اخبار

انصاف: علی نجفی توانا در گفتگو با خبرنگار مهر در پاسخ به اینکه آیا محمدرضا رحیمی بعنوان یکی از وکلای دادگستری زیر مجموعه کانون وکلای مرکز است تائید کرد و گفت: پروانه وکالت رحیمی برای این کانون است.

وی در پاسخ به اینکه با توجه به حکم صادره علیه رحیمی به جرم ارتشاء و فساد و زندانی شدن وی همچنان پروانه وکالت این متهم وجاهت قانونی دارد گفت: ابتدا باید حکم صادر شده به کانون ها ابلاغ شود. در این احکام یا محرومیت مستقل است و یا اینکه فرد از سوی دادگاه محرومیت هایی را به همراه دارد. وقتی حکم دادگاه به کانون ابلاغ شد دادگاه انتظامی کانون وکلا اگر تشخیص داد رفتار و جرم متهم بر خلاف شان وکالت بوده پروانه وکالت را ابطال می کند که هنوز دستور یا حکمی از سوی دادگاه انتظامی به کانون مرکز ارسال نشده است.

مهر: روحاني را به طور کامل قبول دارم. ما با ايشان از مجلس همكاري داشتيم و از لحاظ تفكر خيلي نزديك هستيم و هيچ شبهه‌اي درصلاحيتشان براي من نيست. كابينه‌اش را هم با توجه به شرايط كشور، نسبتاً خوب انتخاب کرد.

خبرگزاری مهر- گروه سیاست: کمتر سیاستمداری در دنیا را می توان پیدا کرد که گردش و جابجایی موافقان و مخالفانش به اندازه اکبر هاشمی رفسنجانی باشد. رییسِ امروزِ مجمع تشخیص مصلحت نظام و رییس جمهور دوران سازندگی اگر چه خود را متعلق به انقلاب، نهضت امام و پیرو رهبری می داند اما بارها مورد تمجید و یا انتقاد جریانهای سیاسی قرار گرفته است.

منتقدان سرسخت آیت الله که در نیمه دوم دهه ۷۰ لقب هایی چون عالیجناب خاکستری به او دادند و سدی در برابر اصلاحات قلمدادش کردند، اکنون او و جریانش را ناجی خود می دانند و در مقابل، اصولگرایانی که تمام قد در سالهای اول انقلاب تا انتخابات مجلس ششم از او دفاع کردند و با رای آنها به عنوان یکی از آخرین سهمیه های تهرانی ها به مجلس راه یافت و سپس انصراف داد، اکنون شدیدترین انتقادها را به او و مواضعش به ویژه در جریان فتنه ۸۸ دارند.

سیاستمدار ۸۰ ساله اما به نگاه پدرانه و جذب حداکثری تاکید می کند و خود را ورای جریان های سیاسی می داند و می گوید: «شما باید مرا خیلی خوب شناخته باشید! در داخل انقلاب، هیچ وقت از یک جریان در مقابل جریانات دیگر حمایت نمی‌کردم، چون همه را از احزاب داخل نظام می‌دانستم و با همه در مسایل مختلف همکاری داشتم.»

گفتگوی خبرگزاری مهر و روزنامه تهران تایمز با وی در محل کارش در ساختمان قدس یا همان کاخ مرمر انجام شد. یک ساعت پرسش و پاسخ از مسائل داخلی و بین المللی. از انقلاب و حضور مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن گرفته تا انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی و خبرگان رهبری. از رابطه اش با نسخه شبیه به خود یا همان حسن روحانی تا ارتباط کاری و عاطفی با رهبر معظم انقلاب و از مذاکرات هسته ای و «توافق خوب» تا عربستان،عراق، بازار نفت و سیاست خارجی. دست آخر هم یک سوال حاشیه ای و کلیدی که او بین خانواده و انقلاب، کدام را انتخاب می کند.

در بخش اول این گفتگو به مسائل داخلی پرداخته ایم که از نظرتان می گذرد؛

هرساله در آستانه دهه فجر، تحلیل‌هایی از سوی رسانه های بیگانه می‌شود که مردم تحت فشار هستند، گرفتاری دارند، از نظام فاصله گرفتند و امسال مثلاً کمتر می‌آیند. ولی حضور مردم در این ۳۶ سال مستمر و هر سال پرشورتر بوده و نسل‌های جدید هم به راهپیمایی می‌آیند. سوال ما به طور مشخص این است که رمز این استمرار و حضور چیست و پیامش برای طرف‌های فرا مرزی ما چه می‌تواند باشد؟

بسم الله الرحمن الرحیم، به گواهی اخبار خبرنگاران داخلی و خارجی، حضور مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن پرشور و معنادار است و امسال خود من هم لحظاتی که در مسیر خیابان آزادی همراه مردم شدم، دیدم که جمعیت، خیلی انبوه و دیدنی است. مسؤولین صداوسیما گفتند که یک برابر و نیم سال قبل است. این‌گونه احساس می‌کنم که اکثریت قاطع مردم ذاتاً از اینکه در ایران انقلاب اسلامی شده، راضی هستند. چون مردم مسلمان هستند و دلشان با اسلام است، به خصوص شیعیان که جایی نداشتند و الان مرکزی پیدا شده است.

مردم به اصل انقلاب دلبند هستند. نگرانی‌هایی پیش می‌آید که مبادا به خاطر شرایط و وجود بعضی از مشکلات و بعضی مواضع‌ و مشکلات سیاسی و اقتصادی، مردم دلزده شوند و دیگر در راهپیمایی‌ها نیایند. البته می‌دانم کسانی دلزده هستند و نمی‌آیند؛ ما که نمی‌گوییم همه‌ مردم آمدند! به نظر می‌رسد این نشان می‌دهد که مردم به اصل انقلاب با وجود بعضی اشکالاتش، علاقه‌مندند و دلشان می‌خواهد اشکالات برطرف شود و انقلاب بماند. تشخیص هم دادند که یکپارچگی ملی را به رخ خارجی‌ها کشیدن، یک اعتبار بزرگ است.

در دنیایی که به دموکراسی خیلی پای‌بند هستند، جمعیت، رأی و حضور مردم، مهم و یک اصل است. وقتی می‌بینند مردم ایران در هر شرایطی و در سرما، گرما، باران و آفتاب این‌گونه می‌آیند و هر سال هم این حضور تکرار می‌شود، طبعاً اثر مثبت دارد. یعنی احساس پایبندی مردم، آنها را به این نتیجه می‌رساند که نمی‌توان با این انقلاب حالت خصومت‌های تند گرفت.

نیکسون رئیس‌جمهور اسبق آمریکا می‌گفت که یکی از هنرهای کشورهای در حال توسعه این است که به راحتی مردم را به خیابان می‌کشانند. ولی در مورد جمهوری اسلامی این قضیه متفاوت است. بحث کشاندن نیست و مردم خودشان با میل و رغبت می‌آیند…

برای چنین برنامه‌هایی که ملی است، خیلی از مردم خودشان می‌آیند. البته برای چنین حضور انبوهی باید برنامه‌ریزی کرد. در غرب و یا خود آمریکا اگر روزی برای حضور مردم در خیابان‌ها باشد، برنامه‌ریزی نمی‌کنند؟ در ایران هم بخش‌هایی هستند که مردم را به گونه‌ای جمع می‌کنند. به نظرم تردیدی نیست که مردم ایران خودشان می‌آیند و هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید که مردم مثلاً با انگیزه‌های مادّی می‌آیند.

