اخبار

رادیوفرانسه: در ایران، برگزاری هر “شوُی لباس” به صورت میانگین ٣٠ تا ٧٠ میلیون تومان هزینه دارد.

“کارگروه ساماندهی مد و لباس” وابسته به وزارت ارشاد با صدور اطلاعیه‌ای از شناسایی خانه‌های مد (مِزون) در ایران خبر داده و گفته که قصد دارد با آموزش مسئولان این خانه‌ها، فعالیت آنها را “ساماندهی” کند.

در این اطلاعیه که در خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی ایران منتشر شده، آمده است: «تاکنون ٦٠٠ مزون فعال و مولد شناسایی شدند و به زودی برای حضور در جلسات کارشناسی دعوت می شوند.»

هدف این اقدام دولت ایران، «هویت‌بخشی به آثار ارائه شده در جامعه و نیز حمایت از تولیدکنندگان و طراحان داخلی» عنوان شده است.

“کارگروه ساماندهی مد و لباس” تأکید کرده که خانه‌های مد با ساماندهی، می‌توانند از مهم ترین مراکز ترویج «مد اسلامی و ایرانی» در جامعه باشند.

“کارگروه ساماندهی مد و لباس” ، زیر نظر معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اداره و جلسات آن به صورت ماهیانه با حضور وزیر ارشاد برگزار می‌شود.

علی رغم تلاش جمهوری اسلامی، بر اساس گزارش‌های منتشر شده، روند تأسیس خانه‌های مد در ایران رو به افزایش است. اغلب این خانه‌های مد که به صورت “زیرزمینی” به فعالیت می‌پردازند، برنامه های ویژه ای با عنوان “شوُی لباس” دارند که گاهی شركت‌های تجاری نیز از این مزون ها پشتیبانی می‌كنند.

خبرگزاری مهر، چندی پیش گزارش داد که آخرین قیمت‌های برگزاری “شوی لباس” نشان می‌دهد كه برگزاری هر “شوُ” به صورت میانگین ٣٠ تا ٧٠ میلیون تومان هزینه دارد.

بر اساس این گزارش، در برخی از سایت‌ها هم بدون اینكه جنسیت مرد یا زن مشخص باشد، با ثبت نام اینترنتی مانكن جذب می‌كنند.

دویچه‌وله: پایگاه اطلاع‌رسانی رفسنجانی بخش‌های منتشر نشده‌ای از سخنان او در دیدار با مردم دزفول را انتشار داد که در آن به رئیس دولت قبلی و حامیانش به شدت انتقاد شده است. او می‌گوید در دوره احمدی‌نژاد اخلاق در کشور فروریخت.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در دیدار با جمعی از مردم دزفول به بیان خاطراتی از دوران جنگ ایران و عراق و انتقاد از سیاست‌ها و رفتار دولت‌های نهم و دهم پرداخت.

این دیدار دهم خرداد ماه انجام شد و برخی از منابع خبری همان زمان بخش‌هایی از سخنان اکبر هاشمی رفسنجانی را به صورت تحریف شده و ناقض منتشر کردند.

پایگاه رسمی اطلاع‌رسانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت روز یک‌شنبه (۳۱ خرداد/ ۲۱ ژوئن) فیلم و متن بخش‌هایی از اظهارات رفسنجانی را که به درستی منعکس نشده بود انتشار داد.

بیشتر بخوانید: پدیده رفسنجانی؛ به حاشیه راندن مرد “رهبرساز”

تحریف سخن رفسنجانی

رفسنجانی پس از اشاره به افزایش فقر، بیکاری و فساد در دو دولت گذشته گفت: «روحانیت هم انصافا مقصرند در معرفی او [احمدی‌نژاد] و حمایت از او که هنوز هم خیلی‌هایشان دست برنداشته‌اند!»

در گزارش برخی رسانه‌ها، از جمله خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، “بعضی‌ها” به جای “روحانیت” آمده و عبارت “مقصرند” حذف شده است.

اشاره رفسنجانی به کسانی چون محمد تقی مصباح‌یزدی رئیس “موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی” است که زمانی گفته بود: «احمدی‌نژاد ذخیره خداوند برای امروز ماست.»

