اخبار

رادیوفردا: رئیس جمهور ایران روز شنبه اعلام کرد که در صورت «عدم دریافت پاسخ مناسب» از طرف غربی در مهلت ۶۰ روزه، جمهوری اسلامی «به ناچار اقدامات بیشتری»، احتمالا در چارچوب برنامه اتمی خود، خواهد داشت.

حسن روحانی در عین حال به ماجرای حمله به دو نفتکش در دریای عمان اشاره نکرد و به سکوت خود در این زمینه ادامه داد.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، حسن روحانی روز ۲۵ خرداد در نشست پنجمین کنفرانس «تعامل و اعتمادسازی در آسیا» موسوم به سیکا گفت: «ایران به صورت یک‌طرفه نمی‌تواند تنها طرف متعهد به برجام باقی بماند و سایر کشورها نیز لازم است سهم خود را برای حفظ این توافق مهم بپردازند.»

آقای روحانی اضافه کرد: «در صورت عدم دریافت پاسخ مناسب، به ناچار اقدامات بیشتری انجام خواهیم داد.»

وی در عین حال گفت: «با وجود خروج آمریکا و از سرگیری تحریم‌های غیرقانونی یک‌جانبه این کشور و نیز حمایت ناچیز سایر طرف‌های موافقتنامه از آن، همچنان معتقد هستیم که انجام تعهدات پذیرفته شده توسط همه طرف‌های ذی‌ربط، نقش مهمی در افزایش ثبات منطقه‌ای و جهانی ایفا خواهد کرد.»

آقای روحانی اعلام نکرد که ایران در صورت «عدم دریافت پاسخ مناسب» چه اقداماتی را انجام خواهد داد.

#رئیس_جمهور در نشست #سیکا: ایران به صورت یکطرفه نمیتواند متعهد به برجام باقی بماند بلکه سایر طرف ها نیز باید سهم خود را بپردازند pic.twitter.com/U5chSjtVGZ

— خبرگزاری صداوسیما (@iribnewsFa) June 15, 2019

ایران روز چهارشنبه، ۱۸ اردیبهشت، رسما خروج خود از «برخی» تعهدات خود ذیل قرارداد اتمی موسوم به برجام را اعلام کرد.

در همان روز حسن روحانی اعلام کرد: «اگر در ۶۰ روز به نتیجه نرسیدیم دو اقدام دیگر را شروع می‌کنیم و سطحی در غنی‌سازی‌ برای ما مطرح نخواهد بود.»

تهران روز ۳۰ اردیبهشت اعلام کرد که ضمن حفظ درصد غنی‌سازی بر اساس برجام، میزان تولید اورانیوم با غنای پایین را به چهار برابر افزایش داده است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز ۱۰ خرداد در گزارش فصلی خود اعلام کرده بود که غنی‌سازی و ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران همچنان در حد تعیین‌شده قرار دارد و تهران به تعهدات خود در توافق هسته‌ای موسوم به برجام پایبند است.

روز شنبه همچنین هلگا اشمید، معاون رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه ایران، دیدار کرد.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، در این دیدار طرفین درباره تحریم‌های آمریکا و کاهش «تعهدات» ایران در برجام گفت‌وگو کردند.

هلگا اشمید پیش از سفر به ایران، به امارات، عمان و قطر رفته بود.

آن طور که در بیانیه دفتر سیاست خارجی اتحادیه اروپا قید شده، این سفر با هدف کاهش تنش‌ها در منطقه انجام می‌شود و فرصتی است تا اتحادیه اروپا راه‌هایی برای تنش‌زدایی در منطقه بیابد.
منابع: خبرگزاری‌های ایرنا و صداوسیما و رادیوفردا/ا. م./ف. دو.

رادیوفردا: رهبر جمهوری اسلامی ایران روز چهارشنبه اول خرداد در دیدار با گروهی از دانشجویان گفته است «آن طوری که به برجام عمل شد»، «خیلی اعتقادی» ندارد و «بارها هم به رئيس‌جمهور و وزیر خارجه گفتیم و تذکر دادیم».

این نخستین بار نیست که علی خامنه‌ای سعی می‌کند از مسئولیت برجام شانه خالی کند. این اظهار نظرهای مکرر درباره برجام در حالی است که او در پنج مقطع مهم نقش اصلی را ایفا کرده است.

اولین مقطع مربوط به شروع مذاکرات محرمانه است. علی‌اکبر صالحی، وزیر امورخارجه دولت احمدی‌نژاد، در کتاب خاطراتش نوشته است که پس از دریافت نامه عمانی‌ها برای مذاکره محرمانه با ایران، نامه را از طریق علی اصغر حجازی، معاون سیاسی-امنیتی دفتر رهبر به علی خامنه‌ای رسانده و سپس در جلسه‌ای با حضور رهبر شرکت کرده، « آقای محمدی گلپایگانی [رئیس دفتر خامنه‌ای] و جناب آقای حجازی نیز در جلسه حضور داشتند … [گفتند مذاکره] می‌تواند مضرات زیادی داشته باشد … عرض کردم حضرت آقا اجازه بدهید برای اتمام حجت هم که شده این کار را امتحان کنیم… فرمودند اگر برای اتمام حجت است اشکال ندارد».

آیت‌الله خامنه‌ای ۲۲ مرداد ۱۳۹۷ در یک سخنرانی عمومی گفت «خام» شده و سخن صالحی را قبول کرده ولی اعتراف به اشتباه، تغییری در نتیجه ایجاد نمی‌کند.

نخستین سنگ بنای این مذاکرات با مجوز شخص رهبر جمهوری اسلامی شروع شده است.