در آغاز سی و هفتمین سال انقلاب اسلامی هستیم. از روحانیت به عنوان ستون اصلی انقلاب یاد شده است، شما آینده روحانیت را در بحث انقلاب اسلامی و همچنین حفظ انقلاب اسلامی چگونه ارزیابی می‌‌کنید؟

فکر می‌کنم اگر وضع کشور خوب اداره شود، روحانیت هم کاملاً همراه می‌شود که ذاتاً همراه است. اما وقتی اوضاع کشور با گرانی‌ها، دعواها، مجادلات سیاسی و فسادهایی که شکل گرفته، بد شود، خیلی‌ها از روحانیت زده می‌شوند و بی‌تفاوتی‌هایی در آنها پیدا می‌شود. واقعاً روحانیت یک قدرت جدی و مادر در کشور است. روحانیت در دوران پهلوی سرکوب شده بود اما قلب مردم با روحانیت بود که وقتی دوران پهلوی اول گذشت، کم کم خودش را نشان داد و تبدیل به این قدرت بزرگ شد. حوزه‌ها و حدود هفتاد، هشتاد هزار مسجد و همین مقدار حسینیه و هر روز یک مراسم برای تولد و شهادت ائمه(ع)، محرم و صفر و ماه رمضان و فاطمیه، برنامه‌های دینیِ روحانیت است که به عنوان یک قدرت به هم پیوسته در سراسر کشور جریان دارد. البته هر مقدار که مشکلات در کشور باشد، مردم با روحانیت مشکل پیدا می‌کنند. چون روحانیت را عامل این انقلاب می‌دانند. لذا با حل کردن مشکلات کشور، عزت روحانیت بیشتر می‌شود و آینده بهتری هم می‌تواند پیدا کند.

در انتخابات ۹۲ اتفاقاتي در كشور افتاد و دولت آقاي روحاني روي كارآمد كه هم تحليلگران داخلي و هم خود مردم اعتقاد دارند كه این دولت با مواضع جنابعالی همسو است و بخش عظيمي از افرادي كه الان مسئوليت‌هاي اجرايي دارند، قبلاً در دولت شما بودند. ارزيابي تان از اين دولت چيست؟ نقاط مثبت و منفي دولت تدبير و اميد را چه می دانید؟

—دكتر روحاني را به طور کامل قبول دارم. ما با ايشان از مجلس همكاري داشتيم و در جنگ خيلي همكاري داشتيم و بعد هم در مركز تحقيقات بوده اند. زماني كه من رياست جمهوري بودم، ايشان رئيس شوراي عالي امنيت ملی کشور بود. ما با ايشان از لحاظ تفكر خيلي نزديك هستيم و هيچ شبهه‌اي در صلاحيتشان براي من نيست. كابينه‌اش را هم با توجه به شرايط فعلي كشور، نسبتاً خوب انتخاب کرد، بالاخره مجلس هم در كابينه حق دارد و بايد رأي بدهد و مسئوليت دارد.

با توجه به شرايط، كابينه قابل قبولی است. همكاران ديگري را كه در مراحل پايين‌تر دارند خيلي نمي‌شناسم. از استاندارها، فرماندارها و بخشدارها بعضي‌ها شكايت دارند و مي‌گويند كه همه خوب انتخاب نشده‌اند. البته انصافاً نباید همه نیروها را يكباره بيرون ريخت و اين از كارهايي بود كه هميشه با آن مخالف بوديم. بالاخره همه مردم كه با هم بد نيستند، تفاوت‌هايي دارند که باید همدیگر را تحمل کنند.

گفتگوی مهر با هاشمی رفسنجانی

به نظرم آقاي روحاني كارش را خوب شروع كرده. موضوعات مورد توجه هم خوب انتخاب شده است. مهمترين آنها مسائل خارجي است. ما بايد مسائل خارجي‌مان را حل كنيم. رهبری هم مخالفتي با اين مساله ندارند، بلكه تشويق هم مي‌كنند. بالاخره ما مي‌خواهيم با دنيا تعامل كنيم.

ايران كشوري با منابع عظيم است كه ظرفيت تعامل با همه دنيا را دارد. الان هم نيروي انساني ما خيلي زياد و قوي است و هم در منابع طبيعي، به خصوص نفت و گاز غنی هستیم كه اگر در دنيا اول نباشيم، دوميم. جغرافياي ما كم نظير است. ما در نقطه‌اي هستيم كه بهترين راه خطوط هوايي از غرب به شرق و از شمال به جنوب جهان را در اختیار داریم. خطوط لوله گاز و نفت كه الان حرف اول را مي‌زند، بهترين راهشان ايران است. فيبر نوري كه مي‌خواستند از شانگ‌هاي تا برلين بكشند، نقطه مهمش ايران بود كه البته كوتاهي‌هایی شد و در بعضي جاها عوض و چيز ديگري شد. همه اينها قدرت تعامل است. ايران اگر بخواهد با دنيا تعامل داشته باشد، مي‌تواند هم به خيلي جاها كمك كند و هم استفاده‌هاي كلاني ببرد. معنايش اين است كه بايد سياست خارجي ما سياست تهاجمي نباشد و سياست تعاملي باشد که جزو عقايد هميشگي ما بوده است.

شرايط بعد از جنگ را به یاد آورید كه خيلي فرسوده شده بوديم. تعامل با دنيا را تجديد كرديم و همين باعث شد كه همه درها باز شد و به آساني توانستيم طرح‌هاي زيربنايي بسيار عظيم را آن هم با فاينانس خارجي‌ها اجرا كنيم، هزینه ها هم بعد از آن از درآمد خودش ‌پرداخته می شد و در اين میان در كشورمان شغل ايجاد مي‌شد و نيروهاي ما آموزش می دیدند. اين کار مي‌تواند همیشه و در همه جا ادامه داشته باشد. برعكسش هم مي‌شود؛ يعني الان مي‌توانيم اين كار را بكنيم و اگر وضع آن گونه شد، مي‌توانيم طرح‌هاي مهمي را در دنيا فاينانس كنيم و به آنجا برويم و طرح‌هايشان را انجام بدهيم. یعنی می‌توانیم همين كارهايي را كه ديگران مي‌كردند، بكنيم. چون بانك‌هاي دنيا معمولاً پولش را مي‌دهند و فقط اعتبار مي‌خواهند كه کشور و شرکت‌ها باید معتبر باشند.

به نظرم ما از تعامل عقب هستيم. البته همه وقت و کار دولت براي اين نيست. آقاي روحاني يك تيم را در وزارت خارجه گذاشتند و وظيفه طبيعي‌اش همین است و دارد انجام مي‌دهد.

مسئله مهمتر ايشان در داخل، مسئله تورم است كه تورم را پايين بياورند. بالاخره آنچه را كه مردم عادي مي‌فهمند، تورم را در غذا و لباس و چيزهاي مصرفي مي‌بينند. ضمناً توضيح داده نشده كه اگر مي‌گوييم تورم را پايين آورديم، یعنی رشدش را پايين آورديم. اگر قبلاً رشد آن ۴۳ درصد بوده، اينها مي‌گويند الان ۱۴ یا ۱۸ درصد شده است. يعني باز هم قیمت‌ها ۱۴ درصد رشد دارند. بنابراين كارهایي كردند منتها دستشان بسته و روابط خارجي ما بد بوده است. در این شرایط جنس گران وارد کشور مي‌شود و خيلي چيزهايي كه شما مي‌دانيد. اينها(دولت) در حدي كارشان را كرده اند.

از لحاظ فرهنگي ايشان مسائلي را وعده داده بودند كه همه به حق بود و بعضي‌ها را توانستند و اجرا كردند و برای اجرای بعضي‌ها هم مانع پيدا مي‌شود. بايد بپذيريم با توجه به شرايطي كه در كشورمان هست، قوه مجريه همه كاره نيست. براساس قانون اساسی بالاي سر همه ما رهبري و نظر ایشان حجت است که همه مسؤولین بايد آن را درنظر بگيرند. قوه قضائيه ميدان وسيعي دارد كه بايد با آن هم تعامل باشد. خيلي از كارهاي دولت مثل بودجه و كارهاي ديگر را بايد مجلس تأييد كند. آقاي روحاني قوه مجريه را با اين شرایط در اختيار گرفته است و نباید خيال كنيم كه دستش باز است و هر كاري را که بخواهد، می‌تواند انجام دهد.

به نظرم موفقيت‌هاي قابل قبولي دارند، ولي آن مقداري كه ما آرزو داشتيم هنوز محقق نشده است.

ارتباطي كه بين شما و روحانی از قبل، چه در مركز تحقيقات و چه جاهاي ديگر بود، هنوز هست؟

— بله ارتباط هست.

