اخبار

رادیوفردا: خبرگزاری صدا و سیمای جمهوری اسلامی روز پنجشنبه دوم تیر ماه گزارش داده است که دو جنگنده اسرائیلی به هواپیمای مسافربری ماهان در آسمان سوریه نزدیک شدند که در پی این رخداد هواپیمای مسافربری مجبور به فرود اضطراری در فرودگاه دمشق شد.

طبق این گزارش، به دلیل کاهش سریع ارتفاع این هواپیما چند نفر مجروح شدند.

خبرگزاری صدا و سیما ویدئویی نیز منتشر کرده که در آن یک مسافر می‌گوید، خلبان هواپیمای مسافربری برای جلوگیری از برخورد با این جنگنده به سرعت ارتفاع خود را کم کرد و همین باعث شد سر او به سقف بخورد و در نتیجه، خونریزی بکند.

بر اساس این گزارش، هواپیمای مسافربری ماهان از تهران عازم بیروت بوده که این حادثه پیش آمده است.

#BREAKING: Iran claims an Israeli fighter jet "threatened" an Iranian Mahan airliner to land in Beirut pic.twitter.com/glD2Zi2Yk2

— Amichai Stein (@AmichaiStein1) July 23, 2020

خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا، هم به نقل از شبکه المیادین گزارش داد، این هواپیمای مسافربری به دنبال نزدیک شدن دو جنگنده اسرائیلی، ناچار شد با کاهش ناگهانی سرعت در فرودگاه دمشق فرود اضطراری کند.

این گزارش اضافه کرده است: «هواپیمای مسافربری سپس از فرودگاه دمشق پرواز خود را از سر گرفت و در فرودگاه بیروت به زمین نشست و مسافران این پرواز از هواپیما خارج شدند.»

رادیو فردا نمی‌تواند به طور مستقل تایید کند که این جنگنده‌ها متعلق به چه کشوری بوده است.

اسرائیل پیشتر در همین روز تأیید کرده بود که در پی «تهدید حزب‌الله»، تدابیر امنیتی در مرز شمالی خود را تقویت کرده و سطح هوشیاری را نسبت به رویدادهای احتمالی افزایش داده است.‎

اما از سویی شبکه خبر به نقل از خلبان هواپیمای خطوط هوایی ماهان نوشته است که این جنگنده‌ها «آمریکایی بوده‌اند».

همچنین ایرنا به نقل از سخنگوی وزارت خارجه ایران نوشت که مجید تخت‌روانچی، نماینده دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد به دبیرکل این نهاد اعلام کرده که «چنانچه هر حادثه‌ای در مسیر برگشت برای این هواپیما اتفاق افتد، جمهوری اسلامی ایران آمریکا را مسئول آن خواهد شناخت».

این نخستین واکنش رسمی ایران به حادثه هوایی یادشده است. عباس موسوی اضافه کرد که چنین پیامی به سفیر سوئیس در تهران نیز داده شده است.

ایالات متحده اما هنوز واکنشی به این گزارش‌ها نداشته است.

بی‌بی‌سی: کمی پس از نیمه‌شب و در اولین ساعات روز پنجشنبه ۱۲ تیر ماه بود که ایمیلی با عنوان اطلاعیه “یوزپلنگان وطن” درباره یک “عملیات” گرفتم.

نویسندگان ایمیل مدعی بودند که “گروهی زیرزمینی در قلب جمهوری اسلامی” هستند و پایگاهی هسته‌ای در کاشان را هدف گرفته‌اند.

به متن ایمیل که برای چند خبرنگار دیگر بی بی سی هم فرستاده شده بود، ویدئویی هم ضمیمه شده بود که داده‌های فایل تاریخ ساخت آن را شش ماه قبل نشان می‌داد.

این واقعیت که قبل از خبری شدن حادثه نطنز ایمیلی درباره آن به ما رسیده بود باعث می‌شد آن را جدی بگیریم.

این چندمین حادثه در رشته‌ای از انفجارها و آتش‌سوزی‌ها در ایران بود.

یک هفته قبل از آن انفجار مرموز دیگری در نزدیکی تاسیسات پارچین در شرق تهران رخ داده بود که از شدت بزرگی نورش را در مناطق دیگر تهران هم دیده بودند.

ایمیل یوزپلنگان وطن می‌گفت جایی را هدف گرفته‌اند که زیرزمینی نبوده و تخریبش قابل انکار نیست. تاسیسات نطنز شامل سالن‌های زیرزمینی است که سانتریفیوژهای غنی‌سازی اورانیوم در آن نگهداری می‌شوند، اما حادثه در محوطه باز تاسیسات رخ داده بود.

آیا یک نقص فنی یا امثال آن باعث حادثه شده بود؟ یا خرابکاری عامل حادثه بود؟ هک و عملیات سایبری یا بمب‌گذاری؟ یا شاید حتی حمله هوایی؟

شورای عالی امنیت ملی ایران گفته دلیل حادثه را می‌داند، اما به دلیل “ملاحظات امنیتی” آن را بیان نخواهد کرد.

تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که حادثه نطنز حدود ۲ پس از نیمه‌شب به وقت ایران رخ داد. ایمیل یوزپلنگان وطن نزدیک به دو ساعت پس از حادثه به ما رسید.