مذاکرات محرمانه هسته‌ای در اسفند ۱۳۹۱ با دستور شخص خامنه‌ای به طور موقت متوقف می‌شود ولی به اندازه کافی پیش رفته بود. در این مقطع، برخی از اعضای شورای عالی امنیت ملی مانند حسن روحانی هم در جریان روند مذاکره نبوده‌اند.

علی اکبر صالحی در گفت‌وگویی که ۱۴مرداد ۱۳۹۴ در روزنامه «ایران» منتشر شد، می‌گوید: «بنا به توصیه رهبر معظم انقلاب این مذاکرات را متوقف کردیم تا حضرتعالی این مسیر را ادامه دهید. آقای روحانی وقتی در جریان جزئیات این مذاکرات قرار گرفتند، موضوع برایشان باورپذیر نبود».

دومین جایی که رهبر جمهوری اسلامی مذاکرات را به جلو هل داد، ۲۶ شهریور ۱۳۹۲ بود که تعبیر «نرمش قهرمانانه» را به کار برد. این تعبیر یک پیام قوی و پشتیبان دیپلمات‌های ایران برای پیشبرد روند مذاکرات بود.

سومین نقطه اما مذاکره وزرای امور خارجه ایران و آمریکا بود. به روایت علی‌اکبر صالحی در کتاب خاطراتش، در شروع مذاکرات، خامنه‌ای شرط کرده بود که «مذاکرات به سطح وزیر امور خارجه نرسد»، ولی با مجوز او، محمدجواد ظریف با جان‌ کری دیدار کرد. مجوزی که حالا رهبر جمهوری اسلامی آن را یک اشتباه خود می‌داند.

چهارمین نقطه اما ۲۰ مهر ۱۳۹۴ رقم خورد. به روایت مهدی کوچک‌زاده، نماینده مجلس نهم، شب ۲۰ مهر ۱۳۹۴ در جلسه‌ای با حضور علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، علی لاریجانی، رئيس مجلس و علی اصغر حجازی، معاون امنیتی-سیاسی دفتر رهبر، «تصمیم گرفته شد که طرح [برجام] تصویب شود».

وزارت امور خارجه ایران همان زمان اعلام کرد که از چنین جلسه‌ای خبر نداشته و برخی چهره‌های مخالف تصویب برجام در مجلس، دخالت حجازی را «خودسرانه» خواندند ولی دو روز بعد، دفتر رهبر جمهوری اسلامی بیانیه داد و گفت اعضای دفتر رهبر «نقش مستقل» نداشتند. معنای این عبارت روشن بود، معاون دفتر رهبر، پیام خامنه‌ای برای تایید و تصویب برجام در مجلس را رسانده بود.

در جلسه مجلس برای تصویب برجام نیز مهدی کوچک‌زاده به علی لاریجانی اعتراض کرد که چرا اجازه طرح پیشنهادات را نمی‌دهد، لاریجانی پاسخ داد: «کشور تصمیم گرفته که پیشنهادات مطرح نشود». کوچک‌زاده از لاریجانی پرسید که «کشور به‌ عنوان مرجع جدید کیست؟»، لاریجانی گفت: «همانی که خودت می‌دانی». این دیالوگ کوتاه نیز به خوبی نشان می‌داد که نقش اصلی در نهایی‌شدن فرایند تصویب برجام را شخص رهبر بازی کرده است.

پنجمین و آخرین گام اما ۲۹ مهر ۱۳۹۴ رقم خورد که رهبر جمهوری اسلامی در نامه‌اش به حسن روحانی، «مصوبه‌ جلسه ۶۳۴ مورخ ۱۳۹۴/۵/۱۹ شورای عالی امنیت ملی» را تایید کرد. این مصوبه در واقع پذیرش برجام از سوی جمهوری اسلامی بود.

او در همان زمان ضمنن تایید برجام، شروط ۹ گانه‌ای را در نامه‌ای به حسن روحانی ابلاغ کرد ولی این شروط ۹ گانه مربوط به «اجرای برجام» بود، نه تصویب برجام. این در حالی است که رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی خود در جمع دانشجویان گفته است: «در آن نامه شرایطی ذکر شده که در آن صورت، تصویب می‌شود».

این جمله، تحریف آشکار همان نامه مدنظر رهبر است که پس از تصویب برجام توسط شورای عالی امنیت ملی، مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان و در راستای اجرای برجام نوشته شد.

اما خامنه‌ای علاوه بر این شروط، در طول مذاکرات شروطی را به عنوان خطوط قرمز تعیین کرد که به طور مداوم مورد استناد مخالفان برجام برای حمله به دیپلمات‌های ایرانی قرار می‌گرفت ولی نشریه خط‌ حزب‌الله، که توسط وب‌سایت رسمی رهبر جمهوری اسلامی منتشر می‌شود، در پیش‌شماره پنجمش که هفته اول مرداد ۱۳۹۴ منتشر شد، نوشت که خطوط قرمز «مانند مین عمل نمی‌کنند» و «ابزار رسیدن به هدف» یا «سپر حفظ منافع ملی» هستند و «حتی با حفظ همه آن خطوط هم دستیابی به هدفی که برای مذاکره معین‌شده صورت نگیرد».

این یادداشت که با اعتراض برخی از فعالان مجازی مواجه شد، نوعی نرم‌سازی و بی‌توجهی به خطوط قرمزی تعبیر شد که رهبر جمهوری اسلامی به طور مداوم روی آن تاکید داشت.

نکته تکمیلی اینکه به روایت همه اعضای تیم مذاکره کننده هسته‌ای ایران، علی خامنه‌ای در طول مذاکرات در جریان تمامی جزئیات قرار گرفته و قدمی بدون اجازه او برداشته نشده است.