یعنی هنوز با هم مشورت می‌کنید؟

بله، با ایشان در فواصل مختلف جلسات می‌گذاریم و مسایل را بررسی می‌کنیم و اگر نظراتی لازم باشد، با هم تفاهم می‌کنیم. ایشان در حدی که وقت کنند، به مجمع می‌آیند. در مجموع رفاقت و مسایل عاطفی‌ سر جای خودش هست. با کابینه‌ ایشان هم همینطور است. با وزرا در حدّ کارهایی که به مجمع مربوط می‌شود، ارتباط داریم.

به نقاط مثبت اشاره کردید، آیا انتقادی هم دارید؟

اگر انتقاد داشته باشم، در جلسات می‌گویم. البته ایشان هنوز در اوایل کارش است و مشکلاتی که از دولت قبل برای ایشان باقی مانده، انصافاً از مشکلاتی که ما در جنگ تحویل گرفتیم، بدتر است. ما در جنگ خسارات و رکود و اوضاع بد سیاست خارجی را تحویل گرفتیم و الان مشکلات علاوه بر همه اینها فساد هم هست که خیلی دامنگیر شده و ممكن است بسياري از نيروهایي كه مشغول كارند با دولت همدل نباشند.

سال ۷۶ در آخرین جلسه و نشست خبری و مطبوعاتی که داشتید، در پاسخ به سوال یک خبرنگار ـ که فکر می‌کنم از رسانه آمریکایی بود ـ گفتید: هیچ اختلاف نظری با رهبری معظم انقلاب ندارم و حتی حاضرم برگه‌ سفید امضا به ایشان بدهم. الان هم آیا شرایط همین است و بر همان اعتقاد و در واقع عدم اختلاف سلیقه معتقد هستید؟

من هیچ‌وقت نگفتم اختلاف سلیقه نداریم. چون اختلاف سلیقه بین انسان‌ها طبیعی است. با رهبری نیز در کنار روابط خیلی صمیمانه و دوستانه‌ و کارهای فراوانی که داشتیم، طبیعی بود که اختلاف سلیقه داشته باشیم. اما با هم تفاهم و اختلافات را حل می‌کردیم. از آن زمان که ایشان رهبر شدند، وظیفه‌ام بود اطاعت کنم. تا زمانی که ایشان رهبر نبودند، ممکن بود در اختلاف سلیقه به نظر خودم عمل کنم، ولی وقتی ایشان رهبر شدند، حرف ایشان حجت شد. بحث‌هایمان را می‌کنیم و وقتی که نظر ایشان اعلام شود، تابع همان هستیم.

جلسات مستمری که از سابق و دوران ریاست جمهوری و بعدها بوده، به همان شکل ادامه دارد؟

جلسات ما بستگی به کارها دارد. اینکه همین جوری بنشینیم و حرف‌های جلسه‌ای بزنیم، نیست. همیشه با هم کار داشتیم. حتی پیش از انقلاب به خاطر کارهایی که داشتیم، می‌بایست جلسه داشته باشیم و هماهنگ باشیم. پس از پیروزی انقلاب جلسات ما به خاطر مسؤولیت‌ها بود که در دهه‌ اول زیاد بود. هفته‌ای دو، سه بار جلسات سران و جلسات دو نفری داشتیم. موقعی که رئیس‌جمهور شدم، حداقل هفته‌ای یک جلسه داشتیم. در فاصله دو جلسه ده، پانزده موضوع جمع می‌شد که در جلسه بعدی، مطرح و تمام می‌کردیم.

گاهی ایشان به دفتر من می‌آمدند و گاهی من به دفتر ایشان می‌رفتم. بعد از اینکه دیگر رئیس‌جمهور نبودم، آن مقدار کار نبود و من رئیس مجمع تشخیص مصلحت بودم که براساس قانون، مشاور ایشان است. چون در اینجا تصمیم مستقل نداریم.

ما مشاور هستیم و باید مسایلی را که ایشان قبول می‌کند در دستور باشد بررسی کنیم و نظرمان را بدهیم و به آنجا برود و ایشان نظر نهایی را می‌دهند و منتشر می‌شود و اعلان می‌کنند. لذا الان آن مقدار کار با ایشان نداریم. البته جلسات دوستانه به خاطر بُعد عاطفی هنوز باقی است که باعث می‌شود برای کارهای کوچک هم جلسه بگذاریم.

گفتگوی مهر با هاشمی رفسنجانی

الان در ماه یک بار همدیگر را می‌بینیم، مگر اینکه این فواصل چیزی پیش بیاید که باید بیشتر ببینیم و کافی هم هست. چون در آنجا همه حرف‌ها را می‌زنیم. البته الان کار ایشان از من بیشتر است و خیلی کار دارند. ایشان باید نیروهای مسلح و نهادهای فراوانی که زیر نظرشان هستند، مثل صداوسیما، بنیاد مستضعفان و خیلی نهادهای دیگر را اداره کند. روحانیت و اقشار مردم علاقه‌مندند ایشان را سالی یک بار ببینند. مثلاً حق ائمه جمعه که ۶۰۰ تا ۷۰۰ نفر می باشند است که سالی یک بار بیایند و ارشاد بگیرند. مسؤولین هم همینطور. دولت، قوه قضائیه، مجلس و دیگران هم علاقه‌مند هستند. من این چیزها را ندارم و می‌دانم کار ایشان سنگین است، به همین خاطر مراعات می‌کنم. اگر هم ملاقاتی بخواهم، فوری انجام می‌شود.

در آینده‌ نه چندان دور دو انتخابات مهم برای مجلس خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی داریم. برنامه‌ شما برای این دو مجلس چیست؟ آیا از حزب و لیست خاصی حمایت می‌کنید؟

شما باید مرا خیلی خوب شناخته باشید. در داخل انقلاب، هیچ وقت از یک جریان در مقابل جریانات دیگر حمایت نمی‌کردم، چون همه را از احزاب داخل نظام می‌دانستم و با همه در مسایل مختلف همکاری داشتم. البته نقطه ضعفی که پیش آمد، از انتخابات مجلس پنجم بود که من رئیس‌جمهور بودم. وقتی می‌خواستند نامزدها را تعیین کنند، جامعه روحانیت خیلی پیشتاز بود. جلساتی داشتیم و می‌گفتم که شما در جامعه روحانیت باید حالت پدری داشته باشید. چون این کار برای بقیه‌ جاها سرمشق می‌شود و این برای اتحاد کشور خیلی مهم است و تجزیه قدرت‌های انقلابی و رودرروی هم قرار گرفتن، بد است. لذا پذیرفتند که ۵ نفر از به اصطلاح الان «اصلاح ‌طلبان» را در لیست خود بیاورند. آن موقع هنوز این اسم‌ها نبود و اصطلاحاتی مثل چپ و راست یا محافظه‌کار و رادیکال و خط امامی و امثال اینها بود.

در حضور من پذیرفتند که ۵ نفر را بپذیرند. بعد بین گروه‌های خودشان مطرح کردند که آنها قبول نکردند و نپذیرفتند. من هم با آن حالت پدری که می‌خواستم داشته باشم به همه گفتم که با هم همکاری کنید. آن موقع حزبی نبود و اعضایی از هیأت دولت(کارگزاران) پیغام دادند که اگر این کار در جایی هماهنگی نشود، خودمان لیست می‌دهیم که آن اختلافات پیش آمد و نقطه آغاز یک دوره بود. یعنی کاملاً بر خلاف نظر من بود و خیلی تلاش کردم که نشود و مرحوم دکتر حبیبی هم تلاش کرد. اما آن‌گونه شد.

هنوز هم همان روحیه را دارم. یعنی فکر می‌کنم نیروهای داخل انقلاب و آنهایی که نسبت به انقلاب مخلص هستند، نباید با هم سرجنگ و دعوا داشته باشند. اختلاف سلیقه، در یک حزب هم هست که راه حل خودش را دارد.