جستجوی رد پا در آتش‌سوزی‌ها و انفجارهای هفته‌های اخیر ایرانبه متن ایمیل ویدئویی هم ضمیمه شده بود که از عملیات در تاسیسات هسته‌ای ایران خبر می‌داد. این یعنی فرستندگان ایمیل اطلاع داشتند که قرار است در نطنز اتفاقی بیفتد و از قبل هم ویدئویی، هرچند آماتوری، برایش ساخته بودند. اما چه قدر قبل؟

بررسی متادیتا یا فراداده ویدئوی یوزپلنگان وطن تاریخ ساخت آن را ۱۶ دسامبر ۲۰۱۹ نشان می‌داد، شش ماه قبل از خود حادثه؛ دو هفته پیش از کشته شدن قاسم سلیمانی در حمله پهپادی آمریکا.

عملیات فریب

هرچند که از نظر فنی امکان دستکاری فراداده فایل‌ها وجود دارد، امیر رشیدی، پژوهشگر امنیت اینترنت، می‌گوید نشانه‌ای نیست که فرستندگان ایمیل به پنهان کردن جزئیاتی مانند تاریخ ساخت ویدئو اهمیت داده باشند.

چه فراداده فایل دستکاری شده باشد و چه واقعا ساخت ویدئو به شش ماه قبل برگردد.

اما همین که متن ایمیل دقیق تنظیم شده بود و ویدئویی هم ضمیمه آن بود، نشان می‌داد آنچه ما دریافت کردیم قبل از حادثه نطنز برنامه‌ریزی شده بود.

جف باردین، کارشناس امنیت سایبری و از افسران سابق اطلاعاتی آمریکا می‌گوید ممکن است سوءقصد به قاسم سلیمانی در فرودگاه بغداد باعث تاخیر در حمله برنامه‌ریزی‌شده به تاسیسات هسته‌ای ایران شده باشد.

ارزیابی آقای باردین، که جنگ سایبری اسرائیل و آمریکا با ایران را دنبال کرده، این است که حمله می‌تواند کار موساد یا سیا باشد و گروهی از داخل نیروهای امنیتی و نظامی ایران هم با آنها همکاری کرده باشند.

تاسیسات نطنز پیشتر هم هدف حمله سایبری ویروس استاکس‌نت قرار گرفته، ویروسی که انتشار تصاویر بازدید محمود احمدی‌نژاد از نطنز به ساخت آن کمک کرداو ایمیل “یوزپلنگان وطن” را بخشی از عملیات اطلاعاتی “فریب” و گمراه کردن می‌داند.

جف باردین گفت: “این می‌تواند گروهی باشد که آمریکا، اسرائیل یا دیگران درست کرده‌اند و وانمود شود که آنها گروهی مثل سازمان مجاهدین خلق یا دیگر مخالفان باشند. در واقع از همان روشی استفاده شود که خود ایران همیشه به کار می‌برد: از گروهی نیابتی استفاده کنند تا مسئولیتی به گردنشان نباشد.”

روزنامه نیویورک تایمز با تکیه به منابع ناشناس اطلاعاتی در آمریکا گزارش کرده که به نظر می‌رسد آنچه در نطنز رخ داد مشابه استاکس‌نت و یک عملیات سایبری اسرائیل بوده که با اطلاع مقام‌های آمریکایی انجام شده است.

یارون روزن، ژنرال سابق اطلاعات سایبری ارتش اسرائیل، به جروزلم پست گفته این حملات ممکن است سایبری بوده و از پیش برنامه‌ریزی شده باشد و کسی در زمان مناسب آن را عملی کرده است.

او گفته: “با توجه به تجربه من، اگر حملات سایبری از طرف آمریکا یا اسرائیل باشد این طوری نیست که تصمیمی ناگهانی گرفته شود و فورا کلید قرمز حمله زده شود.”

مقام‌های ایرانی می‌گویند حادثه نطنز ممکن است به کندی برنامه غنی‌سازی آنها بینجامد.

آنچه که ضربه این حادثه را شدیدتر می‌کند این است که محل حادثه احتمالا برای تنطیم و نصب سانتریفیوژها استفاده می‌شده است، یعنی ایران در این حادثه تنها چند سانتریفیوژ را از دست نداده، بلکه قابلیت ساخت سانتریفیوژش آسیب دیده است.

این می‌تواند به رویدادی که “انفجار مخزن گاز” در پارچین اعلام شد، شبیه باشد.

در حالی که مقام‌های ایرانی از انفجار در پارچین خبر دادند، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌داد که انفجار در خجیر رخ داده، جایی که “گروه صنعتی شهید باکری” و “گروه صنعتی شهید همت” در آن فعالند.

هر دوی این مجموعه‌های نظامی بخشی از برنامه موشکی ایران هستند.

برخی ارزیابی‌ها از تصاویر ماهواره‌ای انفجار خجیر به این نتیجه رسیده‌اند تاسیسات تولید پیشران سوخت جامد موشک محل دقیق انفجار بوده است.

جف باردین، افسر اطلاعاتی سابق آمریکا، به بی‌بی‌سی فارسی گفت هدف گرفتن گره‌گاه‌های آغازین در چرخه تولید، استراتژی موثری برای تضعیف یا نابودی برنامه هسته‌ای و برنامه موشکی ایران است.

او گفت با این رویکرد است که “مغز متفکر” برنامه‌ هسته‌ای یا موشکی، و یا کارگاه تولید سانتریفیوژ یا موشک هدف قرار می‌گیرد.

