اخبار

بی‌بی‌سی: حمید فرخ نژاد،‌ بازیگر سینمای ایران در یک پست اینستاگرامی نوشته: «علی خامنه ای، تو برای ما دیکتاتور خوبی نبودی، لااقل به‌خاطر خودت دیکتاتور باشخصیتی باش».

حمید فرخ نژاد،‌ بازیگر سینمای ایران در یک پست اینستاگرامی نوشته: «علی خامنه ای، تو برای ما دیکتاتور خوبی نبودی، لااقل به‌خاطر خودت دیکتاتور باشخصیتی باش».

آقای فرخ نژاد در متنش با اشاره به اینکه دو نوع دیکتاتور«با شخصیت و بی شخصیت» داریم، نوشته است:«دسته اول وقتی به پایان نزدیک می‌شوند “سرنوشت“ را می‌پذیرند و کنار می‌روند و دسته دوم راه پر هزینه را انتخاب می‌کنند که منجر به بالا رفتن تلفات از هر دو طرف یعنی هم مردم و هم خودشان می‌شوند، به گونه‌ای که در پایان داستان تکراری همه آنها، لایه های دوم و سوم منتسبان و منصوبان ونیروهایشان نیز به دلیل خشم مردمی که تلفات زیاد دادند، مورد انتقام قرار می‌گیرند.»

او در ادامه با بیان اینکه دیکتاتورها در یک چیز مشترک‌اند و آن سرنگونی است نوشته است که «گروه دوم کثیف می‌میرند- بد.»

این بازیگر سینمای ایران در این پست اینستاگرامی درباره خصوصیات مشترک دیکتاتورها نوشته است: «فارغ از اینکه در کجای دنیا یا در کدام مقطع از تاریخ ظهور میکنند، خصوصیات اخلاقی مشترک زیادی دارند فرقی نمیکند؛ ایدی امین باشی یا فرانکو یا مائو یا موسولینی یا پل پوت یا استالین یا چائوشسکو یا فرعون یا علی خامنه‌ای، همگی به مرور توهم خود خدا انگاری به سراغشان میاید و خود را “حق مطلق “می پندارن و “زوال ناپذیر” و “جاودان “، این بدان معنی نیست که دیکتاتورها انسانهای کم فهمی هستن ، نه نیستند، روند مشترکی از همه آنها یک بیمار روانی میسازد که تفسیرهایشان از واقعیت بر اساس جهانی است که خودشان ساخته اند نه دنیای واقعی و همین مسئله پاشنه آشیلشان میشود.»

حمید فرخ نژاد که برای فیلم‌هایی چون عروس آتش؛ چهارشنبه سوری و ارتفاع پست جوایز متعددی برده است پیش از این هم به خاطر حمایت از اعتراضات مردمی در ایران احضار و بازجویی شده بود.

او در یک پست اینستاگرامی در این باره نوشته بود: « دو بار احضار، ده ساعت بازجویی و ممنوع‌الخروجی از کشور برای این که بهم ثابت کنن اشتباه کردم که گفتم نمیشه حتی یه اعتراض مسالمت‌آمیز کرد.»

آقای فرخ نژاد پس از تحریم جشنواره فجر ۱۳۹۸ از سوی تعدادی از سینماگران در اعتراض به سرکوب معترضان آبان آن سال و تهدیدشان از سوی نصرالله پژمانفر، نماینده مشهد و رییس کمیسیون فرهنگی در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به اینکه فیلمی در جشنواره ندارد به تحریم کنندگان می پیوندد خطاب به او نوشت: « تا باشد که یاد بگیرید با اصحاب هنر با زبان زور و تهدید صحبت نکنید.»

در حالی که اعتراض‌‌های سراسری در ایران بعد از کشته شدن مهسا امینی به نودمین روز خود رسیده، چهره‌های مشهور ایرانی در عرصه‌های مختلف از فوتبال تا سینما نسبت به وقایع داخل ایران موضع‌گیری کرده‌اند. صراحت بی‌سابقه کلام این افراد در حمایت از معترضان به گمان عده‌ای نشانه آن است که جمهوری اسلامی این بار با بحرانی مواجه شده که در چهار دهه اخیر نمونه مشابه نداشته است.

