اخبار

رادیوفردا: رئیس‌جمهور ایالات متحده می‌گوید اگر جمهوری اسلامی از برنامه تسلیحات هسته‌ای خود دست نکشد، اسرائیل «رهبری» حملهٔ نظامی احتمالی علیه ایران را به دست خواهد داشت.

دونالد ترامپ این اظهارات را سه روز پیش از نشست برنامه‌ریزی شده آخر هفته مقام‌های آمریکایی و ایرانی در عمان بیان کرد.

او روز چهارشنبه ۲۰ فروردین افزود: «اگر نیاز به اقدام نظامی باشد، ما دست به این اقدام خواهیم زد. اسرائیل به وضوح در این امر مشارکت جدی خواهد داشت. آن‌ها هدایت حمله را برعهده خواهند داشت. ولی هیچ‌کس ما را هدایت نمی‌کند، اما ما کاری را که می‌خواهیم انجام می‌دهیم».

آقای ترامپ در مورد انتظارات خود از نشست روز ۲۳ فروردین در عمان گفت که جدول زمانی قطعی برای دستیابی به نتیجه در این مذاکرات ندارد.

رئیس‌جمهور آمریکا تصریح کرد: «وقتی مذاکرات را شروع می‌کنید، باید ببینید آیا آن‌ها خوب پیش می‌روند یا نه. و من فکر می‌کنم نتیجه این خواهد بود که آن‌ها خوب پیش نمی‌روند. لذا این فقط یک احساس است».

او در هفته‌های اخیر به تهران هشدار داده بود که بهتر است برای دستیابی به توافقی تازه در مورد برنامه هسته‌ایش وارد مذاکره با واشینگتن شود، وگرنه هدف تحریم‌های ثانویه قرار خواهد گرفت و «بمباران خواهد شد».

آقای ترامپ اسفند پارسال گفته بود که نامه‌ای به علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، فرستاده و پیشنهاد گفت‌وگو داده است. مقام‌های ایرانی در آن زمان اعلام کردند که تهران تحت فشار و تهدید وارد مذاکره نخواهد شد. اما تهران سرانجام موافقت کرد که در عمان با نمایندهٔ ویژهٔ ترامپ در امور خاورمیانه مذاکره داشته باشد.

آمریکا به طور فزاینده‌ای نگران ذخایر اورانیوم ایران است که به گفته آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، مواد لازم برای غنی‌سازی در سطح ۹۰ درصد و ساخت چند سلاح اتمی را در اختیار دارد.

تهران می‌گوید هیچ برنامه‌ای برای ساخت سلاح اتمی ندارد و اهداف برنامه هسته‌ایش «صلح‌آمیز» است. با این حال، علی لاریجانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، روز ۱۱ فروردین گفت که در صورت اقدام نظامی آمریکا یا اسرائیل علیه ایران، «مردم فشار می‌آورند» و ساخت بمب اتمی «توجیه ثانویه پیدا می‌کند».

ایالات متحده و دیگر قدرت‌های جهانی در تیرماه ۱۳۹۴ به یک توافق هسته‌ای بلندمدت و جامع موسوم به «برجام» دست یافتند که غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران را در ازای لغو تحریم‌های اقتصادی محدود کرد. اما آقای ترامپ در سال ۱۳۹۷ آمریکا را از توافق هسته‌ای خارج کرد و آن را «بدترین توافق تاریخ» خواند.

رئیس‌جمهور آمریکا روز چهارشنبه در ادامه گفت: «می‌خواهم ایران عالی باشد. تنها چیزی که آن‌ها نمی‌توانند داشته باشند سلاح هسته‌ای است. آن‌ها این را می‌دانند».

ساعاتی پیش از این اظهارات، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، بار دیگر گفت که تهران «به دنبال ساخت بمب هسته‌ای نیستند» و حتی چشم‌انداز سرمایه‌گذاری مستقیم آمریکا در جمهوری اسلامی را در صورت دستیابی کشورها به توافق مثبت دانست.

آقای پزشکیان با اشاره به رهبر جمهوری اسلامی گفت که علی خامنه‌ای «هیچ مخالفتی با سرمایه‌گذاری آمریکایی‌ها در ایران ندارد».

ایران و آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن در سال ۲۰۲۱ مذاکراتی را به صورت غیرمستقیم با هدف احیای برجام در وین انجام دادند. اما این گفت‌وگوها و سایر مذاکرات بین تهران و کشورهای اروپایی نتوانست به هیچ توافقی دست یابد.

در همین حال، وزارت خزانه‌داری آمریکا روز چهارشنبه تحریم‌های جدیدی را علیه برنامه هسته‌ای ایران وضع کرد.

پنج نهاد و یک شخص مستقر در ایران به دلیل حمایت از برنامه هسته‌ای تهران در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته‌اند.