این مرجع تقلید در نخستین دیدارش با احمدی‌نژاد پس از انتخابات سال ۸۴ گفت: «خدای‌متعال‌را شاکریم‌که‌زمینه‌انتخاب‌چنین‌شخصیتی‌برای‌این‌دوره‌خاص‌از انقلاب‌را فراهم‌کرد و آیندگان‌به‌این‌نتیجه‌خواهند رسید که‌انتخاب، مشحون‌به‌کرامات‌و معجزات‌بود و از این‌رو توفیق‌شکر این‌نعمت‌را از خداوند خواستاریم.»

در سال ۸۴ رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای و بسیاری از روحانیان اصول‌گرا از احمدی‌نژاد حمایت می‌کردند اما هیچ یک از آنها، خود را در خطاهای او شریک و مسئول نمی‌دانند.

بیشتر بخوانید: موعودگرایی و ولایت‌مداری در جمهوری اسلامی‌ گفت‌وگویی با حسن یوسفی اشکوری

وعده رجعت احمدی‌نژاد

هفته‌نامه “پرتو سخن”، به صاحب امتیازی موسسه مصباح‌یزدی چند روز پس از انتخابات از قول او نوشت که یکی از دوستانش نقل کرده: «قبل از برگزاری مرحله اول انتخابات به محضر یکی از علمای اهواز رسیدم، ایشان گفت نگران نباشید، احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور می‌شود. ایشان گفته بود که شخصی شب بیست‌‌و‌سوم ماه رمضان در حال احیا، پیش از نیمه‌شب به خواب می‌رود. در خواب به او ندا می‌شود که بلند شو برای احمدی‌نژاد دعا کن، وجود مقدس ولی‌عصر دارند برای احمدی‌نژاد دعا می‌کنند.»
رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای و بسیاری از روحانیان اصول‌گرا از احمدی‌نژاد حمایت می‌کردند اما هیچ یک از آنها، خود را در خطاهای او شریک و مسئول نمی‌دانند

رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای و بسیاری از روحانیان اصول‌گرا از احمدی‌نژاد حمایت می‌کردند اما هیچ یک از آنها، خود را در خطاهای او شریک و مسئول نمی‌دانند

نزدیک بودن زمان ظهور دوازدهمین امام شیعیان یکی از جنبه‌های مشترک اعتقادات احمدی‌نژاد و مصباح‌یزدی است که رفسنجانی در دیدار با شهروندان دزفول از آن انتقاد کرد.

غلامحسین الهام، سخنگوی دولت دهم، سوم تیرماه ۹۲ در مراسم تقدیر از احمدی‌نژاد ابراز امیدواری کرد که او در آینده نزدیک “در رجعتی دیگر همراه با امام عصر حکومت مطلوب را پی‌گیری خواهد کرد”.

این سخنان جنجال فراوانی به پا کرد و الهام مدعی تحریف سخنانش شد. افشای نوار صوتی اظهارات سخنگوی دولت نشان داد که او واقعا وعده رجعت احمدی‌نژاد را داده است.

فروریختن اخلاق، گسترش فساد

رئیس مجمع تشخیص مصلحت در دیدار با مردم دزفول نگرانی‌های مطرح شده از تزلزل اخلاق در جامعه و گسترش فساد را موجه دانست و گفت: «این ۸ سال دوره دولت سابق آن موج بزرگ را بلند کرد برای اینکه اخلاق را فرو بریزد و ضربه کاری خوردیم. ما تا آن موقع آلودگی به آن شکل وسیع نداشتیم.»

او ۶ برابر شدن میزان نقدینگی در دولت قبلی را عامل بسیاری از مشکلات اقتصادی دانست و تاکید کرد که “نقدینگی خودش یک عامل خطرناک و ویروسی است که در [جان] جامعه ما افتاده، آن ۸ سال کافی است برای این که مدت‌ها مثل هاری در بدن جامعه ما دائما تزریق سم بکند”.

فروردین ماه سال ۹۲ میزان تورم به نسبت فروردین سال پیش از آن به ۳۸ درصد رسید. با این حال احمدی‌نژاد در واکنش به انتقادها به سیاست اقتصادی دولت مدعی شد تا “کمتر از ۳ ماه دیگر بساط بداخلاقی‌ها جمع می‌شود و حماسه اقتصادی رقم می‌خورد”.

