‌ای ایران است، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز ۱۴ خرداد اعلام کرد که کنار گذاشتن غنی‌سازی اورانیوم «کاملاً» برخلاف منافع کشور است، و آن را رد کرد.

بی‌بی‌سی: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تازه‌ترین گزارش فصلی خود اعلام کرد که انباشت سریع اورانیوم با غنای بالای ایران، «باعث نگرانی جدی» است. در گزارش دیگری رافائل گروسی، مدیرکل آژانس از «همکاری کمتر از حد انتظار» تهران در زمینه نظارت بر برنامه هسته‌ای ایران انتقاد کرده است. این دو گزارش بلافاصله واکنش اسرائیل را در پی داشت که آن را «هشدار روشنی» مبنی بر «عزم ایران برای به سرانجام رساندن برنامه تسلیحاتی اتمی» آن کشور توصیف کرد.

آقای گروسی در «گزارش جامع» برنامه اتمی ایران اعلام کرده که آن کشور در سال جاری میلادی ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد خود را از ۲۷۴/۸ کیلوگرم در اوایل فوریه به ۴۰۸/۶ کیلوگرم در بهار امسال افزایش داده است.

اورانیوم با غنای ۶۰ درصد از نظر خلوص به سطح مورد نیاز برای تسلیحات هسته‌ای که حدود ۹۰ درصد است، بسیار نزدیک است.

ایران بارها تأکید کرده که به‌دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای نیست اما در عین حال برنامه غنی سازی اورانیوم را حق خود می داند و گفته از آن دست برنخواهد داشت.

بر اساس گزارش مدیرکل آژانس، ایران تنها کشور فاقد سلاح هسته‌ای است که اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی‌سازی می‌کند.

در گزارشی جداگانه و جامع، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از «همکاری کمتر از حد انتظار» تهران در زمینه نظارت بر برنامه هسته‌ای ایران انتقاد کرده است.

این گزارش بنابر درخواست اعضای شورای حکام و بر اساس قطعنامه این شورا تهیه شده است.

در این گزارش همچنین آمده است: «در حالی‌که ایران به همکاری در زمینه اجرای پادمان‌های معمول ادامه می‌دهد، در برخی جنبه‌ها همکاری آن با آژانس کمتر از سطح رضایت‌بخش بوده است.»

مدیرکل در این گزارش به‌ویژه به «عدم پیشرفت ایران در ارائه توضیح درباره مواد هسته‌ای کشف‌شده در سایت‌های اعلام‌نشده» اشاره کرده است.

«به‌طور مشخص، ایران بارها یا به سؤالات آژانس پاسخ نداده، یا پاسخ‌های فنی و معتبر ارائه نکرده و برخی از مکان‌ها را طبق فهرست این گزارش پاک‌سازی کرده که این مسئله باعث مختل شدن فعالیت‌های راستی‌آزمایی آژانس شده است.»

خبرگزاری بلومبرگ می‌گوید نسخه‌ای از گزارش محرمانه را در اختیار دارد که در آن مدیرکل آژانس گفته «قادر نیست تضمین دهد که برنامه هسته‌ای ایران صرفاً صلح‌آمیز است.»

هر دو گزارش مدیرکل در جریان نشست شورای حکام که اواخر خرداد برگزار می‌شود، بررسی خواهد شد.

واکنش دفتر نخست‌وزیر اسرائیل به گزارش‌های آژانس

پس از انتشار گزارش‌های جدید مدیرکل آژانس درباره ایران، اسرائیل به آن واکنش نشان داده و جمهوری اسلامی ایران را به داشتن عزمی راسخ برای دستیابی به سلاح هسته‌ای متهم کرد.

در بیانیه‌ دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل آمده است که این گزارش «هشدار روشنی» است مبنی بر این‌که «ایران کاملاً مصمم است برنامه تسلیحات هسته‌ای خود را به سرانجام برساند.»

بر پایه این بیانیه: «چنین سطحی از غنی‌سازی تنها در کشورهایی وجود دارد که به‌طور فعال به دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای هستند و هیچ توجیه غیرنظامی‌ برای آن وجود ندارد.»

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود به‌صورت یک‌جانبه ایالات متحده را از توافق اتمی برجام با ایران خارج شد.

این توافق در ازای محدودسازی برنامه هسته‌ای ایران، رفع تحریم‌های شورای امنیت و تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا را در پی داشت و در جریان تصویب قطعنامه‌ ۲۲۳۱ در شورای امنیت، به تأیید سازمان ملل متحد هم رسید.

در حال‌ حاضر تحریم‌های اتمی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال می‌شود اما دو کشور از اواخر فروردین امسال مذاکراتی را با هدف یک توافق اتمی تازه شروع کردند.

هر دو دولت ایران و آمریکا از آنچه «پیشرفت در مذاکرات» می‌خوانند، ابراز خرسندی می‌کنند اما خبرگزاری رویترز به نقل از دیپلمات‌های اروپایی گفته است که با محتوای انتقادی گزارش اخیر آژانس از ایران، سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان همراه با ایالات متحده به دنبال تهیه پیش‌نویس قطعنامه‌ای علیه ایران هستند.

سه دولت اروپایی پیش‌ از این گفته بودند که در صورتی‌ که آژانس از نحوه همکاری ایران رضایت نداشته باشد، امکان دارد از سازوکار پیش‌بینی‌شده در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل موسوم به سازوکار ماشه، برای بازگشت خودکار تحریم‌های شورای امنیت استفاده کنند.

مهلت تصمیم‌گیری درباره این موضوع، مهرماه امسال به پایان می‌رسد.

صدای آمریکا: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه تأیید کرد که به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، توصیه کرده تا از هرگونه اقدامی درباره جمهوری اسلامی که ممکن است به روند گفت‌وگوهای جاری میان واشنگتن و تهران آسیب بزند، خودداری کند.

دونالد ترامپ در پاسخ به خبرنگاری که پرسید آیا هشداری به نتانیاهو درباره حمله به مواضع جمهوری اسلامی داده است، گفت: «خب، می‌خواهم صادق باشم. بله، این کار را کردم. سؤال بعدی لطفاً؟»

او در ادامه افزود: «این یک هشدار نبود. فقط گفتم که فکر نمی‌کنم در حال حاضر چنین اقدامی مناسب باشد. ما در حال گفت‌وگوهای بسیار خوبی با آن‌ها هستیم و در این شرایط، چنین رفتاری به‌جا نخواهد بود. ما به توافقی نزدیک شده‌ایم و اقدام نظامی در این مقطع ممکن است این روند را مختل کند.»