بخصوص بازیگران سینما و تلویزیون که طی سال‌های اخیرهمواره متهم به کنار آمدن با حکومت ایران برای حفظ منافع شخصی خود بوده‌اند، این بار در صف اول اعتراض به برخورد خشونت با معترضان و حمایت از شعارهای آنها قرار گرفته‌اند و تعداد چهره‌هایی که در صفحه‌های خود در شبکه‌های اجتماعی موضع‌گیری می‌کنند به شکل مداوم بیشتر می‌شود.

طی هفته‌های منتهی به اعتراض‌های اخیر، مقام‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت سیزدهم در چند نوبت تهدید کردند فعالیت سینماگرانی را که علیه حکومت بیانیه امضا کرده‌اند ممنوع خواهند کرد و حتی صحبت از «فهرست ممنوع‌الکارها» به میان آمد.

رسانه‌های وابسته به حکومت از روزنامه های نزدیک به سپاه مانند جوان و وطن امروز تا کیهان و ایران و همشهری هم بارها به آن‌ها حمله کرده و تهدیدشان کرده‌اند.

حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان در یک برنامه تلویزیونی گفت: «فلان هنرپیشه سالها از صدا و سیما خورده است و الان وارانه عمل می کنند. یا فلان ورزشکار از بغل همین مملکت میلیاردها به دست آورده و تنها یک خانه اش ده‌ها میلیارد می ارزد. باید خسارت هایی که در اغتشاشات به کشور زده شده از اموال اینها گرفته شود.»

در چنین فضایی و علی‌رغم این سختگیری‌ها، به نظر می‌رسد تندترین انتقادها به عملکرد جمهوری اسلامی نه تنها در قبال مهسا امینی یا مردم معترض و پوشش زنان، بلکه درباره مسائل دیگر از زبان سینماگران ایرانی بیان شده است. 

وقتی محمدمهدی اسماعیلی گفت بازیگران زنی که «کشف حجاب» کرده‌اند، باید به فکر شغل دیگری باشند، ‌نه تنها کتایون ریاحی به عنوان شاخص‌ترین بازیگر زنی که حجاب از سر برداشته بود به او پاسخ داد که «به فکر شغل آبرومند باش» بلکه حامد بهداد با انتشار متنی در صفحه اینستاگرام خود «آرزوی مرگ» او را کرد و وحید جلیلوند کارگردان سینما به آقای اسماعیلی لقب «گروگان‌گیر فرهنگ» داد.

«خشونت شما پایانی ندارد»

پیش از این رخشان بنی‌اعتماد کارگردان شناخته شده سینمای ایران با انتشار ویدئویی که در آن حجاب ندارد به مرگ کیان پیرفلک، کودکی که در جریان تظاهرات سراسری در ایران کشته شد، واکنش نشان داده بود.

خانم بنی‌اعتماد در این ویدئو با چشمانی گریان می‌گوید: «اگر تا امروز خفقون گرفتم و حرفی نزدم، هیچ دلیلی نبود جز عاطفه مادری و عاشقی بی عار. به خودم اجازه حرف زدن ندادم تا مبادا حمایت من از اعتراض به حق جوونا، باعث کشته شدن حتی یک نفر بیشتر بشه. ولی خشونت شما پایان و مرزی نداره. سرتاسر این سرزمین خون جوونا و بچه‌ها مثل گنجشکای پرپر شده همه‌جا ریخته. صبر تا کی؟ طاقت تا کجا؟ حکومت بر ملتی داغدار و داغ دیده و زخم خورده و بی سلاح و بی جواب، چه فضیلت و ارزشی داره؟»

ترانه علیدوستی، بازیگر سینمای ایران هم عکس بدون پوشش سر خود را در اینستاگرام منتشر کرده بود و در عکس بی حجاب خود، دست نوشته ای به زبان کردی در دست داشت که شعار معترضان ایرانی «زن، زندگی، آزادی» بر روی آن نوشته شده بود. ترانه علیدوستی این شعر را در زیر عکس‌اش نوشته است: «غیبت آخرتو، کوچ مرغان صدا، ختم این غائله نیست».