او همچنین سال گذشته در توضیح اینکه چرا با وجود خروج آمریکا از برجام، آن را طبق وعده‌اش آتش نزده است، گفت به خاطر «مصلحت» این کار را نکرده است.

رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی روز اول خرداد حتی گفته که اگر شرایط مدنظرش «اجرا نشده، وظیفه رهبری نیست که وارد بشود». این جمله یعنی او در آینده هم مایل نیست که شخصا و به طور مستقیم وارد فرایندی مانند دستور به خروج از برجام شود، همان طور که از شجاعت پذیرش مسئولیت برجام برخوردار نیست.

روش خامنه‌ای در این زمینه که مرتب دبه می‌کند و سعی می‌کند مسئولیت را متوجه دولت روحانی کند تا سیمای خودش نزد حامیان کمتر خدشه‌دار شود و تعبیرهای او مانند خام شدن یا اشتباه کردن و راضی نبودن، می‌تواند در نهایت یک شبیه‌سازی و فضاسازی مانند «جام زهر» که خمینی برای پذیرش قطعنامه به کار برد را تداعی کند و برخی از حامیانش بگویند مانند همان دوران، دیگران جام را به رهبر دادند ولی خمینی در سال ۱۳۶۸ وقتی با اصرار هاشمی برای پذیرش مسئولیت قطعنامه ۵۹۸ مواجه شد، گفت خودش چنین مسئولیتی را می‌پذیرد.

خامنه‌ای حداقل در این زمینه مایل نیست «خمینی دیگر» باشد.

بی‌بی‌سی: وزیر خارجه ایران از تهران با تلویزیون آمریکایی سی ان ان گفت و گو کرده است

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران گفته است که آمریکا با افزایش حضور نظامی در منطقه “بازی بسیار بسیار خطرناکی به راه انداخته است”.

آقای ظریف در گفت و گو با تلویزیون آمریکایی سی ان ان، اقدام آمریکا در اعزام ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن به خلیج فارس را “تحریک‌آمیز” خوانده و گفته جمهوری اسلامی ایران تا زمانی که آمریکا مجددا اجرای توافق هسته ای را آغاز نکند، با دولت ترامپ مذاکره نخواهد کرد.

ایالات متحده ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن را برای ماموریتی شش ماهه عازم خلیج فارس کرده است.

همزمان با پخش اظهارات وزیر خارجه ایران؛ مایک پمپئو همتای آمریکایی او گفته است که این احتمال کاملا وجود دارد که ایران مسئول وقایع هفته گذشته در خلیج فارس باشد.

چهار نفتکش در نزدیکی بندر فجیره امارات هفته گذشته دچار حادثه شدند که عربستان سعودی و امارات متحده عربی آن را “اقدام خرابکارانه” خواندند. دو روز بعد حملاتی علیه تاسیسات نفتی عربستان به وقوع پیوست که حوثی های یمن، شبه‌نظامیان نزدیک به جمهوری اسلامی مسئولیت آن را بر عهده گرفتند.

پس از این وقایع تنش های لفظی میان ایران و آمریکا شدت گرفت اما مقام های نظامی و سیاسی دو کشور اعلام کردند که هیچ کدام به دنبال جنگ با دیگری نیست.

وزیر خارجه آمریکا دست داشتن ایران در حوادث هفته گذشته در خلیج فارس را محتمل دانسته است

علیرغم ابراز بی علاقگی به جنگ از سوی هر دو طرف، دونالد ترامپ طی روزهای اخیر بارها در توییتر خود درباره ایران نوشته و همراه با تهدید ضمنی، از آمادگی برای مذاکره با ایران گفته است.

مقام های ایرانی طی روزهای اخیر گفته اند که به شرطی پای میز مذاکره با آمریکا حاضر می شوند که این کشور اجرای تعهداتش در توافق هسته ای را از سر بگیرد.

آیت الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی ایران در جریان اختلافات جدید ایران و آمریکا که از زمان ریاست جمهوری دونالد ترامپ آغاز شده و با خروج ایالات متحده از برجام شدت گرفته، بارها امکان مذاکره و تماس بین دو کشور را رد کرده و اخیرا هم تماس با دولت آمریکا را “سم مضاعف” خوانده است.

حسن روحانی، رئیس جمهور ایران هم دیدگاهی همسو با آیت الله خامنه ای نشان داده است. او روز گذشته گفته بود که “اهل مذاکره است اما شرایط امروز، شرایط مذاکره نیست”.

از زمان خروج آمریکا از توافق هسته ای، صادرات نفت ایران که دولت به شدت به آن متکی است از حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه به کمتر از یک میلیون رسیده و پیش بینی می شود با تشدید تحریم های آمریکا، از میزان فعلی صادرات نفت هم کاسته شود.

آقای روحانی به تازگی گفته “در هیچ دوره‌ای در تبادلات بانکی و فروش نفت با مشکلات و شرایط امروزه مواجه نبوده‌ایم، لذا نیازمند تمرکز و احساس شرایط جنگ اقتصادی از سوی همه هستیم”.

او خواستار اختیارات ویژه برای اداره امور کشور همچون دوره جنگ با عراق شده است.