لذا خودم تا به حال از حزبی حمایت نکردم. البته اگر برای انتخاب یک فرد باشد، مثل انتخابات اخیر، وقتی نتوانستم بیایم، از آقای روحانی حمایت کردم. همان موقع هم گفتم که آقای دکتر ولایتی هم فرد صالحی است، ولی من فعلاً از آقای دکتر روحانی حمایت می‌کنم. خودم هم سال‌هاست که تمایل ندارم وارد انتخابات شوم. قطعاً بنای من این بود که بعد از ریاست‌ جمهوری کاری این‌گونه انجام ندهم. چون کارهای زیادی در مجمع تشخیص مصلحت هست و به آنها و به کارهای علمی و فکری بپردازم. اما نشد. مثلاً در انتخابات هشت سال قبل خبرگان، نمی‌خواستم بیایم، اما رهبری گفتند که واجب است و باید بیایی. من گفتم که خودم واجب نمی‌دانم و مناسب من نیست در چنین انتخاباتی شرکت کنم و لازم هم نیست. اما ایشان اصلاحاتی در کار کردند و مرا قانع کردند که بیایم و آمدم. الان هم تمایل واقعی من این است که به یادداشت‌های فراوانی که دارم و باید تنظیم و کتاب شوند، بپردازم.

گفتگوی مهر با هاشمی رفسنجانی

شاخص شما برای حمایت از افراد چیست؟ چه معیارهایی برای حمایت از افراد دارید؟

گفتم که فعلاً حمایت نمی‌کنم. اگر شخص اصلحی ببینم، حمایت می‌کنم. شاخص‌اش افکار خودم است. آنچه الان خودم عقیده و تجربه دارم، میانه‌روی و اعتدال است که آن را یک اصل اسلامی می‌دانم. همکاری جهانی و تعامل را یک ضرورت برای اداره کشور و پرهیز از تندروی‌ها و سخت‌گیری‌ها و دوری کردن از بد اخلاقی‌ها را لازم می‌دانم. افکار من روشن است و در همه جا می‌توانید ببینید.

کسانی که شما را می‌شناسند چه طرفداران و چه منتقدان اذعان دارند که شما یاور دیرین انقلاب بوده اید و خدمات ارزنده ای در سالهای قبل و بعد از انقلاب داشته اید. اما این روزها بحث‌هایی در فضای جامعه و رسانه ها درباره خانواده تان وجود دارد و این پرسش که اگر آقای هاشمی بخواهد بین انقلاب و خانواده انتخاب کند، چه تصمیمی خواهد گرفت. دیدگاهتان در این باره چیست؟

کسانی این مسایل و این حرف را مطرح می‌کنند یا مغرض و یا نسبت به سابقه خانواده ما جاهل هستند. نمی‌گویم اصیل‌ترین خانواده‌ای که به این انقلاب پایبند باشد، خانواده‌ ماست، ولی بچه‌های من از روزی که چشمشان را باز کردند، پدر خانواده را در مبارزه و زندان و مادرشان را در تلاش برای آزادی پدر دیده‌اند. در جنگ، مهدي و ياسر هر دو مجروح شدند. يكي شيميايي شد و ديگري مجروح. خوشبختانه از لحاظ زندگی هم احتیاجی نداشتند و ندارند که دنبال کارهای مادی بروند. همه‌ انقلابی و در عین حال نسبت به بعضی از کارهایی که می‌بینند، منتقد هستند و همان انتقاداتشان باعث می‌شود که بعضی‌ها این حرف‌ها را بزنند. من فکر می‌کنم خانواده ما در انقلاب بزرگ شده و در انقلاب می‌ماند و با انقلاب می‌میرد.

ادامه دارد…

بی‌بی‌سی: مستند بلند “صداهای سانسورشده” یا “صداهای ممنوع” وجه پنهان پیروزی نظامی اسرائیل را در جنگ شش روزه‌اش با اعراب نشان می‌دهد.

این فیلم ۸۴ دقیقه‌ای به کارگردانی مور لوشی به تازگی در جشنواره بین‌المللی فیلم برلین ۲۰۱۵ به نمایش در آمد.

فیلم برای نخستین بار از مجموعه‌ای از حلقه نوارهای صدا پرده برمی‌دارد که سالیان دراز دسترس به آنها ناممکن بوده است. این نوارها طی گفت‌وگو با گروهی از سربازان ارتش اسرائیل ضبط شده‌اند که در “جنگ شش روزه” سال ۱۹۶۷ شرکت کرده بودند.

تنها چند روز پس از پایان سومین جنگ اعراب و اسرائیل، آموس اوز، نویسنده نامی اسرائيلی، و ابراهام شاپیرا، روزنامه‌نگار، در چند کیبوتس (شهرک کار و زندگی اشتراکی) پای صحبت سربازان نشستند. هدف آنها ثبت برداشت و واکنش نظامیان اسرائیلی نسبت به پیروزی ای بود که ارتش کشورشان بدان دست یافت.

ارتش اسرائیل طی ۶ روز از ماه ژوئن سال ۱۹۶۷ ارتش‌های مصر و اردن و سوریه را شکست داد و شمار زیادی از سربازان سه کشور عربی را کشت یا اسیر کرد. در این جنگ اسرائیل بر صحرای سینا، کرانه باختری رود اردن، نوار غزه و بلندی‌های جولان چیره شد و وسعت خاک خود را به سه برابر رساند.

در نخستین روزهای پس از جنگ در خیابان‌های اسرائیل غوغای شور و شادی برپا بود و مردم این کشور به قهرمانی و دلاوری سربازان افتخار می‌کردند. این تصویر تا امروز در اسرائیل رواج دارد و در رسانه‌های جمعی و کتاب‌های درسی این کشور تبلیغ می‌شود. گفته می‌شود که اسرائیل در دفاع از حق موجودیت خود دلاورانه جنگید و به پیروزی بزرگی دست یافت.
‘صداهای سانسورشده’ در جشنواره های سینمایی ساندنس و برلین به نمایش درآمده است

اما فیلم “صداهای ممنوع” تصویری متفاوت نشان می‌دهد و می‌گوید که برخلاف تصور، این جنگ برای اسرائیل تنها پیروزی و افتخار در بر نداشت، بلکه وجهی زشت و تاریک نیز داشت. برخی از سربازانی که تبلیغات دولتی از آنها به عنوان “قهرمان ملی” نام می‌برد، جنگ را “عملیات وحشیانه و کثیف” می‌خوانند که تا امروز از ضربه روحی آن رهایی نیافته‌اند.

این سربازان با وجدانی ناراحت و عذاب‌دیده به گذشته می‌نگرند. آنها می‌گویند که اسرائیل پس از جنگ به “نیرویی اشغالگر” بدل ‌شد، به سرکوب قوم “مغلوب” پرداخت و “مردم را از زادوبومشان بیرون راند، هرچند آنها هیچ نقشی در جنگ نداشتند و با مسالمت در زمین‌های خود کار و زندگی می‌کردند.”

برخی از سربازان که در فیلم صدای دیروز خود را می‌شنوند، گریه می کنند و می‌گویند که به ویژه پس از خاتمه عملیات نظامی بود که آنها به “سرشت وحشیانه و کثیف جنگ” پی بردند. یکی از سربازان می‌گوید که در جریان عملیات به او ثابت شد “هر گامی در جهت برتری و تسلط اسرائیل، در عمل، ظلمی در حق فلسطینی‌ها بوده است.”
بازیابی نوارهای فراموش‌شده

آموس اوز و ابراهام شاپیرا قصد داشتند نوارهایی را که از گفت‌وگو با سربازان فراهم کرده بودند، در کتابی به نام “روز هفتم” منتشر کنند، اما با مخالفت اداره سانسور ارتش روبرو شدند. نوارها توقیف شدند و تنها مقدار اندکی از آنها انتشار بیرونی پیدا کرد.

مور لوشی، مستندساز جوان اسرائیلی، با استفاده از دهها ساعت نوار و جلب همکاری تهیه‌کنندگان نوارها، فیلمی ساخته است که روایت اسرائیلی از جنگ را زیر سؤال می‌برد.
سربازان اسرائیلی پس از پیروزی در جنگ، در حالت استراحت پای دیوار ندبه

خانم لوشی پخش نوارهای صدا را با مجموعه ای از تصاویر جنگ شش روزه همراه کرده است که بسیاری از آنها از آرشیوهای بریتانیا و امریکا و اسرائیل به دست آمده و برای نخستین بار منتشر می‌شوند.

در فیلم‌های خبری و مستند صحنه‌هایی از عملیات نظامی ارتش اسرائیل به ویژه در برخورد خشن با شهروندان فلسطینی، حملات به روستاها و کشتار اسیران جنگی دیده می‌شود.