آقای باردین گفت: “فراموش نکنیم که اسرائیل و آمریکا گفته‌اند اجازه توسعه برنامه هسته‌ای را به ایران نمی‌دهند. حالا گروهی به اسم ‘یوزپلنگان وطن ‘ می‌آید و مسئولیت قبول می‌کند و بعد هم ناپدید می‌شود.”

حملات کم‌هیاهوی اسرائیل

رسانه‌های دولتی در ایران یادداشت‌های مبهمی که منتشر کرده‌اند، درباره مسئولیت احتمالی در این حادثه‌ها به اسرائیل هشدار داده‌اند.

مقام‌های ارشد اسرائیلی معمولا رسما انجام چنین عملیاتی را به عهده نمی‌گیرند.

اما روزنامه نیویورک‌تایمز هم در گزارشی از قول یک منبع اطلاعاتی در خاورمیانه نوشت که حادثه نطنز نتیجه بمبگذاری اسرائیل بوده است.

برخی از رسانه‌های اسرائیل می‌گویند منبع این خبر یوسی کوهن، رئیس موساد است.
برخی ناظران در اسرائیل حادثه نطنز را به بلندپروازی‌های سیاسی رئیس کنونی موساد مرتبط می‌دانندآویگدور لیبرمن، وزیر پیشین دفاع در اسرائیل هم تلویحا همین را گفته و بدون نام بردن از آقای کوهن به بنیامین نتانیاهو گفت: “دهان (فرد افشاکننده) را ببندد، به ویژه کسی که کارزار تبلیغاتی برای رهبری حزب لیکود را شروع کرده است.”

منشه امیر، روزنامه‌نگار ایرانی-اسرائیلی، می‌گوید ریاست یوسی کوهن بر موساد به زودی به پایان می‌رسد و او از یک سال دیگر می‌تواند با پایان فعالیت نظامی-اطلاعاتی‌اش دوره تازه‌ای از زندگی سیاسی‌اش را در اسرائیل آغاز کند.

آقای امیر می‌گوید به همین دلیل یوسی کوهن انگیزه دارد که با درز دادن اطلاعات مربوط به عملیات موساد موقعیت خودش در افکار عمومی را تحکیم کند.

واکنش ایران: انتقام، خویشتنداری یا ضعف؟

در یک دهه اخیر اسرائیل بارها به عنوان مظنون اصلی در حملاتی مرتبط با برنامه‌های هسته‌ای و نظامی ایران مطرح شده است.

از سال ۱۳۸۹ چند نفر از دانشمندان و دست‌اندرکاران برنامه هسته‌ای ایران مورد سوءقصد قرار گرفتند، ویروس استاکس‌نت به سانتریفیوژهای غنی‌سازی اورانیوم در نطنز ضربه زد، حملات سایبری مختلف به ایران صورت گرفت و حملات هوایی پیاپی به اهدافی در سوریه انجام شد.

در مقابل، ایران واکنش قابل ملاحظه‌ای به این حملات نشان نداده است. کارشناسان نظامی می‌گویند این می‌تواند قدرت بازدارندگی ایران در برابر اسرائیل را پایین بیاورد.

تصاویر اولیه که در رسانه‌های ایران منتشر شد ابعاد خرابی را به درستی نشان نمی‌دادآیا ممکن است ایمیل “یوزپلنگان وطن” به عنوان پوششی برای انحراف افکار عمومی ارسال شده باشد تا وجهه ایران در برابر اسرائیل حفظ شود و روایتی از ماجرا به دست بدهد که در آن ایران ناگزیر به واکنش به اسرائیل نباشد؟

جف باردین هم این فرضیه را مطرح می‌کند.

آقای باردین گفت: “اگر آمریکا، اسرائیل، سعودی‌ها یا هر کشور غربی پشت این حمله باشد، چه کاری از رژیم ایران برمی‌آید؟ آنها مشکلات زیادی دارند و ضعیف شده‌اند و هر عکس‌العملی پاسخ شدید اسرائیل و آمریکا را خواهد داشت، که این قطعا به نفع بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ است، به خصوص ترامپ در آستانه انتخابات ریاست جمهوری.”

در حالی که دونالد ترامپ، رئیس جمهور کنونی آمریکا، از توافق هسته‌ای خارج شده و تحریم‌های ایران را بازگردانده، جو بایدن، نامزد دموکرات‌ها، خود در مقام معاون باراک اوباما جزو کابینه‌ای بوده که به توافق با ایران رسید و خواهان لغو تحریم‌ها شده است.

آقای ترامپ فعلا در نظرسنجی‌ها موقعیت شکننده‌ای دارد، هرچند هنوز مدت زیادی به انتخابات باقی مانده است.

یک دلیل دیگر که می‌تواند مقام‌های ایرانی را ترغیب کند تا فعلا به دنبال تشدید تنش و رویارویی نظامی نباشند این است که مطابق قطعنامه شورای امنیت در تایید برجام، در مهر ماه تحریم‌های تسلیحاتی سازمان ملل علیه ایران رفع می‌شود.

آمریکا به دنبال بازگرداندن تحریم تسلیحاتی ایران بوده، اما دولت ایران روی خرید تسلیحاتی از چین و روسیه حساب باز کرده است.

چه ایمیل “یوزپلنگان وطن” از طرف گروهی مرتبط با دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل و آمریکا باشد و چه از طرف دستگاه اطلاعاتی ایران، حادثه نطنز نشان می‌دهد که جنگ سایبری دو طرف از سطح سرقت اطلاعات و تبلیغات سیاسی در شبکه‌های اجتماعی فراتر رفته است.

