اخبار

بی‌بی‌سی: سعید رضا عاملی در گذشته در بریتانیا زندگی و تحصیل کرده است

اسناد رسمی در بریتانیا از منافع مالی سعید رضا عاملی رنانی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ایران، در آن کشور تصویر تازه‌ای ارائه می‌کند. اسنادی که به دست بی بی سی فارسی رسیده نشان می‌دهد که این مقام ایرانی — که از او به عنوان یکی از معماران اصلی سیاست‌هایی یاد می‌شود که در پی اعتراضات آبان ۱۳۹۸ به قطع سراسری اینترنت در ایران منجر شد — در لندن یک ملک دارد. همچنین بنابر این اسناد، آقای عاملی سال ها پیش در دوران دانشجویی خود در لندن با اردشیر فتحی نژاد، از چهره های نفتی سرشناس ایران، مدیریت دو شرکت خصوصی بریتانیایی را برعهده داشته است که ظاهرا به علت عدم ارائه گزارش مالی سالانه خود، توسط سازمان ثبت شرکت های بریتانیا (“کامپانیز هاوس”/ خانه شرکت‌ها) منحل شده‌اند.

سعید رضا عاملی یکی از چهره‌های محافظه کار نزدیک به آیت‌الله علی خامنه‌ای شناخته می‌شود که رهبر ایران او را در ظرف سال‎های اخیر به عضویت در شورای عالی فضای مجازی و دبیری شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب کرده — نهادی که در سیاست‌گذاری‌های کلان حکومت برای کنترل رسانه ها، فیلترینگ اینترنت و حجاب اجباری زنان نقش محوری دارد.

آقای عاملی می تواند نمونه‌ای از مقام‌های ارشد حکومت ایران باشد که خود یا فرزندانشان — که این روزها در شبکه‌های اجتماعی به “آقازاده‌ها” شهرت یافت‌هاند — برای کار و تحصیل به کشورهای غربی می روند تا از فرصت‌ها و امتیازاتی از جمله اینترنت آزاد برخوردار باشند که در داخل ایران مردم از آن محرومند.

اسناد سازمان ثبت املاک بریتانیا نشان می دهد که سعید رضا عاملی یک دستگاه آپارتمان در شمال لندن دارد. این ملک که در سال ۲۰۰۳ میلادی به قیمت بیش از ۲۰۰ هزار پوند ظاهرا با وام بانکی خریداری شده امروزه می تواند حدود نیم میلیون پوند (حدود ۹ میلیارد تومان) ارزش داشته باشد.

اسناد خانه شرکت های بریتانیا هم حکایت از آن دارد که آقای عاملی بین سال های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۱ میلادی با اردشیر فتحی نژاد، رئیس سابق ستاد وزارت نفت، مدیریت دو شرکت بریتانیایی را برعهده داشته است: ارم و پارس کالچرال گروپ (گروه فرهنگی پارس).

اردشیر فتحی نژاد آن روزها از معاونت وزارت نفت به مدیریت دو شرکت نفتی ایران در لندن منصوب شده بود: خدمات پتروپارس که بعدها به پتروپارس بریتانیا تغییر نام داد و شرکت کالا. این در حالیست که آقای عاملی در دانشگاه رویال هالووی در رشته جامعه شناسی ارتباطات دانشجوی دوره دکترا بود.

اردشیر فتحی نژاد، رئیس پیشین ستاد وزارت نفت و از معاونان سابق وزیر نفت که با سعید رضا عاملی در دو شرکت بریتانیایی سمت مدیریت داشته است

بنا بر اسناد خانه شرکت ها، اساسنامه ارم شامل دامنه گسترده ای از فعالیت های مالی و تجاری بوده اما پارس کالچرال گروپ به طور مشخص ترویج فرهنگ ایرانی در بریتانیا از طریق هنر و فیلم را هم در اساسنامه خود داشته است.

دو شرکت یادشده در سال ۱۹۹۹ به فاصله سه هفته از یکدیگر ثبت و پس از حدود یک سال و نیم در بهار ۲۰۰۱ منحل شدند. یک نماینده خانه شرکت ها به بی بی سی فارسی گفت که به نظر می رسد ارم و پارس کالچرال گروپ به این علت منحل شدند که با وجود ارسال اخطاریه رسمی برای ارائه گزارش مالی سالانه خود، آن اسناد را به این نهاد ارائه نکردند.

آقایان عاملی و فتحی نژاد به سوالات بی بی سی فارسی برای این گزارش پاسخ ندادند. مدرکی دال بر این که این دو نفر قوانین بریتانیا را نقض کرده باشند یا شرکت ها یا منافع آنها به نحوی نابجا بوده باشد وجود ندارد.

سند انتصاب سعید رضا عاملی به شرکت بریتانیایی ارم

شبکه اطلاعات ملی

برخی کارشناسان سعید رضا عاملی را یکی از “طراحان اصلی” پروژه شبکه ملی اطلاعات معروف به “اینترنت ملی” توصیف می کنند که به خصوص بعد از اعتراضات خونین امسال مورد توجه عموم قرار گرفته است — یکی از مهم‌ترین پروژه‌‌های دولت حسن روحانی که برخی معتقدند هدف واقعی‌اش توسعه یک شبکه داخلی با هدف نهایی انزوای کاربران ایرانی از شبکه جهانیست.

کاوه آذرهوش، پژوهشگر سیاست اینترنت در لندن، به بی ‌بی سی فارسی می گوید: “با پیشرفت‌های حاصل شده در زیرساخت شبکه ملی اطلاعات، به نظر می رسد که انتصاب عاملی در راس شورای عالی انقلاب فرهنگی به این دلیل بوده است که این شورا قرار است با پیشبرد سیاست‌های فرهنگی محافظه کارانه طراحی شده در مورد فضای مجازی نقشی پر رنگ تر در قطعی تدریجی اینترنت ایران از شبکه جهانی بازی کند.”

او می افزاید: “[آقای] عاملی در واقع گرداننده این سیاست‎هاست.”

این در حالیست که مقامات ایرانی می‌گویند شبکه ملی اطلاعات یک “اینترنت ملی” نیست.