رادیوفردا: وبسایت «میدل‌ایست آی» روز سه‌شنبه در گزارشی به نقل از منابع مطلع، مدعی «مذاکرات پنهان» میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده در رابطه با تحولات غزه طی هفته‌های اخیر شد و نوشت که اما مرگ ناگهانی ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوری ایران، این مذاکرات را «به خطر انداخته است».

این گزارش به نقل از سه منبع ایرانی مطلع از مذاکرات می‌گوید که برت مک‌گورگ، مشاور ارشد جو بایدن رئیس جمهوری ایالات متحده در امور خاورمیانه، اخیرا مذاکرات غیرمستقیمی با علی باقری کنی داشته و این مذاکرات با پیشرفت‌هایی همراه بوده است.

به نوشته «میدل‌ایست آی»، این مذاکرات طی ماه جاری میلادی در مسقط، پایتخت عمان، برگزار شده که یک دهه پیش نیز میزبان نشست‌های پنهانی میان مقامات تهران و واشینگتن بود که در نهایت به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، موسوم به برجام، انجامید.

پیش از این نشریه اکسیوس نیز از مذاکرات پنهان ایران و آمریکا در عمان خبر داده بود و اکنون «میدل‌ایست آی» فاش می‌کند که مذاکرات میان باقری کنی و مک‌گورک خوب پیش رفته بود و طرفین در آستانه نوعی توافق بودند.

علی باقری کنی در آن زمان معاون وزیر امور خارجه ایران بود اما در پی کشته شدن حسین امیرعبداللهیان به همراه ابراهیم رئیسی در سانحه سقوط هلی‌کوپتر، به عنوان سرپرست موقت وزارت خارجه ایران منصوب شد.

بر اساس این گزارش، مذاکرات حول سه موضوع بود که عبارتند از تمایل مشترک طرفین به تغییر دولت در اسرائیل، پایان دادن جنگ غزه، و ممانعت از گسترش این جنگ در منطقه.

یک تحلیل‌گر نزدیک به حکومت ایران به «میدل‌ایست آی» گفته که این مذاکرات در عین حال به نظر می‌رسد که با هدف دستیابی به آتش‌بس میان ایالات متحده از یک سو و ایران و متحدانش در سوی دیگر نیز بوده است.

از آغاز جنگ غزه تاکنون، متحدان ایران از جمله شورشیان حوثی در یمن و گروه‌های شبه‌نظامی در عراق حملات متعددی را علیه منافع ایالات متحده در منطقه انجام داده‌اند.

این تحلیل‌گر نزدیک به حکومت ایران همچنین معتقد است که احتمال دارد مذاکراتی نیز بر سر برنامه هسته‌ای ایران و کاهش تحریم‌های نفتی این کشور صورت گرفته باشد.

به نوشته «میدل‌ایست آی»، مک‌گورک قبل از آغاز این مذاکرات دیداری با سعید ایروانی، سفیر ایران در سازمان ملل متحد، داشته که او در این دیدار به نقل از جو بایدن گفته است: «من پیش از انتخابات ایالات متحده با ایران برای دستیابی به توافق هسته‌ای و جامع مذاکره نخواهم کرد، چرا که ایرانیان نمی‌توانند به قول خودشان پایبند بمانند.»

این گزارش می‌افزاید که مک‌گورک گفته جو بایدن پس از آن که ایران در سال ۲۰۲۲ حاضر به توافق بر سر احیای برجام نشد، با «فشار و تحقیر شدیدی» از جانب جمهوری‌خواهان مواجه شده است و بایدن به ایرانی‌ها پیام داده که از نگاه او برجام دیگر کاملا نابود شده و او پس از انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده مذاکرات جامعی را با ایران شروع می‌کند که شامل مسائل منطقه‌ای نیز می‌شود.

«میدل‌ایست آی» در ادامه می‌گوید که اکنون دیگر انتظار نمی‌رود دور بعدی مذاکرات ایران و ایالات متحده به زودی انجام بگیرد و از آنجا که قرار است انتخابات زودرس در ایران برگزار شود و شرایط داخلی با ابهامات بسیاری مواجه است، بعید است که تصمیمات عمده‌ای در سیاست خارجی آن گرفته شود.

با استفاده از گزارش میدل‌ایست آی؛ س.ن/ک.ر

دویچه‌وله: وبسایت آکسیوس روز سه‌شنبه ۹ خردادماه از قول پنج مقام آمریکایی، اسرائیلی و اروپایی گزارش داد که برت مک‌ گورک، مشاور ارشد رئیس جمهور آمریکا در امور خاورمیانه، اوایل ماه جاری برای گفت‌وگو با مقامات عمانی به منظور تماس دیپلماتیک احتمالی با ایران، بی‌سر و صدا صدا به مسقط، پایتخت عمان سفر کرد.