امیر رشیدی می‌گوید: حالا به مرحله‌ای رسیده‌ایم که طرفین به دنبال ضربه به زیرساخت‌های حیاتی کشور دیگر هستند، مانند هک سدی در آمریکا، یا حمله به نیروگاه‌ها و امثال آن در ایران و اسرائیل.

حادثه نطنز همچنین شکنندگی برنامه هسته‌ای ایران و قدرت پدافندی آن را نشان می‌دهد.

آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران بارها درباره “نفوذ” هشدار داده و آن طور که نزار زکا، زندانی سابق متهم به جاسوسی در ایران می‌گوید در زندان‌های ایران بسیاری از افراد متهم به جاسوسی از افراد نیروی قدس سپاه یا ماموران وزارت خارجه هستند.

شکنجه و اعتراف اجباری بی‌گناهانی چون مازیار ابراهیمی در پرونده ترور دانشمندان هسته‌ای نیز نشان می‌دهد که سابقه حکومت ایران در ترمیم حفره‌های امنیتی عمیقش درخشان نیست.

ایران وایر: ساعت حدود یک بامداد روز جمعه بیستم تیر۱۳۹۹، برخی کاربران فضای مجازی از شنیده شدن صدای انفجار و قطع برق در حوالی گرم‌دره، کرج و غرب تهران خبر دادند. یکی از کاربران نوشته است: «همین الان صدای عجیب چند انفجار در محدوده گرمدره نزدیک کرج مردم را به وحشت انداخت. نمیدونم صدای چی بود واقعا خیلی عجیب بود.» کاربر دیگری نوشته است: «غرب تهرانیها ۳ یا ۴ تا صدای انفجار یا تیر طور نشنیدید؟» کاربران دیگری نیز در تایید یا تکذیب این خبر توییت‌های زیادی با عنوان انفجار غرب تهران نوشته‌اند. یکی از آن‌ها نوشته است: «من غرب تهران هستم و هیچ صدایی نشنیده‌ام.»
دیگری خود را ساکن شهریار معرفی کرده و گفته هیچ صدایی در منطقه آن‌ها شنیده نشده است و قطعی برق هم نداشته‌اند.

اخبار ضد و نقیض کاربران فضای مجازی از شنیده ‌شدن صدای انفجار در غرب تهران در شرایطی منتشر می‌شود که خبرگزاری‌های «مهر» و «صداوسیما» نیز از صدای انفجار به نقل از کاربران فضای مجازی خبر داده‌اند.

خبرگزاری «فارس»، وابسته به سپاه پاسداران اما پا را فراتر گذاشته و پیش از این که این خبر از سوی مقامات جمهوری اسلامی به طور رسمی تایید یا تکذیب شود، با انتشار دو ویدیو و سوال از ساکنان شهریار و شهرقدس، موضوع انفجار را تکذیب کرده است. در ویدیوهای فارس، شهروندان می‌گویند هیچ صدای انفجاری نشنیده‌اند و اوضاع شهر عادی است. البته در انفجار شرق تهران که روز ششم تیرماه از سوی مقامات جمهوری اسلامی، «انفجار مخازن گازی پارچین» عنوان شد هم خبرگزاری فارس در ویدیویی ادعا کرد خبرنگارش به شرق تهران و نزدیکی نیروگاه پارچین رفته است و هیچ خبری از انفجار نیست.

کاربران فضای مجازی در چند ساعت گذشته گمانه‌هایی در مورد انفجار تایید نشده غرب تهران مطرح کرده‌اند. برخی کاربران آن را مربوط به انفجار در پادگان «امام حسن مجتبی» در استان البرز و برخی دیگر نیز این صدا را مربوط به انفجار در پادگان «هوا و فضای اسلام» دانسته‌اند.

پژوهشکده سازمان هوا و فضا در شمال آزادراه تهران کرج، در نزدیکی منطقه گرم‌دره قرار دارد؛ منطقه‌ای که اغلب کاربران از شنیده شدن صدای انفجار در آن خبر داده‌اند. «مرکز آموزشی شهید مدرس»، وابسته به سپاه پاسداران نیز بعد از این پژوهشکده واقع شده است.

تا لحظه تنظیم این خبر، انفجار در غرب تهران از سوی مقامات رسمی تایید یا تکذیب نشده با این حال، خبرهای مربوط به دو انفجار پی درپی در مراکز هسته‌ای و نظامی در هفته اخیر باعث گمانه‌زنی‌های مختلف در این مورد شده است. انفجار اول ششم تیر ماه در شرق تهران رخ داد و مقامات جمهوری اسلامی آن را مربوط به انفجار مخازن گازی نیروگاه پارچین دانستند. اما بعدها برخی کارشناسان گفتند که این انفجار مربوط به انبارهای موشکی در منطقه پارک جنگلی «خجیر» بوده است. برخی تصاویر ماهواره‌ای نیز صحت ادعای کارشناسان را تایید کردند.

دومین انفجار مربوط به نیروگاه هسته‌ای نطنز بود. روز دوازدهم تیرماه خبر انفجار یکی از ساختمان‌های مرکز مونتاژ سانتریفوژهای ایران منتشر شد. علت انفجار اما مشخص نشد. شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرد علت انفجار به طور دقیق مشخص شده است اما به دلایل امنیتی جزییات آن بعد اعلام خواهد شد.

