Jul 04 2022
محمدرضا غلامرضا، به وزارت کشور رفت؛ معاون قاسم سلیمانی و «وزیر در سایه» کیست؟
بیبیسی: احمد وحیدی وزیر کشور، محمدرضا غلامرضا را به سمت معاونت سیاسی این وزارتخانه گماشته است.
رسانههای داخلی واکنشهای متفاوتی به این خبر داشتند، برخی انتخاب او را تبریک گفتند، برخی ابراز تعجب کردند. اما همگی بر یک نکته اتفاق نظر داشتند، محمدرضا غلامرضا «چهرهای امنیتی- نظامی» است.
از محمدرضا غلامرضا چه میدانیم؟
محمدرضا غلامرضا که اکنون هدایت یکی از مهمترین سمتهای قوه مجریه را برعهده گرفته است پیش از این، رئیس اداره اطلاعات استان تهران، معاونت سابق قاسم سلیمانی در نیروی قدس و معاون وزارت اطلاعات بود.
بنابر اطلاعاتی که بیبیسی فارسی به دست آورده است محمدرضا غلامرضا از جمله نیروهایی است که همراه قاسم سلیمانی به نیروی قدس (واحد برونمرزی سپاه) رفته بود.
بنابر همین گزارشها آقای غلامرضا زمانی رابط نیروی قدس با وزارت دفاع بود، دقیقا در دورانی که احمد وحیدی در دولت محمود احمدینژاد، وزارت دفاع را برعهده داشت.
گفته میشود که محمدرضا غلامرضا در آن زمان رابطه خوبی با وزیر وقت داشت و پس از آنکه احمد وحیدی از وزارت دفاع رفت مجددا به نیروی قدس بازگشت.
روشن نیست محمدرضا غلامرضا چه زمانی به نیروی قدس پیوسته و چه زمانی در اداره اطلاعات استان تهران فعالیت داشته است.
اما اداره اطلاعات استان تهران همچون دیگر ادارههای استانی اطلاعات بخشی نیرومند از این وزارتخانه است و محمدرضا غلامرضا نیز سمت بالایی در آن بر عهده داشته است.
به طور کلی، وزارت اطلاعات دو شاخه اصلی دارد، یکی وزارتخانه و دیگری ادارههای استانی که از قدرت بسیاری برخوردارند و در بسیاری موارد فرایندهای عملی را پیش میبرند. این ساختار سازمانی شباهت زیادی به سپاه پاسداران داشت که سپاه استانی و ستاد مرکزی آن از نظر سازمانی دو شاخه متصل و اما همزمان مجزا به شمار میآمدند.
با این حال به گفته روزنامه ایران، محمدرضا غلامرضا زمانی معاونت وزارت اطلاعات را هم بر عهده داشت. هرچند روشن نیست دقیقا کدام معاونت و در کدام دوره.
وزیر در سایه؛ چرا معاونت سیاسی وزارت کشور مهم است؟
مشهور است که در دولت ایران دو معاون وزیر در حد وزیر قدرت دارند، یکی معانت ویژه وزارت اطلاعات (معاونت امنیت) و دیگر معاون سیاسی وزارت کشور.
هر چند اخیرا با توجه به اهمیت یافتن مذاکرات هستهای، معاون سیاسی وزیر خارجه نیز اهمیت یافته است.
اهمیت انتصاب چهرهای با سابقه مطلقا امنیتی به عنوان معاون سیاسی وزیر کشور به ویژه از این جهت است که جایگاه این معاونت به گونهای است که به عنوان «وزیر در سایه» توصیف میشود.
پیشنهاد برای انتخاب استانداران و فرمانداران به وزیر کشور و هیات دولت از جمله وظایف معاون سیاسی است.
علاوه بر این، معاون سیاسی مسئول ستاد انتخابات کشور و مسئول برگزاری انتخابات است.
معاون سیاسی وزیر کشور مسئول چینش هیاتهای اجرایی هم هست که عملا صلاحیت داوطلبان نامزدی را پیش از شورای نگهبان بررسی میکنند.
پیشتر برخی رسانهها گزارش داده بودند محمدباقر خرمشاد، معاون سیاسی قبلی وزارت کشور در پی اختلاف نظر با احمد وحیدی از سمت خود کنار رفته است. هر چند برخی رسانهها علت جدایی محمدباقر خرمشاد را بیماری عنوان کردند.
اوایل خرداد ماه امسال پایگاه خبری انصاف نیوز در خرداد ماه امسال در گزارشی با عنوان «معاون سیاسی وزیر کشور کجاست» نوشته بود «بیش از هفتاد روز است که هیچ خبری از معاون سیاسی وزیر کشور نیست و او در هیچ جلسهای که رسانهها هم حضور داشته باشند، شرکت نکرده است تا شایعه استعفایش قوت بگیرد».
«آرایش امنیتی و نظامی» در وزارت کشور و استانداریها
انتصاب یک چهره امنیتی به معاونت وزارت کشور در امتداد مجموعه از انتصاب استانداران و فرمانداران است که گفته میشود بسیاری از آنها پیشتر سمت نظامی داشتهاند.
سعید حجاریان، فعال سیاسی، در گفتوگوی چندی قبل خود با انصاف نیوز درباره استانداران منصوبشده در دولت ابراهیم رئیسی گفته بود: «ترکیب استانداران را ببینید! بیشتر نظامیاند؛ گویی برای درگیری آماده میشوند، برای مواجهه با وقایع غیرمترقبه. منتظرند خبری بشود».
این در حالی است که وزیر فعلی کشور نیز خود سابقهای نظامی- امنیتی داشت.
احمد وحیدی از اعضای ارشد سپاه پاسداران بود و از جمله چهرههایی که از نخستین روزهای تشکیل اطلاعات سپاه در آن حضور داشت و به عنوان نخستین فرمانده نیروی قدس (واحد برون مرزی سپاه) انتخاب شد. بعدتر به ریاست وزارت دفاع رسید.
آقای وحیدی پس از خروج از سپاه و بر عهده گرفتن وزارت دفاع، جایگاه سازمانی خود در این نیروی را هم از دست داد. او پس وزارت دفاع، مدتی به دبیرخانه مجمع تشخیص رفت که مسئولیت آن بر عهده محسن رضایی بود.