اخبار

بی‌بی‌سی: در یک هفته اخیر، همزمان با روزهایی که ساعت به ساعت، تنشی فزاینده در خلیج فارس، ایران و جهان را گرفتار کرد، محمد جواد ظریف وزیر خارجه ایران در نیویورک درگیر ملاقات‌هایی بود که در نگاه برخی، دریچه‌ای برای حل دیپلماتیک “مساله ایران” توصیف شد و برخی دیگر نیز کماکان با بدبینی، این تلاش‌ها را بی‌ثمر خواندند.

آقای ظریف برای شرکت در نشست‌های سازمان ملل به آمریکا سفر کرده بود تا درباره توسعه پایدار، در کنفرانسی شرکت کند؛ اما تحولاتی که با سرعتی خارق‌العاده منطقه را درگیر خود کرده موجب شد تا رسانه‌ها بارها اخباری درباره او منتشر کنند و تقریبا هیچ کس به این موضوع اشاره نکند که او چرا در آمریکاست.

اما نقطه طلایی این سفر، گزارش‌های پراکنده درباره دیداری بود که هنوز روشن نیست رخ داده یا نه: ملاقات با رند پال، سناتور جمهوریخواه که ظاهرا برای این دیدار با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا نیز هماهنگی‌هایی انجام داده بود.

مساله دیدار آقای ظریف با یک سناتور آمریکایی، به تنهایی موضوعی فوق‌العاده یا تعیین‌کننده نیست. وزیر خارجه ایران، چه پیش از ترامپ و چه حتی بعد از دوران پرتنش تهران-واشنگتن بعد از ریاست جمهوری ترامپ، هرازگاهی در سفرهایش به واشنگتن با برچهره‌های بانفوذ سیاست آمریکا از جمله نمایندگان کنگره لابی کرده است.

ظریف تحصیلکرده آمریکاست و با سازوکار واشنگتن به خوبی آشناست. ضمن اینکه همیشه روابط بسیار خوبی با آیت‌الله خامنه‌ای داشته و توانسته اعتماد رهبر جمهوری اسلامی را به خود جلب کند. رابطه این دو به شکلی است که در اوج حملات تندروها به ظریف، آقای خامنه‌ای او و تیم زیردستش را “بچه‌های خودمان و فرزند انقلاب” توصیف کرد.

وزیر خارجه ایران از هر دوی این ویژگی‌ها بهره برده تا بتواند بر سیاست‌های آمریکا اثر بگذارد.

این تلاش‌ها هرازگاهی صدای دولت ترامپ را هم در آورده. به ویژه وقتی که پای جان کری، وزیر خارجه سابق آمریکا به ماجرا باز شد و ترامپ ادعا کرد که او با مقام‌های ایرانی دیدار کرده و باید محاکمه شود. اندکی بعد مایک پومپئو مدعی شد که آقای کری با محمد جواد ظریف دیدار کرده. دفتر آقای کری این ادعاها را تکذیب کرد.

همه این خبرها نشان می‌داد که تشکیلات دیپلماسی ایران برای ارتباط با آمریکا خود را به وزارت خارجه این کشور و دیدارها با مقام‌هایی مانند برایان هوک محدود نکرده. (اخیرا ظریف گفت که دیدارها در این سطح تا زمان خروج آمریکا از برجام ادامه داشته.)

آنچه به دیدار احتمالی میان ظریف و رند پال رنگ و رویی از یک ملاقات ویژه و مهم بخشیده، دو اظهارنظر جداگانه و مستقل از هم از سوی مقام‌های تهران و واشنگتن است. اول اینکه دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا، پیش از هرگونه دیداری گفت از احتمال چنین ملاقاتی خبر دارد؛ آن هم به این دلیل که یک خبرنگار از این ماجرا خبر داشت و از رئیس‌جمهور آمریکا درباره آن پرسید.

در تصویری که دونالد ترامپ در پاسخ به آن خبرنگار ارائه کرد، اینطور پیدا بود که رند پال برای ملاقات با ظریف با ترامپ تماس گرفته. و ترامپ هم گفته، چرا که نه. او نگفت که آیا رند پال حامل پیامی ویژه برای ایران است یا نه، اما مقام‌های دولت آمریکا در مصاحبه‌ها با رسانه‌های کشورشان تاکید کردند که رند پال در نهایت به عنوان “فرستاده رسمی” آمریکا با ظریف ملاقات نمی‌کند.

اندکی بعد محمد جواد ظریف اظهارنظر دوم را بیان کرد: اینکه اگر آمریکا تحریم‌ها را لغو کند، ایران “همین فردا” به پروتکل الحاقی می‌پیوندد. به بیان دیگر وضعیت بازرسی‌های بین‌المللی از برنامه هسته‌ای ایران که بر اساس برجام به شکل مدت‌دار در حال انجام است، دائمی می‌شود؛ نشانه‌ای از پذیرفتن یکی از “ایرادهایی” که کاخ سفید ترامپ به برجام وارد می‌کرد.