سه ماه پس از این وعده، عمر دولت دهم به پایان رسید، از حماسه اقتصادی خبری نبود و تورم افسارگسیخته از مرز ۴۰ درصد هم گذشت.

انقلاب اسلامی: همانطور که در خبری قبلی آمد ویکی‌لیکس روز جمعه، ۲۹ خرداد، اعلام کرد که بیش از ۵۰۰ هزار سند دیپلماتیک عربستان سعودی را بر روی اینترنت منتشر خواهد کرد.اطلاعیه این وبسایت عنوان می‌کند که اسناد یادشده شامل تماس‌های محرمانه وزارت خارجه عربستان سعودی با سفارتخانه‌های مختلف در اقصی نقاط جهان است و گزارش‌های «فوق محرمانه» نهادهای دولتی عربستان سعودی از جمله وزارت کشور و سازمان‌های اطلاعاتی آن.

در بین اسناد منتشره سندی مربوط به عطا الله مهاجرانی می باشد. طبق این سند مهاجرانی از عربستان تقضای کمک مالی برای تحصیل فرزندش در انگلستان کرده است. متن ترجمه سند در زیر است.

دولت عربستان سعودی

وزارت امور مالی ریاض

موضوع: صدور چک مرتبه اول، برای بورسیه تحصیلی پسر وزیر سابق فرهنگ ایران

حضرت والا وزیر خارجه پادشاهی

سلام علیکم و رحمت الله و برکاته

با توجه به دستور حضرتعالی به شماره ۵۳۶۸۴ و تاریخ ۱۴۳۲/۱۱/۱۳ هجری قمری (۱۱ اکتبر ۲۰۱۱ میلادی)، مبنی بر موافقت با درخواست دکتر عطا مهاجرانی (وزیر فرهنگ سابق ایران) به ارائه بورسی تحصیلی برای پسرش (علی) جهت ادامه تحصیل در مقطع دکترا در بریتانیا از طریق هدیه مالی توسط سفارت مملکت سعودی در لندن برای پرداخت هزینه‌های تحصیل او،

و با توجه به تلگرام جناب آقای معاون وزرات خارجه در امور اقتصادی و فرهنگی به شماره ۱۱/۲/۲۱/۳۱۹۵۲ و تاریخ ۱۴۳۳/۱/۲۶ هجری قمری و همراه با نامه‌های ارائه‌شده توسط نام‌برده از دانشگاهی که در آن تحصیل خواهد کرد، متضمن بر اینکه دانشگاه محل تحصیل، دانشگاه “وُرِک” (WARWICK) در شهر کاونتری بریتانیا است و این‌که مبلغ هزینه‌های تحصیل وی ۱۲۱۱۵ پوند برای یک سال تحصیلی است که چهار سال تحصیلی ادامه خواهد داشت (از سال ۲۰۱۱-۲۰۱۵) به علاوه مبلغ ۴۲۵۶ پوند برای پوشش هزینه‌های اسکان در هر سال تحصیلی که در مجموع مبلغ ۶۵۴۸۴ پوند می‌شود و از این مبلغ، هزینه سال اول تحصیل پرداخت می‌شود.

به ضمیمه چک به شماره ۳۰۵۱۱۲ و تاریخ ۲۳/۱/۲۰۱۲ میلادی به رقم ۱۶۳۷۱ پوند که طبق دستور سفارت دولت عربستان در لندن صادر شده و شامل مبلغ دفعه اول پرداخت به نام‌برده است تقدیم می‌شود. این چک در وجه سفارت صادر شده که با ارائه گواهی‌های پرداخت و هزینه‌کرد، قابل وصول خواهد بود.

تقاطع: وب‌سایت افشاگر “ویکی‌لیکس”، روز جمعه (۱۹ ژوئن-۲۹ خرداد) حدود ۶۰ هزار سند مرتبط با سفارت‌خانه‌های عربستان سعودی در کشورهای مختلف را منتشر کرد که یکی از این اسناد به پرداخت یک بورس تحصیلی به ارزش ۶۵ هزار پوند از سوی سفارت عربستان در بریتانیا به فرزند عطاءالله مهاجرانی وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت محمد خاتمی اختصاص دارد.