رادیوفردا: وزیر دفاع پیشین اسرائیل تلویحا گفته است «منبع اطلاعاتی از خاورمیانه» که روزنامه نیویورک تایمز دو بار در روزهای گذشته با استناد به او، اسرائیل را عامل انفجار در سایت هسته‌ای نطنز در ایران معرفی کرده، ارشدترین مقام اطلاعاتی اسرائیل است.

به نوشته تایمز اسرائیل، اشاره آویگدور لیبرمن ظاهرا به یوسی کوهن، رییس موساد، سازمان جاسوسی اسرائیل است.

آقای لیبرمن دوشنبه ۱۶ تیر در گفت‌وگو با رادیوی ارتش کشورش، بدون بردن نام یوسی کوهن، گفت تمام مقامات جامعه اطلاعاتی اسرائیل به خوبی آگاه هستند که فردی که منبع اطلاعاتی اخیر بوده، کیست و تنها بنیامین نتانیاهو می‌تواند «دهان او را ببندد».

روزنامه نیویورک تایمز ابتدا ۱۳ تیر، یک روز پس از رویداد سایت اتمی نطنز، به نقل از «یک منبع اطلاعاتی خاورمیانه» بدون بردن نام او نوشته بود که اسرائیل در پشت پرده این اقدام بوده است.

اما ساعاتی بعد از آن‌که بنی گانتس، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۵ تیر در گفت‌وگو با رادیوی دولتی کشورش اظهار داشت که همه رویدادهای اتفاق افتاده در سایت‌های اتمی ایران را «لزوما نباید به اسرائیل ربط داد»، روزنامه نیویورک تایمز شامگاه یکشنبه بار دیگر به نقل از «یک منبع اطلاعاتی در خاورمیانه» اسرائیل را عامل این انفجار عنوان کرد.

نیویورک تایمز در گزارش ۱۵ تیر این بار منبع اطلاعاتی خود را فردی «ارشد» نامید و به نقل از او نوشت که این اقدام از طریق انفجار بمب قوی صورت گرفت.

نیویورک تایمز در این گزارش به نقل از یک فرمانده سپاه پاسداران نیز بدون ذکر نام او نوشت که انفجار بمب قوی موجب وارد شدن خسارات سنگین به تاسیسات نطنز شد و ایران احتمال انجام انفجار از طریق سایبری را رد کرده است.

به نوشته این روزنامه بمب پرقدرت در مرکز تولید سانتریفیوژهای نسل جدید در سایت اتمی نطنز و با هدف ایجاد تاخیر در روند سرعت برنامه غنی سازی اورانیوم ایران منفجر شد.

سازمان انرژی اتمی ایران یکشنبه تایید کرده بود که رویداد نطنز «خسارات قابل توجهی» به بار آورده که روند نصب تجهیزات گریز از مرکز در این سایت را در «میان مدت» با تاخیر روبرو می‌کند.

شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرده که دلیل دقیق حادثه نطنز روشن شده ولی اعلام آن «به زمان مناسب» موکول می‌شود.

اسرائیل از بیش از یک دهه پیش، برنامه هسته‌ای ایران را در کنار طرح‌های توسعه موشک‌های برد بلند و سیاست‌های گسترش نفوذ منطقه‌ای حاکمان تهران، در شمار تهدیدهای جدی برای خود و نیز برای منطقه و حتی جهان معرفی کرده است.

طراحی و رخنه دادن ویروس رایانه‌ای استاکس‌نت در برنامه هسته‌ای ایران در دهه گذشته که به اذعان مقامات ایران پیشرفت برنامه اتمی این کشور را با تاخیر روبرو کرد، به اسرائیل و آمریکا با همکاری سازمان اطلاعات هلند و شرکت آلمانی زیمنس نسبت داده شده بود.

اما این نخستین بار است که مقامات ارشد اطلاعاتی احتمالی از اسرائیل کشور خود را با «انفجار بمب پرقدرت» در درون یکی از مهم‌ترین مراکز هسته‌ای ایران مرتبط می‌کنند.

نورنیوز، سایت مرتبط با علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در سه مقاله در روزهای گذشته، تاکید کرده است که حادثه نطنز «برای ایران واجد اهمیت راهبردی است».

نورنیوز ۱۵ تیر در مقاله‌ای نوشت «بدون شک تصمیم ایران برای موکول کردن اعلام چیستی این رخداد به آینده را باید از نقطه نظر زمان مورد نیاز برای اتخاذ تصمیمات راهبردی مورد توجه و ارزیابی قرار داد».

خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، نیز ۱۶ تیر نوشت چه این اتفاق کار اسرائیل باشد و چه نباشد، «همچنان ابتکار عمل در دست ایران است که تصمیم بگیرد که اگر کار آنها باشد، در چه زمانی و به چه نحو به آن پاسخ دهد».

تسنیم در همین حال افزود «اما مسئله کلان‌تر اینجاست که اگر دولت و نخبگان ایران در فضای عملیات روانی پیچیده کنونی در محاسبات‌شان دچار اختلال و خطا نشوند و ایده‌های درون‌زا و غیر منفعلانه‌ای برای خروج از مشکلات فعلی داشته باشند، آمریکا و اسرائیل ضربه‌ای خواهند خورد که مسائلی مانند نطنز اساسا در حاشیه آن هم نیست؛ هرچند قاعدتا مسئله نطنز نیز به نوبه خود، و متناسب با ابتکار عملی ایران، پیگیری خواهد شد. چه اسرائیل بخشی ازماجرا باشد و چه نباشد».