پیشنهاد محمدجواد ظریف برای عبور از بحران هسته‌ایدر چنین وضعیتی، این دیدار، دریچه‌ای – هر قدر کوچک و دور – برای گشوده شدن بن‌بست “مساله ایران” به نظر می‌آید؛ بن‌بستی که از زمان خروج آمریکا از برجام آغاز شد و در هفته‌های اخیر به دلیل تنش‌ در خلیج فارس، ویژگی نظامی-امنیتی پیدا کرده است و دست و دل مخالفان جنگ را لرزانده.

واقعیت این است که رند پال، سناتوری که زیر سایه امید به حل مشکل از راه دیپلماتیک، از سوی یکی از رسانه‌های آمریکایی “جان کری جدید” توصیف شده، یکی از مخالفان سرسخت جنگ با ایران است. علت این موضوع هم عقاید سیاسی ویژه آقای پال است.

رند پال یک جمهورخواه هوادار جنبش پوپولیستی “تی‌ پارتی” است که از کوچک شدن دولت حمایت می‌کند. او خود را یک “لیبرترین محافظه‌کار” توصیف می‌کند؛ طرفدار سرسخت آزادی‌های فردی، مخالف هرگونه مداخله حکومت در زندگی شهروندان و صد البته منتقد همیشگی هرگونه افزایش مالیات‌هایی که از جیب مردم عادی می‌رود.

آنچه که یک لیبرتین (اختیارگرا) آمریکایی را حسابی به خشم می‌آورد این است که حکومت از ملت مالیات بگیرد، یا از کشورهای دیگر پول قرض کند و بعد با این پول به جنگ کشوری برود که هزاران کیلومتر با آمریکا فاصله دارد. رند پال – همانند پدرش – با تمامی “مداخلات” پرهزینه آمریکا در بیرون مرزهایش مخالف بوده و پای ثابت هرگونه طرحی است که در آن، بودجه دولت کم شود یا راهی پیدا شود که مردم کمتر مالیات بدهند.

به همین دلیل، اینکه او از ارتباط دوستانه‌اش با ترامپ استفاده کرده تا با ظریف ملاقات کند و به شکلی بین دولت کشورش و ایران نقش میانجی را بازی کند، در عقاید سیاسی او برای جلوگیری از جنگ ریشه دارد. او اساسا یک انزواگرای دست راستی است که به دلیل همین عقاید سیاسی تاکنون بارها با کسانی مانند جان بولتون، مشاور امنیت ملی ترامپ یا مایک پومپئو، وزیر خارجه کشورش، رودرو شده.

آقای پال به دلیل همین عقاید از جمله کسانی است که به رغم نزدیکی با دونالد ترامپ اصرار دارد اگر آمریکا بخواهد با ایران جنگی را آغاز کند، باید حتما از کنگره مجوز بگیرد. او امیدوار است که چنین طرحی اصولا جلوی جنگ را بگیرد.

حالا گویا آقای پال به این نتیجه رسیده که تنها حرف زدن و طرح‌هایی از این دست در کنگره کافی نیست و در روزهایی که تنش فزاینده در خلیج فارس، به سرعت می‌تواند به وضعیتی غیرقابل کنترل برای طرفین تبدیل شود، آستین‌ها را بالازده تا با دور زدن چهره‌های جنگ‌طلبی مانند جان بولتون، بین ترامپ و ایران پل بزند.

درباره اینکه اصولا چنین ملاقاتی صورت گرفته یا نه هنوز خبر تایید شده‌ای منتشر نشده است. آقای ظریف گفته که با برخی اعضای کنگره ملاقات‌هایی کرده و هر کدامشان بخواهند، نامشان را فاش می‌کنند. وب‌سایت “المانتیور” به نقل از مقام‌هایی که نامشان فاش نشده گزارش داده که این ملاقات صورت گرفته است.

اگرچه محتوای این ملاقات احتمالی یا جزییات هرگونه پیشنهادی از سوی ترامپ یا تهران برای پایان دادن به بن‌بست اخیر روشن نیست، اما با توجه به تحولات منطقه – آتش‌سوزی و انفجار در نفتکش‌ها، مساله پهپادها و همچنین بحران اخیر توقیف نفتکش‌ها – این امکان وجود دارد که فرصت برای نتیجه‌دادن چنین ابتکاراتی، به چشم‌برهم‌زدنی بر باد برود.

دونالد ترامپ در مدتی که بر سر کار بوده، یکبار با افزایش قابل‌ملاحظه تنش با کره شمالی ناگهان به نتیجه‌ای که دلش میخواست رسید و توانست با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی ملاقات کند و محافل دیپلماتیک را شوکه کند. برخی این گمانه را مطرح می‌کنند که او به دنبال بازتولید همین مدل در برابر آیت‌الله خامنه‌ای و تهران است.