به گزارش اسپوتنیک، محمد جواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران با انتشار پیامی در صفحه شخصی خود در توئیتر به اظهارات دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا پاسخ داد.
جهرمی خطاب به ترامپ نوشت: به نظر می رسد که او از سایه خودش هم می ترسد. منبع اصلی فیک نیوز مشاورانت (بولتون، کوشنر و بنن) هستند.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران همچنین به شبکه «فاکس نیوز» و برنامه «فاکس اند فرندز» (fox and friends) توصیه کرد که آنها برای مشاوران ترامپ، استیو بَنِن (استراتژیست پیشین کاخ سفید و مشاور پیشین رئیس جمهوری آمریکا)، جان بولتون (مشاور امنیت ملی کاخ سفید)، «جرد کوشنر» (داماد ترامپ)، و «استیون میلر» (مشاور پیشین سیاسی)، یک برنامه آموزشی تهیه کنند.
​پیش از این دونالد ترامپ اعلام کرده بود که رسانه‌‌های خبری دروغین با پوشش خبری شدیداً نادرست در مورد ایران به کشور ضربه می‌زنند اما دستکم ایران سر درگم شده که چه خبر است؛ چی درست و چه چیزی نادرست است که اتفاقاً شاید خیلی هم بد نباشد.

رادیوفردا: روزنامه هاآرتص سندی از ۵۶ سال پیش را که اخیرا از طبقه‌بندی خارج شده است منتشر کرده که فاش می‌کند سیاست موسوم به «ابهام عمدی» درباره توان هسته‌ای اسرائیل چگونه زاده شد.

ناظران و نهادهای متعدد بین‌المللی بارها ادعا کرده‌اند که اسرائیل ده‌ها سال است توانمندی اتمی با ماهیت نظامی دارد اما دولت اسرائیل سیاست «ابهام عمدی» را در پیش گرفته و از تایید یا تکذیب این گونه ادعاها سر باز می‌زند.

برخی گزارش‌ها شمار کلاهک‌های اتمی اسرائیل را دست‌کم دویست مورد ذکر کرده و گفته‌اند تل‌آویو موشک‌های بلندبردی، از جمله موشک «یریخو»، برای حمل این کلاهک‌ها در اختیار دارد و زیردریایی‌هایی که آلمان به این کشور داده نیز دارای قابلیت شلیک اتمی هستند.

سندی که هاآرتص به تازگی منتشر کرده، در واقع به مفاد نشستی محرمانه در ۹ ژوئیه ۱۹۶۳ (تیر ۱۳۴۲) در اورشلیم/بیت‌المقدس اشاره دارد که ریاست آن با لوی اشکول، نخست وزیر وقت است که تنها دو هفته بود که جانشین داوید بن گوریون، اولین نخست وزیر اسرائیل شده بود.

در آن زمان حدود ۱۵ سال از تأسیس اسرائیل می‌گذشت و تأسیسات اتمی «دیمونا» اندکی پیش از این جلسه افتتاح شده بود.

یکی از حاضران در این جلسه شیمون پرز بود که بعدها از او به عنوان پدر کوره اتمی دیمونا نام برده شد.

بر پایه سند تازه انتشاریافته، لوی اشکول در این جلسه به سردبیران روزنامه‌های اسرائیلیِ مورد اعتماد نهادهای امنیتی می‌گوید که هیچ مطلبی درباره توان اتمی تأسیسات دیمونا منتشر نکنند و از ذکر کمک‌های فرانسه در دستیابی اسرائیل به توان هسته‌ای نیز خودداری کنند.

به نوشته هاآرتص، خواسته اشکول از سردبیران روزنامه‌های وقت، که در نبود تلویزیون به عنوان رسانه اصلی اسرائیل قلمداد می‌شدند، در واقع این بود که «کور، کر و لال» باشند.

پیش از این جلسه نیز مقام‌های اسرائیل چند نشست دیگر با مسئولان ارشد روزنامه‌ها درباره کوره دیمونا برگزار کرده بودند و برداشت طرفین این بود که اسرائیل به توان اتمی دست یافته اما نباید این راز را برملا کرد.

لوی اشکول در جلسه ژوئیه ۱۹۶۳ به مسئولان روزنامه‌ها تأکید می‌کند که از انتشار هر مطلبی که از آن برداشت شود اسرائیل به توان نظامی هسته‌ای دست یافته جدا بپرهیزند.

تصویری از نیروگاه اتمی دیمونا در اسرائیل

بنابر سند تازه منتشرشده، نخست وزیر اسرائیل به حاضران می‌گوید که «وظیفه میهنی و مسئولانه» ایجاب می‌کند که مانع از وقوع زیانی بزرگ به کشور شوند و «کسی دشواری ایجاد نکند … بگذارید ما کار خودمان را بکنیم».

اشکول در آن جلسه همچنین از اینکه سفارت آمریکا در اسرائیل تصویر مقاله‌های منتشرشده در روزنامه‌های اسرائیلی را به واشینگتن مخابره می‌کند و از آن طریق در دسترس دنیا قرار می‌گیرد گلایه دارد؛ در آن دوره هنوز آمریکا هم‌پیمان اصلی اسرائیل محسوب نمی‌شد و رهبران وقت اسرائیل به کشورهایی مانند فرانسه بیش‌تر تکیه داشتند.

در گزارش هاآرتص، گفته‌های سردبیران روزنامه‌ها در آن جلسه نیز بازتاب یافته است.

یعکوو عامیت، سردبیر روزنامه «عال هامیشمار» به اشکول می‌گوید: «مطمئن باشید که شما را ناامید نمی‌کنیم؛ قدردان اطمینانی هستیم که به ما دارید؛ پای موضوعی کاملا سری در میان است و همه ما متوجه‌ایم».

آریه دیسنچیک، سردبیر روزنامه معاریو، نیز می‌گوید «قبلا توافق شده که درباره این موضوع شلوغ نشود».