در این سند که به فوریه ۲۰۱۲ (بهمن ۱۳۹۰) برمی‌گردد، وزارت مالیه عربستان به سعودالفیصل وزیر خارجه وقت این کشور اطلاع داده است که دستور وی مبنی بر موافقت با درخواست بورس تحصیلی علی مهاجرانی در دانشگاه “وُرِک” (Warwick) به اجرا درآمده و چک سال اول این بورس چهارساله به مبلغ ۱۶۳۷۱ پوند در وجه سفارت عربستان صادر شده تا به فرزند عطاءالله مهاجرانی پرداخت شود.

در این نامه، پرداخت این بورس به عنوان “هدیه” توصیف شده است.

گفتنی است عطاءالله مهاجرانی در فاصله‌ی سال‌های ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹، وزیر ارشاد در دولت اول خاتمی بود. او در نزدیک به یک دهه‌ی گذشت در لندن اقامت دارد و به عنوان تحلیل‌گر در برنامه‌های شبکه‌ی تلویزیونی بی.بی.سی فارسی شرکت می‌کند.

متن کامل ترجمه‌ی سند ویکی‌لیکس به نقل از وب‌سایت “الف” به شرح زیر است:

دولت عربستان سعودی

وزارت امور مالی ریاض

موضوع: صدور چک مرتبه اول، برای بورسیه تحصیلی پسر وزیر سابق فرهنگ ایران

حضرت والا وزیر خارجه پادشاهی

سلام علیکم و رحمت الله و برکاته

با توجه به دستور حضرتعالی به شماره ۵۳۶۸۴ و تاریخ ۱۴۳۲/۱۱/۱۳ هجری قمری (۱۱ اکتبر ۲۰۱۱ میلادی)، مبنی بر موافقت با درخواست دکتر عطا مهاجرانی (وزیر فرهنگ سابق ایران) به ارائه بورسی تحصیلی برای پسرش (علی) جهت ادامه تحصیل در مقطع دکترا در بریتانیا از طریق هدیه مالی توسط سفارت مملکت سعودی در لندن برای پرداخت هزینه‌های تحصیل او،

و با توجه به تلگرام جناب آقای معاون وزرات خارجه در امور اقتصادی و فرهنگی به شماره ۱۱/۲/۲۱/۳۱۹۵۲ و تاریخ ۱۴۳۳/۱/۲۶ هجری قمری و همراه با نامه‌های ارائه‌شده توسط نام‌برده از دانشگاهی که در آن تحصیل خواهد کرد، متضمن بر اینکه دانشگاه محل تحصیل، دانشگاه “وُرِک” (WARWICK) در شهر کاونتری بریتانیا است و این‌که مبلغ هزینه‌های تحصیل وی ۱۲۱۱۵ پوند برای یک سال تحصیلی است که چهار سال تحصیلی ادامه خواهد داشت (از سال ۲۰۱۱-۲۰۱۵) به علاوه مبلغ ۴۲۵۶ پوند برای پوشش هزینه‌های اسکان در هر سال تحصیلی که در مجموع مبلغ ۶۵۴۸۴ پوند می‌شود و از این مبلغ، هزینه سال اول تحصیل پرداخت می‌شود.

به ضمیمه چک به شماره ۳۰۵۱۱۲ و تاریخ ۲۳/۱/۲۰۱۲ میلادی به رقم ۱۶۳۷۱ پوند که طبق دستور سفارت دولت عربستان در لندن صادر شده و شامل مبلغ دفعه اول پرداخت به نام‌برده است تقدیم می‌شود. این چک در وجه سفارت صادر شده که با ارائه گواهی‌های پرداخت و هزینه‌کرد، قابل وصول خواهد بود.

رادیوفردا: وکيل علی مطهری، نماینده تهران در مجلس، از تعيين روز ۱۳ مرداد به عنوان تاريخ برگزاری دادگاه «۱۱ متهم» حمله به موکلش خبر داده و گفت که رئيس و معاون دانشگاه شیراز و «دانشجوی دعوت‌کننده» از آقای مطهری به سخنرانی در شیراز نيز جزء «متهمان» هستند.