او همچنین افزود: «البته وضعیت می‌تواند به‌سرعت تغییر کند، حتی با یک تماس تلفنی. اما در حال حاضر به‌نظر می‌رسد که طرف‌ها تمایل دارند به یک توافق برسند، و اگر این اتفاق بیافتد، می‌توان از جان‌های زیادی محافظت کرد.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که وب‌سایت آکسیوس پیش‌تر گزارش داده بود که در جریان گفت‌وگوی اخیر میان ترامپ و نتانیاهو، رئیس‌جمهور آمریکا مخالفت خود را با احتمال اقدام نظامی اسرائیل علیه تأسیسات هسته‌ای ایران اعلام کرده است.

این گزارش گفته بود که اسرائیل در حال آماده‌سازی برای حملات احتمالی در صورت شکست مذاکرات است.

ترامپ تأکید کرد: «اگر بتوانیم به توافقی برسیم که از استحکام کافی برخوردار باشد – توافقی با سازوکارهای دقیق نظارتی و بدون تکیه بر اعتماد، چون من اصولاً به کسی اعتماد ندارم – در آن صورت نیازی به اقدام نظامی نخواهد بود.»

او افزود: «من به‌دنبال توافقی جدی هستم؛ توافقی که به بازرسان ما اجازه دهد به‌طور کامل نظارت کنند، آنچه را لازم است توقیف کنند، و در صورت نیاز، تجهیزات مشکوک را از بین ببرند، بدون آن‌که جانی گرفته شود.»

رئیس جمهور آمریکا در ادامه گفت: «ما می‌توانیم یک مرکز مشکوک را تخریب کنیم، اما وقتی که کسی داخل آن نیست؛ نه اینکه منتظر بمانیم تا پر از افراد شود و بعد آن را هدف قرار دهیم. دو راه برای اقدام وجود دارد.»

به‌گفته دونالد ترامپ مقامات ایرانی «هنوز باید با مراحل نهایی یک سند موافقت کنند، اما فکر می‌کنم ممکن است از آنچه که اتفاق می‌افتد، بسیار شگفت‌زده شوید. و این می‌تواند برای آن‌ها یک اتفاق عالی باشد.»

او در ادامه گفت: «ما در مورد ایران بسیار خوب پیش می‌رویم، و فکر می‌کنم که قرار است شاهد چیزی بسیار معقول باشیم، چون فقط دو نتیجه ممکن است. شما می‌دانید آن دو نتیجه چیست. یک نتیجه هوشمندانه وجود دارد و یک نتیجه خشونت‌آمیز، و فکر نمی‌کنم کسی بخواهد نتیجه دوم را ببیند. اما فکر می‌کنم پیشرفت زیادی کرده‌ایم، و خواهیم دید چه می‌شود. آن‌ها هنوز باید با مراحل نهایی یک سند موافقت کنند، اما فکر می‌کنم ممکن است از آنچه که اتفاق می‌افتد، بسیار شگفت‌زده شوید. و این می‌تواند برای آن‌ها یک اتفاق عالی باشد.»

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز ۲۸ مه ۲۰۲۵ اعلام کرد که هنوز برای قضاوت قطعی درباره نتیجه مذاکرات هسته‌ای میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده زود است.

او در گفت‌وگو با خبرنگاران، برگزاری نشست‌های مستمر میان طرفین را نشانه‌ای مثبت دانست و حضور ماسیمو آپارو، رئیس بخش پادمان‌های آژانس، در تهران برای رایزنی را تایید کرد.

گروسی همچنین از انتشار قریب‌الوقوع گزارشی جامع درباره برنامه هسته‌ای تهران خبر داد. او این گزارش را «فراگیر» توصیف کرد و گفت چنین سندی می‌تواند نقش مهمی در تصمیم‌گیری‌های آتی درباره فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایفا کند.

مدیرکل آژانس با اشاره به محور اصلی اختلاف میان تهران و واشنگتن، یعنی موضوع غنی‌سازی اورانیوم، اظهار داشت که از بین بردن شکاف موجود در این زمینه «غیرممکن نیست».

به گفته گروسی، هرگونه توافق احتمالی مستلزم بازرسی‌های «بسیار قوی» از سوی آژانس خواهد بود و تحقق این امر، نیازمند تعهد جدی جمهوری اسلامی است.

برنامه غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران همچنان به‌عنوان نقطه اصلی اختلاف میان دو طرف باقی مانده است.

ایالات متحده خواستار توقف این فعالیت‌هاست، اما مقام‌های ایرانی بر ادامه آن تأکید دارند.

محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، این هفته به خبرگزاری رویترز گفت که تهران ممکن است در صورت موفقیت مذاکرات با آمریکا، اجازه دسترسی بازرسان آمریکایی به سایت‌های هسته‌ای خود را مورد بررسی قرار دهد. با این حال، اسلامی بار دیگر تأکید کرد که موضوع غنی‌سازی برای جمهوری اسلامی «غیرقابل مذاکره» است.

«استیو ویتکاف» نماینده ویژه کاخ سفید پیش‌تر در مصاحبه‌ای با شبکه ای‌بی‌سی بر خط قرمز آمریکا تأکید کرده بود. به‌گفته او «ما یک خط قرمز بسیار واضح داریم و آن هم غنی‌سازی است. حتی ۱ درصد ظرفیت غنی‌سازی هم برای ما قابل قبول نیست. هر توافقی باید بدون غنی‌سازی باشد، چرا که غنی‌سازی راه را برای ساخت سلاح هموار می‌کند. ما اجازه نخواهیم داد بمبی ساخته شود.»

روزنامه نیویورک‌تایمز روز سه‌شنبه در گزارشی مدعی شد که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، تهدید کرده است در صورت مشاهده نشانه‌هایی از پیشرفت در مذاکرات هسته‌ای، تأسیسات اصلی غنی‌سازی اورانیوم در ایران را هدف حمله قرار خواهد داد تا گفت‌وگوها را مختل کند.

دفتر نخست‌وزیری اسرائیل این گزارش را تکذیب کرده و آن را «اخبار جعلی» خوانده است.

رادیوفردا: وزیر خارجه جمهوری اسلامی می‌گوید غنی‌سازی در خاک ایران «چه با توافق و چه بی‌توافق ادامه می‌یابد» و «در حال بررسی هستیم آیا در دور بعدی مذاکرات با آمریکا شرکت کنیم یا نه».

عباس عراقچی روز چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت در حاشیهٔ مراسم سالگرد کشته شدن حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجهٔ سابق، در سانحهٔ سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی به خبرنگاران گفت: «موضع ما کاملا روشن است؛ غنی‌سازی چه با توافق چه بی‌توافق ادامه می‌یابد».

اشاره او به اظهارات اخیر مقام‌های بلندپایه آمریکایی است که تأکید کرده‌اند ایران نمی‌تواند در خاک خود غنی‌سازی اورانیوم انجام دهد و برای برنامهٔ هسته‌ایش باید اورانیوم غنی‌شده از خارج وارد کند.