اما ناظرانی که با جمهوری اسلامی و شخصیت خامنه‌ای آشنا هستند، این شبیه‌سازی را غیرواقع‌بینانه و خوش‌خیالی توصیف می‌کنند. در عین حال چه رفتارهای پیشین حکومت ایران در قبال بحران‌هایی که موجودیتش را با خطر روبه‌رو کند، و چه اظهارنظرهای پراکنده همانند وعده پیوستن به پروتکل الحاقی در ازای برداشته شدن تحریم‌ها، همه می‌توانند نشانه‌هایی باشند از اینکه در نهایت، توافق دیپلماتیک تهران با کاخ سفید ترامپ غیرممکن نیست. هر قدر که دست دادن ترامپ و خامنه‌ای، غیرممکن باشد.

رادیوفردا: مهم‌ترین بخش دستور اجرایی روز دوشنبه، سوم تیر ۱۳۹۸ رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر تحریم خامنه‌ای و مقامات منصوب او در هیاهوی این خبر که تحریم یاد شده ممکن است دامن جواد ظریف، وزیر خارجه آمریکا را نیز بگیرد، گم شد. عده زیادی از کسانی که خود را روزنامه‌نگار یا کارشناس حوزه ایران و خاورمیانه می‌دانند نیز آن را سمبلیک خواندند؛ از این جهت که رهبر ایران به آمریکا سفر نمی‌کند و دارایی شخصی هم ندارد و فرماندهان سپاه که اسامی‌شان در خبر وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام شده بود نیز از قبل مشمول تحریم‌های قبلی علیه سپاه بوده‌اند.

نگاهی حقوقی و دقیق‌تر به دستور اجرایی جدید اهمیت و گستردگی آن را روشن می‌کند. براساس این دستور، علاوه بر رهبر جمهوری اسلامی، تمامی مقامات منصوب وی، اشخاص حقیقی منصوب شده توسط این مقامات و همه نهادها و شرکت‌هایی که تحت نظر یا در مالکیت‌شان قرار دارد و همه اشخاص حقیقی و حقوقی که به آنها هرگونه خدماتی اعم از مالی و غیرمالی ارائه می‌دهند، می‌باید مشمول مجازات‌های بین‌المللی قرار بگیرند. همچنین وزارت خارجه و وزارت خزانه‌داری آمریکا موظف شده‌اند فهرست‌هایی را از این مقامات و نهادهایی که تحت اداره یا مالکیت آنهاست، مشمول انسداد دارایی‌ها و ممنوعیت ورود یا حضور در خاک آمریکا کنند. دیگر بخش‌های دولت آمریکا هم باید تدابیر لازم را برای اجرای این دستور اتخاذ کنند.

به این ترتیب، تحریم‌های جدید نه تنها سمبلیک، تکراری یا بی‌تأثیر نیست بلکه به شکلی روشن، بخشی از طبقه حاکمه ایران را هدف گرفته که به دلیل انتصاب توسط رهبر در تمامی این سال‌ها از مصونیت مطلق برخوردار بوده است. مقامات و نهادهایی که فعالیت‌های اقتصادی و منافع آنان از طریق رانت‌خواری و فساد گسترده به دست آمده و فعالیت‌ها و تصمیمات آنها یکی از مهم‌ترین دلایل فقر، تورم و بحران‌های اقتصادی و اجتماعی و زیست محیطی سال‌های اخیر بوده‎اند. بسیاری از مقامات و نهادهای یاد شده در زمره بدنام‌ترین ناقضان حقوق بشر نیز هستند.

به عنوان مثال، سید ابراهیم رئیسی که توسط رهبر جمهوری اسلامی به ریاست قوه قضاییه منصوب شده است، یکی از متهمان به ارتکاب جنایت علیه بشریت است. پس از انتشار فایل صوتی جلسه مرداد ماه ۱۳۶۷ حسین‌علی منتظری با رئیسی، مصطفی پورمحمدی، حسین‌علی نیری و مرتضی اشراقی، آنچه جان به دربردگان از اعدام هزاران زندانی سیاسی در تابستان سال ۶۷ به آن شهادت می‌دانند مسجل شد؛ اینکه این چهار نفر، اعضای گروهی، موسوم به «هیئت مرگ» در استان تهران بوده‌اند که در اجرای فتوای روح‌الله خمینی، رهبر جمهوری اسلامی در آن زمان، چند هزار مخالف سیاسی جمهوری اسلامی را در اوین و گوهردشت به چوبه دار فرستادند.