این اقدام ترانه علیدوستی، در انتشار عکس بدون روسری واکنش های زیادی به همراه داشته است. دنیا مدنی و خزر معصومی از بازیگران زن سینمای ایران هم عکس های بدون پوشش خود را پس از ترانه علیدوستی در اینستاگرام منتشر کردند. خانم معصومی در پست اینستاگرامی اش بخشی از شعر «وطن» سیاوش کسرایی را منتشر کرده است: «سپاه عشق در پی است، شرار و شور کارساز با وی است، دریچه‌های قلب باز کن، سرود شب شکاف آن زچار سوی این جهان، کنون به گوش می‌رسد».

گلشیفته فراهانی، هم با حمایت از ترانه علیدوستی این حرکت او را «نغمه ترانه‌هاى آزادى و برابرى» خواند. همایون غنی‌زاده نوشت: «سینما و تئاتر ایران بایدتمام‌قد با هر هزینه‌ای کنار ترانه بایستد، او تنها نیست.»

با آغاز موج اعتراض‌ها در ایران شماری از بازیگران زن در فضای عمومی کشف حجاب کردند که شناخته‌ترین آنها فاطمه معتمد آریا و کتایون ریاحی بودند. فاطمه معتمدآریا چندی پیش، برای نخستین بار بدون روسری و حجاب اسلامی در مراسم یادبود و خاکسپاری امین تارخ شرکت کرد. او در این مراسم گفت: «وقتی تمام ایران عزادار است. بگویم برادرم بود؟ چه بگویم وقتی برادرهایم در حال پرپر شدن هستند؟»

کتایون ریاحی نیز با نشان دادن تصویر بی‌حجاب خود در اینستاگرام، به خانواده مهسا امینی تسلیت گفت و تاکید کرد که «دیگر وقت دروغ گفتن نیست».

محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران خطاب به هنرمندان زنی که در جریان اعترضات اخیر روسری از سر برداشتند، گفته بود چون «قانون‌شکنی» کردند، قانون هم از آنها حمایت نمی‌کند و به طور تلویحی گفته بود امکان ادامه فعالیت در شغل‌شان را ندارند.

رادیوفردا: رخشان بنی‌اعتماد، کارگردان سینمای ایران، آخرین جایزه بین‌المللی‌اش را که برای فیلم «قصه‌ها» دریافت کرده است، به منظور ساخت سرپناهی برای زنان بی‌پناه به حراج گذاشت.

به گزارش ایسنا، جایزه ویژه هیات داوران جشنواره «آسیاپاسفیک» که چند ماه پیش به خانم بنی‌اعتماد تعلق گرفت،‌ در حراجی بین‌المللی به معرض فروش گذاشته خواهد شد تا هزینه ساخت «خانه مهر» توسط یک موسسه خیریه برای زنان کارتن خواب شهر تهران تامین شود.

این کارگردان سینمای ایران که پیشتر و به هنگام سپردن جایزه‌های خود به موزه سینما، اعلام کرده بود که بعد از حیات، تمامی جوایزش به منظور تاسیس بنیادی برای حمایت از زنان آسیب دیده تحت نظارت فرزندانش “تندیس” و “باران” به فروش برسند‌، آخرین جایزه فیلم «قصه‌ها» را به این موسسه خیریه اهدا کرد.

​​خانم بنی‌اعتماد دراین باره به خبرگزاری مهر گفت: «زمانی که جوایز سینمایی خود را به موزه سینما اهدا کردم، گفتم وصیت می‌کنم که این جوایز در یک حراج بین‌لمللی به فروش برسند تا بشود از این طریق بنیادی برای ایجاد سرپناه برای بی‌پناهان شکل بگیرد.»

کارگردان فیلم سینمایی «روسری آبی» همچنین اعلام کرد:« در تلاش هستیم تا مکانی را برای استقرار این جایزه آماده کنیم تا بتوانیم یک حراج مناسب در سطح بین‌المللی برگزار کنیم و امیدوارم که این جایزه توسط ایرانی‌های داخل یا خارج از کشور، خریداری شود.»