وزیر خارجه جمهوری اسلامی در واکنش گفت: «اگر طرف‌ها مایلند نسبت به برنامهٔ صلح‌آمیز ایران شفافیت وجود داشته باشد ما آماده هستیم اما در مقابل، تحریم‌ها را بردارند».

او افزود: «اگر بیشتر از این تقاضاهایی داشته باشند و بخواهند از مواردی که حق ماست محروم کنند جایی برای پذیرش ندارد».

گروهی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز با امضای بیانیه‌ای گفته‌اند که «طبق مادهٔ چهارم ان‌پی‌تی هر کشور عضو از سه حق تحقیق، توسعه، تولید و استفاده از انرژی هسته‌ای برخوردار است و ایران اسلامی از حقوق هسته‌ای خود کوتاه نخواهد آمد».

مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ ایالات متحده، روز ۳۰ اردیبهشت ابراز امیدواری کرد که با ایران توافق هسته‌ای حاصل شود، زیرا گزینهٔ دیگر «بسیار بدتر خواهد بود»؛ او بار دیگر تاکید کرد که برنامهٔ هسته‌ای ایران باید بدون غنی‌سازی اورانیوم باشد.

دو کشور تا کنون در چهار دور مذاکره برای حل‌وفصل برنامه هسته‌ای ایران شرکت کرده‌اند، اما برگزاری دور پنجم آن پس از سخنرانی روز سه‌شنبه علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در هاله‌ای از ابهام فرو رفته است.

ایران گفته که پیشنهاد دور جدید مذاکرات را دریافت کرده است، اما آقای عراقچی می‌گوید تهران در حال بررسی این موضوع است که آیا در دور بعدی شرکت کند یا نه.

او اظهار داشت: «هنوز داریم بررسی می‌کنیم که در آن تاریخ و در آن محل می‌تواند مذاکرات سودمندی شکل بگیرد یا خیر».

برخی گزارش‌ها حاکی است که به ایران پیشنهاد شده تا در روزهای شنبه و یکشنبه، سوم و چهارم خرداد، با میانجی‌گری عمان در رم، پایتخت ایتالیا، دور پنجم مذاکرات با آمریکا را دنبال کند.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه موضع سرسختانه‌ای در مورد خواستهٔ آمریکا مبنی بر توقف غنی‌سازی اورانیوم گرفت و گفت: «این‌که بگویند ما به ایران اجازۀ غنی‌سازی نمی‌دهیم، این غلط زیادی است. کسی منتظر اجازۀ این و آن نیست. جمهوری اسلامی سیاستی دارد، روشی دارد، سیاست خودش را تعقیب می‌کند».

همزمان، شبکهٔ تلویزیونی «سی‌ان‌ان» به نقل از چند مقام آمریکایی گزارش داد که اطلاعات جدید نشان می‌دهد اسرائیل در حال آماده‌سازی برای حملهٔ احتمالی به تاسیسات هسته‌ای ایران است؛ با این حال این مقامات گفته‌اند مشخص نیست که رهبران اسرائیل تصمیم نهایی را گرفته‌اند یا خیر.

وزیر خارجهٔ آمریکا روز سه‌شنبه در مورد غنی‌سازی در خاک ایران به کمیتهٔ روابط خارجی سنای آمریکا گفت: اگر آنچه مقامات ایران می‌خواهند یک برنامهٔ هسته‌ای غیرنظامی است، می‌تواند مانند چندین کشور جهان «راکتور بسازند و سپس مواد غنی‌شده را بیاورند و از آن برای تولید برق استفاده کنند».

آقای روبیو افزود: «وقتی غنی‌سازی در هر سطحی را بدانید، برای غنی‌سازی در سطح بالاتر تنها چیزی که نیاز دارید زمان است… آن‌ها قبلا این کار را کرده‌اند و اکنون هم دارند انجام می‌دهند».

ایران می‌گوید برنامه هسته‌ایش «ماهیت صلح‌آمیز» دارد، ولی کشورهای غربی بویژه آمریکا و اسرائیل نگران هستند ایران در پوشش این برنامه به‌دنبال ساخت سلاح هسته‌ای باشد.

گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نشان می‌دهد که میزان ذخایر اورانیوم ایران به حدی رسیده که در صورت غنی‌سازی ۹۰ درصدی، برای ساخت شش بمب اتمی کفایت می‌کند.

ایران در حال حاضر اورانیوم را تا ۶۰ درصد غنی‌سازی می‌کند.

بی‌بی‌سی: ایران خواسته آمریکا برای توقف کامل غنی‌سازی را رد کرده است. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در واکنش به اظهارات استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه که بر لزوم به صفر رسیدن غنی‌سازی تاکید کرده، گفت «فکر می‌کنم او از واقعیت مذاکراتی کاملاً به دور است، غنی‌سازی در ایران ادامه پیدا خواهد کرد.» او همچنین تاکید کرد که «درخواست‌های غیرواقعی از ایران به نتیجه نخواهد رسید.»

پیشتر استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه در پاسخ به این سوال که «چارچوب توافق» مورد نظر دونالد ترامپ چیست، گفت: رئیس‌جمهور «کاملاً شفاف» بوده که می‌خواهد مسئله را با «دیپلماسی و گفت‌وگو» حل کند اما «ما یک خط قرمز بسیار روشن داریم، و آن مسئله غنی‌سازی است» و «حتی یک درصد توانایی غنی‌سازی را نیز نمی‌توانیم بپذیریم.»

آقای ویتکاف به شبکه ای‌بی‌سی گفت: «از دید ما، همه چیز با یک توافقی آغاز می‌شود که شامل غنی‌سازی نباشد. ما نمی‌توانیم چنین چیزی را بپذیریم. چون غنی‌سازی، توانایی ساخت سلاح را ممکن می‌کند. ما اجازه نخواهیم داد بمبی ساخته شود و به اینجا برسد.»

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا هم در مورد مذاکرات با ایران، دیروز تاکید کرده بود که غنی‌سازی حتی در سطوح پایین خطر نظامی‌ شدن دارد و از نطر واشنگتن غیرقابل قبول است.

در همین حال، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، امروز یک بار دیگر بر حق برخورداری از برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز تاکید کرد و گفت «زور» و «تحریم» باعث تغییر این موضع نخواهد شد.

آقای پزشکیان که در نشست مجمع گفتگوی تهران سخنرانی می‌کرد با اشاره به عضویت ایران در معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) گفت: «باید حق ما را بپذیرند، حقوق هر کشور طبق معاهدات بین‌المللی پذیرفته شود. طبق ان‌پی‌تی حق داریم از تحقیقات صلح‌آمیز هسته‌ای استفاده کنیم.»