سعید رضا عاملی چند روز پس از اعتراضات آبان در یک نشست خبری در تهران گفت که شبکه یاد شده در پی مدیریت دارایی ‌های داده‌ای مهم کشور است “تا اگر اینترنت جهانی قطع شود کشور کارهای خودش را پیش ببرد و دچار نقصان نگردد.”

سعید رضا عاملی را حسن روحانی به دبیری شورای عالی انقلاب فرهنگی برگزید- انتصابی که سال گذشته با حکم آیت الله خامنه ای نهایی شد

بیشتر بخوانید:

+ رؤیای ‘اینترنت پاک’؛ ایران به دنبال تشدید فیلترینگ؟

+ دفاع روحانی از تقویت شبکه ملی اطلاعات ‘برای بی‌نیاز شدن از خارج’

+ یکی از سازندگان ‘اینترنت ملی’: خیلی ناراحتم

اما برخی اظهارات آقای عاملی این گمان را در دیگران ایجاد کرده که او اهداف بزرگتری را دنبال می کند. آقای عاملی اخیرا گفته است انتظار دارد که در آینده در کشورهایی نظیر چین “جهان دوم اینترنت” ظهور کند و راه اندازی “اینترنت سوم” در ایران را ممکن می داند. او که خواهان تغییر مفهومی وزارت ارتباطات ایران به “وزارت اینترنت” است، بر لزوم نصب نرم ‌افزاها و اپلیکیشن‌ های مبتنی بر دکترین اسلامی در شبکه ملی اطلاعات تاکید دارد.

عده ای از ناظران معتقدند که یکی از دلایل ارتقای سریع آقای عاملی از حوزه آکادمیک (ریاست دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران) به سطوح ارشد قدرت در ایران این بوده که مانند آیت‌الله خامنه ای به مسائل فرهنگی “دید امنیتی” دارد.

علی افشاری، فعال سیاسی در واشنگتن به بی بی سی فارسی می گوید: “عاملی از ابزارهای مدرن و لحنی ملایم تر برای پیشبرد اهداف سنتی اسلام گرایانه [آقای] خامنه ای استفاده می کند.”

مراسم معارفه سعید رضا عاملی به دبیری شورای عالی انقلاب فرهنگی. برخی مانند عزت الله ضرغامی (سمت چپ آقای عاملی) با این ارتقا مقام به طور علنی مخالفت کرده بودند

انتصاب جنجالی

انتصاب سعید رضا عاملی به دبیری شورای عالی انقلاب فرهنگی در ژانویه ۲۰۱۹ (دی ۱۳۹۷) با واکنش شدید رقبای راستگرای او مواجه شد. از یک طرف، عزت‌ الله ضرغامی، رئیس پیشین صدا و سیما، وحید حقانیان، معاون امور ویژه دفتر رهبر را به لابی گری پشت پرده برای این انتصاب متهم کرد – اتهامی که آقای حقانیان به آن پاسخی نداد.

از طرف دیگر، مشرق نیوز، از رسانه های نزدیک به سپاه پاسداران، با طرح “ابهاماتی” درباره سوابق آقای عاملی او را به “غرب‌زدگی” و داشتن “تابعیت دوگانه” متهم و این سوال را مطرح کرد که آیا در بریتانیا فقط ملک دارد “یا ایشان تابعیت یا کارت سبز انگلیس را هم دریافت کرده‌اند؟”

پاسخ‌ آن اتهامات را نه آقای عاملی که هوادارانش دادند. محمد مرندی، رئیس پیشین دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، گفت که سعیدرضا عاملی از شخصیت‌های علمی و انقلابی برجسته است که فقط تابعیت ایران را دارد و اتهام غرب زدگی هم به او نمی چسبد زیرا با کارهای تحقیقاتی تخصصی خود “مهم‌ترین اقدامات را برای شناخت غرب و نقد عقلانی و نظام‌مند غرب انجام داده است.”

کانال تلگرامی “قرارگاه سایبری عمار” متعاقبا با انتشار عکسی از عباس عاملی، یکی از دو پسر آقای عاملی که در بریتانیا زندگی می‌کند، مدعی شد که شرکت های بریتانیایی هم به نام آقای عاملی (پدر) و فرزندانش وجود دارد.

سعید رضا عاملی و محمد مرندی، دو رئیس سابق دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران. در پی اعتراض برخی محافظه کاران به انتصاب آقای عاملی، محمد مرندی در دفاع از او نوشت: همه فرزندان ایشان اهل تدین، اهل راه پیمایی اربعین و عشق به اهل بیت عصمت و طهارت هستند و انشاالله از ظرفیت‌های علمی کشور خواهند بود

رادیوفردا: در ادامه واکنش‌های تهدیدآمیز به موضوع تحریم جشنواره‌های فجر از سوی برخی هنرمندان، حسن عباسی، از فرماندهان سابق سپاه و چهره اصولگرای تندرو، با حمله به مسعود کیمیایی گفت: «ما به امثال تو در این مملکت شرایط را دادیم که توانستی جلو بیایی.»

حسن عباسی در انتقاد از مسعود کیمیایی که اعلام کرده به احترام کشته‌شدگان حادثه سرنگونی هواپیمای مسافری توسط سپاه راضی به شرکت در جشنواره فیلم فجر نیست، همچنین مدعی شد: «نظام تا الان هم گذاشته فیلم بسازی و در آن جشنواره‌ای که من رئیس تیم داوری جشنواره فجر بودم، فیلم جناب‌عالی را آوردم بالا.»

اشاره حسن عباسی به فیلم «جرم» مسعود کیمیایی است که در بیست‌ونهمین دوره جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۸۹ سیمرغ بهترین فیلم را از آن خود کرد.

با این حال آقای عباسی در آن دوره، در کنار جهانگیر الماسی، مجید انتظامی، ابوالقاسم طالبی، جابر قاسمعلی و علی معلم، فقط یکی از داوران بود و اساساً سِمتی با عنوان «رئیس تیم داوری» وجود نداشت.