یکی دیگر از مقامات منصوب رهبر که در ادامه اعمال این دستور باید مشمول تأدیب‌های بین‌المللی شود، حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان است که با پرونده‌سازی علیه دگراندیشان، نویسندگان، روزنامه‌نگاران و فعالان سیاسی و مدنی در بسیاری از موارد، منجر به زندانی و شکنجه شدن آنها شده و در مواردی نیز توجیه قتل آنان را فراهم کرده است.

احمد جنتی و سایر اعضای شورای نگهبان نیز که منصوب رهبر جمهوری اسلامی هستند، در شمول این دستور اجرایی جای می‌گیرند. جنتی با نقش بارزش در رد صلاحیت هزاران متقاضی کاندیداتوری ریاست جمهوری و نمایندگی مجلس شناخته می‌شود اما کمتر کسی درباره دست داشتن وی در وقایع خونبار انقلاب فرهنگی در دانشگاه جندی‌شاپور می‌داند؛ جایی که اسلام‌گرایان تحت فرمان او که در آن زمان امام جمعه اهواز بود تعداد زیادی از دانشجویان معترض را دستگیر کردند یا در همان صحن دانشگاه آنها را زخمی کردند یا به قتل رساندند.

اعضای شورای عالی فضای مجازی، مسئولان نقض آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات، محسن رضایی از مسئولان اصلی سرکوب مخالفان سیاسی در دهه اول پس از انقلاب، قربان‌علی دری نجف آبادی وزیر اطلاعات در زمان وقوع قتل‌های زنجیره‌ای، حسین اشتری فرمانده نیروی انتظامی و مسئول سرکوب اعتراضات دی ماه ۹۶ و زنان معترض به حجاب اجباری، از جمله دیگر مقامات منصوب شده توسط رهبر جمهوری اسلامی هستند که مشمول این دستور اجرایی جدید می‌شوند. پرونده‌های حقوقی آنان در کنار پرونده نقض حقوق بشر سیدعلی خامنه‌ای در کتاب چهره جنایت منتشر شده است.

مبنای اعلام شده برای صدور این دستور اجرایی مسائل نظامی، برنامه اتمی و اختلافات منطقه‌ای و بین‌المللی است. ولی همان‌طور که گفته شد، این دستور اجرایی می‌تواند تأثیر قابل توجهی هم بر حوزه حقوق بشر در ایران داشته باشد. در میان افرادی که وزارت خارجه و وزارت خزانه‌داری آمریکا موظف به قرار دادن نامشان در فهرست محدودیت‌ها و مجازات‌های بین‌المللی شده‌اند، نام ده‌ها ناقض حقوق بشر هم وجود دارد که در مشاغل و مناصب مختلف در این سال‌ها، آمر یا عامل جرائم بین‌المللی چون شکنجه، سربه‌نیست کردن (ناپدیدکردن قهری)، مصادره سازماندهی شده و گسترده اموال اقلیت‌های مذهبی به خصوص بهاییان، سرکوب خشونت‌بار اعتراضات مردمی و… بوده‌اند. آنها نه تنها هیچگاه به دلیل ارتکاب این جرائم محاکمه و مجازات نشده‌اند بلکه به مناصب بالاتر ارتقا یافته و به رهبر جمهوری اسلامی نزدیک و نزدیک‌تر شده‌اند.

تا پیش از این در نبود هیچ ضمانت اجرایی بین‌المللی این افراد هر روز بر دارایی‌های خود افزوده‌اند و بسیاری از آنها آزادانه به کشوهای خارجی تردد کرده‌اند. حالا، همین نزدیکی‌شان به خامنه‌ای، شخص آنان و منافع و جایگاه‌شان و نهادهای مرتبط با آنها را در معرض تحریم شدن و محدودیت‌های جدی قرار داده است.

نظرات طرح‌شده در این یادداشت، الزاماً بازتاب دیدگاه رادیوفردا نیست.

بی‌بی‌سی: دونالد ترامپ امروز -و در بحبوحه ابراز نگرانی‌ متحدان آمریکا در خلیج فارس- از کشورهای دیگر جهان خواست خود از نفتکش‌های‌شان در تنگه هرمز حفاظت کنند، و سپس رهبر جمهوری اسلامی را “تحریم” کرد

به دنبال ساقط شدن پهپاد گلوبال هاوک آمریکایی به وسیله یک موشک زمین به هوای ایرانی در پنجشنبه گذشته، رئیس‌جمهور آمریکا به بیان پی در پی مواضعی پرداخته که شگفتی بسیاری از مخالفان و حامیانش را به دنبال داشته است.