او با تاکید مجدد بر صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران هشدار داد که تهدید و تحریم باعث نخواهد شد که این برنامه کنار گذاشته شود: «بالا بروند و پایین بیایند، من زور نمی‌پذیرم. ما به هیچ‌وجه از بحث هسته‌ای که صلح‌آمیز است دست نخواهیم کشید و هر کاری کنند، کوتاه نمی‌آییم. می‌خواهند ما را تحریم کنند، ما عمریست تحریم هستیم.»

مقام‌های آمریکا تصریح کرده‌اند که ایجاد اطمینان به صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران منوط به «توقف کامل برنامه غنی‌سازی» در ایران است.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا دیشب در مصاحبه با سی‌بی‌اس، شریک خبری بی‌بی‌سی در آمریکا یک «ایراد» برجام را امکان ادامه غنی‌سازی دانست:

«اگر شما قادر به غنی‌سازی در هر سطحی باشید، اساسا خیلی سریع قادر خواهید بود که در سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح (اتمی) غنی‌سازی کنید. این یک واقعیت اساسی است که همه می‌دانند. مشکل توافق اوباما هم همین بود.»

اظهارات اخیر مارکو روبیو و مسعود پزشکیان یک بار دیگر تعبیر متفاوت مقام‌های ایران و آمریکا از تضمین صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران را پررنگ می‌کند که بحث غنی‌سازی اورانیوم در کانون آن قرار می‌گیرد.

ایران و آمریکا طی حدود یک ماه گذشته چهار بار در مورد برنامه هسته‌ای ایران مذاکره کرده‌اند و انتظار می‌رود دور جدید گفتگو‌ها هم بزودی برگزار شود.

استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه و سرپرست تیم مذاکره‌کننده آمریکا به شبکه ای‌بی‌سی گفت فکر می‌کند «این هفته در اروپا» بار دیگر با نمایندنگان ایران ملاقات کند و امیدوار است «این دیدار به نتایج مثبت واقعی منجر شود.»

عباس عراقچی وزیر خارجه و رئیس مذاکره‌کنندگان ایران هم امروز گفت به‌زودی محل و زمان دور پنجم گفت‌وگوهای ایران و آمریکا با میانجی‌گری عمان مشخص می‌شود.

خط‌ قرمز غنی‌سازی

از حدود یک ماه پیش که دولت ترامپ مذاکرات هسته‌ای خود با ایران را آغاز کرده است، هر دو طرف موضوع غنی‌سازی اورانیوم را خط قرمز خود تعیین کرده‌اند؛ مقام‌های آمریکا اصرار می‌کنند که برنامه غنی‌سازی ایران باید «برچیده» شود و در مقابل تهران تاکید می‌کند که «اصل موضوع غنی‌سازی قابل مذاکره نیست.»

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیشتر گفته بود که تهران برای «اعتمادسازی نسبت به نگرانی‌های احتمالی» طرف مقابل آمادگی دارد اما تاکید کرده بود که «غنی‌سازی ایران امر واقعی، پذیرفته‌‌شده و حقیقی» و «غیرقابل مذاکره» است.

او همچنین از مواضع «بعضا متفاوت» مقام‌های آمریکا در این مورد انتقاد کرده بود.

بعد از حرف‌های اولیه و ظاهرا متناقض استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه، در مورد برنامه اتمی ایران، خود او و مقام‌های دیگر آمریکا تاکید کردند که ایران برای رسیدن به توافق با واشنگتن باید برنامه غنی‌سازی را کاملا کنار بگذارد.

آقای ویتکاف ابتدا در مصاحبه‌ با شبکه فاکس‌نیوز گفته بود «ایران به غنی‌سازی بیش از ۳‌/۶۷ درصد نیازی ندارد» اما کمی بعد گفت که «ایران باید برنامه غنی‌سازی اتمی و تسلیحاتی کردن آن را حذف و متوقف کند.»

از آن زمان مقام‌های آمریکا بارها تاکید کرده‌اند که خواهان برچیده شدن برنامه غنی‌سازی اورانیوم در ایران هستند.

رقم ۳‌/۶۷ درصد سقف مجازی است که در توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، برجام، برای غنی‌سازی ایران تعیین شده بود.

رادیوفردا: وزیر خارجه ایالات متحده تاکید کرد که هدف نهایی این است که ایران نباید سلاح هسته‌ای یا توانایی تهدید اسرائیل را داشته باشد.

مارکو روبیو در مصاحبه با شبکه خبری سی‌بی‌اس که قسمتی از آن شامگاه یکشنبه ۲۷ اردیبهشت پخش شد گفت هدف نهایی از مذاکرات هسته‌ای با تهران این است که «ایران هرگز نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد».

او افزود که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، «جنگ را دوست ندارد و ترجیح‌اش این است که از طریق مذاکره مسالمت‌آمیز به این هدف دست یافت».

آقای روبیو با ابراز امیدواری به اینکه ایران هم این گزینه را انتخاب کند گفت: «ما قصد نداریم در رسانه‌ها مذاکره کنیم… اما هدف نهایی این است که ایران سلاح هسته‌ای یا توانایی تهدید همسایگانش به ویژه اسرائیل را نداشته باشد».

ساعاتی پیش از انتشار این اظهارات، رهبر جمهوری اسلامی بار دیگر خواستار «بر کنده شدن» اسرائیل از منطقه شده بود.

علی خامنه‌ای در سخنان روز شنبه خود بار دیگر از اسرائیل با عبارت «غده سرطانی» یاد کرد و گفت: «رژیم صهیونی حتما باید از این منطقه برکنده شود و برکنده خواهد شد.»

تهران و واشینگتن تاکنون چهار دور مذاکرات هسته‌ای برگزار کرده‌اند و مقام‌های دو طرف این گفت‌وگوها را سازنده و رو به جلو خوانده‌اند.

مارکو روبیو در مصاحبه با شبکه خبری سی‌بی‌اس گفت که ترجیح دونالد ترامپ «نه تنها این است که ایران به دنبال سلاح هسته‌ای نباشد، بلکه این است که ایران کشوری ثروتمند، صلح‌آمیز و مرفه باشد که مردمش بتوانند خوشحال باشند».

او همچنین ابراز امیدواری کرد که مقام‌های ایران هم این گزینه را انتخاب کنند.

آقای روبیو در پاسخ به پرسشی درباره غنی‌سازی در ایران گفت: «اگر بتوانید در هر سطحی غنی‌سازی کنید، اساسا می‌توانید خیلی سریع در سطح تسلیحاتی هم غنی‌سازی کنید.»