این ادعای حسن عباسی با واکنش جابر قاسمعلی مواجه شد که در روزنامه شرق ضمن یادداشتی، علاوه‌ بر رد ادعای او، نوشت که علی معلم در جلسه داوران پیشنهاد داد برای «اعتبار بخشیدن به جشنواره» جایزه بهترین فیلم به «جرم» مسعود کیمیایی داده شود و سایر داوران هم پیشنهاد او را پذیرفتند.

در دوره بیست‌و نهم جشنواره فیلم فجر، سیمرغ‌های بهترین کارگردانی، فیلمنامه، صدابرداری و فیلمبرداری به فیلم «جدایی نادر از سیمین» اصغر فرهادی داده شد و سیمرغ‌های بهترین فیلم، بازیگر نقش دوم مرد، موسیقی، صداگذاری و طراحی صحنه و لباس به فیلم «جرم» مسعود کیمیایی رسید.

مسعود کیمیایی در واکنش به سرنگونی هواپیمای مسافری توسط سپاه، روز ۲۲ دی، با انتشار ویدئویی گفته بود: «مردم روزگار سختی را می‌گذرانند. روزی نیست که خبرهای بد نشنویم. دلم نمی‌خواهد فیلمم در جشنواره نشان داده بشود.»

تهیه‌کننده فیلم تازه مسعود کیمیایی با عنوان «خون شد» جواد نوروزبیگی است و اعلام انصراف آقای کیمیایی فقط شامل «نویسندگی و کارگردانی» است که مسئولیتش با او بوده است.

حسن عباسی که از او با عنوان رئیس «مرکز بررسی‌های دکترینال» نام برده می‌شود، تاکنون چند بار در پی شکایت دولت یا برخی وزیران بازداشت و محکوم شده، اما در زندان نمانده است. آخرین مورد در مرداد سال جاری رخ داد که در پی شکایت وزارت اطلاعات بازداشت و پس از چند روز آزاد شد.

رادیوفردا: شرکت‌های فناوری که با بودجه دولتی آمریکا اداره می‌شوند می‌گویند که در هفته‌های اخیر استفاده کاربران ایرانی از نرم‌افزارهای دور زدن محدودیت اینترنتی افزایش یافته است.

به گزارش روزنامه فایننشال تایمز، شرکت وی‌پی‌ان‌ساز سایفون خبر داده که طی ماه ژانویه استفاده کاربران ایران از وی‌پی‌ان این شرکت ۲۵ درصد افزایش یافته و استفاده ماهانه از برنامه وی‌پی‌ان این شرکت در ایران اکنون «به حدود ۳ میلیون کاربر» رسیده است.

سایفون یک شرکت کانادایی فعال در حوزه فناوری است که از بودجه دولت آمریکا و مجوز وزارت خزانه‌داری ایالات متحده برخوردار است.

استفاده از وی‌پی‌ان روشی است که مردم ایران از انواع رایگان و پولی آن برای دور زدن فیلترینگ استفاده می‌کنند و به‌ویژه در سال‌های اخیر در میان مردم ایران به‌شدت باب شده است.

علاوه بر محدودیت دسترسی به شبکه‌های مهم اجتماعی مانند توئیتر، یوتیوب، فیس‌بوک و تلگرام، در جریان اعتراض‌های آبان ۹۸، حکومت ایران اقدام به قطع اینترنت برای روزهای متوالی کرد.

یک مقام وزارت امور خارجه آمریکا به فایننشال تایمز، روزنامه مستقر در لندن، گفته است که از زمان اعتراضات در ایران در سال ۲۰۱۸، واشینگتن تلاش کرده بود تا برای ایرانیان گزینه‌های بیشتری در مورد چگونگی برقراری ارتباط با یکدیگر و جهان خارج فراهم کند.

اقدامات مورد حمایت ایالات متحده شامل ارائه برنامه‌ها، سرورها و سایر فناوری‌ها برای کمک به کاربران در برقراری ارتباط، بازدید از وب‌سایت‌های ممنوع‌شده از سوی جمهوری اسلامی، و نصب نرم‌افزارهای ضد ردیابی است.

مقام‌های حکومت ایران علاوه بر فلیترینگ گسترده، تلاش کرده‌اند که بازار فروش وی‌پی‌ان را هم در اختیار بگیرند.

معاون وزیر ارتباطات ایران روز شنبه، ۱۱ آبان، از اجرای طرحی برای دسترسی به اینترنت بدون فیلتر با استفاده از «وی‌پی‌ان قانونی» برای «اقشار مختلف جامعه» خبر داد.

فیلترینگ گسترده و تلاش کاربران برای استفاده از فضای شبکه‌های اجتماعی بستری برای گسترش فعالیت‌ شرکت‌های فناوری در خارج از ایران نیز فراهم کرده است.

یک مقام وزارت خارجه آمریکا با اشاره به فعالیت همین شرکت‌ها به فایننشال‌تایمز گفته است که این وزارتخانه با این شرکت‌ها برای «کمک به جریان آزاد اطلاعات» و «فراهم کردن ابزار‌های دور زدن» فیلترینگ که به گفته ‌او به اطلاع‌رسانی درباره اعتراض‌ها در ایران کمک می‌کند، همکاری می‌کنند.

پیش از این برایان هوک، نماینده ویژه وزارت خارجه آمریکا در امور ایران با حمایت از دسترسی مردم ایران به اینترنت آزاد، گفته بود جمهوری اسلامی «یک حکومت عمیقا ریاکار» است، چرا که دسترسی مردم را به اینترنت قطع می‌کند، ولی در همین حال خود از همه شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کند.

به نوشته روزنامه فایننشال‌تایمز، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، علی‌رغم تحریم‌های شدید دولت ترامپ علیه ایران در بسیاری از حوزه‌ها، ارائه این‌گونه نرم‌افزارها و خدمات را برای ایرانیان از تحریم معاف کرده است.

دولت ترامپ همچنین کار بر روی یک طرح زمان دولت باراک اوباما برای ارائه اینترنت امن و رایگان در کشورهایی از جمله ایران را ادامه داده است.

۲۶ آبان امسال، در پی قطع شدن اینترنت در ایران، ریچاد گرنل، سفیر آمریکا در ایران در توئیتی که مورد توجه بسیاری از کاربران قرار گرفت، نوشت توانایی فنی برقراری «اینترنت بدون سانسور و کنترل دولتی» برای مردم ایران را داریم.