به گزارش خبرگزاری تسنيم، مصطفی ترک همدانی، وکیل علی مطهری، روز جمعه، ۲۹ خرداد، خبر داد که دادگاه حمله به موکلش روز ۱۳ مرداد در شعبه ۱۰۱ دادگاه جزايی شيراز برگزار خواهد شد.

به گفته آقای ترک همدانی، در اين پرونده برای «۱۱ متهم» کيفرخواست صادر شده است که سه نفر از «متهمان» رئيس دانشگاه، معاون دانشگاه و «دانشجوی دعوت‌کننده» از آقای مطهری هستند.

پیش از این نیز گزارش‌هایی درباره احضار رئیس و دو مسئول دانشگاه شیراز و همچنین دبیر تشکل دعوت‌کننده از علی مطهری به دادگاه منتشر شده بود.

در همین حال وکیل آقای مطهری نیز روز یک‌شنبه، ۱۶ فروردین، خبر داده بود که با وجود عدم شکایت او، مسئولان دانشگاه شیراز در پرونده حمله به موکلش متهم شناخته شده‌اند.

مصطفی ترک همدانی تاکید کرده بود: «ما معتقدیم دانشگاه شیراز مطابق مقررات کار کرده ‌است و قصوری نداشته که بخواهد به عنوان متهم شناخته شود.»

علی مطهری، نماینده تهران در مجلس، که روز ۱۸ اسفند ۹۳، برای سخنرانی در دانشگاه شیراز به این شهر سفر کرده بود در فرودگاه این شهر «با هجوم نیروهای لباس‌شخصی مورد ضرب‌وشتم» قرار گرفت و در نهایت مجبور به بازگشت به تهران شد.

پس از این اتفاق برخی از نمایندگان مجلس و همچنین شخصیت‌های سیاسی از عملکرد استانداری فارس در عدم برخورد با حمله‌کنندگان و لغو سخنرانی آقای مطهری انتقاد کردند.

با این حال محمد احمدی، استاندار فارس، ضمن دفاع از عملکرد خود، مسئولان دانشگاه شیراز را به دلیل توجه نکردن به مصوبه شورای تأمین این شهر و همچنین اطلاع ندادن ساعت ورود آقای مطهری به فرمانداری مقصر دانست.

در مقابل اما مجید ارشاد، رئیس دانشگاه شیراز، گفته بود که «توصیه شورای تأمین شهرستان شیراز» مبنی بر برگزار نشدن جلسه سخنرانی آقای مطهری، در هیئت نظارت بر تشکل‌های دانشجویی مطرح و رد شده است.

در همین حال علی مطهری نیز روز دوشنبه، ۲۵ اسفند ۹۳، در نامه‌ای به حسین ذوالفقاری، معاون امنیتی وزیر کشور، مطالب مطرح شده درباره مصوبه «شورای تأمین» شیراز در مخالفت با سخنرانی او را تکذیب کرد.

اکبر صفوی، قائم مقام دانشگاه شیراز، نیز روز ۱۶ فروردین با «اعتراض شدید» به احضار رئیس و دو مسئول دانشگاه و دبیر تشکل دعوت‌کننده از علی مطهری به دادگاه گفته بود که «دوستان سیاسی و امنیتی» استان فارس از هویت حمله‌کنندگان به آقای مطهری اطلاع دارند.

آقای مطهری پیش از این تلویحا برخی از حمله‌کنندگان به خود را وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی معرفی کرده بود.

این نماینده مجلس روز پنج‌‌شنبه، ۲۰ فروردین، «برخی از اعضای شورای تامین استان» فارس و «افراد زیرمجموعه» آنها را متهم کرد که «ایجادکننده ناامنی» در شهر شیراز هستند و امنیت این شهر را «مخدوش می‌کنند».

وی پیش از آن نیز درباره عاملان حمله به خود گفته بود: «ظاهراً یک اصلِ پذیرفته شده بود؛ این افراد که از تجهیزات‌شان مانند موتورهای سنگین و گاز فلفل معلوم بود از کجا دستور گرفته‌اند.»

«موتورهای سنگین» معمولاً توسط نهادهای نظامی و نیروهای بسیج در ایران استفاده می‌شود.