او روز پنجشنبه (۳۰ خرداد) و پس از ساقط شدن پهپاد آمریکایی توییت کرد “ایران اشتباه بسیار بزرگی انجام داد” و سپس در پاسخ به این سئوال که آیا آمریکا برای تلافی سقوط پهپاد به ایران حمله خواهد کرد گفت: “به زودی خواهید دید.” رئیس‌جمهور آمریکا سپس تاکید کرد: “برای من سخت است که باور کنم این اتفاق عمدا رخ داده” و افزود: “احساس می‌کنم این اشتباه توسط فردی رخ داده که نباید این اشتباه را انجام می‌داد.” (آن هم در شرایطی که مقام های ایرانی تصریح کرده بودند اشتباهی در کار نبوده). او به علاوه، با تاکید بر اینکه کسی در ماجرای پهپاد کشته نشده گفت اینکه ماجرا تلفات جانی نداشته “بسیار مهم است”.

دونالد ترامپ روز جمعه، با انتشار یک رشته توییت نوشت که قرار بوده سه مکان در ایران مورد حمله قرار بگیرد، اما پس از آنکه متوجه شده چنین عملیاتی به مرگ ۱۵۰ نفر منجر خواهد شد، تصمیم گرفته آن را متوقف کند. او یک روز بعد در مصاحبه ای ادعای تجدیدنظر در حمله تلافی جویانه به خاطر تلفات آن را تکرار کرد (هرچند دیروز یکشنبه گفت درواقع حمله را “لغو” نکرده و “متوقف” کرده). رئیس دولت ایالات متحده، همچنین با تاکید بر علاقه‌مند‌ نبودن به جنگ، از آمادگی خود برای مذاکره بدون پیش شرط با تهران سخن گفت، هرچند این را هم افزود که اگر جنگ شود، جمهوری اسلامی ایران “ویران خواهد شد”.

روز شنبه، دونالد ترامپ با ذکر اینکه یک هواپیما با ۳۸ سرنشین نیز “در تیررس” ایران بوده ولی به آن شلیک نکرده گفت: “ما بابت این تصمیم از آنها سپاسگزاریم.” واکنشی که با موضع رسمی دولت ایالات متحده در این مورد که قلمرو هوایی ایران نقض نشده بوده تناقض داشت (اگر هواپیمایی وارد قلمرو ایران نشده بود، لابد ساقط نکردن آن جای تشکر نداشت).

نهایتا امروز دوشنبه ۳ تیر، آقای ترامپ با دو غافلگیری جدید، ابتدا در بحبوحه ابراز نگرانی‌ متحدان آمریکا در خلیج فارس، از کشورهای دیگر جهان خواست خود از نفتکش‌های‌شان در تنگه هرمز حفاظت کنند. در مرحله بعد نیز، مجموعه تحریم‌های جدیدی را علیه تهران اعلام کرد که نقطه اوج آن، تحریم رهبر جمهوری اسلامی بود -تحریمی که گذشته از مفهوم “نمادین” آن، قاعدتا در حد انتظارات “عملیاتی” ایجاد شده در واشنگتن و تهران نبود.

مجموعه موضع گیری های فوق، از سوی رئیس جمهوری صورت گرفته که اگرچه از همان ابتدای روی کار آمدن تاکید داشته موافق “جنگ”‌هایی (زمینی) از جنس لشکرکشی به عراق و افغانستان نیست، اما وعده برخورد سختگیرانه تر با جمهوری اسلامی ایران و متحدانش را داده است. به عنوان نمونه، وی بارها گفته که از وقتی او رئیس جمهور شده، نیروهای ایرانی در خلیج فارس دیگر (مانند زمان باراک اوباما) رفتار تهدیدآمیز ندارند.

قاعدتا وقتی رئیس جمهور آمریکا پس از هشدارهای مکرر به برخورد “جدی” تر با نیروهای ایرانی در خلیج فارس، بر ادعاهایی از این نوع پافشاری می کند که ساقط شدن هواپیمای جاسوسی آمریکا “اشتباهی” بوده یا به دلیل نگرانی از کشته شدن ۱۵۰ نیروی ایرانی حمله‌ای لغو شده، معانی بسیار مشخصی از آن برداشت می‌شود.

مثلا در میان مدافعان و مخالفان جمهوری اسلامی ایران، بعید است افراد زیادی این روایت را جدی بگیرند که نه تنها آقای ترامپ، که اساسا هیچ رئیس جمهور دیگری در تاریخ آمریکا، عملیاتی نظامی را به ملاحظه جانِ۱۵۰ نیروی “دشمن” معلق کرده باشد. به ویژه آنکه حمله آمریکا، لابد قرار بوده به مناطقی همچون سایت های موشکی سپاه صورت بگیرد؛ یعنی همان نهادی که واشنگتن آن را در فهرست “گروه های تروریستی” خود قرار داده. همین موضوع، باور اینکه ملاحظه جان اعضای سپاه پاسداران باعث لغو یک عملیات آمریکا شود را، به طور مضاعف دشوار کرده است.