صورت‌جلسه دیداری که تابستان ۵۶ سال پیش برگزار شد مهر «محرمانه» خورد اما بتازگی از طبقه‌بندی خارج شد و روزنامه هاآرتص گزارش خود را بر اساس نسخه موجود در آرشیو دولتی اسرائیل منتشر کرده است.

شیمون پرز دهه‌ها پس از پایه‌گذاری کوره دیمونا گفته بود همین که دشمنان فکر کنند اسرائیل بمب اتم دارد، به خودی خود، جنبه بازدارندگی دارد.

حدود ۲۳ سال پس از جلسه نخست وزیر وقت اسرائیل با روزنامه‌نگاران، یک کارشناس اتمی اسرائیل که به خارج از این کشور رفته بود جزئیاتی از برنامه‌های هسته‌ای کشورش را لو داد.

فرد افشاگر «مردخای وانونو» نام داشت و تکنیسین پیشین کوره اتمی دیمونا بود. او پس از آنکه به جناح چپ افراطی پیوست، از یهودیت به مسیحیت تغییر دین داد، به حمایت از گروه‌های فلسطینی روی آورد و از اسرائیل به استرالیا مهاجرت کرد.

این فرد در اواخر دهه هشتاد میلادی روی قایقی در آب‌های اروپا توسط مأموران موساد بازداشت و پس از بازگرداندن به اسرائیل به ۱۸ سال زندان محکوم شد؛ وی حدود ۱۴ سال پیش آزاد شد اما هنوز ممنوع‌الخروج است.

شیمون پرز که بعدها به نخست وزیری و ریاست جمهوری اسرائیل رسید، دهه‌ها پس از پایه‌گذاری کوره دیمونا گفته بود همین که دشمنان فکر کنند اسرائیل بمب اتم دارد، به خودی خود، جنبه بازدارندگی دارد.

پرز همچنین گفته بود: «دیمونا به اسرائیل قدرتی تازه داد و ابهام در وجود این کوره نیز امنیت و اعتماد به نفس اسرائیل را بالا برد و همگان فهمیدند که گزینه نابود کردن اسرائیل دیگر وجود ندارد».

به هر روی پس از گذشت ۵۶ سال از جلسه لوی اشکول با سردبیران روزنامه‌ها، اسرائیل همچنان به سیاست «ابهام عمدی» در توانمندی هسته‌ای خود پایبند است.

از سوی دگیر، شماری از تحلیلگران می‌گویند حمله اسرائیل به تأسیسات اتمی دو کشور عربی و همچنین مخالفت سرسختانه‌اش با فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران از جمله به این دلیل بوده است که این کشور می‌خواهد همچنان در خاورمیانه یکه‌تاز توان هسته‌ای باشد.

اسرائیل در اوایل دهه ۱۹۸۰ تأسیاست تازه‌ساز اتمی «عصیراک» در عراق را بمباران کرد و بعدها نیز تأسیسات اتمی دیرالزور سوریه را منهدم ساخت.

در یک دهه گذشته نیز اسرائیل اصلی‌ترین مخالف توان هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران بوده است.

با این حال اسرائیل در برابر احداث نیروگاه اتمی در عربستان فعلا سکوت کرده است.

بی‌بی‌سی: ریک پری وزیر انرژی آمریکا روز پنجشنبه تایید کرد که چند مجوز برای فروش تکنولوژی هسته‌ای به عربستان سعودی صادر کرده است.

آقای پری که در کمیته‌ای در سنای آمریکا صحبت می‌کرد گفت نمی‌داند این مجوزها را قبل از قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد سعودی صادر کرده و یا بعد از آن.

در پی اظهارات آقای پری، وزارت‌خانه متبوع او در بیانیه‌ای اعلام کرد در مجموع هفت مجوز برای شرکت‌های آمریکایی که خواهان مشارکت در برنامه هسته‌ای غیرنظامی عربستان بوده‌اند صادر شده‌است.

در این بیانیه آمده این مجوزها شامل “انتقال مواد هسته‌ای و تجهیزات” نمی‌شود.

اوایل روز پنجشنبه و پیش از جلسه وزیر انرژی در سنای آمریکا، خبرگزاری رویترز اعلام کرد اسنادی در دست دارد که نشان می‌دهند آقای پری مخفیانه، شش مجوز فروش تکنولوژی هسته‌ای به عربستان سعودی را صادر کرده است.

این خبر ساعاتی زودتر توسط وب‌سایت دیلی‌بیست نیز منتشر شده بود. دیلی‌بیست به نقل از دو منبع مطلع از مسایلی از این دست گزارش داده بود که هنوز روشن نیست شرکتهای آمریکایی در این زمینه تعهدی هم به ریاض داده‌اند یا نه.

براساس گزارش خبرگزاری رویترز این مجوزها در جریان پروژه‌ای بزرگتر صادر شده‌اند که در نهایت به ساخت دستکم دو نیروگاه هسته‌ای در عربستان منجر خواهد شد.

دریافت این مجوز که به بند ۸۱۰ معروف است امر معمولی است و اسناد اعطای این مجوز به شرکت‌های آمریکایی برای دسترسی عمومی در وزارت انرژی آزاد است.

با این حال اسناد مربوط به مجوزهای مربوط به برنامه هسته‌ای عربستان سعودی در این میان قرار نگرفته‌اند.

آقای پری در توجیه این موضوع گفته است در این اسناد اطلاعات خصوصی مربوط به شرکت‌ها وجود داشته که هنوز علنی نشده‌اند.

وزیر انرژی آمریکا در پاسخ به پرسشی دیگر گفته از سال۲۰۱۷ در مجموع ۶۵ درخواست برای مجوز بند ۸۱۰ دریافت کرده و با ۳۷ درخواست موافقت کرده است.