جایزه ویژه هیات داوران «آسیاپاسفیک» جدیدترین جایزه بین‌المللی فیلم سینمایی «قصه‌ها» است که به رخشان بنی اعتماد تقدیم شده است.

طی چند روز آینده این جایزه به مکان احداث «خانه مهر» منتقل خواهد شد تا در فروشی بین‌المللی به بالاترین قیمت پیشنهادی به فروش رسیده و هزینه ساخت «خانه مهر» برای زنان بی‌سرپناه تامین شود.

فیلم سینمایی «قصه‌ها» آخرین ساخته رخشان بنی‌اعتماد، با وجود داشتن پروانه نمایش،‌ امکان اکران عمومی در سینماهای ایران را پیدا نکرده است. این فیلم از جمله آثاری است که کمیسیون فرهنگی مجلس ایران، ‌در نامه‌ای به وزارت ارشاد، خواستار توقیف و به نمایش درنیامدن آن شده است.

بی‌بی‌سی: تازه‌ترین اثر سینمایی رخشان بنی‌اعتماد، در میانه مخالفت‌ها بر سر نمایش عمومی‌اش در سینماهای ایران، شیر نقره‌‌ای بهترین فیلمنامه در فستیوال فیلم ونیز را از آن خود کرد.

” قصه‌ها ” -که فیلم‌نامه آن توسط بنی‌اعتماد و فرید مصطفوی به نگارش درآمده- در سال ۹۰ ساخته شد؛ دراین فیلم کارگردان به سراغ شخصیت‌های آشنای فیلم‌های قبلی خود مانند “روسری آبی ” ، ” زیر پوست شهر ” ، ” گیلانه ” و ” خون بازی ” می‌رود و به بهانه نمایش برشی از زندگی آنها، تغییرات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی رخ داده در جامعه طی دهه‌های اخیر را به تصویر می‌کشد و نقد می‌کند.

این نقد اما – خصوصا به دلیل اشارات آشکارش به حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸- حساسیت شدید تندروها را برانگیخت و فیلم را به عنوان فیلمی ” مدافع فتنه ” برای مدتی به محاق توقیف فرستاد.

هرچند سازمان سینمایی دولت یازدهم توانست در حرکتی آشتی‌جویانه، چند سال پس از ساخت این فیلم بالاخره در جشنواره فجر سال گذشته آن را در کنار چند فیلم “مسئله‌دار” دیگردر بخش مسابقه بگنجاند؛ اما به نظر می‌رسد این وازتخانه هنوز هم بابت این فیلم به شدت تحت فشار است؛ تا آنجا که مدیران آن گاهی وادار به اظهارنظرهای متناقض در این باب می‌شوند.

پیمان معادی از بازیگران فیلم

در آخرین مورد، تلویزیون ایران در گزارشی ضمن حمله به “قصه‌ها”، سخنانی از علی جنتی را پخش کرد که ظاهرا به دلیل “سیاه‌نمایی” به این فیلم حمله می‌کرد و می‌گفت که اید مانع صدور مجوز و ساخت فیلم‌هایی از این دست و حضور آنها در جشنواره‌های جهانی شد.

اندکی بعد و علیرغم پخش نسخه ویدئویی سخنان وزیر ارشاد، معاون او در سازمان سینمایی اعلام کرد که حرف‌های آقای وزیر “درست منتقل نشده‌اند” و ضمن تشکر از “همکاری‌” رخشان بنی‌اعتماد با سازمان متبوعش، تاکید کرد “قصه‌ها” از مجوزهای لازم برای اکران برخوردار است.

بنا به تفسیر حجت‌الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی٬ انتقاد وزیر ارشاد صرفا متوجه فرایند مستقلی است که فیلم‌ها برای ورود به جشنواره‌های جهانی طی می‌کنند؛ فرایندی که کنترل دولتی بر آن وجود ندارد و به زعم وزیر ارشاد به همین دلیل نباید فیلم‌های راه یافته به جشنواره‌ها را “نماینده ایران” تلقی کرد.