او با اشاره به اینکه «این یک واقعیت اساسی است» و «مشکل توافق اوباما بود»، در عین حال گفت: «ما قصد نداریم در رسانه‌ها در مورد آن مذاکره کنیم، زیرا رسیدن به نتیجه را دشوار می‌کند.»

بر اساس توافق برجام که در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما بین ایران و شش قدرت جهانی امضا شد، ایران می‌تواند به غنی‌سازی اورانیوم تا سقف ۳.۶۷ درصد ادامه بدهد.

مارکو روبیو روز جمعه نیز در مصاحبه شبکه فاکس‌نیوز گفته بود که تصمیم‌گیری در ایران در نهایت به عهده یک نفر، یعنی رهبر جمهوری اسلامی، است و «امیدوارم او راه صلح و شکوفایی را برگزیند، نه مسیری ویرانگر را.»

ایران بارها گفته است که بر اساس پیمان ان‌پی‌تی غنی‌سازی را حق خود می‌داند و بر اساس گزارش‌ها، موضوعات مربوط به غنی‌سازی از مهم‌ترین اختلافات در مذاکرات هسته‌ای تهران و واشینگتن بوده است.

با این حال در روزهای اخیر برخی مقام‌های جمهوری اسلامی، از جمله علی شمخانی، مشاور ارشد علی خامنه‌ای، گفته‌اند که ایران حاضر به پذیرش محدودیت‌های گسترده بر برنامه غنی‌سازی خود است مشروط به اینکه تحریم‌های آمریکا رفع شود.

خبرگزاری رویترز نیز از قول یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد که تهران در صورت لغو «قابل تایید و موثر» تحریم‌های ایالات متحده حاضر به ارسال اورانیوم بسیار غنی‌شده خود به خارج از کشور خواهد بود.

همچنین برخی رسانه‌ها گزارش داده‌اند که ایران در مذاکرات با آمریکا پیشنهاد ایجاد یک کنسرسیوم غنی‌سازی اورانیوم با مشارکت کشورهای عرب منطقه و نظارت آمریکا را ارائه کرده است؛ طرحی که می‌تواند جایگزین خواسته دولت ترامپ مبنی بر توقف کامل برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی محسوب شود.

دونالد ترامپ روز جمعه در پایان سفر به خاورمیانه و در راه بازگشت به واشینگتن به خبرنگاران گفت که آمریکا پیشنهادی را در مورد برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی در اختیار مقامات تهران قرار داده و «آنها باید خیلی سریع اقدام کنند».

آقای ترامپ همچنین در مصاحبه‌ای دیگر گفت: «ما به هر حال به یک راه حل خواهیم رسید. خشونت‌آمیز یا غیرخشونت‌آمیز؛ و من به شدت غیرخشونت‌آمیز را ترجیح می‌دهم.»

رادیوفردا: پیش‌بینی می‌شد که دور چهارم مذاکرات ایران و آمریکا در رم، پایتخت ایتالیا، برگزار شود؛ اما حالا این نشست و همچنین برنامهٔ دیدار معاون وزیر خارجهٔ ایران با همتایان خود از تروئیکای اروپایی – فرانسه، بریتانیا و آلمان – به تعویق افتاده است؛ تغییری که به‌گفتهٔ بدر البوسعیدی، وزیر خارجهٔ عمان، به دلیل مسائل «لجستیکی» رخ داده است.

اما در میان گزارش‌های رسانه‌های مختلف در داخل و خارج از ایران، صحبت از چالش‌های مذاکره مطرح است؛ از یک‌سو گفته می‌شود در دولت آمریکا هنوز دربارهٔ ابعاد محدود کردنِ برنامهٔ هسته‌ای ایران تصمیم‌گیریِ نهایی انجام نشده است.

از سوی دیگر، بازیگران متعددی در این میان از جمله روسیه، اروپایی‌ها، اسرائیل و کشورهای عربی حوزهٔ خلیج‌ فارس هستند که در دست یافتن یا نیافتن ایران و آمریکا به توافق، به منافع ملی خود می‌اندیشند و نقش ایفا می‌کنند.

و در ایران، که به‌گفتهٔ برخی تحلیلگران تصمیم در زمینهٔ دستیابی به «توافق» گرفته شده، مشخص نیست که مقامات با چه سطحی از معامله موافق خواهند بود.

در تازه‌ترین اظهارنظری که از مقام‌های ایالات متحده شنیده شده، در کنار خواستهٔ دونالد ترامپ برای به صفر رساندنِ صادرات نفت ایران، مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ ایالات متحده که حالا به‌طور موقت به‌عنوان مشاور امنیت ملی هم در کاخ سفید حضور دارد، روز پنج‌شنبه به شبکهٔ تلویزیونی فاکس نیوز گفت: «ایران فقط باید بگوید که ما موافقت کرده‌ایم که دیگر غنی‌سازی نکنیم؛ ما قرار است رآکتور داشته باشیم زیرا انرژی هسته‌ای می‌خواهیم و قرار است اورانیوم غنی‌شده وارد کنیم».

آقای روبیو در همین حال گفت اگر آن‌ها مدعی هستند که برنامه‌شان صلح‌آمیز است، نباید از بازرسی، از جمله توسط بازرسان آمریکایی، نگران باشند.

سیگنالی که تهران هم‌زمان با این اظهارات فرستاده این است که اگر دیدار هم به تعویق افتاده، «هیچ تغییری در عزم ایران برای دستیابی به یک راه‌حل مذاکره‌شده ایجاد نشده است».

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با انتشار پستی در شبکهٔ اجتماعی ایکس به زبان انگلیسی نوشت: «در واقع، ما بیش از هر زمان دیگری مصمم به دستیابی به یک توافق عادلانه و متعادل هستیم: تضمین پایان تحریم‌ها و ایجاد اعتماد به این‌که برنامهٔ هسته‌ای ایران برای همیشه صلح‌آمیز خواهد ماند.»

در این پیام اشاره‌ای به موضوع غنی‌سازی نشده است، اما مقام‌های جمهوری اسلامی از جمله آقای عراقچی پیشتر دربارهٔ این موضوع اظهارنظر کرده و گفته بودند که اصل غنی‌سازی در ایران قابل مذاکره نیست.

دربارهٔ ابعاد این روند دیپلماتیک و فرصت‌ها و تهدیدها، رویکردهای متفاوتی در واشینگتن مطرح است. از آن جمله، مایکل سینگ، مدیرعامل انستیتوی واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، در گفت‌وگو با رادیوفردا می‌گوید دولت ترامپ باید رویکرد سخت‌گیرانه‌تری در قبال ایران داشته باشد تا بتواند به نتیجهٔ مطلوب خود در مذاکرات دست یابد.