رئیس جمهور آمریکا، دو روز پیش از ساقط شدن پهپاد آمریکایی هم، حمله خبرساز به دو نفتکش در دریای عمان را کار ایران دانسته و در عین حال این مساله را “بسیار جزئی” خوانده بود (حدود یک ماه پس از آنکه به دنبال خرابکاری در چهار کشتی در نزدیکی سواحل امارات، بدون متهم کردن مستقیم جمهوری اسلامی ایران هشدار داده بود اگر تهران خطا کند “متحمل رنج زیادی خواهد شد”.) البته تهران هرگونه دست داشتن خود در حمله به دو نفتکش را رد می کرد، ولی اهمیت موضع‌گیری آقای ترامپ در جای دیگری بود: او “با فرض” حمله به نفتکش ها از سوی سپاه موضوع را “بسیار جزئی” عنوان کرده بود.

مجددا، آنچه در ارتباط با چنین موضع گیری هایی جلب توجه می کرد، نه نفس اظهارات دونالد ترامپ، که شدت مغایرت آن با مواضع هشدارآمیزی بود که در گذشته بیان کرده بود. تا جایی که مثلا در پایان اردیبهشت گذشته، ساعتی پس از اصابت چند راکت به نزدیکی سفارت آمریکا در بغداد، اعلام کرده بود: “اگر ایران جنگ می‌خواهد، این رسما پایان کارش خواهد بود، دیگر هرگز ایالات متحده را تهدید نکنید”. وی مرداد گذشته، حتی در واکنش به هشدار مشابه حسن روحانی توییت کرده بود اگر جمهوری اسلامی مجددا ایالات متحده را تهدید کند، “بلایی به سر آن خواهد آمد که کمتر کسی در تاریخ متحمل شده‌”، چون آمریکا “دیگر” تحمل چنین “حرف‌هایی” را ندارد.

در توییت دونالد ترامپ نه تنها زمان روز ساقط شدن پهپاد آمریکایی به اشتباه دوشنبه (به جای پنجشنبه) ذکر شده، که املای کلمه سایت هم اشتباه است (به جای site، کلمه sight آمده)

‘حرکت سینوسی’ سردرگم کننده

مشخص است که راهبرد اصلی رئیس جمهور ایالات متحده در مورد جمهوری اسلامی ایران، اعمال تحریم های حداکثری -که بر وضعیت اقتصادی ایران تاثیرات جدی بر جای گذاشته- و همزمان، دعوت به مذاکره است.

ولی با وجود وضوح کامل رویه دونالد ترامپ در عرصه اقتصادی، وی در عرصه های دیگرِ رویارویی با تهران، کمابیش سردرگم به نظر رسیده. به عنوان نمونه، دفعات تکرار پیشنهاد مذاکره با وی مقام های جمهوری اسلامی، و عجله ای که ظاهرا در این ارتباط به خرج می‌دهد، باعث شگفتی مخالفان و موافقان حکومت ایران شده است.

اظهارات رئیس جمهور آمریکا پس از ساقط شدن گلوبال هاوک نیز، حاکی از نوعی شتاب‌زدگی مشابه دارد. تا جایی که مثلا در توییت خبرساز جمعه او درمورد تصمیم به توقف حمله به سه مکان یا سایت در ایران، نه تنها زمان روز ساقط شدن پهپاد آمریکایی به اشتباه دوشنبه (به جای پنجشنبه) ذکر شده، که املای کلمه سایت هم اشتباه است (به جای site، کلمه sight آمده).

این شتابزدگی، البته ممکن است زودگذر باشد و دولت ایالات متحده، در میان‌مدت دست به اقدامات مشخص تری علیه جمهوری اسلامی ایران بزند. ولی حداقل از مجموعه واکنش های واشنگتن تا این لحظه، بی‌تردید سطوح موثری از حکومت ایران نتایج فوری خواهند گرفت. مثلا اینکه -برخلاف تهدیدات موثر دولت ترامپ در عرصه اقتصادی- تهدید نظامی واشنگتن را اساسا جدی نگیرند.

تقویت چنین نگاهی در جمهوری اسلامی ایران، به سادگی می‌تواند به ریسک‌پذیری بالاتر طیفی از تصمیم گیران نظامی و سیاسی -و نگرانی کمتر نیروهای عملیاتی از حرکت در “لب مرز درگیری”- تبدیل شود. در این صورت، پیام‌های متناقض دونالد ترامپ به تهران نه -چنانکه او انتظار دارد- زمینه ساز “مذاکره”، که نوعی اطلاعات گمراه کننده در مورد ریسک رویارویی سخت خواهد بود.

در بیان جزِئی تر، اگر دولت آمریکا در مناطقی چون خلیج فارس که پتانسیل درگیری بالایی دارند یک رویه مشخص -اعم از مسالمت جویانه یا سرسختانه- را در پیش بگیرد، احتمال بیشتری وجود دارد که نظامیان دو طرف درک واقعی تری از خطوط قرمز همدیگر داشته باشد و حرکت خود در اطراف این خطوط را، با واقع بینی بیشتری تنظیم کنند.