به نوشته فایننشال تایمز، امسال دولت ایالات متحده حداقل ۶۵٫۵ میلیون دلار برای «برنامه آزادی اینترنت» هزینه خواهد کرد، که نسبت به پایان دوره اوباما ۳۰ درصد افزایش نشان می‌دهد.

خرداد سال ۹۰ رسانه‌های آمریکا گزارش دادند که دولت اوباما قصد داشت در قالب یک طرح که «اینترنت چمدانی» نام گرفت، با دور زدن سانسور در کشورهایی که اقدام به فلیترینگ اینترنت می‌کنند، به کاربران اجازه وصل شدن به شبکه‌های بی‌سیم مستقل را بدهد.

این طرح که با واکنش تند مقام‌های حکومت ایران مواجه شد، به نتیجه نرسید.

رادیوفردا: حساب توئیتری سایت «انتخاب» روز دوشنبه ۲۳ دی خبر داد که این سایت با «فشار» علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، و دستور هیات نظارت بر مطبوعات توقیف شده است.

این وب‌سایت روز یکشنبه در کانال تلگرامی‌اش خبری درباره احتمال استفعای علی شمخانی منتشر کرد و نوشت: «برخي از نزديكان دبير شورای عالی امنيت ملی به وی پيشنهاد كرده‌اند كه به بهانه سقوط هواپيما اوكراينی استعفا دهد».

در خبر این سایت آمده بود که شمخانی در زمینه ممنوعیت اعلام پرواز هواپیماهای مسافربری و پنهان‌کاری درباره سقوط هواپیما «مقصر» بوده است.

انتشار این خبر با واکنش سریع شورای عالی امنیت ملی ایران مواجه شد و شامگاه یک‌شنبه، «یک منبع در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی»، با تکذیب این خبر، انتشار خبر استعفای شمخانی را «تکمیل طرح ترامپ» دانست.

این منبع تاکید کرده بود که حواشی پرونده سقوط هواپیما «هیچ‌گونه ارتباطی به حوزه وظایف دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ندارد که در اجرای آن قصوری شده باشد».

سایت انتخاب که سابقه فعالیت آن به سال ۱۳۸۳ باز می‌گردد، در حدفاصل سال‌های ۸۸ تا ۹۰ هم توقیف شده بود.

حساب توئیتری سایت انتخاب با انتقاد از توقیف این سایت نوشته است: «در دولت روحانی، پيشنهاد استعفا به اعليحضرت شمخانی نيز نمی‌توان داد».

رادیوفردا: روز دوشنبه، ۱۶ دی‌ماه، فاش شد که وزارت اطلاعات ایران، روزنامه‌نگاران شاغل در شبکه تلویزیونی «ایران اینترنشنال» را تهدید به ربودن و بردن به ایران کرده است. این وزارتخانه همچنین به خانواده‌های آنها در ایران فشار آورده است تا بستگان خود را به ترک این شبکه ترغیب کنند.

یک روزنامه‌نگار «ایران اینترنشنال» به رادیوفردا گفت: «از حدود یک ماه پیش، پس از ناآرامی‌ها در ایران و پوشش گسترده ما از آن رویداد، آنها شروع به تماس با چند روزنامه‌نگار معروف، بیشتر از مجریان اصلی ما، کردند. بارها به آنها زنگ زدند و تهدید کردند که اگر دست از کار در این شبکه نکشند در خیابان‌های لندن آنها را خواهند ربود.»

او افزود: «با برخی از خانواده‌ها در ایران نیز تماس گرفته و آنها را احضار کرده‌اند، بعد خود آنها را تهدید امنیتی کرده و دستور داده‌اند که روزنامه‌نگاران را ترغیب کنند از فعالیت خود برای ایران اینترنشنال دست بردارند.»

«ایران اینترنشنال» یک شبکه تلویزیونی خصوصی مستقر در لندن است که ۲۴ ساعته از طریق ماهواره برای ایران برنامه پخش می‌کند.

صادق صبا، سردبیر ارشد این کانال خبری فارسی‌زبان به روزنامه «دیلی اکسپرس» بریتانیا گفت: «ده‌ها روزنامه‌نگار، با اضطراب زیاد از تهدید و ارعاب خود خبر داده‌اند.»

آقای صبا گفت که در یک مورد، پس از احضار خانواده یکی از روزنامه‌نگاران توسط وزارت اطلاعات، به آنها گفته شده که مأموران آدرس آن خانم روزنامه‌نگار را می‌دانند و می‌توانند او را با زور از لندن به تهران ببرند.

تام تاگندات، نماینده حزب محافظه‌کار و رئیس پیشین کمیته امور خارجه بریتانیا، روز یک‌شنبه از وزارت امور خارجه خواست تا حمید بعیدی‌نژاد، سفیر ایران در لندن، را در ارتباط با آزار و اذیت روزنامه‌نگاران مقیم انگلستان که برخی از آنها تبعه انگلیس هم هستند، احضار کند.

بعیدی‌نژاد در چندین توئیت به زبان فارسی در ماه نوامبر، در مورد روزنامه‌نگاران ایرانی مشغول کار در کانال‌های تلویزیونی فارسی‌زبان مستقر در لندن مانند بی‌بی‌سی فارسی و ایران اینترنشنال اظهاراتی جنجالی داشت و ادعا کرد که آنها «مزدور سرویس‌های اطلاعاتی خارجی» هستند.

به نوشته دیلی اکسپرس، آقای تاگندات گفته است که سفیر ایران فقط یک عضو سیاسی مزدبگیر یک کشور دیکتاتوری و به دنبال تلاش برای دخالت در آزادی مطبوعات در اینجا است، که این فراتر از اختیارات هر سفارتخانه است. وی باید از سوی وزارت امور خارجه با فوریت احضار شود.

به نوشته این روزنامه بریتانیایی، سخنگوی وزارت امور خارجه و مشترک‌المنافع گفت که این گونه تهدیدها بسیار نگران‌کننده است و «بریتانیا متعهد است تا اطمینان حاصل کند که روزنامه‌نگاران قادر به انجام کارهای خود بدون ترس از مجازات باشند».