عکس‌هایی از مردم آواره در جاده‌ها و اجساد پراکنده بر زمین، تصویری واقعگرایانه تر از عملیات نظامی اسرائیل را نشان می‌دهند و به قول یکی از سربازان راوی در فیلم، یادآور “هولوکاست و تعقیب یهودیان به دست مأموران آلمان نازی” است.

سربازی می‌گوید اگر اعراب برنده این جنگ بودند، بی‌تردید آنها هم چنین قساوتی از خود نشان می‌دادند، اما این دیدگاه نمی‌تواند وجدان انسانی را آرام و “بی‌عدالتی” را توجیه کند.

پیامی که فیلم القا می‌کند، همان چیزی است که آموس اوز به صراحت به زبان آورده است: “رسیدن به پیروزی بر پایه بی‌عدالتی و ستم به دیگران دروغی بیش نیست. نزدیک نیم قرن پس از پایان جنگ، هنوز صلحی پایدار در منطقه برقرار نشده و تا زمانی که ظلم و بی‌عدالتی ادامه داشته باشد، برقرار نخواهد شد.”

رادیوفردا: برخی گزارش ها حاکی است که سامان نسیم اعدام شده است. این درحالی است که گزارش های قبلی حاکی از عدم اجرای حکم او در روز پنج شنبه بود.

با این حال یکی از روزنامه نگاران کرد در ایران بنقل از برادر سامان نسیم به رادیو فردا گفت که از وزارت اطلاعات با خانواده او تماس گرفته و گفته شده است که حکم اعدام این زندانی امروز، جمعه، اجرا شده و آن ها باید روز شنبه برای تحویل گرفتن جسدش مراجعه کنند.

هنوز رسما خبری در این زمینه انتشار نیافته است.

بنابر گزارش ها، سامان نسیم که اکنون ۲۲ سال دارد، در ۱۷ سالگی به اتهام محاربه و عضویت در گروه پژاک بازداشت و در زندان ارومیه به اعدام محکوم شد.

سازمان های بین المللی حقوق بشری خواستار خودداری از اعدام سامان نسیم شده بودند و آمریکا نیز از مقام های ایران خواسته بود تا به «چارچوب‌های دادرسی عادلانه» پایبند باشند.

رادیوفردا: به گزارش وبسایت خبری دیدبان محیط زیست و حیات وحش ایران، حکم اعدام برای غلامحسین خالدی، محیط بان منطقه حفاظت شده دنا، که متهم به قتل یک شکارچی بود، بار دیگر توسط دیوان عالی کشور نقض شده و برای رسیدگی مجدد به شعبه دیگری فرستاده شده است.

تا کنون سه بار این حکم نقض شده بود و پس از بررسی مجدد توسط شعبه یکم دادگاه کیفری استان کهگیلویه و بویراحمد ، بار دیگر این دادگاه حکم به اعدام داده بود.

وبسایت دیدبان محیط زیست و حیات وحش ایران با ضمیمه کردن نسخه ای از رای دیوان عالی کشور آورده است که بنا بر نظر این دیوان، متهم مامور دولت و در حال انجام وظیفه بوده است و از همین رو از حمایت قانونگذار برخوردار می شود. این رای می افزاید که استفاده از سلاح توسط متهم، با رعایت مقررات و موازین قانونی بوده است.

پیشتر گزارش شده بود که در جريان درگيری تيرماه سال ۸۹، که بين اين محيط‌ بان و چند شکارچی مسلح در ارتفاعات ۴۴۰۰ متری دنا روی داد، گلوله شليک‌شده از اسلحه او به قتل يکی از شکارچيان به نام محمد پايه‌گذار منجر شده است.

عصرایران: در دولت تدبیر و امید بسیاری از کتاب‌هایی که بی‌جهت و به‌دلیل خرده‌گیری‌های نابجا چاپ نشده‌بودند؛ منتشر شدند؛ با این‌حال جامعه فاسد نشد.
وزیر ارشاد: بعضی معتقدند فقط فکر خودشان باید در جامعه بیان شود/ معتقدند هر فکری از بیرون بیاید مسموم است باید آن را فیلتر كرد و پارازیت انداخت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در همایش حزب اعتدال و توسعه شاخه جوانان با تاکید بر اینکه در جامعه افراد با سلیقه‌های مختلف حضور دارند؛ گفت: این سلیقه‌ها باید بیان شوند و دیگران از آن استفاده کنند و خودشان یک فکر را انتخاب کنند. زیرا مردم در انتخاب‌هایشان به صورت درست و صحیح تشخیص می‌دهند.

به گزارش عصرایران به نقل از ایلنا، علی جنتی با بیان اینکه یک تفکر در كشور ما هست كه می‌گوید هر فکری که از بیرون بیاید؛ مسموم است و حق ندارد ظهور کند بنابراین باید با آن برخورد كرد،فیلتر كرد و پارازیت انداخت، افزود: یك تفكر هم این است حاكمیت امروز با اطلاعات است و هر كشوری كه بیشترین اطلاعات را داشته باشد تفوق بیشتری دارد و این تفكر مدافع آن است كه ملت باید به اطلاعات از طریق شبكه ها و مطبوعات و رسانه ها و ماهواره ها دسترسی داشته باشد،حالا اگر یک شبکه ماهواره‌ای باشد باید با آن مقابله کرد و نباید اجازه داد کسی به آن دسترسی داشته باشد. اگر در فضای مجازی یکسری مجموعه اطلاعاتی است و طوری نیست که همه سالم باشد؛ باید ‌آنها را فیلتر کرد ازجمله شبکه‌های اجتماعی. زیرا در آن ارتباطاتی برقرار می‌شود بنابراین بهترین راه مقابله با آن است و باید جلوی آن گرفته شود تا کسی اطلاعی از آن پیدا نکند. در هر صورت این دو فکر در جامعه وجود دارد.

وی تاکید کرد: آنچه این دولت دنبال می‌کند این است که ما ضمن اینکه باید مراقب باشیم به‌خصوص مراقب نسل جوان، کودکان و فرزندان‌مان تا از آثار سوء اطلاعات وارداتی جلوگیری کنیم؛ در عین حال باید فضا را باز بگذاریم تا همه دسترسی آزاد به اطلاعات داشته باشند و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر این اساس الان درحال حرکت است.

وزیر فرهنگ دولت یازدهم با بیان اینکه در حوزه مطبوعات تا آنجا که قانون گفته است برای بخشی از موارد ممنوعیت وجود دارد؛ گفت: درباره مطالبی که ضدامنیت ملی کشور باشد و مطالبی که توهین به مقدسات و مواردی از این قبیل یا مطالب غیراخلاقی که بنیان خانواده و جامعه را متزلزل می‌کند، باید جلوی آن گرفته شود. همه کسانی که صاحب فکر و اندیشه هستند باید قلم بزنند و صحبت کنند و ملت ما باید دسترسی به اطلاعات داشته باشد. تضارب آرا یک اصل در جامعه است زیرا رشد و تعالی جامعه در سایه تبادل نظر و تضارب آرا و برخورد افکار با یکدیگر است.

عضو شورای مرکزی حزب اعتدال و توسعه افزود: در چنین فضایی است که انسان‌ها رشد می‌کنند. بعضی معتقدند چون فکر ما الهام گرفته از وحی و آسمان است؛ فکر فقط ما باید در جامعه بیان شود. اما ما چنین اعتقادی نداریم.

علی جنتی تاکید کرد: در حوزه کتاب هم به همین نحو است زیرا در این حوزه نیز افراد صاحب‌فکر و متخصص در حوزه‌های عمومی و تخصصی حضور دارند. هرچند قانون یک مواردی را منع کرده است اما خارج از آن باید اجازه داد افراد صاحب فکر کتابشان را بنویسند و نظرشان را بدهند.

وی افزود: خوشبختانه در دولت تدبیر و امید در یکسال و نیم گذشته شاهد آن هستیم که بسیاری از کتاب‌هایی که بی‌جهت و به دلیل خرده‌گیری‌های نابجا چاپ نشده‌ بودند؛ چاپ شدند و با این‌حال جامعه فاسد نشده است.