از سوی دیگر وب‌‌سایت کلمه، نزدیک به میرحسین موسوی، روز سه‌‌شنبه، ۱۸ فروردین، نوشته بود که «چهره‌های شناخته‌‌شده‌ای» از سپاه و بسیج شیراز «در میان حمله‌کنندگان» به خودروی حامل علی مطهری در فرودگاه شیراز بوده‌اند.

ایسنا: دبیر شورای نگهبان گفت: آمریکایی‌ها درس شیطنت را سال‌های متمادی خوانده‌اند، قدرت عوام فریبی و فریبندگی دارند. اینها با امروز و فردا کردن و وقت گذرانی و به عقب انداختن مذاکرات، می‌خواهند ما را به ستوه بیاورند تا ناچار به تسلیم شویم.

به گزارش گروه دریافت خبر خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، آیت الله جنتی در نشست هفتگی شورای نگهبان که با حضور فقها و حقوقدانان این نهاد برگزار شد، ضمن تبریک حلول ماه مبارک رمضان و آرزوی بهره‌مندی از فیوضات و برکات آن، به مراسم باشکوه تشییع پیکر شهیدان گلگون کفن دفاع مقدس اشاره کرد و اظهار کرد: من این حضور مردمی را واقعاً تبریک عرض می‌کنم. این مراسم یادآور جمعیت انبوه مردم در 22بهمن و 9 دی‌ بود.

دبیر شورای نگهبان پیام این مراسم را پایبندی مردم به آرمان‌های امام و شهدا دانست و خطاب به دشمنان و برخی افراد در داخل کشور، خاطرنشان کرد: برخی خیال می‌کنند که می‌شود راه شهدا و خط امام را تحریف کرد و با دشمن سازش کرد. آنها فکر می‌کنند که می‌توان مسأله حمایت از مستضعفین و مبارزه با مستکبرین را نادیده گرفت. آنها تصور می‌کنند که برای حل مشکلات خودمان، باید تسلیم بشویم، همه شعارهای گذشته را پس بگیریم و تاریخ جدیدی را آغاز کنیم؛ در حالی که شهدا نشان دادند، اینطور نیست.

وی با اشاره به حضور گسترده اقشار و اشخاص مختلف جامعه در این مراسم، گفت: ما در تشییع شهدا کسانی را دیدیم که شاید به ظاهر فکر نمی‌شد، اینقدر نسبت به شهدا عشق و علاقه داشته باشند و راه آنها را بپسندند، اما آنها آنجا حاضر بودند. من امیدواریم کسانی که باید پیام این حضور را دریافت کنند، متوجه باشند که مردم راهی غیر از راه شهدا را قبول ندارند و بدانند اگر از این راه فاصله بگیرند، از مردم فاصله می‌گیرند و منزوی خواهند شد.

وی تصریح کرد: ما نباید از وظایف خودمان غافل بشویم بلکه باید تکلیف خودمان را بفهمیم. ما برای پاسداری از دستاوردهای خون شهدا و ادامه راه آنان مسئولیت داریم. نباید کاری کنیم که روز قیامت در مقابل خدا، پیغمبر، ائمه علیهم السلام و شهدا شرمنده باشیم تا خدای ناکرده در فردای قیامت این شهدا گریبان ما را بگیرند و بگویند شما چه کردید؟!

جنتی در ادامه با تاکید بر لزوم حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی مانند مبارزه با استکبار جهانی، حمایت از مستضعفین و پیروی از دستورات ولی فقیه، به بیانات مقام معظم رهبری در 14 خرداد اشاره کرد و افزود: ما باید مطابق منویات ایشان، تصمیم بگیریم، وظیفه خودمان را تشخیص بدهیم و به آن عمل کنیم. ما باید همانگونه که ایشان فرمودند، تحریف‌کنندگان راه امام را بشناسیم و به خود تحریف‌ها شناخت پیدا کنیم تا بتوانیم بصیرت‌افزایی کنیم و این امور را به مردم نیز انتقال دهیم.