به‌علاوه به گفته وی جنتی به این نکته معترض است که چرا دولت فعلی باید در مورد فیلم‌هایی که مجوز خود را در دولت قبلی کسب کرده‌اند جوابگو باشد. رئیس سازمان سینمایی تاکید کرد که با این حال آقای وزیر در این گفتگو نامی از “قصه‌ها” نیاورده و به مسئله ای کلی اشاره داشته است.
رخشان بنی اعتماد؛ ‘فتنه‌گر’، ‘فمینیست’، ‘روشنفکر’

رخشان بنی اعتماد و فرید مصطفوی نویسندگان فیلمنامه قصه‌ها

“قصه‌ها” تنها فیلمی بود که رخشان بنی‌اعتماد در بحبوحه جدال سینماگران مستقل و سازمان سینمایی دولت محمود احمدی‌نژاد ساخت و برای ساخت آن مجوزهای معمول را نیز دریافت نکرد- حرکتی که نشانه اعتراض او و به رسمیت نشناختن سازمان سینمایی وقت توسط این سینماگر توانا تفسیر شد.

گذشته از اتهام “حمایت از فتنه و فتنه‌گران” در فیلم و خارج از آن، موضوع مجوز، دست‌آویز اصلی بود که مخالفان فیلم برای حمله به کارگردان مورد استفاده قرار داده و می‌دهند.

اما در جریان نشست مطبوعاتی “قصه‌ها” در جشنواره فجر سال گذشته، بنی‌اعتماد اعلام کرد در ساخت این فیلم هیچ نوع “قانون‌شکنی” صورت نگرفته و او این اثر اپیزودیک را در قالب چند فیلم کوتاه و با کسب مجوزهای لازم ساخته است.

او با تأکید بر این‌که آنقدر هوشمند هست که بداند نباید “بهانه” به دست کسی بدهد، افزود: فیلم “قصه‌ها با پروانه‌ ساخت فیلم کوتاه ساخته شد و می‌توانست داستان‌های آن به هم متصل باشد یا نباشد”.

بنی‌اعتماد در همان نشست مطبوعاتی نسبت به “تلخی” و “سیاه‌نمایی” که مخالفان فیلمش به آن نسبت می‌دهند نیز عکس‌العمل نشان داد و گفت تحمیلِ پایان خوش به شخصیت‌ها را “فریب مخاطب” می‌داند و اگر چیزی به جز برداشت خود از واقعیت‌های اجتماع را در فیلم‌هایش نشان بدهد، “خیانت” کرده‌است.

با این حال اصولگرایان – که طی ماه‌های اخیر، حوزه فرهنگ و هنر را یکی از آسان‌ترین حوزه‌ها برای به زیرِ ضرب گرفتن دولت جدید یافته‌اند- تا آنجا پیش رفتند که طی جشنواره فجر، به خاطر چند فیلم از جمله “قصه‌ها” وزیر ارشاد را به استیضاح تهدید کردند.

از جمله نصرالله پژمانفر، از اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس در آن زمان “فتنه” را جزو “خطوط قرمز” مجلس خوانده بود و گفته بود این نهاد “طبعا تحمل نمی‌کند که قرائت ناقص و ماهواره‌ای از این برهه تاریخی کشور” به وسیله فیلم‌های سینمایی در جامعه منتشر شود؛ او ابراز امیدواری کرده بود مجلس ناچار به نشان دادن “کارت قرمز” به علی جنتی نشود.

فاطمه معتمد آریا٬ از روسری آبی تا قصه‌ها

در نهایت آذرماه سال گذشته “قصه‌ها” توانست مجوز رسمی اکران را از وزارت ارشاد دولت یازدهم دریافت کند؛ اما مناقشات بر سر محتوا و مجوز این فیلم کماکان ادامه یافت و با راه پیدا کردن فیلم به جشنواره ونیز، انتقاد رسانه‌های تندرو از آن به عنوان فیلمی “ضد ایرانی” و “حامی فتنه” نیز اوج گرفت.

از جمله روزنامه “جوان” اخیرا در مطلبی بنی‌اعتماد را متعلق به طیف “فیلمسازان روشنفکر” خوانده، به آثار “فمینیستی” وی خرده گرفت و از وزارت ارشاد پرسید چه “تنبیهی” برای حضور بدون مجوز “فیلم‌های سیاه ایرانی” در نظر خواهد گرفت.