آقای سینگ بر این باور است که ایالات متحده باید پیگیر برچیده‌شدنِ برنامهٔ غنی‌سازی اورانیوم در ایران باشد و همچنین می‌گوید «باید به ایران بگوییم که باید انتخاب کند. شما نمی‌توانید این گزینه را (احتمال رفتن به سمت تولید سلاح هسته‌ای) برای استفادهٔ دائمی به‌عنوان یک تهدید حفظ کنید و در عین حال لغو تحریم‌هایی را که می‌خواهید، داشته باشید».

مایکل سینگ پیشتر مدیر ارشد امور خاورمیانه در شورای امنیت ملی بوده است. او همچنین از مشاوران ارشد میت رامنی، نامزد حزب جمهوری‌خواه در کارزار انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۱۲، بود.

این روند را چگونه می‌بینید؟ آیا به‌نوعی متزلزل و شکننده است و هنوز کامل شکل نگرفته و قوام نیافته است؟

مایکل سینگ: من فکر می‌کنم یک پارادوکس واقعی در قلب سیاست ایالات متحده وجود دارد، و آن این است که به نظر می‌رسد ترامپ خواهان یک توافق سریع است. اما به‌نظرم فشار زیادی نیز بر او وجود دارد تا به یک توافق سفت‌وسخت، توافقی که بهتر از برجام باشد، دست یابد؛ به‌خصوص به این دلیل که او بود که از برجام خارج شد.

رسیدن به چیزی که هم سریع و هم جدی باشد، یک کار دیپلماتیک واقعاً چالش‌برانگیز است که فکر می‌کنم غیرممکن نیست، اما واقعاً به یک استراتژی بسیار دقیق نیاز دارد.

آن‌چه تاکنون دیده‌ایم، این است که این دولتی است که اختلافات واقعی در داخل آن بر سر این‌که سیاست ما در قبال ایران دقیقاً چگونه باید باشد، وجود دارد. چه چیزی باید از ایرانی‌ها بخواهیم؟ حتی فراتر از مسئلهٔ هسته‌ای، این‌که چگونه باید با ایران برخورد کنیم و چگونه این مسائل باید بخشی از مذاکرات باشند.

بنابراین این چالش برای دولت ترامپ است: اگر آن‌ها خواهان توافقی هستند که هم سریع باشد و هم بتوانند به‌طور معتبری آن را سفت‌وسخت‌تر از آن‌چه رئیس‌جمهور اوباما توانست با برجام به‌دست آورد، ارائه دهند، واقعاً مستلزم آن است که همهٔ این فشارهای مختلف را کنار هم قرار دهند: فشار نظامی، که بدیهی است اسرائیلی‌ها تا حد زیادی در حال اعمال آن هستند؛ فشار دیپلماتیک در قالب اسنپ‌بک یا ماشه، که مستلزم همراهی اروپایی‌ها است.

آن‌ها به‌نوعی این کار را انجام می‌دهند، این‌طور نیست؟ منظورم سطوح مختلف فشار است.

به‌هیچ‌وجه. تهدید حملهٔ اسرائیل قطعاً بر این مذاکرات سایه افکنده است. این به ایران فشار وارد خواهد کرد، زیرا فکر می‌کنم ایرانی‌ها درک خواهند کرد که اگر نتوانند با ترامپ به توافق برسند، به احتمال زیاد خود را در یک رویارویی نظامی با اسرائیل خواهند یافت.

با این حال، به‌نظر من این یک سؤال بی‌پاسخ است که آیا ایرانی‌ها معتقدند که اسرائیل تهدیدی جدی برای آمال هسته‌ای آن‌ها محسوب می‌شود یا خیر. چیزی که ما نمی‌بینیم، هماهنگی نزدیک بین ایالات متحده و اروپا است. به خاطر داشته باشید که این اروپایی‌ها هستند که می‌توانند مکانیسم ماشه را اجرا کنند، نه ایالات متحده. چیزی که ما نمی‌بینیم، اعمال فشار حداکثری واقعی است، مانند دورهٔ اول ترامپ.

اما آقای سینگ، روزی نیست که دولت ایالات متحده مجموعه‌ای از تحریم‌های جدید را اعلام نکند یا نام‌ها و شرکت‌هایی را به فهرست تحریم‌ها اضافه نکند.

بله، و ما این را در دولت بایدن نیز دیدیم، اما اطلاعیه‌ها و بیانیه‌های مطبوعاتی وزارت خزانه‌داری باعث توقف صادرات نفت نمی‌شوند. این یک واقعیت است.

در دورهٔ اول ترامپ، مقاماتی داشتیم که تنها وظیفه‌شان این بود که هر روز به‌نوعی تلاش کنند تا جلوی ارسال نفت ایران و بازگرداندن پول به ایران را بگیرند. ما امروز چنین چیزی نمی‌بینیم. ما آن نوع انرژی و تمرکزی را که رئیس‌جمهور ترامپ در دورهٔ اول خود برای اعمال فشار اقتصادی بر ایران داشت، نمی‌بینیم.

نگرانی من این است که ایرانی‌ها به ایالات متحده نگاه کنند و بگویند: «ببینید، رئیس‌جمهور ترامپ به دنبال یک پیروزی سریع دیپلماتیک است. او در مورد روسیه و اوکراین به چنین پیروزی نرسیده است. اگر او مایل به پذیرش توافق مدنظر ما باشد، می‌توانیم به او یک پیروزی بدهیم».

اگر رئیس‌جمهور ترامپ می‌خواهد بر این موضوع غلبه کند و واقعاً ایرانی‌ها را مجبور به پذیرش نوعی از توافقی کند که نمی‌خواهند، این امر مستلزم مذاکرات بسیار سختی خواهد بود.

آیا فکر نمی‌کنید این کار باید قبل از این‌که ایالات متحده برای مذاکره با ایران پای میز مذاکره برود، انجام می‌شد؟ چون هم‌زمان با صحبت کردن با ایران، اعمال آن نوع فشار حداکثری، بر روند مذاکرات تأثیر نمی‌گذارد؟

البته، اما این مذاکرات را به نفع ایالات متحده تحت تأثیر قرار می‌دهد. منظورم این است که ایرانی‌ها می‌گویند ما قرار نیست تحت فشار مذاکره کنیم. اما البته، بارها در گذشته آن‌ها تحت فشار مذاکره کرده‌اند.

اصلاً چرا مذاکره می‌کنند؟ برای این است که از فشار خلاص شوند، درست است؟ بنابراین اگر فشاری نباشد، دلیلی برای مذاکره برای ایران وجود ندارد.

فکر می‌کنم باید پیام‌هایی را که ایرانی‌ها می‌دهند، نادیده بگیریم، که البته پیام‌های تاکتیکی هستند و برای جلوگیری از اعمال آن نوع فشار توسط ایالات متحده طراحی شده‌اند.