وی با بیان اینکه نباید راهی را انتخاب نمود که غضب و عذاب الهی را به دنبال دارد، تاکید کرد: راهی که شهدا پیمودند همین راهی است که رهبر عزیزمان به آن معتقدند. همان مسیری است که امام رضوان الله علیه می‌رفتند. مسیر شهدا مشخص است. راه شهدا، راه ایثار، فداکاری، گذشت از مطامع دنیوی و راه “هیهات منا الذله” است.

دبیر شورای نگهبان در پایان با اشاره به مذاکرات هسته‌ای، اظهار کرد: ما نسبت به طرف مقابل بدبینی و سوء‌ظن داریم. بالاخره آمریکایی‌ها درس شیطنت را سال‌های متمادی خوانده‌اند، قدرت عوام فریبی و فریبندگی دارند. اینها با امروز و فردا کردن و وقت گذرانی و به عقب انداختن مذاکرات، می‌خواهند ما را به ستوه بیاورند تا ناچار به تسلیم شویم. از خداوند متعال می‌خواهم ما را در نیل به اهداف شهدا موفق بدارد.

جهان نیوز: نماینده مردم تهران در مجلس با بیان اینکه «نمی‌شود تحریم را بهانه کرد، چون ریال به‌اندازه کافی در اختیار داشتید» گفت: سؤال ما این است که دولت این پول را که معادل هزینه جاری هشت سال دولت سابق است، کجا خرج کرده است؟
هزینه جاری و درآمد نفتی دولت به‌اندازه دولت سابق است/ دولت ریال کافی دارد؛ تحریم را بهانه نکند
به گزارش جهان، سیدمسعود میرکاظمی نماینده مردم تهران در مجلس در واکنش به سخنان روز دوشنبه معاون اول رئیس‌جمهور در گفت و گو با سایت نماینده اظهار داشت: آقای جهانگیری صحبت‌هایی داشته است مبنی بر اینکه نفت الآن ۵۰ دلار شده و نتیجه گرفته‌اند که بی‌انصافی است با وزیر آموزش‌وپرورش این‌طور رفتار شود.

دولت یازدهم از سال ۹۲ تا ۹۴ به‌اندازه هشت سال دولت قبل هزینه جاری داشته

عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت: کل هزینه‌های (فقط) جاری دولت قبل، از سال ۸۴ تا ۹۱، ـ بدون هزینه‌های عمرانی ـ ۴۶۴ هزار میلیارد تومان بوده است؛ اما جمع سه سال اول دولت یازدهم ـ با احتساب تحقق بودجه مصوب امسال ـ جمعاً ۴۴۰ هزار میلیارد تومان می‌شود؛ یعنی می‌توانیم بگوییم که سه سال این دولت تقریباً به‌اندازه هشت سال دولت سابق هزینه جاری داشته است و این نشان می‌دهد که دولت یازدهم به‌اندازه کافی پول در اختیارش قرار داشته.

وی با ذکر این نکته که «نمی‌شود تحریم را بهانه کرد، چون ریال به‌اندازه کافی در اختیار داشتید» افزود: سؤال ما این است که دولت این پول را که معادل هزینه جاری هشت سال دولت سابق است، کجا خرج نموده؟

گره زدن تحریم‌ها با آب خوردن مردم به دور از انصاف است

وزیر اسبق نفت در ادامه با اشاره به درآمدهای نفتی دولت‌های نهم تا یازدهم گفت: سال‌های ۸۴ تا ۹۱ مجموع درآمد ریالی نفتی کشور ۲۴۰ هزار میلیارد تومان بوده که به حساب خزانه واریز شده است. درعین‌حال طی سال‌های ۹۲ تا ۹۴ که تصدی امور به دست دولت یازدهم است، ـ با احتساب تبصره امسال ـ بالغ بر ۲۰۰ هزار میلیارد تومان به‌صورت ریالی از فروش نفت برداشت شده است.