در حالی حادثه در سایت هسته‌ای نطنز رخ داده که پرونده تخلفات هسته‌ای ایران در آستانه ارجاع احتمالی به شورای امنیت سازمان ملل متحد است و آمریکا و اسرائیل بر لزوم بازگشت تحریم‌های سخت و نیز تمدید نامحدود تحریم تسلیحاتی ایران اصرار دارند.

اسرائیل همچنین با هدف تشدید رصد اطلاعاتی از برنامه‌های هسته‌ای، موشکی و سایر تحرکات ایران، بامداد ۱۶تیر ماهواره جاسوسی افق‌۱۶ را با «موفقیت» به فضا پرتاب کرد.

در حالی که انفجار سایت نطنز با طیفی از رویدادهای مشکوک دیگر در ایران از جمله انفجار در نزدیکی پارچین در شرق تهران همراه بوده که بخشی از توسعه برنامه موشکی ایران است، «مقام ارشد اطلاعاتی خاورمیانه» به نیویورک تایمز گفته بود که اسرائیل غیر از رویداد نطنز، در سایر انفجارهای ایران نقش نداشته است.

در این میان، به گزارش رسانه‌های اسرائیل، آویگدور لیبرمن در اشاره تلویحی به این‌که رییس موساد خود عامل درز دادن گزارش در خصوص مسئولیت اسرائیل در انفجار نطنز است، گفت «من انتظار دارم که نخست وزیر دهان او را ببندد؛ مخصوصا از زمانی که او (یوسی کوهن) کارزار خود را در حزب لیکود آغاز کرده» و درز دادن این خبر «بخشی از رقابت‌های سیاسی درون حزبی برای رهبری حزب بوده است».

این گفته آویگدور لیبرمن در این زمینه است که نام یوسی کوهن به عنوان کسی که ممکن است بعد از ریاست موساد وارد دنیای سیاست شده و پس از خروج بنیامین نتانیاهو از رهبری حزب لیکود به این مقام و نخست وزیری چشم داشته باشد، در رسانه‎‌های اسرائیل مطرح است.

بنیامین نتانیاهو یکشنبه ریاست یوسی کوهن بر سازمان موساد را تا ۱۰ تیر سال ۱۴۰۰ خورشیدی تمدید کرد که رسانه‌های اسرائیل دلیل آن را ادامه تقابل با ایران در چارچوب موساد در یک موقعیت مهم برای این کشور عنوان کردند.

به نوشته تایمز اسرائیل، هم رییس سازمان جاسوسی اسرائیل و هم آویگدور لیبرمن در گذشته مظنون به درز دادن اطلاعات بوده‌اند.

یوسی کوهن سال گذشته انجام مصاحبه با یک روزنامه یهودیان متعصب را که در آن به سرنوشت احتمالی قاسم سلیمانی، سو قصد به جان سران حماس و نیز تمایلات سیاسی خود بعد از پایان دوران ریاست موساد اشاره کرد، چند روز پس از انتشار آن، تکذیب کرد.

آویگدور لیبرمن نیز بهمن پارسال فاش کرد که رییس موساد و یک فرمانده ارشد ارتش اسرائیل سفری محرمانه به قطر داشته‌اند که با وجود مخالفت اداره سانسور اسرائیل با این افشاگری، حزب آقای لیبرمن از گفته او دفاع کرد.
منابع: تایمز اسرائیل، تسنیم و رادیو فردا؛ ف.ر

صدای آمریکا: نیروی دریایی آمریکا اعلام کرد که علیه شناورهایی که به فاصله ۱۰۰ متری کشتی های جنگی آمریکایی در خاورمیانه نزدیک شوند، اقدام قانونی دفاعی انجام خواهد داد.

به گزارش آسوشیتدپرس، نیروی دریایی آمریکا عصر سه شنبه ۳۰ اردیبهشت با اعلام این خبر به دستورالعملی اشاره کرد که بعد از رویارویی با شناورهای ایرانی در خلیج فارس ارائه شده است.

اقدام دفاعی معمولا شامل به صدا درآوردن آژیر، شلیک منور و سرانجام شلیک هشدار برای مجبور کردن شناورها به دور شدن از کشتی می‌شود، ولی تعیین فاصله مشخص یک مورد جدید در نیروی دریایی آمریکا است.

ربکا ریبریچ، یک سخنگوی ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا مستقر در بحرین، گفت: کشتی های ما در جایی که قوانین بین‌المللی اجازه داده است در آب‌های بین‌المللی عملیات روزمره و معمول انجام می دهند و در پی درگیری نیستند، اما اگر ضروری باشد، حق دفاع برای فرماندهان ما محفوظ است.

پیشتر ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا ۲۷ فروردین اعلام کرد ۱۱ شناور نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی «به طور مکرر اقدام به نزدیک شدن خطرناک و آزار دهنده» به ناوهای آمریکایی پولر، پال همیلتون، فایربولت، سیروکو، رنگل، و یو اس سی جی سی مائوی در آب‌های بین‌المللی کرده‌اند و از جمله وارد محدوده ۱۰ یاردی – حدود ۹ متری – کشتی «مائوی» شدند.

این قایق ها پس از یک ساعت که به دور کشتی های آمریکایی چرخیدند با هشدار کشتی ها دور شدند.