روزنامه‌نگاران ایرانی که برای رسانه‌های فارسی‌زبان در خارج از کشور مانند ایران اینترنشنال، رادیوفردا، صدای آمریکا و بی‌بی‌سی فارسی کار می‌کنند، در آبان‌ماه امسال به خاطر گزارش ناآرامی‌ها در ایران حتی تحت فشارهایی بیشتر از گذشته قرار گرفتند.

در بیانیه‌ای در تاریخ ۲۶ نوامبر، گزارشگران بدون مرز، فشار و تهدیدات نیروهای امنیتی ایران علیه خانواده‌های روزنامه‌نگاران ایرانی شاغل در خارج از کشور را محکوم کرد.

گزارشگران بدون مرز، می‌گوید حمید بعیدی‌نژاد عامل انتقال تهدیدها از طرف سازمان‌های اطلاعاتی ایران علیه روزنامه‌نگاران ایرانی مستقر در خارج از کشور، به‌ویژه در بریتانیا و علیه خانواده‌های آنها در ایران شده و این امر را مایه تأسف دانسته است.

خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضائیه ایران، روز پنجم آذر امسال گزارش داد که برخی از کارمندان «کلیدی و موثر» شبکه تلویزیونی ایران اینترنشنال «با محدودیت‌های قضایی و حقوقی در مورد اموال خود مواجه شده‌اند».

این اقدام قوه قضائیه جمهوری اسلامی در پی اعتراضات گسترده‌ای بود که در پی افزایش قیمت بنزین در ایران به راه افتاد.

مرداد سال ۱۳۹۶ نیز قوه قضائیه ایران بیش از ۱۵۰ نفر را که در بخش فارسی بی‌بی‌سی به فعالیت مشغول بودند یا پیشتر در این رسانه فعالیت می‌کردند ممنوع‌المعامله کرد.

در ماه‌های اخیر شماری از روزنامه‌نگاران رادیوفردا نیز توسط قوه قضائیه جمهوری اسلامی ممنوع‌المعامله شده‌اند.

دویچه‌وله: با یک دستور امنیتی، از ساعت ۶:۳۰ صبح چهارشنبه چهارم دی دسترسی به اینترنت موبایل در چند استان‌ ایران محدود شده است. دلیل امر را ترافیک بین‌الملل ذکر کرده‌اند اما نت بلاکس می‌گوید این یک “اختلال هدفمند” است.

از ساعت ۶:۳۰ دقیقه صبح چهارشنبه چهارم دی، اینترنت خطوط تلفن همراه در چند استان قطع شد. خبرگزاری ایلنا به نقل از یک “منبع آگاه در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات” نوشت علت امر ترافیک بین‌المللی است و مسئله شامل ترافیک داخلی نمی‌شود. این منبع خبر داد که قطع تلفن همراه در استان‌های البرز، کردستان، زنجان و فارس به دستور مراجع امنیتی صورت گرفته است.

نت بلاکس، شبکه رصد امنیت سایبری و حکومتی اینترنت با تایید اختلال در ارتباطات تلفن‌همراه در ایران اعلام کرده که شواهد موجود، بیانگر یک اختلال هدفمند است، نه یک مسئله بین‌المللی. احتمال داده می‌شود که محدودیت کنونی، با اعتراضات برنامه‌ریزی شده برای مراسم چهلم جان‌باختگان اعتراضات آبان مرتبط باشد.

دویچه وله را در تلگرام دنبال کنید

اطلاعات نت بلاکس نشان‌دهنده افت چشمگیر سرعت ارتباطات اینترنتی در خطوط شبکه تلفن همراه “رایتل” در فاصله ساعت شش و نیم تا هشت صبح (به وقت محلی) است. برخی کاربران نیز گفته‌اند که خطوط تلفن ثابت نیز در برخی مناطق از کار افتاده‌اند.

Confirmed: Evidence of mobile internet disruption in parts of #Iran beginning ~6:30 a.m. (03:00 UTC); real-time network data show two distinct drops in connectivity this morning amid reports of regional outages; incident ongoing #Internet4Iran

https://t.co/BNTPP9wEyt pic.twitter.com/1l1ZkLnQKJ

— NetBlocks.org (@netblocks) December 25, 2019

در گزارش نت بلاکس آمده که روز ۱۹ دسامبر هم ایران جزء چند کشوری بود که با اختلال در شبکه بین‌المللی ارتباطات اینترنتی روبروشد؛ اختلالی که دسترسی به خدمات گوگل را به شدت ضعیف کرد و نگرانی از مسدود شدن عمدی را برانگیخت.

در ماه نوامبر و با اوج‌گیری اعتراضات سراسری در ایران، اینترنت برای پنج روز قطع شد و دسترسی به آن حدود پنج درصد بود.

کاربران توییتر در ایران از قطع اینترنت موبایل همراه اول در کرج، محمدشهر، ملارد، فردیس و شهرک آتمسفر خبر داده‌اند. روزنامه شرق نیز در توییتی نوشت: اینترنت موبایل در پنج استان به دستور نهادهای امنیتی قطع شده و احتمال دارد شمار استان‌های بی‌اینترنت بیشتر هم بشود.

افت سرعت اینترنت و محدودیت اتصال به شبکه‌های اجتماعی و وبسایت‌ها در روز خاکسپاری نورعلی تابنده، قطب دراویش گنابادی و یک روز قبل از فرارسیدن چهلم جان باختگان اعتراضات آبان روی می‌دهد. مردم تهران، روز سه‌شنبه نیز شاهد جابجایی نیروهای امنیتی و خودروهای ویژه “ضد شورش” در مسیرهای مرکزی پایتخت بودند.

پنجشنبه پنجم دی، چهلم کسانی است که در جریان تظاهرات آبان کشته شدند. پدر و مادر پویا بختیاری، جوان ۲۷ ساله‌ای که ۲۵ آبان در مهرشهر کرج با شلیک گلوله به سرش جان باخت، از مردم خواسته بودند در گورستان “بهشت سکینه” در غرب کرج گرد بیایند. اعضای این خانواده پس از آن که خواست ماموران امنیتی برای لغو مراسم را قبول نکردند، دستگیر شده‌اند.