ایرانی‌ها استاد این کار هستند. از یک طرف سعی می‌کنند مذاکره‌کنندگان ما را سر میز مذاکره مجذوب خود کنند. آن‌ها می‌گویند، ببینید، ما می‌خواهیم معامله کنیم. شما می‌خواهید معامله کنید. این تندروهای ما در داخل و تندروهای شما در داخل هستند که مانع این امر می‌شوند.

اما سپس از این نوع رجزخوانی در ملأعام نیز استفاده می‌کنند تا بگویند، می‌دانید، اگر شما فشار بیاورید، ما کنار می‌کشیم. ایرانی‌ها مذاکره‌کنندگان خوبی هستند. خلاصهٔ ماجرا همین است. اما ما نیز باید به همان اندازه، اگر نگوییم بیشتر، رویکرد محکم و سختی داشته باشیم.

شما به توافق سفت‌وسخت‌تر اشاره کردید. آن توافق چه مشخصه‌ای باید داشته باشد؟ آیا برچیدن همهٔ برنامه به شکلی که اسرائیل می‌خواهد یا مثلاً روش‌های راستی‌آزمایی سخت‌گیرانه‌تر؟

من فکر می‌کنم تنها نوع توافقی که باید مایل به دستیابی به آن با ایران باشیم، توافقی است که مستلزم برچیدن کامل برنامهٔ هسته‌ای ایران باشد. پاسخ ایران این خواهد بود که این خیلی رادیکال است و این خواسته زیادی است. اما واقعیت این است که در جوامع اطلاعاتی ما، باور عمومی این است که برنامهٔ هسته‌ای ایران هدفی جز دست‌کم حفظ گزینهٔ داشتن سلاح هسته‌ای ندارد.

آن کسی که این‌جا یک موضع پرت دارد، ایران است. واقعاً چرا برای مصارف صلح‌آمیز باید چنین برنامهٔ عظیمی داشت؟ ایران به این برنامه‌ای که در آن شاید صدها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده، نیازی ندارد.

کشورهای زیادی وجود دارند که برنامهٔ تسلیحات هسته‌ای خود را کنار گذاشته‌اند. کشورهای بسیار کمی وجود دارند که اورانیوم خود را غنی‌سازی و پلوتونیوم خود را بازفرآوری می‌کنند. بنابراین، ایران واقعاً درخواست برخورد ویژه و حفظ برنامه را دارد تا این‌که آن را کنار بگذارد.

نظر من این است که اگر ایران می‌خواهد به‌طور کامل از لغو تحریم‌هایی که درباره‌اش صحبت می‌کند، برخوردار شود، اگر می‌خواهد به‌نوعی به جامعهٔ بین‌المللی بپیوندد، این واقعاً حداقل کاری است که باید انجام دهد تا نشان دهد که از این آمال تسلیحات هسته‌ای دست کشیده است.

وقتی از برچیدن حرف می‌زنید، منظورتان تأسیسات غنی‌سازی است یا کل برنامهٔ هسته‌ای؟

هر دو. فکر می‌کنم اختلاف نظر زیادی وجود ندارد که اگر ایران بخواهد، مثلاً، راکتورهای انرژی هسته‌ای با سوخت وارداتی داشته باشد، اشکالی ندارد. این نوعی از برنامهٔ انرژی هسته‌ای داخلی است. این چیزی است که ایالات متحده مدت‌ها است داشته و ما سوخت خود را از روسیه وارد می‌کردیم.

ایران اگر بخواهد اورانیوم خود را غنی‌سازی کند، اگر بخواهد تأسیسات بازفرآوری یا راکتورهای آب سنگین داشته باشد، همهٔ این چیزهایی که خطوط قرمز هستند و از نظر تاریخی با برنامه‌های سلاح‌های هسته‌ای مرتبط‌اند، باید از بین بروند، برچیده شوند و از کشور خارج شوند.

و فکر می‌کنید این هدف چقدر قابل دستیابی است؟

به ایران بستگی دارد. منظورم این است که این امر ایران را مجبور می‌کند با یک انتخاب روبه‌رو شود: یا گزینهٔ داشتن سلاح‌های هسته‌ای را حفظ کند، که بدیهی است چیزی است که آن‌ها به آن علاقه دارند، یا از لغو تحریم‌ها بهره‌مند شود.

ایران البته بارها هدف دستیابی به سلاح را رد کرده و صحبت‌هایی هم که در ماه‌های اخیر مطرح شده، گزینهٔ ساخت سلاح را تحت شرایط خاصی به میان کشیده است.
حتی اگر می‌گویند «تحت شرایط خاص»، در حال صحبت دربارهٔ آن در فضای عمومی هستند.

ایرانی‌ها مدت‌ها است که این افسانه را پخش کرده‌اند که علاقه‌ای به سلاح هسته‌ای ندارند. اقدامات آن‌ها در طول سال‌ها چیز دیگری می‌گوید. و حالا اسنادی هم در این زمینه وجود دارد. حتی عراقچی، مذاکره‌کنندهٔ ارشد ایران، می‌گوید اگر مذاکرات به نتیجه نرسد یا آمریکا این کار را یا آن کار را بکند، شاید به سمت تولید سلاح برویم. این یک تغییر بزرگ در نحوهٔ صحبت آن‌ها است.

بنابراین فکر می‌کنم باید به ایران بگوییم که باید انتخاب کند. شما نمی‌توانید این گزینه را برای استفادهٔ دائمی از آن به‌عنوان یک تهدید حفظ کنید و در عین حال لغو تحریم‌هایی را که می‌خواهید، داشته باشید. این واقعاً نقص اصلی برجام بود که ایران را ملزم به انتخاب این گزینه نمی‌کرد بلکه به ایران اجازه می‌داد از این انتخاب فرار کند.

این، به‌نظر من، واقعاً چیزی است که توافق بعدی باید اصلاح کند، چه در زمان ترامپ باشد، چه در زمان شخص دیگری.

ارونیوز: پس از گذشت بیش از چهار روز از انفجار مهیب و مرگبار بندر رجایی، علل این حادثه یا هنوز نامشخص است و یا به دلایلی اعلام نشده است. مقامات مختلف احتمال‌ خرابکاری را مطرح کرده‌اند، با این حال، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس روز سه‌شنبه گفت که به نظر می‌رسد این حادثه منشا خارجی ندارد.

امیر اویوی، ژنرال ارتش اسرائیل روز سه‌شنبه در گفتگو با خبرگزاری آمریکایی «مدیا لاین» احتمال نقش‌‌آفرینی کشورش در این انفجار را مطرح کرد.

آقای اویوی انفجار بندر رجایی را «حمله به ذخایر سوخت موشک بالستیک» خواند و گفت که از این منظر محتمل است که این اقدام حمله‌ای برنامه‌ریزی شده باشد و نه تصادف.