بر پایه این گزارش، این تماس احتمالی عمان با مقامات جمهوری اسلامی مشخصا در رابطه با برنامه هسته‌ای ایران بوده است.

چهار مقام اسرائیلی و آمریکایی به آکسیوس خبر دادند که که مک گورک پس از این که به همراه جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا به عربستان سفر کرد راهی اسرائیل شد و روز ۸ ماه مه نیز به مسقط سفر کرد.

این سفر از سوی مقامات عمان و آمریکا رسانه‌ای نشد و هدف از انجام آن، فشارهای دیپلماتیک جدید بر ایران بر سر برنامه هسته‌ای این کشور با میانجیگری عمان بوده است.

در همین خصوص، یک مقام ارشد اسرائیلی نیز از توافق برای انجام مذاکرات دیپلماتیک از طریق یک کشور ثالث خبر داد و گفت: «مذاکرات نزدیک بین ایران و آمریکا از طریق عمان انجام می‌شود.»

سه مقام ارشد اسرائیل نیز تایید کرده‌اند که کاخ سفید از طریق عمان در حال بررسی است که آیا جمهوری اسلامی آماده برداشتن گام‌هایی در زمینه حل مناقشه بر سر برنامه هسته‌ای و اوضاع منطقه است یا خیر و این که ایران در ازای این گام‌های احتمالی، چه می‌خواهد.

یک دیپلمات ارشد اروپایی نیز با تایید میانجیگری عمان بین تهران و واشنگتن می‌گوید آمریکا در حال همکاری با عمان در مورد موضوع ایران است.

سه مقام اسرائیلی اما گفته‌اند که تل‌آویو نگران است فشار احتمالی آمریکا بر ایران به‌خاطر توافق هسته‌ای با این کشور کاهش یابد.

عمان در هفته‌های گذشته تحرکات دیپلماتیک گسترده‌ای در رابطه با ایران انجام داده است. هیثم بن طارق آل سعید، سلطان عمان به تازگی در سفر به ایران با رهبر و رئیس جمهوری اسلامی این کشور دیدار کرد.

بیشتر بخوانید: خامنه‌ای از برقراری روابط مجدد با مصر استقبال کرد

سلطان عمان روز دوشنبه ۲۹ مه (۸ خرداد) گفت که در جریان دیدار با علی خامنه‌ای،‌ رهبر جمهوری اسلامی در مورد عرصه‌های مختلف همکاری، گفت‌وگو و تبادل نظر شده است.

چندی پیش پایگاه خبری آمریکایی “نشنال” به نقل از مقامات مصری گزارش داده بود که ایران و مصر در چند ماه آینده تبادل سفیر می‌کنند. این منابع رسمی گفته بودند که موضوع احیای روابط میان قاهره و تهران در سفر سلطان عمان به مصر مطرح شده و احتمالا تا پایان سال جاری میلادی دیداری میان ابراهیم رئیسی و عبدالفتاح سیسی صورت خواهد گرفت.

رادیوفردا: رسانه‌های اسرائیل روز دوشنبه ۱۴ بهمن گزارش‌هایی را درباره پیشنهاد سلطان قابوس، رهبر درگذشته عمان، برای انجام مذاکرات مخفیانه بین ایران و اسرائیل و مخالفت بنیامین نتانیاهو با آن را منتشر کردند.

بر اساس این گزارش‌ها، رئیس وقت و شماری از مقامات ارشد موساد این پیشنهاد را قابل تامل دانسته و خواهان بررسی آن بودند اما بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با تکیه به مخالفت جدی یاکوو عامی‌درور، مشاور وقت امنیت ملی خود، آن را رد کرد.

به گزارش شبکه ۱۳ تلویزیون اسرائیل، پیشنهاد انجام مذاکرات مخفیانه بین ایران و اسرائیل با میانجی‌گری سلطان قابوس، پس از پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری قوت گرفت و برخی او را چهره‌ای میانه‌رو می‌دانستند.

بر اساس این گزارش‌، مذاکرات محرمانه بین اسرائیل و ایران، قرار بود مرحله دوم از گفت‌وگوهای مخفی باشد که ایران و آمریکا با میانجی‌گری سلطان قابوس در مسقط، پایتخت عمان، برگزار می‌کردند.

در اوائل سال ۲۰۱۳ میلادی، اسرائیل پی برد که ایران و آمریکا بدون آگاه کردن بنیامین نتانیاهو، در حال انجام مذاکرات محرمانه در مسقط هستند.

یاکوو عامی‌درور، مشاور امنیت ملی وقت اسرائیل، در این زمینه به شبکه ۱۳ گفت: «از اینکه آمریکایی‌ها کمابیش سر ما کلاه گذاشته بودند، مایوس شدم و این را نیز به خود آنها گفتم».