در پی این رویداد، مایک پمپئو اقدام قایق های سپاه پاسداران را مغایر با قوانین بین المللی دانست. در هفته های گذشته نیز دفتر سخنگوی وزارت خارجه آمریکا با انتشار یک گزاره‌برگ، ضمن بررسی پیشینه اقدامات تحریک‌آمیز، خطرناک، و تنش‌زای جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران در آب‌های منطقه، بر عزم ایالات متحده بر پاسداری از امنیت کشتیرانی در جهان و تحمل نکردن سیاست خارجی مبتنی بر خشونت و تهدید ایران، تاکید کرد.​

بی‌بی‌سی: یک روز پس از آن که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، اعلام کرد به نیروهای نظامی کشورش دستور داده “در صورت مزاحمت” قایق‌های نظامی ایران به آنها شلیک کنند، فرمانده سپاه و وزارت خارجه ایران گفته‌اند به چنین اقدامی پاسخ متناسب می‌دهند.

سرلشکر حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، با تاکید بر “پاسخ قاطع، موثر و سریع” به اقدام احتمالی آمریکا گفته متقابلا دستور مشابهی به نیروهای ایرانی داده شده که در صورت “مخاطره” از طرف شناورهای نظامی آمریکا به آنها شلیک کنند.

عباس موسوی، سخنگوی وزارت خارجه ایران هم از احضار سفیر سوئیس، به عنوان حافظ منافع آمریکا خبر داده و گفته ایران “تهدیدات و اقدامات غیرقانونی و متعرضانه” واکنش نشان خواهد داد.

هفته گذشته چند قایق تندروی سپاه در نزدیکی یک ناوگروه آمریکایی مستقر در خلیج فارس حرکت کردند.

چنین مواجهه‌هایی در گذشته هم در مقاطعی شدت گرفته و دو طرف یکدیگر را به اقدامات “غیرحرفه‌‎ای” یا “‌تحریک‌آمیز” متهم کرده‌اند.

سخنگوی وزارت خارجه ایران حضور ناوگان آمریکا در خلیج فارس را “بی‌ثبات‌ساز” خوانده و گفته بهتر است رئیس جمهور آمریکا “به جای ماجراجویی و فرافکنی” از نیروهای نظامی آمریکا برای مهار کرونا کمک بگیرد.

در هفته‌های منتهی به مواجهه اخیر قایق‌های سپاه و ناوگان آمریکا جنگ لفظی میان مقام‌های ایرانی و آمریکایی به ویژه در خصوص چند راکت‌پرانی به سمت اهداف آمریکایی در عراق و تحولات آن کشور تشدید شد.

حسین سلامی در جریان بازدید از نیروهای سپاه در نزدیکی تنگه هرمز مسئولیت مواجهه هفته گذشته را متوجه نیروهای آمریکایی دانسته است.

برخی رسانه‌های نزدیک به سپاه عبور یک قایق ایرانی از نزدیکی ناو آمریکایی را با عنوان ‘تحقیر’ آمریکا توصیف کرده‌اند

آقای سلامی گفته: “شناورهای آمریکا در هفته گذشته به دلیل رفتارهای غیرحرفه ای و خطرآفرین مزاحمتی را برای کشتی لجستیکی ما ایجاد کردند و وقتی که شناورهای ما در دریا مشغول گشت‌زنی بودند آنها هراسناک شدند.”

او نیروی دریایی آمریکا را دچار “آشفتگی و بی انضباطی” و دارای رفتار “غیرحرفه‌ای و خطرآفرین” توصیف کرده و گمانه‌زنی کرده است که “احتمالا به دلیل درگیر بودن آمریکایی‌ها در مسئله بیماری کرونا در داخل، نوع فرماندهی و کنترل آنها بر واحدهای نظامی‌شان ضعیف شده است.”

بعد از شیوع کرونا در یکی از ناوهای هواپیمابر آمریکا، فرمانده این ناو که ماجرا را علنی کرد برکنار شد.

در داخل آمریکا، که بیشترین شمار رسمی قربانیان ویروس جدید کرونا را در جهان دارد، انتقادهای زیادی از آقای ترامپ شده که در واکنش به این همه‌گیری سرعت عمل به خرج نداد و آن را بازی سیاسی رقبایش دانست.

نیروهای نظامی آمریکا در مهار شیوع کرونا به کار گرفته شده و از جمله در ساختن بیمارستان‌های صحرایی مشارکت داشته‌اند.

در ایران هم نیروهای نظامی برای ساخت بیمارستان‌های صحرایی و ضدعفونی مکان‌های عمومی به کار گرفته شده‌اند.

یکی از اقدامات سپاه در خصوص کرونا نمایش وسیله‌ای با عنوان دستگاه تشخیص از راه دور و فوری کرونا است. این دستگاه به تایید هیچ مرجع علمی نرسیده و انجمن فیزیک ایران آن را “داستان علمی-تخیلی” خوانده است.

رادیوفردا: رئیس‌جمهوری آمریکا می‌گوید به نیروی دریایی این کشور دستور داده است که اگر قایق‌های ایرانی برای کشتی‌های ایالات متحده ایجاد مزاحمت کردند، آنها را هدف قرار داده و منهدم کنند.

دونالد ترامپ روز چهارشنبه سوم اردیبهشت با انتشار توئیتی، نوشت: «من به نیروی دریایی ایالات متحده دستور داده‌ام تا هرگونه و تمام قایق‌های مسلح ایرانی را در صورت ایجاد مزاحمت برای کشتی‌های ما در دریا، هدف قرار داده و منهدم کند».