ولی حرکت سینوسی واشنگتن میان دو قطب “تهدیدشدید و نرمش شدید”، ممکن است با سردرگم کردن نیروهای مسلح دو طرف یا متحدان آنها در مناطق خطر، امکان اشتباه محاسبه یکی از بازیگران و جرقه خوردن درگیری نظامی را افزایش دهد.

تابناک:
در حالی که تنش‌ها بین ایران و آمریکا در فضای فیزیکی خلیج فارس و خاورمیانه در حال افزایش است، این تنش‌ها ظاهرا در فضای سایبری و مجازی نیز به تدریج به اوج خود می رسد.

در حالی که تنش‌ها بین ایران و آمریکا در فضای فیزیکی خلیج فارس و خاورمیانه در حال افزایش است، این تنش‌ها ظاهرا در فضای سایبری و مجازی نیز به تدریج به اوج خود می رسد.

به گزارش «تابناک»، ستاد فرماندهی سایبری ایالات متحده مدعی شده که پنجشنبه شب اقدام به یک عملیات دیجیتالی فوق سری علیه یکی از گروه های سایبری ایران کرده است که به گفته این ستاد وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و در حملات اخیر به نفت کش های ژاپنی در دریای عمان نیز دخیل بوده؛ این در حالی است که ایران بارها هرگونه مداخله در این حملات را تکذیب کرده است.

عملیات دیجیتالی-سایبری مخفی پنتاگون علیه گرو وابسته به سپاه / افزایش تنش به فضای مجازی هم رسید

بر اساس ادعای ستاد فرماندهی سایبری آمریکا، این گروه ایرانی طی سال های اخیر اقدام به رصد و هدف قرار دادن شناورهای نظامی و غیر نظامی به شکل دیجیتالی در تنگه هرمز کرده و همین امر به این گروه اجازه داده است که توان حمله به شناورها و کشتی های در حال تردد از این مسیر را داشته باشد.

ستاد فرماندهی آمریکا در این زمینه اطلاعات بیشتری در این خصوص ارائه نکرده، ولی «دیوید هوگو» مدیر فنی در آژانس امنیت ملی آمریکا NSA گفته که این گروه سایبری ایرانی، مشغول به گردآوری اطلاعات به شکل سنتی بوده است. وی گفته: «فکر می کنم این گروه بیشتر مشغول آن بوده تا دریابد که سیاست گذاران آمریکایی در خصوص آنها چه می دانند.»

وی در مورد اقدامات و علمیات این گروه گفته، ایشان در پی نفوذ به حساب های کاربری نظامی آمریکا از طریق جاسوسی از گذرواژه ها و تکنیک های Brute Force و ورود گذرواژه ها به شکل انبوه تا زمانی که یکی از آنها صحیح از کار درآید، بوده اند.

وی گفته است «گروه های سایبری ایرانی روز به روز به رقبای بسیار سخت تری از آنچه تا کنون با آنها روبه رو بوده ایم، تبدیل می شوند. یکی از دغدغه های جدی ما طی سال گذشته، مقابله با حجم انبوه عملیات های سایبری ایران و پیچیدگی آنها بوده است».

این در حالی است که خبرگزاری یاهو، در گزارش خود پیرامون این مسأله به نقل از یکی از مقامات سابق اطلاعاتی آمریکا گفته که تلاش های ایران برای هدف قرار دادن کشتی ها در منطقه طی سال های گذشته بسیار پیچیده شده است؛ عملیاتی که قبلا بسیار ساده و برای سرقت اطلاعات پروفایل طراحی شده بود، امروزه به تلاش های پیچیده برای دستیابی به اطلاعات سری تبدیل شده است.

در همین رابطه، «ماتئو لویت» مدیر برنامه ضدتروریسم مؤسسه خاور نزدیک واشنگتن، به یاهو بیان کرده: «هیچ تعجب نمی کنم اگر گفته شود، ایران باز هم راه دیگری برای قدرت‌نمایی پیدا کرده است، به ویژه در رابطه با کشتیرانی در منطقه. ایران در تلاش برای پاسخ دادن به کمپین فشار حداکثری آمریکاست، به خصوص زمانی که فشارهای بیشتری و سخت تر میزان نفتی که ایران قادر به صادرات آن است و مقدار پولی که از این صادرات به دست می آورد را کاهش داده است.»