به گفته او در این میان ۹ مجوز مربوط به خاورمیانه بوده از جمله دو مجوز که برای فروش به اردن صادر شده است.

سناتور اد مارکی، از دموکرات‌های این کمیته روز پنجشنبه خبر داد طرحی را برای جلوگیری از انتقال تکنولوژی انرژی هسته‌ای به عربستان به سنا ارائه خواهد کرد.

کشورهای مختلفی از جمله روسیه و کره جنوبی نیز در حال رقابت با شرکت‌های آمریکایی هستند تا بتوانند در زمینه ساخت نیروگاه هسته‌ای با عربستان قرارداد ببندند. انتظار می‌رود که تا پایان سال ۲۰۱۹ میلادی مشخص شود که برنامه هسته‌ای عربستان توسط چه کشوری اجرا خواهد شد.

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی که مدتی است کنترل امور بسیاری را در این کشور در دست دارد، سال گذشته در مصاحبه‌ای با شبکه آمریکایی سی‌بی‌اس گفت اگر ایران به ساخت سلاح هسته‌ای روی بیاورد، عربستان نیز سلاح هسته‌ای خواهد ساخت.

براساس پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای، ساخت این‌گونه سلاح‌ها ممنوع است.

برخی از نمایندگان کنگره آمریکا با فروش تجهیزات هسته‌ای به عربستان مخالفند و می‌گویند که چنین کاری می‌تواند به یک رقابت تسلیحات هسته‌ای در خاورمیانه دامن بزند.

در پی انتشار گزارش رویترز نیز مارکو روبیو، سناتور ایالت فلوریدا از آغاز تحقیق و تفحص درباره مساله مجوزهای مخفیانه خبر داد.

آقای روبیو در توییتر نوشت که دفتر حسابرسی دولت، با درخواست او برای آغاز تحقیقات درباره مذاکرات دولت و عربستان درباره یک توافق هسته‌ای، موافقت کرده است.

نگرانی‌ها درباره فروش تکنولوژی هسته‌ای در کنگره آمریکا از جایی بالا گرفت که جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد محمد بن سلمان در کنسولگری عربستان در استانبول به قتل رسید. این قتل در اکتبر سال ۲۰۱۸ رخ داد.

اما رویترز می‌گوید بر اساس اسنادی که به دست آورده روشن است که این مجوزها بعد از نوامبر سال ۲۰۱۷ صادر شده، اما روشن نیست که این مجوز بعد از قتل آقای خاشقجی صادر شده یا نه.

روز چهارشنبه و در جریان یک جلسه پرسش و پاسخ کنگره، برد شرمن، عضو دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا از مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا خواست تا اسامی شرکت‌های دخیل در معامله هسته‌ای با عربستان را تا میانه ماه آوریل منتشر کند. آقای پومپئو در پاسخ گفت که این درخواست را بررسی می‌کند.

آقای شرمن در این جلسه گفت که دولت ترامپ سعی کرده که گنگره آمریکا را در این معامله دور بزند.

در عین حال مایک پومپئو گفت که دولت در تلاش است تا مطمئن شود که هیچ بخشی از تکنولوژی هسته‌ای که در اختیار عربستان قرار می‌گیرد، برای ساخت سلاح هسته‌ای استفاده نشود.

ماه گذشته تعدادی از اعضای دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا در گزارشی این احتمال را مطرح کردند که شاید دولت در جریان معاملات هسته‌ای در خاورمیانه، قانون را زیر پا گذاشته باشد. آن گزارش درباره همکاری تعدادی از مقام‌های کنونی دولت با مقام‌های سابق در گروهی به نام “IP3 Inernational” بود در تلاش است به قراردادهایی چند میلیاردلاری برای ساخت نیروگاه هسته‌ای در کشورهای خاورمیانه، از جمله عربستان، دست یابد.

هنوز روشن نیست که این گروه از جمله شرکت‌هایی است که از مجوز وزارت انرژی آمریکا برخوردار شده یا نه.

صدای آمریکا: وزارت خزانه داری ایالات متحده نام ۱۴ شخصیت حقیقی و ۱۷ نهاد را به تحریم های هسته ای و موشکی جمهوری اسلامی ایران اضافه کرد. اما این افراد چه کسانی هستند.

در لیست دفتر کنترل دارایی‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا به این ۱۴ نفر اشاره شده است: منصور عسگری، محمد مهدی دائمی عطاران، روح‌ الله قادری برمی، سعید برجی، رضا ابراهیمی، غلامرضا اطاعتی، محمد حسین حقیقیان، جلال امامی قره حاجیلو، سید اصغر هاشمی‌تبار، مهدی معصومیان، محمدرضا مهدی‌پور، اکبر مطلبی‌زاده، محمدجواد صفری، محسن شفایی.

در فهرست تحریم‌های آمریکا موسوم به SDN به ۱۷ نهاد اشاره شده که به این شرح هستند: گروه ابوریحان، گروه بوعلی، گروه حیدر کرار، کیمیا پخش شرق، شرکت پیشرو داروی پردیس، پویا الکترو سامان نیرو، مرکز تحقیقاتی صدرا، گروه شهید آوینی، گروه شهید بابایی، گروه شهید چمران، گروه شهید فخار مقدم، گروه شهید کریمی، گروه شهید کاظمی، گروه شهید موحد دانش، مرکز تحقیقات فناوری و علوم شهید شکری، گروه شهید زین‌الدین و مرکز تحقیقات فناوری و علوم شیخ بهایی.