این اظهارات چند روز بعد از آن صورت می‌گیرد که نیروی دریایی آمریکا از تهدید ناوگان نظامی این کشور در خلیج فارس توسط قایق‌های تندرو سپاه پاسداران خبر داد.

آمریکا روز ۲۷ فروردین​ اعلام کرد که ۱۱ قایق سپاه پاسداران برای ناوهای این کشور در شمال خلیج فارس مزاحمت ایجاد کردند.

ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا مستقر در بحرین این حرکت قایق‌های تندرو سپاه را «غیرحرفه‌ای» و «ناایمن» توصیف کرده است.

سپاه پاسداران نیز روز ۳۱ فروردین در اطلاعیه‌ای گزارش نیروی دریایی آمریکا درباره ایجاد مزاحمت برای یک ناو این کشور را روایتی «جعلی» و «هالیوودی» خواند و در عین حال تایید کرد که نیروهایش در دو هفته گذشته سه بار با ناوهای آمریکایی مواجه شده‌اند.

مایک پومپئو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، روز ۲۸ فروردین در واکنش به «مزاحمت» قایق‌های سپاه برای ناوهای آمریکایی در خلیج فارس، گفته بود که واشینگتن در حال بررسی پاسخ مناسب به این اقدام ایران است.

اردیبهشت و خرداد ۹۸ به شش کشتی، از جمله چهار نفتکش در آب‌های امارات و عمان حمله شد که آمریکا و عربستان، ایران را مسئول این حملات معرفی کردند.

پس از این حملات، ایالات متحده برای تامین امنیت تردد کشتی‌ها و نفتکش‌ها در آب‌های جنوبی ایران ائتلافی تشکیل داد. کشورهایی مانند عربستان، امارات، کویت، بحرین، قطر، بریتانیا، آلبانی و استرالیا در این ائتلاف حضور دارند.

تنش میان ایران و آمریکا از زمان کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس سپاه پاسداران، توسط پهپادهای آمریکایی در بغداد در دی‌ماه پارسال افزایش یافته است.

ایران بعد از این حادثه، پایگاه عین الاسد را در عراق که مقر نیروهای آمریکایی است هدف قرار داد و اگرچه هیچ تلفات انسانی گزارش نشد، اما بیش از ۱۰۰ نیروی آمریکایی با آسیب سطحی مغزی مواجه شدند.

توئیت روز چهارشنبه ترامپ با ادعای سپاه پاسداران درباره پرتاب یک موشک به فضا همزمان شده است.

خبرگزاری‌های فارس و تسنیم نام این ماهواره را «نور» معرفی کرده و آن را «نخستین ماهواره نظامی جمهوری اسلامی ایران» توصیف کرده‌اند.

در خبر این دو رسانه که به نظر می‌رسد بر اساس بیانیه سپاه پاسداران نوشته شده باشد آمده است: «صبح امروز (چهارشنبه ۳ اردیبهشت‌ماه) از ماهواره‌بر دو مرحله‌ای قاصد از کویر مرکزی ایران توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با موفقیت پرتاب و در مدار ۴۲۵ کیلومتری زمین قرار گرفت.»

هنوز هیچ مرجع بین‌المللی در عرصه فضانوردی و نظامی و منبع دیگری این خبر را تایید نکرده است.
منابع: شبکه‌های اجتماعی، خبرگزاری فارس و تسنیم، رادیو فردا/ ف.ق/ ک.ر

بی‌بی‌سی: دست کم سه راکت به محوطه سفارت آمریکا در بغداد اصابت کرده است.

یکی از راکت ها به غذاخوری سفارتخانه اصابت کرده و دو راکت دیگر با فاصله کمی فرود آمده اند.

نفیسه کوهنورد، خبرنگار بی بی سی فارسی در بغداد به نقل از مقام های نظامی آمریکایی اصابت موشک کاتویشا به سفارت آمریکا را تایید کرده است.

خبرگزاری رویترز از مجروح شدن دست کم سه نفر خبر داده است.

این نخستین بار طی سال های گذشته است که کارکنان آمریکایی در چنین حمله ای مجروح می شوند.

#Breaking #Update
Senior #US Defence official confirm that Katyusha rocket hit the #Embassy dining facility tonight. Decline comment on injuries but say there were no deaths. First time the embassy has actually been hit in a very long time. #AAM already released statement.

— Nafiseh Kohnavard (@nafisehkBBC) January 26, 2020

هیچ گروهی مسوولیت این حمله را بر عهده نگرفته است ولی آمریکا در گذشته شبه نظامیان مورد حمایت ایران را مقصر دانسته است.

وزارت امور خارجه آمریکا با صدور بیانیه ای از دولت عراق خواسته است به وظیفه خود برای حفاظت از اماکن دیپلماتیک این کشور عمل کند.

عادل عبدالمهدی، نخست وزیر عراق با محکوم کردن این حملات نسبت به تبدیل عراق به میدان نبرد هشدار داده است.

عراق در هفته های گذشته به عرصه رویارویی نظامی میان ایالات متحده و ایران تبدیل شده است.

سوء قصد به جان قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران و ابومهدی المهندس، فرمانده گروه شبه نظامی کتائب حزب الله در بغداد به وسیله آمریکا، حمله موشکی ایران به پایگاه های محل استقرار نظامیان آمریکایی در عراق را به همراه داشت.