شهروندی در توییتر نوشته است: «قطع شدن اینترنت نشانه قدرت مردم است.»

انتخاب: ایلنا نوشت: اینترنت همراه در شیراز نیز با مشکل مواجه شده و سرویس‌دهی به شهروندان در شبکه‌های همراه اول و ایرانسل مختل شده است و کاربران به سختی می توانند به سایت و شبکه های اجتماعی نظیر واتساپ و اینستاگرام دسترسی پیدا کنند

قطع اینترنت خانگی در شیراز/ اختلال در سرویس دهی شبکه‌های همراه اول و ایرانسلبرخی کاربران اینترنت خانگی از نقاط مختلف شیراز با دفتر خبرگزاری ایلنا در شیراز ، از قطع اینترنت های خود خبر دادند.

برپایه این گزارش از صبح امروز – چهارشنبه -4 دی ماه – بیشتر شرکت‌های ارائه دهنده اینترنت با مشکل مواجه شده و برخی نیز قطع شدند.

پیگیری‌ها‌ی ایلنا حاکی است، اینترنت همراه در شیراز نیز با مشکل مواجه شده و سرویس‌دهی به شهروندان در شبکه‌های همراه اول و ایرانسل مختل شده است و کاربران به سختی می توانند به سایت و شبکه های اجتماعی نظیر واتساپ و اینستاگرام دسترسی پیدا کنند

ایران وایر: اگرچه سانه‌های خبری در داخل کشور از همان ساعات اولیه گرانی بنزین در آبان ۱۳۹۸، تهدید و مجبور به سکوت و عدم انتشار مطالب انتقادی و پوشش اعتراضات مردمی شدند. اما حالا و چند هفته پس از این اعتراضات، کشته شدن و بازداشت بسیاری از شهروندان، فیلم مستندی روز چهارشنبه ۲۷ آذر ماه از تلویزیون اینترنتی «آوانت» پخش شد که حاوی حرف‌های تند ساکنان «شهرک کوره ماهشهر» از برخورد حکومت با مردم است.

«حامد هادیان»، روزنامه‌نگار و سازنده این مستند شش دقیقه‌ای به نام «حقیقت ماهشهر» است که در برنامه «شهرآرا» از تلویزیون آوانت در غروب ۲۷ آذر ماه پخش شد و واکنش‌هایی را به دنبال داشت؛ از جمله این که هادیان کیست و پخش این فیلم در این شرایط با چه هدفی انجام شده است؟

در اوضاعی که هر خبرنگاری برای اظهارنظر ساده‌اش درباره اعتراضات بازداشت و تهدید می‌شود، هیچ رسانه مستقلی قادر به تهیه گزارش از این جریان نبوده است و هم‌چنان آمار کشته شدگان و افراد بازداشت شده از تریبون‌های رسمی اعلام نمی‌شود، یک مستندساز با تیم‌ خود به شهرک کوره ماهشهر، جایی که براساس گزارش‌ها، بیشترین تلفات را در اعتراضات آبان داده است، رفته‌اند و حرف‌های معترضان را ضبط کرده‌اند؛ فیلمی که پس از پخش آن، بسیاری از کاربران «ارزشی» در توییتر به تحسین آن پرداخته‌اند.

با این حال، این فیلم در ابتدای روایتش از اعتراضات، عامل خرابی‌های شهر را بخشی از مردم معترضی عنوان می‌کند که «مسلح» بوده‌اند.

روایت‌گر روی تصاویری از شهر و خرابی‌های ایجاد شده می‌گوید: «با شروع اعتراضات در آبان ماه، ماهشهر هم به ریخت. به روایت رسمی مسوولان، عده‌ای از معترضان مسلح سه روز جاده اصلی و ترانزیتی منطقه را بستند که نیروهای امنیتی و انتظامی مجبور شدند راه را به زور بازکنند.»

منبع روایت‌گر در این داده اطلاعاتی، «روایت رسمی مسوولان» عنوان شده است.

در ادامه، روایت‌گر می‌گوید: «اما این همه ماجرا نبود و مردم حرف‌های دیگر هم دارند. مردم و بزرگان شهر از تبعیض و فقر می‌گویند. از بی‌تدبیری مسوولان شهر در نحوه واکنش‌شان به اعتراضات بدجوری شاکی هستند. دل‌های زیادی شکسته است.»

در این مستند با هیچ مسوولی از شهر که به گفته روایت‌گر، با بی‌تدبیری باعث گسترده‌تر شدن اعتراضات شده‌اند، مصاحبه‌ای نشده است. هم‌چنین به طور مشخص گفته نمی‌شود که دقیقا منظور از «بی‌تدبیری مسوولان شهر» چیست.

در ادامه این فیلم، چندین شهروند مرد جلوی دوربین حامد هادیان ظاهر می‌شوند و حرف‌هایی می‌زنند که با مانفیفست اولیه مستند چندان هماهنگ نیست.

در واقع، از این‌جا به بعد این فیلم به بلندگوی مردمان خسته دل کوره تبدیل می‌شود؛ صداهایی که حق شنیدن‌شان از هیچ رسانه‌‌ای تاکنون وجود نداشته است.

از این نقطه به بعد، فیلم به دو تکه تبدیل می‌شود؛ فیلمی که مستندسازش تلاش دارد بگوید خرابی‌های شهرک کوره، حاصل اقدام مردم معترض دارای اسلحه بوده است اما مصاحبه‌کنندگانش آن را نقض می‌کنند.

یکی از این شهروندان با نقد حرف‌های مسوولان درباره معترضان می‌گوید: ««آشوب‌گر کجا بوده؟ کجا آشوب‌گر شهر بود؟ کجای شهر را خراب کردند؟ کجای اموال دولت را خراب کردند؟ اگر جایی باشد، شیشه‌ای شکسته باشد، من مسوولیتش را گردن می‌گیرم.»

یکی دیگر می‌گوید: «مگه ما چی هستیم که برایمان تانک بیاورند؟ ما اگه پول داشتیم که اسلحه بخریم، خب می‌رفتیم نان می‌خریدیم.»