دیگربان: رضا تقوی٬ رئیس شورای سیاست گذاری ائمه جمعه کشور از انتشار اسناد جدیدی از وقایع سال ۱۳۸۸ خبر داده است.

آقای تقوی گفته در این اسناد نام افرادی که پشت صحنه این وقایع بوده‌اند منتشر خواهد شد تا مردم آن‌ها را بشناسند.

این روحانی محافظه‌کار توضیح بیشتری درباره این اسناد نداده٬ اما به نظر می‌رسد این اسناد و زمان انتشار آن‌ها بی‌ارتباط با انتخابات سال آینده مجلس خبرگان رهبری و قوه مقننه نباشد.

علی خامنه‌ای و محافظه‌کاران تندرو مخالف مسئولیت دادن به کسانی هستند که در وقایع سال ۸۸ دست داشته‌اند و به همین خاطر به دولت حسن روحانی در این زمینه انتقاد دارند.

تقوی هم در این خصوص گفته «خط قرمز ما» فتنه است و «فتنه‌گران» نمی‌توانند میراث‌دار نظامی باشند که بر پایه خون شهدا تشکیل شده است.

وی افزوده کسی که در «فتنه» ردپایی داشته باشد حق ندارد مسئولیت بگیرد.

دویچه‌وله: روزنامه خراسان گزارشی از “پشت پرده” پدیده ریزگردها در خوزستان منتشر کرده است. در این گزارش آمده که میدان نفتی آزادگان همان تالاب هورا‌لعظیم است که برای استخراج نفت خشک شده و باعث بروز پدیده ریزگردها شده است.
میدان نفتی آزادگان در تالاب هورالعظیم

میدان نفتی آزادگان در تالاب هورالعظیم

میدان نفتی آزادگان که پس از میدان نفتی غوار در عربستان و میدان نفتی بورقان در کویت سومین میدان نفتی بزرگ جهان است، اینک به بلای جان محیط زیست خوزستان بدل شده است.

این میدان نفتی قرار بود قاتق نان سفره‌های مردم خوزستان شود، اما حالا بلای جانشان شده است. به گزارش روزنامه خراسان، اکتشافات در این میدان نفتی از سال ۷۶ آغاز شده و از سال ۸۹ با سپردن کار به شرکت ملی نفت چین، شکل جدی‌تری به خود گرفته است.

اما خشک کردن تالاب هورالعظیم برای رسیدن به نفت در زیر آن از خیلی سال قبل‌تر آغاز شده بود. در حقیقت میدان نفتی آزادگان چیزی نیست جز همان تالاب هورالعظیم که خشک می‌شود تا طلای سیاه از زیر خاک آن بیرون کشیده شود.

خشک کردن این تالاب، مرز آبی میان ایران و عراق را به خشکی تبدیل کرده و به جای زیست‌بوم آبزیان و پوشش گیاهی در این منطقه، تنها دکل‌های حفر چاه نفت است که به چشم می‌خورد.

بیشتر بخوانید: صفحه ویژه معضل آلودگی هوا در ایران

گزارش روزنامه خراسان، علت اصلی پدیده ریزگردها در استان خوزستان را همین مسئله عنوان کرده و از قول یکی از بومیان منطقه نوشته است: «آنچه ما در طول این هشت سال دیده‌ایم، مؤید این موضوع است که شرکت نفت جلوی وارد شدن آب به هور را می‌گیرد و از سوی دیگر آب را از سمت عراق از هور خارج می‌کند تا کار برای خشک کردن هور و استخراج نفت هموار شود. با این کار تالاب خشک می‌شود و آنچه باقی می‌ماند، خاکی است که با گرم شدن هوا و وزش باد در هوای منطقه پخش می‌شود. به حدی که در تابستان‌ها به زحمت می‌توان یک متر جلوتر را دید.»

حورالعظیم با نظارت سازمان محیط زیست خشک شد؟

بر اساس این گزارش، اوج کار شرکت نفت در شمال دشت آزادگان است؛ جایی که شرکت ملی نفت چین مسئولیت حفر و استخراج نفت از آن را در قالب قرارداد بیع متقابل بر عهده دارد. در این منطقه در حال حاضر ۵۹ حلقه چاه حفر شده است.

روزنامه خراسان از قول یکی از کارشناسان شرکت ملی نفت ایران که نخواسته نامش فاش شود نوشته است: «از آنجا که میدان نفتی کاملاً داخل هور واقع شده و عمق آب تالاب در عمیق‌ترین نقاط به چهار متر هم نمی‌رسد، از لحاظ مالی مقرون به صرفه نیست که بخواهیم برای استخراج نفت دکل نصب کنیم. اقتصادی‌ترین کار همین خشک کردن است که البته می‌توانیم در صورت اعلام نیاز سازمان حفاظت محیط زیست پس از خشک کردن آب تالاب اقدام به مالچ‌پاشی زمین‌های اطراف آن کنیم؛ آن هم با هزینه خودمان».

گرد و غبار مرگ‌آور در قاب تصاویر تار

آلودگی شدید هوای خوزستان از سال‌ها پیش به یکی از معضلات اصلی این استان تبدیل شده و هر سال بحرانی‌تر می‌شود. موج جدید گرد و غبار جریان عادی زندگی را در بسیاری از شهرهای خوزستان مختل کرده است.

این کارشناس تصریح کرده که خشک کردن تالاب هورالعظیم با نظارت و موافقت سازمان محیط زیست انجام شده است.

معصومه ابتکار رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست در کنفرانس خبری خود در شهر اهواز در روز سه‌شنبه ۲۸ بهمن (۱۷ فوریه) تاکید کرد که خشک کردن تالاب هورالعظیم در دولت قبلی انجام گرفته است. به گزارش روزنامه شرق، وی گفته است: «اتفاق هورالعظیم برخلاف ارزیابی زیست‌محیطی بود و در دولت قبل انجام شد که در دولت یازدهم مساله رسیدگی شد و به وزارت نفت تکلیف شد که آب به همه قسمت‌های تالاب برسد و براساس آخرین اخباری که من دارم آب در‌حال ‌رسیدن است».

با این حال گزارشگر روزنامه خراسان که منطقه را از نزدیک دیده می‌نویسد: «با این شرایط، گویا وعده رئیس سازمان حفاظت محیط زیست مبنی بر آبگیری ۱۴۰ هزار هکتار از اراضی هورالعظیم ظرف یک سال آینده نیز وعده‌ای بیش نباشد و برای هرکس که این فاجعه ملی را از نزدیک دیده باشد به خوبی قابل درک است که دیگر هورالعظیم به زندگی باز نخواهد گشت».

سدسازی در ترکیه، علت دیگری برای پدیده ریزگردها

بخش دیگری از گزارش روزنامه خراسان به پروژه‌ای اشاره کرده با نام پروژه آناتولی در ترکیه که براساس آن بیش از ۲۲ سد و ۱۹ طرح برق‌آبی در حوزه آبریز دجله و فرات ایجاد خواهد شد.

بر اساس این گزارش تا کنون ۲۱ درصد از طرح‌های مربوط به آبیاری و ۷۴ درصد از طرح‌های برق‌آبی پروژه آناتولی به بهره‌برداری رسیده است وهمین امر باعث شده تا تالاب‌های منطقه یکی پس از دیگری خشک شوند.

برای جلوگیری از خشک شدن این تالاب‌ها ترکیه باید حق‌آبه تالاب‌های پایین‌دستی دجله و فرات را پرداخت کند و از سوی دیگر کشورهای عراق، سوریه، عربستان و اردن اقدام به مالچ‌پاشی کانون‌های تولید ریزگرد در کشورهایشان کنند.

معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست ایران در گفت‌وگو با شبکه استانی صدا و سیمای خوزستان گفته از تمام کشورهای همسایه خواسته شده تا یک طرح مشترک برای مقابله با پدیده گرد و غبار تنظیم کنند.