با اینکه در تحریم های آمریکا علیه ایران، دارو و غذا استثنا شده است، اما ایالات متحده می گوید جمهوری اسلامی از پوشش شرکت های دارویی برای دور زدن تحریم ها استفاده می کند؛ به همین دلیل در فهرست جدید برخی از این نهادها اضافه شده اند.

این تحریم ها در ادامه فشار ایالات متحده برای تغییر رفتار جمهوری اسلامی ایران است.

نگرانی های ایالات متحده از اقدامات جمهوری اسلامی

ایالات متحده می‌گوید که توافق هسته ای با ایران در رفتار این کشور تاثیر مثبتی نداشته است. پرزیدنت ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران را اعلام کرد. پرزیدنت ترامپ در دو مقطع در مرداد و آبان امسال دستور بازگشت تحریم های هسته ای علیه جمهوری اسلامی ایران را صادر کرد.

ایالات متحده می گوید که جمهوری اسلامی بزرگترین دولت حامی تروریسم است، برنامه موشک بالیستیک خود را برخلاف قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت ادامه می دهد، و عامل بی‌ثباتی در خاورمیانه است.

در ماههای گذشته چند نقشه افراد وابسته به جمهوری اسلامی برای ترور مخالفان سیاسی در اروپا نیز کشف شد و منجر به اقدام دیپلماتیک از سوی کشورهای فرانسه،‌ آلمان، دانمارک، و هلند علیه رژیم ایران شد.

آزمایش‌های موشکی ایران پیش از این نیز با واکنش کشورهای غربی مواجه شده بود و آن‌ها بارها از جمهوری اسلامی خواسته بودند تولید و آزمایش این موشک‌ها را متوقف کند.

ایران طی سال‌های اخیر دست به انجام آزمایش‌های موشکی زده است که روی برخی از آن‌ها به زبان‌های مختلف (از جمله عبری) شعار «نابودی اسرائیل» نقش بسته بود.

وزیر خارجه آمریکا یکم خرداد با اعلام راهبرد جدید آمریکا در قبال ایران، ۱۲ شرط ایالات متحده برای توافق با جمهوری اسلامی را برشمرد که در واقع فهرست خواسته‌های ایالات متحده از جمهوری اسلامی یا به عبارتی جزئیات تغییر رفتار رژیم ایران است.

برخی از این شروط شامل توقف حمایت از تروریسم و خودداری از اقدامات مخرب در منطقه نظیر حمایت از حزب الله لبنان و دخالت در کشورهای منطقه است.

رادیوفردا: احمد خاتمی، امام جمعه تهران و عضو مجلس خبرگان رهبری با ذکر این‌که «داشتن انرژی هسته‌ای را برای خود حیاتی می‌دانیم»، گفت که «فرمول ساختن بمب اتم را داریم».

به گزارش خبرگزاری ایرنا، احمد خاتمی شامگاه شنبه، ۲۰، بهمن در سخنرانی در یک جلسه سوگواری در مشهد گفت: «ایران هیچگاه قصد ساختن بمب اتمی نداشته است. البته فرمول آن را دارد ولی نمی‌خواهد از سلاح‌های کشتار جمعی استفاده کند».

مقام‌های جمهوری اسلامی همواره هرگونه حرکت به سمت ساخت بمب اتم را تکذیب کرده‌اند. امام جمعه تهران هم‌اکنون از در دست داشتن «فرمول» ساخت چنین بمبی سخن می‌گویند؛ وی توضیح بیشتری در این مورد نداد.

در آذرماه ۱۳۹۴ یوکیا آمانو، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در گزارش خود از ابعاد نظامی احتمالی پیشین برنامه اتمی ایران یا «پی‌ام‌دی» اعلام کرد که جمهوری اسلامی پیش از پایان سال ۲۰۰۳ میلادی طیف وسیعی از فعالیت‌های مربوط به ساخت وسیله انفجاری هسته‌ای را انجام داده‌است.

براساس این گزارش بخشی از این فعالیت‌ها تا سال ۲۰۰۹ میلادی نیز ادامه پیدا کرده‌است. این پرونده هم‌اینک مختومه شده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس پیش از این نوشته بود که ذخایر ۲۰ درصدی اورانیوم ایران که تا زمان توافق ژنو درسال ۹۲، حدود ۲۰۰ کیلوگرم تخمین زده می‌شد تنها یک مرحله تا تبدیل به مواد لازم برای ساخت حداقل یک بمب اتمی فاصله داشت.

با این حال براساس اسناد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در زمان دست‌یابی ایران و قدرت‌های جهانی به توافق هسته‌ای، ایران بیش از ۱۰۰ کیلوگرم اورانیوم مایع و جامد با غنای پایین در دست داشت.

برای ساخت سلاح هسته‌ای، به حجمی بسیار بالاتر از ۳۰۰ کیلوگرم اورانیوم نیاز است.

با این حال بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در مجمع عمومی سازمان ملل گفته بود که ایران بعد از برجام نه تنها اسناد برنامه هسته‌ای‌اش برای تولید بمب اتمی را از بین نبرد بلکه مواد هسته‌ای زیادی را در تورقوزآباد مخفی کرد.

مقام‌های جمهوری اسلامی اما این ادعا را رد کرده‌اند.

برخی از اصول‌گرایان با تاکید بر اینکه ایران قصد دست یافتن به بمب اتمی را ندارد، در عین حال با برجام مخالفت و اعلام می‌کنند که این توافق باعث از بین رفتن بخشی از برنامه اتمی جمهوری اسلامی شده است.

احمد خاتمی نیز روز یک‌شنبه در ادامه سخنانش گفت: «شیطنت‌های آمریکا فتیله اقتدار هسته‌ای ایران را پایین کشید، برجام هم تمام شد. آنچه ایران را در این شرایط حفظ می‌کند همین اقتدار موشکی است».