دیگری می‌گوید: «مردم فقط منتظر یک جرقه بودند؛ مشکل‌شان بنزین نبود، خسته شده بودند. به این‌جاشون رسیدند.»

شهروند دیگری توضیح می‌دهد: «یک آدم‌هایی آمدند این‌جا، محیط شهر را نمی‌شناسند. وارد کوره‌ها شدند. تن به تن شدند!»

دیگری به اعتراض می‌گوید: «موقع انتخابات که می‌شود، می‌آیند این‌جا فیلم می‌گیرند. خودت بیا این‌جا فیلم بگیر. مردم شهرک می‌شوند شهیدپرور. مردم شهرک می‌شوند آدم‌های خوب. معتمد. همه چی خوب. انتخابات که تمام شد، همه به درد نمی‌خورند. خب چرا؟»

یک شهروند دیگر می‌گوید: «بابا آشوب‌گر چیه؟ داعشی چیه؟ بابا این‌ها نون شب ندارند.»

اما سوال این است که حامد هادیان، سازنده این فیلم که به راحتی توانسته در این روزهای ملتهب با دوربین و تیمی حرفه‌ای به دل مردم برود و با آن‌ها مصاحبه کند، چه کسی است؟

هادیان در توییترش خود را «خبرنگار بدون مرز» و «یکی از مریدان خاص حضرت عباس» معرفی کرده است. عکس اصلی توییتر او نیز در قابی همراه با چند نظامی اسلحه به دست دیده می‌شود. او یکی از نویسندگان اصلی سایت رسمی آیت‌الله «علی خامنه‌ای»، رهبر ایران است؛ خبرنگاری که با حمایت رسمی نهاد قدرت، امکان ساخت مستندی در بحبوحه سانسور رسانه‌‌ها را داشته است تا درحالی که فرصت حرف زدن به مردم را می‌دهد، در نهایت بگوید خرابی اعتراضات و مقصران اصلی آن، بخشی از همین مردمی بودند که تصادفا اسلحه حمل می‌کردند.

این در حالی است که در همین شرایط سانسور و خفقان خبری، خبرنگارانی حتی قادر به هم‌رسانی صدا و نظر خودشان هم نیستند. «محمد مساعد»، روزنامه‌نگار مطرح حوزه اقتصادی فقط به خاطر توییتی در روزهای قطعی اینترنت، مدتی بازداشت شد و «مهدی محمودیان»، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی را فقط به خاطر امضا بیانیه معروف به ۷۷ نفر، زندانی کردند. در این بیانیه، ۷۷ نفر به رفتار خشن حکومت با مردم در اعتراضات سراسری آبان ۱۳۹۸ اعتراض کرده بودند.

پس از پخش مستند ماهشهر، شهروندی با نام کاربری «میرزا بنویس» در توییتر خود نوشت: «تنها تفاوت اون مستند درباره ماهشهر با سایر روایت‌های حکومتی اینه که سناریو این یکی رو امثال حسینی بای و علی رضوانی ننوشتند. حامد هادیان عریضه نویس سایت خامنه‌ای نوشته که کمی باهوش‌تر است. حداقل انتظارم برآورده شد!»

شهروند دیگری در توییترش نوشته است: «هیچی دیگه، مستند #حامد_هادیان رو دیدم، اومدم بگم اگه چهار روز دیگه خود روحانی و خامنه‌ای هم اومدن قاتلین مردم رو نقد کردند، تعجب نکنید. از هرگونه سیاستی دارند استفاده می‌کنند و انقدر همه چیو چند قطبی کردند که همه گیج بشند، ندونند کی به کیه، چی به چیه !!!»

تلویزیون اینترنتی آوانت با نام کامل «آوا و نمایی‌ تازه» که پخش‌کننده این مستند است، از زمستان ۱۳۹۶ فعالیت خود را شروع و خود را «آوانگارد و پیش‌رو» معرفی ‌کرده است که محتوای چندرسانه‌ای در قالب‌های گزارش، گفت‌وگو و مستند در اختیار مخاطبانش قرار می‌دهد. مستندهای این رسانه از سوی برنامه «آپارات» هم پخش می‌شوند.

رادیوفردا: بنا به گزارش‌های دریافتی، اینترنت در ایران از ساعتی پیش در برخی مناطق دچار اختلال و قطعی شده است.

بنا به این گزارش‌ها، از صبح پنج‌شنبه، ۲۸ آذر، علاوه‌بر تهران، در اصفهان، شمال ایران و برخی مناطق مرکزی نیز سرویس‌های اینترنتی داخلی و خارجی به‌صورت نامنظم دچار قطعی شده‌اند.

برخی کاربران در تماس با شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت با پیام ضبط‌شده مبنی بر این‌که ««اختلال سراسری است و زمان رفع اختلال اعلام نشده» مواجه شده‌اند.

از قطعی یا اختلال در سایر نقاط هنوز گزارشی به رادیو فردا نرسیده است.

وب‌سایت امنیت سایبری «نت‌بلاکس» نیز تأیید می‌کند که از ساعت ۱۱ بامداد امروز به وقت ایران چندین ارائه‌دهنده خدمات تلفن ثابت و تلفن همراه در ایران دچار اختلال شده‌اند و این اختلال‌ها همچنان ادامه دارد.

نت‌بلاکس می‌نویسد که داده‌های شبکه، سطح اتصال ملی ایران را زیر ۵۰٪ نشان می‌دهند و این اختلال همزمان است با قطع سرویس‌های یوتیوب و گوگل در چندین کشور در صبح پنجشنبه. نت‌بلاکس اضافه می‌کند: «اگر چه ارتباط یا عدم ارتباط بین این رخدادها هنوز تأیید نشده است.»

در این خصوص بامداد امروز خبرگزاری ایلنا نوشت که «اینترنت تلفن‌های همراه با مشکل روبه‌رو شده است، علاوه بر این اختلال، تقریباً تمام فیلترشکن‌های نیز غیرفعال شده‌اند.»

در این مورد نائب رئیس هیئت مدیره شرکت ارتباطات زیرساخت امروز پنج‌شنبه به این خبرگزاری گفت که این مشکل مربوط به مسیر فیبر از اروپا است.