آنچه روزنامه جوان “فمینیسم” می‌خواند، احتمالا حضور پررنگ زنانِ رنج‌کشیده اما توانا و مستقلی‌ست که اغلب به طبقات محروم اجتماع تعلق دارند و در آثار رخشان بنی‌اعتماد -از جمله فیلم “قصه‌ها”- به وفور به آنها پرداخته می‌شود؛ موضوعی که خود کارگردان نیز بر آن واقف است و دلیل آن را کاستی‌های موجود در جامعه معرفی می‌کند: ” من به تفکیک جنسیتی قائل نیستم … اما برای عده‌ای اصلا تریبونی وجود ندارد. به همین دلیل، بیشتر روی زنان و شخصیت‌هایی که در فیلم‌هایم دیده‌اید، تمرکز وجود دارد.” ا

و در “قصه‌ها”، گلاب آدینه، فاطمه معتمدآریا، باران کوثری و زنان دیگری از فیلم های به یادماندنی پیشینش را در کنار برخی بازیگران مرد همان فیلم‌ها از جمله محمدرضا فروتن و مهدی هاشمی و چهره‌هایی تازه از جمله صابر ابر و فرهاد اصلانی به کار می‌گیرد تا در هفت روایت کوتاه، به مخاطبان خود نشان دهد وضعیت نابسامانِ زندگی این شخصیت‌ها طی سال‌هایی که گذشته اگر نه بدتر، قطعا بهتر هم نشده‌است.
‘سیاه‌نمایی’ در ونیز

جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره فیلم ونیز به رخشان بنی‌اعتماد رسید

طی نشست مطبوعاتی فیلم در ونیز، بنی اعتماد بخشی از “سیاهیِ” فقر و نابسامانی نمایش داده شده در فیلمش را بر گردن تحریم‌های غرب بر علیه ایران انداخت.

او پس از نمایش فیلمش به رسانه‌ها گفت: “شرایط اقتصادی در ایران بحرانی است که ناشی از وضع تحریم‌های اقتصادی است و در واقع مردم ایران تاوان این تحریم‌ها را می‌پردازند. با ساخت این فیلم می‌خواهم نشان دهم تحریم‌های غرب به دلیل فعالیت‌های هسته‌ای ایران چه آثار سویی بر زندگی مردم عادی در ایران گذاشته‌ است.” اما چنان که از شواهد بر می‌آید، سرزنش غرب هم نتوانسته مخالفان داخلی فیلم را راضی کند.

بنی‌اعتماد پس از انتشار انتقادات وزیر ارشاد نسبت به این فیلم، با تاکید بر اکران آن در پاییز جاری افزود در صورتی که مجوزهای لازم برای اکران داخلی را کسب نکرده بود هرگز فیلم را روانه جشنواره ونیز نمی‌کرد: ” من زمانی با نمایش فیلم در جشنواره “ونیز” موافقت کردم که نمایش عمومی آن در ایران قطعی شده بود”.

پیشتر نیز طی جشنواره فجر سال گذشته او از دعوت بسیاری از جشنواره‌های خارجی برای حضور “قصه‌ها” خبر داده بود و گفته بود برای او مخاطب ایرانی است که “اصل” محسوب می‌شود و دیده شدن فیلمش در سالن‌های سینما طی جشنواره فجر برایش حکم “جایزه” را داشته است. آرای مردمی جشنواره فجر نیز نشان داد که مخاطبان استقبال گسترده‌ای از این فیلم کرده‌اند؛ هرچند نهایتا سیمرغ آرا مردمی نصیب فیلم دیگری شد.

برای روشن شدن تکلیف “قصه‌ها” هنوز باید کمی صبر کرد؛ فرارسیدن نوبت اکران این فیلم در پاییز نشان خواهد داد که در کشمکش میان اصحاب سینما و معتقدانِ به کنترل حداکثری حوزه فرهنگ، اینبار وزارت ارشاد به کدام طرف متمایل خواهد شد.