وی افزوده است: «از مدت‌ها پیش مقدمات ایجاد صندوق منطقه‌ای برای مقابله با گرد و غبار را با سازمان ملل داشته‌ایم و این سازمان در این زمینه خیلی کمک کرد، ولی متاسفانه بعضی از کشورهای همسایه همراهی لازم را با این صندوق نداشته‌اند».
خاستگاه و دلیل خیزش ریزگردهای خوزستان چیست؟

مخالفت مجلس با بودجه مقابله با ریزگردها

در تب وتاب جست‌وجوی راه‌های مقابله با پدیده ریزگردها در استان خوزستان، مجلس شورای اسلامی با اختصاص ۶۰ میلیارد تومان از درآمد وصولی ناشی از عوارض آلایندگی به سازمان محیط زیست مخالفت کرده است.

به گزارش ایرنا، این طرح که پیشنهاد محمدرضا تابش بوده، با مخالفت گروهی از نمایندگان از جمله الیاس نادران روبرو شده است.

نادران اظهار کرده که بیم آن می‌رود تا سازمان محیط زیست از این بودجه برای سیاسی‌ کاری استفاده کند و نه برای مقابله با ریزگردها.

این نماینده تهران، معصومه ابتکار را به سیاسی‌کاری متهم کرده و گفته وی اگر معاون سیاسی رئیس‌جمهور بود اثرگذاری‌اش بیشتر از حالا بود که رئیس سازمان محیط زیست است.

معصومه ابتکار چندی پیش اعلام کرد: «جالب است بدانید تعدادی از همین نمایندگان که در این روزها سرسختانه درحال انتقاد از سازمان محیط‌زیست هستند، دقیقا سه‌روز قبل از وقوع اولین موج گرد و غبار در کمیسیون تلفیق مجلس در یک نوبت همه اعتبارات پیش‌بینی‌شده برای مقابله با پدیده گردوغبار را، که از سوی سازمان محیط زیست در بودجه سال ٩۴ گنجانده شده بود، به‌صورت کامل حذف و آن را به یکی از مصارفی که مد‌نظر خودشان است منتقل کردند.»

این سخنان وی بلافاصله با اعتراض نمایندگان روبرو شد و آن را خلاف واقع دانستند. الیاس نادران اما گفته اگر هم این بودجه حذف شده باشد، مربوط به سال ۹۴ است و ربطی به پدیده گرد و غبار در سال جاری ندارد.

روز: ایران بسیار تلاش کرد تا وخامت بحران آب را تکذیب کند. اکنون کارشناسان محیط زیست براین باورند که دیگر برای جلوگیری از روند کنونی خشکسالی خیلی دیر شده. از دید کسانی که به شدت نسبت به این مسأله هشدار داده اند، “ایران سومالی آینده خواهد بود”؛ “کشوری خوفناک در ۳۰ سال آینده” که به یک “کویر بزرگ تبدیل شده”. این کشور که به داشتن آب و هوای قاره ای شناخته می شود، اکنون در معرض تغییرات شدید و ناگهانی قرار دارد.

طی دو سال اخیر، دریاچه ارومیه که یکی از بزرگ ترین دریاچه های خاورمیانه بود [۵۲۰۰ کیلومتر مربع] تا میزان ۹۵ درصد خشک شد. رییس جمهور میانه رو حسن روحانی در تاریخ ۲۷ نوامبر به منظور نجات این دریاچه تصمیم گرفت بودجه ای معادل ۷۳۰ میلیارد تومان [۱۷۸ میلیون یورو] را به آن اختصاص دهد. طرح دیگری نیز تحت عنوان “نکاشت” در دستور کار قرار گرفته که در صورت تصویب، به کشاورزان منطقه زرینه رود [که به دریاچه ارومیه می ریزد] برای هر هکتار زمینی که در آن کشت انجام ندهند، سالانه معادل ۵ میلیون تومان [۱۲۰۰ یورو] یارانه تعلق خواهد گرفت.

تهران نیز با مشکل کم آبی روبروست. تابستان امسال ۳ سد از ۵ سدی که آب پایتخت را تأمین می کنند عملاً خالی شدند و مقامات را مجبور کردند تا سیاست جیره بندی را اتخاذ کنند. در شهر اصفهان، در مرکز این کشور، خشک شدن زاینده رود نیز به شدت احساسات ایرانیان را برانگیخته.

“طبیعت دیگر تاب مقاومت ندارد”

از نظر ناصر کرمی، اقلیم شناس، این تغییرات آب و هوایی شدید نشان می دهد که “آستانه تحمل رد شده و طبیعت دیگر تاب مقاومت ندارد”. از دید این استاد دانشگاه برگن در نروژ، دلیل اصلی آن مسایل اقتصادی و افزایش جمعیت است: جمعیت ایران درحال حاضر دارای ۷۸ میلیون نفر است و این یعنی دو برابر بیشتر از چهل سال پیش.

به دنبال انقلاب سال ۱۹۷۹ و ظهور جمهوری اسلامی، حکومت اجازه داد تا توسعه کشاورزی در کشور به شکلی نامحدود دنبال شود و بدین ترتیب تلاش کرد تا یک طبقه اجتماعی را در میان اقشار محروم و روستایی کشور به عنوان حامی برای خود ایجاد کند. مناطق مجاور اصفهان و ارومیه از این دسته اند. در آذربایجان میزان زمین های تحت کشت از ۱۵۰ هزار هکتار به ۶۰۰ هزار و حتی ۸۰۰ هزار هکتار رسید.

برای برآورده کردن نیازهای کشاورزان [۹۲ درصد از آب مصرفی برای کشاورزی استفاده می شود و ۷۰ درصد آن هرز می رود]، سدها و سدهای خاکی بدون هیچ گونه تحلیل علمی ساخته شدند. کارشناسان از ۷۰۰ سد خاکی بزرگ می گویند و تعداد سدهای کوچک و متوسط نیز در حدود ۱۰۰۰ سد برآورد می شود. بهروز دهزاد، استاد بوم شناسی در دانشگاه شهید بهشتی، دراین خصوص می گوید: “با توجه به آب و هوای قاره ای ایران، ساخت سد که در آن مقادیر هنگفتی از آب برای یک مدت طولانی ذخیره و سپس تبخیر می شود، بی شک راه حل مناسبی نیست.” کشاورزان و روستاییان نیز بدون مجوز به حفاری چاه های عمیق دست زده اند [تعداد این چاه ها در حدود ۶۵۰ هزار حلقه برآورد می شود] و این مسأله باعث برهم خوردن تراز آب های زیرمینی شده است.

گسترش صنایع که نیاز به ذخیره آب قابل توجهی دارد، به ویژه در منطقه کویری اصفهان، بر وخامت این وضعیت افزوده. درحالی که میزان بارندگی طی ۴۰ سال اخیر تا ۱۶ درصد کاهش یافته [۲۵۰ میلیمتر در سال، معادل با یک سوم میانگین جهانی] و اینکه سه چهارم این باران ها تنها بر یک چهارم خاک ایران فرو می ریزد، مناطق کویری وسیعی ایجاد شده و مردم نیز تلاش چندانی برای صرفه جویی انجام نمی دهند. داده های رسمی دراین زمینه حاکی از آن است که هر نفر روزانه ۲۵۰ لیتر آب مصرف می کند و این دو برابر بیشتر از میانگین جهانی یعنی ۱۳۰ لیتر آب برای هر نفر است.

طرح سخت گیری ملی

پژوهشگران به اتفاق آراء براین باورند که بحران آب در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، شخصیت فوق محافظه کار، آشکار شد. او به ویژه در خشک شدن زاینده رود دست داشت، چرا که حکم کور کردن چاه های غیرقانونی در استان چارمحال و بختیاری را که این رودخانه از آنجا سرچشمه می گیرد لغو کرد.

به نظر می رسد که جانشین او، رییس جمهور روحانی، نسبت به مشکلات زیست محیطی حساسیت بیشتری دارد. بهروز دهزاد دراین رابطه می گوید: “به عنوان مثال، دولت تصمیم گرفته سدهای خاکی جدید نسازد، درحالی که در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، ۱۰۰ پروژه ساخت سد آغاز شد.”

برای مقابله با خشکسالی، تعداد این نشانه های مثبت به مراتب باید بیشتر شود. ناصر کرمی می گوید: “ایران باید تمامی چاه های غیرقانونی را کور کند، کشاورزی را تا حد ۵۰ درصد زمین های کشور تقلیل دهد و همچنین کشت برخی غلات، ازجمله گندم را که آب زیادی مصرف می کنند، قطع کند.” و قبل از هر چیز، “لازم است که دولت یک طرح سخت گیری ملی وضع کند”.