در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا توافق هسته‌ای با ایران، موسوم به برجام، را «بدترین توافق ممکن» نامیده و از آن خارج شده‌است، مقام‌های اروپایی امضاکننده توافق درحالی‌که اذعان دارند برجام «ایده‌آل» نیست، اما می‌گویند برای جلوگیری از دستیابی ایران به بمب هسته‌ای گزینه مناسبی است.

کشورهای اروپایی که خواستار حفظ برجام هستند، با واشینگتن در اعتراض و انتقاد از آزمایش‌های موشکی هم‌صدا شده‌اند.

خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌ها تأثیر منفی زیادی بر اقتصاد ایران گذاشته است.

احمد خاتمی، عضو مجلس خبرگان رهبری، در این مورد نیز روز یک‌شنبه گفت: «به واقع نمی‌توان مشکلات مردم را انکار کرد، مردم در عذاب هستند، اگر تدبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی نبود و شورای عالی اقتصادی تشکیل نمی‌دادند و به قوه قضاییه دستور نمی‌دادند که با متخلفان قاطعانه برخورد کند وضعیت از این بدتر می‌شد.»

با استفاده از خبرگزاری‌های ایرنا، ایسنا، و رادیو فردا / ا.م / پ.پ

بی‌بی‌سی: محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه ایران، می‌گوید “درآمد این کشور به یک سوم کاهش پیدا کرده است”.

آقای نوبخت این صحبت‌ها را در جمع شماری از نمایندگان معلولان طرح کرد که در روز جهانی معلولان (دوشنبه ۱۲ آبان) در مقابل سازمان برنامه و بودجه تجمع کرده بودند.

رئیس سازمان برنامه و بودجه در این جلسه که بدون برنامه‌ریزی قبلی انجام شد، در پاسخ به کاهش بودجه معلولان در سال ۹۸ گفت: “امسال فروش نفت ایران نسبت به سال گذشته از دو و نیم میلیون بشکه در روز به یک میلیون بشکه کاهش پیدا کرده است”.

او همچنین اضافه کرد که بودجه نیروهای مسلح و همچنین سپاه پاسداران نیز نسبت به سال گذشته ۱۰ درصد کاهش پیدا کرده است.

معلولان معترض به کاهش بودجه سازمان بهزیستی در سال ۹۸ و عدم تخصیص اعتبار برای اجرای “قانون حمایت از حقوق معلولان” انتقاد داشتند.

اما آقای نوبخت می‌گوید که گندم‌کاران و معلمان و بازنشستگان نیز نسبت به بودجه پیش بینی شده سال آینده معترض‌اند اما واقعیت این است که “منابع محدود” است.

لایحه بودجه سال ۹۸ قرار است در روزهای آتی به مجلس شورای اسلامی ارائه شود.

دویچه‌وله: براساس گزارش انستیتوی مستقل تحقیقات نظامی علوم و امنیت بین‌المللی که روز سه‌شنبه منتشر شده، ایران به تهیه سلاح‌های هسته‌ای بسیار نزدیک شده بوده و در مجتمع نظامی پارچین آزمایش‌هایی نیز انجام داده است.

گزارش اندیشکده مستقل تحقیقات نظامی علوم و امنیت بین‌المللی که روز سه‌شنبه اول آبان (۲۳ اکتبر) منتشر شده از جمله به اطلاعات به دست آمده از طرف موساد، سازمان اطلاعاتی خارجی اسرائیل، از انباری در تهران و تصویرهای ماهواره‌ای از آنجا می‌پردازد.

در این گزارش توضیح داده شده که این اطلاعات “به طور مشخص ثابت می‌کنند که در مجتمع نظامی پارچین در جنوب شرقی تهران اتاق‌های تخریبی بوده‌اند که می‌توانستند برای تحقیق و توسعه سلاح‌های هسته‌ای مورد استفاده قرار گیرند”.

این گزارش به فعالیت‌های اتمی ایران تا سال ۲۰۰۳ میلادی پرداخته است.

در این گزارش همچنین آمده است که ایران موفق شده است چندین مانع موجود برای تهیه سلاح هسته‌ای در این کشور را از سر راه خود بردارد. این در حالی است که کارشناسان امور ایران همواره می‌گفتند این مانع‌ها هنوز برای تهیه بمب اتمی در ایران موجود هستند.

در گزارش انستیتوی تحقیقات نظامی علوم و امنیت بین‌المللی آمده است، عکس‌های تهیه شده از طرف موساد نشان می‌دهند که ایران هنوز به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) در این باره توضیحی نداده و این خواست آژانس باید هرچه زودتر اجرایی شود.

در این گزارش که توسط دیوید آلبرایت، رئیس اندیشکده یاد شده، اولی هینونن، معاون پیشین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA)، و شماری از کارشناسان بنام تهیه شده، بر ادامه فعالیت‌های هسته‌ای ایران تاکید می‌شود.

در گزارش آمده است: «مدارک دیگر مشخص می‌کنند که در مجتمع نظامی پارچین انفجارهایی صورت گرفته و در آنجا عناصر رادیواکتیو مشاهده شده‌اند. این مدارک دلایلی هستند که نشان می‌دهند فعالیت‌های اتمی در این مجتمع انجام شده است.»

در این گزارش همچنین آمده است که اطلاعات موساد نشان می‌دهند “ایران در مجتمع نظامی پارچین آزمایش‌های فراوانی در ارتباط با توسعه سلاح‌‌های هسته‌ای انجام داده است؛ آزمایش‌هایی که تاکنون مورد نظر نبوده‌اند”.