سجاد بنابی با بیان اینکه قطعی ارتباطات در دو نقطه؛ یکی قبل از بخارست و دیگری قبل از مونیخ روی مسیر فیبر تأمین‌کنندگان ارتباطات اتفاق افتاده است، گفت: «در حال حاضر در حال جابه‌جایی اینترنت کابران به مسیرهای سالم باقی مانده غرب و جنوب هستیم.»

او در توئیتی نیز توضیح داده است که این قطعی ارتباط، سرویس‌دهندگان بزرگ بین‌المللی نظیر گوگل را تحت تأثیر قرار داده است.

بنابی دربارهٔ زمان رفع این اختلال مطلبی عنوان نکرده است.

اواخر آبان‌ماه سال جاری، در پی اعتراضات خیابانی گسترده در بیش از ۲۰۰ شهر ایران، دسترسی عمومی به اینترنت، دست‌کم به مدت پنج روز، قطع شد.

پس از آن یک نماینده مجلس گفت که با قطع دسترسی به شبکه جهانی اینترنت، روزانه ۲۵۰۰ میلیارد تومان به کسب و کارهای حوزه فناوری خسارت وارد شده است.

جمهوری اسلامی سال‌هاست که درصدد عملی کردن طرحی برای جدا کردن اینترنت داخلی (اینترانت) از اینترنت جهانی است و تا کنون نیز بخش‌هایی از این طرح را با عنوان «شبکه ملی اطلاعات» رونمایی کرده است.

مقامات جمهوری اسلامی هدف از این کار را استقلال و «تاب‌آوری» شبکه ملی اطلاعات در صورت قطع شدن اینترنت جهانی اعلام می‌کنند، اما منتقدان می‌گویند هدف این کار سیاسی است و برای ایجاد محدودیت ارتباطی از طریق قطع کامل اینترنت جهانی.

با این حال، برخی کارشناسان معتقدند توان فنی جمهوری اسلامی برای اجرایی کردن این پروژه به طور کامل در حدی نیست که بتواند در آینده‌ای نزدیک به این هدف نائل شود.

اختلال در گوگل و یوتیوب در چند کشور

نت‌بلاکس امروز همچنین نوشت که داده‌های شبکه، قطع دسترسی به جی‌میل، یوتیوب و سایر خدمات گوگل را در کشورهای مختلف طی امروز تأیید می‌کند.

نت‌بلاکس اضافه می‌کند که این اختلالات با یک خطای فنی یا مشکل دیگر در ارتباط با زیرساخت‌های گوگل یا اتصال بین مراکز داده منطقه‌ای ارتباط دارد و مرتبط با فیلترینگ سایت‌ها نیست.

بنا به این گزارش، صبح امروز کاربران در ترکیه، بلغارستان و اروپای شرقی برای اولین بار گزارش داده‌اند که دسترسی به چندین سرویس گوگل در برایشان دشوار بوده است. نب‌بلاکس می‌نویسد که فهرست کامل مناطقی که دچار این اختلالات شده‌اند هنوز در دست نیست و شرکت گوگل هم هنوز گزارشی در این مورد منتشر نکرده است.

رادیو فردا: همزمان با نشست شورای عالی فضای مجازی برای بررسی توسعه شبکه ملی اطلاعات، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران گفت که «اینترنت ملی یک دروغ بزرگ است».

بر اساس گزارش خبرگزاری ایرنا، در جلسه روز شنبه ۲۳ آذر شورای عالی فضای مجازی راه‌های توسعه و تقویت شبکه ملی اطلاعات بررسی شد.

بر اساس این گزارش، در این جلسه تصمیم گرفته شد که شبکه ملی اطلاعات «به نحوی گسترش یابد که اقتصاد دیجیتال در کشور به صورت تاب آور توسعه یابد و در این رابطه موانع کسب و کار بخش خصوصی به نحوی برطرف شود که توسعه شبکه ملی اطلاعات عمدتا توسط این بخش انجام گیرد».

درباره مصوبات این جلسه گزارش دیگری منتشر نشده است.

جمهوری اسلامی سال‌هاست که طرحی برای جدا کردن اینترنت مورد استفاده کاربران داخلی از شبکه جهانی وب در دستور کار قرار داده و بخش‌هایی از این طرح با عنوان «شبکه ملی اطلاعات» رونمایی شده است.

در همین حال حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران، روز یکشنبه ۱۷ آذر، گفته بود که شبکه ملی اطلاعات به قدری تقویت خواهد شد که «مردم برای رفع نیازمندی‌های خود نیازی به خارج نداشته باشند».

این سخنان بازتاب زیادی در شبکه‌های اجتماعی داشت. ساعاتی پس از این واکنش‌ها، علیرضا معزی، معاون ارتباطات دفتر رئیس‌جمهوری در صفحه توئیتر خود نوشت: «صحبت از توسعه‌ شبکه‌ ملی اطلاعات و استقلال در فضای مجازی، هرگز و هرگز به معنای قطع اینترنت و زیستن در عصر حجر نیست؛ این دو مکمل یکدیگرند.»

در همین حال محمد جواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، روز شنبه گفت: «قطعی اینترنت مانند قطع کردن هوا است و نباید در گفتن آن لکنت زبان داشت.»

وی اضافه کرد: «اینترنت ملی یک دروغ بزرگ است، دروغی که بسیار تکرار شده و راه درازی داریم برای این که این تفکر را تصحیح کنیم.»

سخنان آقای آذری جهرمی در حالی بیان شده که مقام‌های جمهوری اسلامی در جریان سرکوب اعتراض‌های هفته آخر آبان امسال، ارتباط اینترنتی ایران با جهان خارج را تقریبا قطع کردند و سطح دسترسی آن تنها «پنج» تا «هشت» درصد بود.

وزارتخانه زیر نظر آذری جهرمی به عنوان متولی اینترنت در ایران، نیز متهم اصلی در قطع ارتباطات اینترنتی در جریان اعتراض‌های هفته آخر آبان امسال معرفی شده است. آمریکا به همین دلیل، او را در فهرست تحریم‌های خود قرار داده است.