پیامدهای آن می تواند از مرزهای ایران نیز فراتر رود و بخش بزرگی از منطقه خاورمیانه را که از هم اکنون در بحران است، با بحران های بیشتری مواجه سازد. ناصر کرمی در پایان می گوید: “تجربه در کشورهای دیگر نشان می دهد که خشکسالی باعث تضعیف قدرت مرکزی می شود و به رویارویی های نژادی، مذهبی، و اعتقادی، و همچنین افزایش خشونت دامن می زند.”

منبع: لوموند، ۱۶ دسامبر

رادیوفردا: ممانعت از اجرای زنان نوازنده یا همخوان روی سن در ایران تازگی ندارد، اما شدت آن در ماه‌ها و هفته‌های گذشته بالا رفته است. تاکنون این برخورد در شهرستان‌ها مشاهده شده بود، اما اکنون دامنه آن به تهران هم کشیده شده و در تازه‌ترین نمونه، میکروفون‌های زنان خواننده در کنسرتی در تالار وحدت قطع شده است. ​

به گزارش روزنامه شرق به نقل از یکی از شرکت‌کنندگان در کنسرت مراسم اختتامیه جشنواره تولیدات دانشجویی دانشجویان مراکز علمی و کاربردی فرهنگ و هنر در روز دوشنبه ۲۷ بهمن‌ماه، میکروفون‌های زنان همخوان ارکستر آکادمی هنر وابسته به دانشگاه علمی-کاربردی واحد چهار حین اجرا قطع شد.

​​روزنامه شرق از امین سالمی، رهبر ارکستر نقل کرده است: «گروه ما دارای یک خواننده مرد و دو همخوان زن بود. این موضوع هیچ وقت مشکل نبوده و ما ضمن پایبندی به قوانین جامعه، طبق قانون عمل کردیم. ظاهرا قبل از اجرا، شخصی که هویتش مشخص نیست، خواستار قطع صدای میکروفون همخوان های زن ارکستر شده است. بعد از تمام شدن اجرا، تماشاگران گفتند که صدای همخوان‌های زن از ميکروفون‌ها پخش نشده و پس از پیگیری‌هایی که انجام دادیم، متوجه شدیم صدای آنها تنها از طریق باندهایی که برای پخش صدا روی سن قرار داشته پخش شده است.»

آقای سالمی همچنین درباره آمران این کار گفته است: «وقتی برای بررسی این مشکل به سراغ صدابردار رفتم، او گفت که قبل از اجرا افرادی با بیسیم در دست به او دستور داده‌اند صدای همخوان‌های زن را قطع کند و هرچه اصرار کردم این افراد چه کسانی بوده‌اند، پاسخ روشنی نداد. تا کنون هم کسی پاسخگوی مشکل پیش آمده نبوده است.»

رهبر ارکستر آکادمی هنر گفت: «تماشاگرانی که متوجه قطع شدن صدای میکروفون‌های همخوانان زن شده بودند، گفتند زنان گروه ما نقش دکور روی صحنه را داشته‌اند و من از اینکه با زنان موسیقیدان ما چنین برخوردی صورت گرفته است، ناراحتم. این کار بدون اطلاع من و حتی بدون اینکه من دلیلش را بدانم صورت گرفته و شخصیت دو همخوان زن زیر سئوال رفته است. البته انتقاد من شخصی است و از جانب خودم صحبت می‌کنم. من پیش از شروع مراسم از ساعت ١١ تا ١٥:٣٠ برای تمرین گروه در سالن حضور داشتم و فکر می‌کنم در این مدت فرصت کافی وجود داشت که موضوع را به من بگویند.»

ممانعت از حضور زنان نوازنده در اصفهان

​​یک روز پیش از این اتفاق یعنی ۲۶ بهمن‌ماه، در جریان کنسرت همایون شجریان و برادران پورناظری عده‌ای در اعتراض به حضور سه زن نوازنده روی سن، در سئانس اول وارد سالن کنسرت شده و تلاش کردند مانع از آغاز اجرا شوند. درپی این جریان محمد قطبی مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان با انتشار بیانیه مفصلی نسبت به حاشیه‌های کنسرت همایون شجریان واکنش نشان داد و نوشت: «اجرای همایون شجریان که با حمایت صریح شخص آقای استاندار صورت گرفت، نشانی بود از اقتدار آواز ایرانی و موسیقی محلی، اجرایی بود که با بند بند قوانین کشور مطابقت داشت و حریم‌ها و حرمت‌ها را رعایت کرده بود. آنان‌ که اعتراض دارند یا قانون را نمی‌شناسند یا خود را بالاتر از قانون می‌پندارند.»

تهدید پری ملکی در جشنواره موسیقی فجر

محدودیت حضور زنان روی سن در جشنواره موسیقی فجر نیز ادامه یافت. استاد آواز و موسیقیدان نامی پری ملکی به خاطر این تهدیدها از شرکت در کنسرت ۲۴ بهمن با گروه «خنیا» در ایوان شمس امتناع کرد. منصور ملکی، همسر پری ملکی در شرح این مورد به روزنامه شرق گفته است: «به دنبال حواشی که برسر همخوانی یا تک‌خوانی آلبوم «تو را ای کهن بوم وبر دوست دارم» پیش آمد، دست‌اندرکاران موسیقی نگران بودند و مسئولان جشنواره تهدید شده بودند که همخوان زن در جشنواره حضور نداشته باشد. این درحالی بود که جدول جشنواره منتشر و اطلاع رسانی شده بود.»

​​منصور ملکی همچنین گفت: «خانم ملکی علاوه بر اجرا در تالار شمس، قرار بود ٢٥بهمن هم اجرایی در کرج داشته باشد که یکی از مسئولان جشنواره در تماس با او این موضوع را بیان کرد که در صورت موافقت پری ملکی، همخوان زن در کنسرت حضور نداشته باشد و او هم باتوجه به برهم خوردن نظم احتمالی جشنواره، پیشنهاد را پذیرفت.»

توضيحات مدیر دفتر موسیقی

به گزارش ایسنا پیروز ارجمند، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این‌ باره توضیح داد: «گروه موسیقی “خنیا” دو همخوان زن و دو همخوان مرد دارد و شکل فعالیت‌شان نیز هیچ مشکلی ندارد، اما با مشورتی که در شب اجرا داشتیم، به این نتیجه رسیدیم که اجرا این‌گونه روی صحنه برود و در واقع این موضوع با توافق گروه انجام شد.»

​​آقای ارجمند درباره شرایط فعلی حضور زنان روی صحنه گفت: «متأسفانه درج خبرهای ناصواب که در واقع یک نوع، بی‌تقوایی خبری بود، بر شرایط تأثیر گذاشت. ما در دفتر موسیقی به جای این‌که به مسائل مهم‌تر بپردازیم، همیشه در حال جواب دادن هستیم تا شرایط را تلطیف کنیم و توضیح بدهیم که خطایی نکرده‌ایم.»

مدیرکل دفتر موسیقی با اشاره به بازبینی‌های فراوانی که پیش از انتشار آلبوم «تو را ای کهن بوم وبر دوست دارم» انجام شد و روشنایی و شفافی صدای خواننده زن از او گرفته شد، در بخش دیگری از سخنانش، اظهار کرد: «ما در این مدت، کارهایی را که در دولت قبل با عنوان همخوانی منتشر شده، بار دیگر کارشناسی کردیم و متوجه شدیم که در آن زمان، در برخی آثار صدای خواننده‌ی زن حتی بالاتر از صدای مردان بوده است و می‌توانم بگویم در آن آثار، نسبت صدای خواننده‌ زن به خواننده مرد، ۸۰ به ۲۰ بوده است.»

مسئولان فرهنگی و سیاسی جمهوری اسلامی معمولاً تنها از پوشش صدای زنان با صدای مردانه و تطابق آن با قوانین کشور صحبت می‌کنند و تاکنون از حق فعالیت زنان در زمینه آواز دفاع روشن و صریحی نکرده‌اند.