هنوز ایران واکنش رسمی به این ادعای ستاد فرماندهی سایبری ایالات متحده نداشته، ولی موضوع تقابل های ایران و ایالات متحده در فضای سایبری نه موضوعی است جدید و نه در زمینه تنش های اخیر موضوعی است تعجب برانگیز. آنچه به نظر می رسد این است که بالا گرفتن تنش ها در فضای فیزیکی به تدریج به افزایش تقابل های مجازی و سایبری ایران و آمریکا هم در منطقه و هم در خارج از منطقه نیز منجر خواهد شد.

آرمان: ایران اگر الحاق به کنوانسیون‌های مورد نظر کارگروه ویژه اقدام مالی FATF را نپذیرد، کلیه روابط بانکی‌اش با کشورهای دیگر مختل می‌شود. در این صورت معلوم نیست دولت ما چگونه بخواهد تبادلات مالی خود را با دیگر کشورها انجام دهد و سرانجام تجارت بین‌المللی جمهوری اسلامی چه خواهد شد. در کنار توطئه تبلیغاتی دشمنان، من عدم تصویب این لوایح را به الگوی رفتاری مشخص و عجیب برخی مربوط می‌دانم. آن‌ها فهمیده‌اند که هرگاه چیزی از ما بخواهند یا توصیه‌ای به ما کنند، برخی از مسئولان ما دقیقا عکس آن عمل می‌کنند و می‌خواهند ثابت کنند که حرف غربی‌ها برای ایران ارزشی ندارد. در مسأله الحاق به کنوانسیون‌های مبارزه با تأمین مالی تروریسم و مبارزه با جرائم سازمان یافته فراملی نیز همین مسأله به وجود آمده است. خاطرمان هست که چندی پیش و در جریان راه‌اندازی کانال مالی اینستکس، کشورهای اروپایی به ایران توصیه کردند که هرچه زودتر لوایح چهارگانه FATF را تصویب کند و نهایت همکاری را با این کارگروه ویژه اقدام مالی داشته باشد تا سریع‌تر تبادل مالی میان اروپا آغاز شود. آمریکایی‌ها نیز چندی بعد از زبان مایک پمپئو، وزیر امور خارجه همین درخواست را مطرح کردند. این کشورها دریافته‌اند که اگر حرفی به مسئولان ما بزنند و آن‌ها را به انجام کاری بخوانند، مسئولان ما به نوعی لج می‌کنند و در نتیجه آنها با این سخنان یک فضای تبلیغاتی ایجاد می‌کنند تا ایران به این کنوانسیون‌ها نپیوندد و در نتیجه در روابط اقتصادی خود با دیگر کشورهای جهان دچار مشکل شود. آن‌ها خیرخواه ما نیستند، بلکه با شناسایی نقاط ضعف مسئولان ما از این نقاط ضعف علیه جمهوری اسلامی استفاده می‌کنند. مسئولان ما باید با این مسأله عاقلانه برخورد کنند، همان‌گونه که با خروج آمریکا از برجام رفتار کردند. اگر ما به خاطر خواست اروپا و آمریکا الحاق به این کنوانسیون‌ها را نپذیریم به خود آسیب زده‌ایم. حرف‌های دیگری نیز مطرح می‌شود که این نوع لوایح دخالت بیگانه در کار ما را تسهیل می‌کند که به گمان من وقتی ما وارد اقتصاد جهانی شدیم و خواهان باقی‌ماندن در آن هستیم، باید شرایط و قوانین بازی را بپذیریم. در اقتصاد مقاومتی که رهبر انقلاب روی آن تأکید دارند، به این مسأله اشاره شده است. توصیه به صادرات، گسترش ارتباطات تجاری با جهان، تشویق به درآمدزایی از توریسم و انتقال دانش از خارج به داخل کشور از جمله مواردی است که در اقتصاد مقاومتی از آن سخن گفته شده است. بنابراین اگر این مسائل مورد توجه قرار نگیرد، خلاف اقتصاد مقاومتی عمل شده و این اشتباهی نابخشودنی است. متأسفانه در کشور ما مسائل سیاسی و برخی ژست‌ها از نوع تندروانه رواج یافته و هرکس می‌خواهد خود را مصمم نشان دهد. در حالی که مصالح ملی ارزشمندتر از این قهرمان‌نمایی‌هاست. ما باید تلاش خود را معطوف به کاهش آلام مردم کنیم. اخیرا یکی از علما گفته بود که چرا مردم باید تاوان سیاست‌های ما را بدهند؟ معنای این حرف روشن است، وقتی تحریم وجود دارد این مردم هستند که هزینه می‌دهند. وزیر و وکیل و مسئول که تاوانی نمی‌دهند. دشمن نیز این را دریافته و تلاش می‌کند مردم را محروم نگه دارد. یقینا اگر به ضرب‌الاجل FATF بی‌توجهی شود، شاهد رشد نرخ ارز و بالا رفتن قیمت‌ها خواهیم بود و تاوان این مسائل را باز هم مردم باید بپردازند.

* فعال سیاسی