این درحالی است که اسرائيل در همان ساعات اولیه حادثه هرگونه دخالت و دست‌ داشتن در آن را رد کرده بود.

پیش‌تر نیویورک‌تایمز در گزارشی به نقل از یک منبع مرتبط با سپاه پاسداران اعلام کرد که ماده منفجر شده در بندر رجایی «پرکلرات سدیم»، یکی از ترکیبات اصلی سوخت جامد موشک بوده است.

فایننشال تایمز در ماه ژانویه طی گزارشی اعلام کرده بود که این ماده شیمیایی توسط دو کشتی از چین به ایران ارسال شده و قرار بود برای تجدید ذخایر موشکی ایران که در پی حملات به اسرائیل کاهش یافته بود، مورد استفاده قرار گیرد.

شرکت امنیت دریایی بریتانیایی «امبری» نیز اعلام کرد که به شواهدی دست‌ یافته است که نشان می‌دهد انفجار به دلیل نگهداری نادرست «پرکلرات سدیم» در بندر رجایی رخ داده است.

این شرکت اعلام کرد: «گزارش‌ها حاکی از آن است که این آتش‌سوزی بر اثر حمل نادرست محموله‌ای از سوخت جامد رخ داده که برای استفاده در موشک‌های بالستیک ایران در نظر گرفته شده بود.»

سعید جعفری، مدیرعامل شرکت توسعه خدمات دریایی و بندری سینا، وابسته به بنیاد مستضعفان که انفجار در محوطه اختصاصی این شرکت رخ داد، گفت: « این سانحه درپی اظهار خلاف محموله‌های وارداتی رخ داده و محموله‌های بسیار خطرناک منفجر شده بندر رجایی تحت عنوان کالای معمولی وارد و دپو شده بود.»

البته آقای جعفری در مورد این که این محموله‌های بسیار خطرناک چه بوده‌اند اظهار نظری نکرد.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران روز یکشنبه طی پیامی به «مسئولان امنیتی و قضایی» دستور داد که «با بررسی کامل هرگونه سهل‌انگاری یا تعمد را کشف و بر طبق مقررات پیگیری کنند.»

محمدمهدی شهریاری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس روز سه‌شنبه بار دیگر احتمال خرابکاری را مطرح کرد و گفت: «این حادثه حتی می‌تواند از طریق ریزپرنده‌ها وجود آمده باشد، هرچند که احتمال انفجار خرابکارانه و حتی حضور فرد یا افراد نفوذی هم مطرح است.»

او افزود: «یکی از سناریوهای اصلی باید این باشد که این اتفاق تلخ به واسطه خرابکاری مثل ریزپرنده یا عامل نفوذی رخ داده است. به هر حال طرح این موضوع در کمیسیون امنیت ملی مجلس جدی است و باید به آن پرداخته شود، هرچند که تا روز گذشته که با استاندار هرمزگان هم که صحبت کردیم، می‌گفت همچنان اطلاعاتی روشنی نداریم.»

پیش‌تر نیز محمد سراج، نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی گفته بود که این حادثه‌ «به هیچ‌وجه تصادفی نبوده است.»

آقای سراج همچنین از وجود «نشانه‌‌های واضح از دخالت إسرائيل» در این انفجار سخن گفته بود.

محمد سراج با رد احتمال آتش‌سوزی طبیعی گفته بود: «مواد شیمیایی معمولا فقط در یک نقطه آتش می‌گیرند و چنین انفجارهای همزمانی ایجاد نمی‌کنند. این کانتینرها یا در مبدا و توسط کشور صادرکننده آلوده شده بودند یا در مسیر حمل و نقل و یا حتی توسط عوامل داخلی به مواد منفجره مجهز شده بودند.»

این نماینده مجلس احتمال استفاده از ماهواره یا تایمرها را برای کنترل از راه دور این انفجار مطرح کرد و گفت: « آنها دقیقا زمان رسیدن کانتینرها به بندر را محاسبه کرده بودند تا بیشترین آسیب را وارد کنند.»

با این حال، دیگر مقامات از جمله اسکندر مومنی، وزیر کشور و محمد آشوری، استاندار هرمزگان وقوع هرگونه خرابکاری را رد کرده‌اند.

آقای مومنی به «نقص‌ها، از جمله عدم رعایت نکات ایمنی و سهل‌انگاری» اشاره کرد و آقای آشوری نیز فرضیه خرابکاری را «فاقد مبنا یا ارتباط» دانست.

ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس روز سه‌شنبه گفت که بنابر گزارش هیات اعزامی به بندر رجایی، این انفجار «منشا خارجی» ندارد.

آقای رضایی گفت: « طبق گزارش ارائه شده، حادثه بندر شهید رجایی منشا خارجی نداشته است. البته قصور و تقصیر، سهل انگاری و عدم رعایت نکات ایمنی در این حادثه بوده که نیازمند بررسی بیشتر، دقیق‌تر و بررسی کارشناسی مفصل دارد.»

با این حال، مشخصا در روزهای اخیر و با پیشرفت مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا، برنامه موشکی جمهوری اسلامی ایران در مرکزیت توجه مقامات اسرائيلی قرار گرفته است.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائيل طی سخنرانی شامگاه یکشنبه در اتحادیه خبری یهودی در اورشلیم (بیت‌المقدس)، برنامه هسته‌ای و برنامه موشکی جمهوری اسلامی ایران را مرتبط با یکدیگر دانست و گفت: «توافق کارا، توافقی است که ظرفیت غنی‌سازی ایران برای دستیابی به سلاح هسته‌ای را از بین ببرد. اگر آن‌ها ابزار پرتاب، موشک‌های بالستیک و موشک‌های بالستیک قاره‌پیما را در اختیار داشته باشند، همه شهرهای ایالات متحده را تهدید می‌کنند.»

آقای نتانیاهو افزود: «به نظر من باید جلوگیری از توسعه موشک‌های بالستیک را در این توافق بگنجانیم. فکر می‌کنم این دو الزام‌های توافق هستند. به دونالد ترامپ، رئيس‌جمهوری آمریکا گفتم که امیدوارم مذاکره‌کنندگان همین هدف را در دستور کار داشته باشند. ما در تماس نزدیک با ایالات متحده هستیم. اما من گفتم که به هر طریق ممکن، ایران به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت.»

آقای نتانیاهو همچنین در این سخنرانی با یادآوری اقدام دولت جو بایدن، رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا در قطع موقت ارسال سلاح به اسرائيل در جریان جنگ غزه تاکید کرد که اسرائیل «یک کشور اقماری نیست.»

آقای نتانیاهو در بخشی دیگر از این سخنرانی گفت که اقدامات مخفیانه اسرائيل طی سال‌های گذشته برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران را یک دهه عقب انداخته است.