از سال ۲۰۱۱ میلادی باراک اوباما رئیس‌جمهوری وقت آمریکا و مجموعه دستگاه دیپلماسی و نیروهای مسلح ایالات متحده سخت نگران بودند که اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران حمله کند و پای آمریکا را نیز به این جنگ بکشاند.

بنیامین نتانیاهو و اهود باراک، وزیر دفاع، آن سال نه تنها بارها از احتمال حمله قریب‌الوقوع به ایران سخن به میان آوردند، بلکه به گونه‌ای رفتار کردند که آمریکا را نسبت به حمله اسرائیل به ایران و عواقب گسترده آن در منطقه و جهان بیمناک کرد.

به گفته چهار مقام ارشد پیشین اسرائیلیی، بنیامین نتانیاهو از سال ۲۰۰۹ که دوباره نخست‌وزیر شد، مذاکرات مستقیم یا غیرمستقیم از سوی موساد با ایران را بدون کسب اجازه از خود او، ممنوع کرد اما مقامات اسرائیلی به او گفتند که چنین فرمانی از سوی هیچ کشور دیگری در جهان سابقه ندارد.

تامیر پاردو، رئیس وقت موساد، پیشنهاد «حساس و محرمانه» از سوی سلطان عمان را به او ارائه و تاکید کرد که عمان یک منبع مورد وثوق است.

بر اساس این گزارش، تامیر پاردو به نتانیاهو گفت که در مذاکرات مخفی با ایران می‌توان به نتایج خوبی برای کاهش تنش بین دو کشور رسید.

سلطان قابوس گفته بود که انجام مذاکرات مخفی بین اسرائیل و ایران به موازات مذاکرات محرمانه آمریکا و ایران، می‌تواند کاملا مفید باشد.

با این حال یاکوو عامی‌درور، مشاور وقت امنیت ملی نتانیاهو، معتقد بود که عمانی‌ها می‌خواهند در هر چیزی دخالت کنند و خود را عاملی موثر می‌دانند اما ما باید بسنجیم که آیا این پیشنهاد به سود اسرائیل هست یا نه.

در مقابل، تامیر پاردو و گروهی از مقامات موساد معتقد بودند که پیشنهاد عمان باید دست‌کم مورد بررسی قرار گیرد. اما عامی‌درور قاطعانه با این نظر مخالفت کرد و گفت پیشنهاد عمان تنها برای این است که می‌خواهند بر مذاکرات مخفی آمریکا و ایران سرپوش بگذارند.

بنیامین نتانیاهو در نهایت از نظر عامی‌درور حمایت کرد.

به گزارش شبکه ۱۳ تلویزیون اسرائیل، پیش از افشا شدن این موضوع در روزهای گذشته تنها شمار معدودی از مقامات ارشد اسرائیلی از آن آگاه بودند.

مشاور پیشین امنیت ملی اسرائیل این هفته گفت که هنوز به دیدگاه سابق خود پایبند است و موضع موساد اشتباه بود زیرا تا زمانی که جمهوری اسلامی از نابودی اسرائیل دم می‌زند، نباید با آنها مذاکره کرد.

در گزارش رسانه‌های اسرائیل پاسخی برای این پرسش نمی‌یابیم که آیا اساسا دولت حسن روحانی یا رهبری ایران از پیشنهاد عمان آگاه بودند یا سلطان قابوس کسب موافقت بنیامین نتانیاهو را اساس حرکت بعدی خود در مطرح کردن این پیشنهاد با ایران قرار داده بود.

بنیامین نتانیاهو هرگز با مذاکرات قدرت‌های جهانی با ایران کنار نیامد و برای بر هم زدن این گفت‌وگوها حتی به بهای ناخشنود کردن عمیق باراک اوباما، در کنگره آمریکا سخنرانی کرد.

در پی دستیابی به برجام در تیرماه سال ۹۴، نخست‌وزیر اسرائیل همچنان علیه آن موضع گرفت. بعد از خروج آمریکا از برجام بنیامین نتانیاهو نیز «متقاعد کردن» دونالد ترامپ به لغو برجام را به مناسبات نزدیکش با او نسبت داد.

در ژانویه ۲۰۱۹ میلادی پذیرایی بسیار گرم سلطان قابوس در کاخ مسقط از بنیامین نتانیاهو و یوسی کوهن، رئیس موساد، برخی‌ را که از قضایای پشت‌پرده‌ در روابط دو کشور آگاه نبودند غافلگیر کرد اما به گزارش رسانه‌های اسرائیل، دولت‌های اسرائیل و عمان پیش از آن نیز به مدت پنج دهه روابط محرمانه داشته و عمان ثابت کرده که می‌تواند یک میانجی «قابل اعتماد و مفید» باشد.