عضو کمیسیون انرژی مجلس خطاب به دولتی‌ها گفت: شما در بودجه جاری و برداشت از نفت، خوب خرج کردید. دولت حتی مشکل آب را به تحریم پیوند می‌زند، درصورتی‌که در کنار همه پول‌های بودجه جاری و درآمد ریالی نفتی، یک مجوز خاص هم برای برداشت از صندوق توسعه ملی از مقام معظم رهبری در خصوص حل مشکل آب گرفته‌اند. در نتیجه گره زدن تحریم‌ها با بعضی موارد مانند آب خوردن مردم واقعاً به دور از انصاف است. وقتی به این وضوح ضعف مدیریتی نمایان است، چرا تحریم را عَلَم می‌کنید؟

«برداشت از صندوق توسعه ملی» و «بودجه جاری» و «درآمد ریالی نفتی» دولت یازدهم را که با هم جمع کنیم،حتی از مجموع برداشت ریالی نفت در ۸ سال دولت قبل بیشتر می‌شود

نماینده مجلس نهم گفت: نکته قابل‌توجه دیگر این است که دولت برداشت‌هایی هم از صندوق توسعه ملی و صندوق ذخیره ارزی انجام داده است. در یک نوبت ۱.۷ میلیارد دلار برای واردات کالاهای اساسی برداشتند و به بخش خصوصی دادند که البته قرار بوده این مبلغ را برگردانند ولی هنوز برنگشته است. یک نوبت هم ۴.۱ میلیارد از صندوق توسعه برداشت شده بود و بعداً آن را به نام ذخایر بانک مرکزی تغییر سند دادند. بعد هم گفتند که فقط ۱.۲ میلیارد اتفاق افتاده است. ۸ میلیارد هم که مجوز خاص برای معضل آب است. اگر این‌ها را هم اضافه کنیم که بیش از ۸ سال دولت سابق برداشت ریالی از نفت بوده است.

نگاه دولت اصلاً برگرفته از اقتصاد مقاومتی نیست/ الآن تقریباً همه پروژه‌های نفتی را تعطیل کرده‌اند، منتظرند با ۱+۵ به نتیجه برسند

میرکاظمی در ادامه به موضوع افزایش نقدینگی اشاره کرد و گفت: طبق گزارش بانک مرکزی افزایش نقدینگی در پایان سال ۹۳ به ۳۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است، درصورتی‌که در ۸ سال دولت سابق این عدد معادل ۴۰۰ هزار میلیارد تومان بوده است. سؤال این است که این نقدینگی کجا رفته است؟

نماینده تهران خاطرنشان کرد: از این بودجه‌ها یک بخش را به حمایت از تولید می‌دادند، بخش دیگری را هم می‌توانستند به پروژه‌های عمرانی اختصاص بدهند.

عضو کمیسیون انرژی با اعتراض به سیاست در پیش گرفته شده توسط دولت تأکید کرد: الآن همه پروژه‌های نفت خوابیده است و تقریباً نفت را تعطیل کرده‌اند. منتظر هستند ۱+۵ به نتیجه برسد تا اروپایی‌ها بیایند سرمایه‌گذاری کنند، حتی چینی‌ها را هم بیرون کردند. متوجه نمی‌شویم که این چه کاری است!

وی گفت: چند درصد از این نقدینگی و هزینه جاری که بالا برده را توانستند برای پروژه‌های عمرانی جذب کنند؟ حداقل ۱۰ درصد را هم برای حل مشکل آب می‌بردند، چرا همه این مبلغ را صرف بودجه جاری کردند؟ این سیاست نشان می‌دهد که نگاه دولت اصلاً برگرفته از اقتصاد مقاومتی نیست.

پس از دو سال فرصت‌سوزی امروز ادبیات دولت تغییر کرده است

عضو فراکسیون اصولگرایان مجلس ادامه داد: یک نگاه خوش‌بینانه وجود داشت و از ابتدا نیز افرادی دلسوزانه به دولت تذکر دادند که منتظر ۱+۵ نباشید و مسائل داخلی را در با استفاده از توان داخلی حل کنید.

وی گفت: دولت به اینکه ۸۰ درصد مشکلات ما داخلی است توجه نکرده است و امروز می‌بینیم که بعد از فرصت‌سوزی‌هایی که انجام شده ادبیاتش تغییر کرده است. اگر در آرشیو خبرها سخنان سخنگوی دولت، معاونین و خود رئیس‌جمهور در شورای کار را ببینید، ابتدا می‌گویند ۳ ماه دیگر تحریم‌ها حل می‌شود، سپس می‌گویند ۴ ماه دیگر حل می‌شود، نهایتاً قول می‌دهند ۶ ماه دیگر حل می‌شود. دولت از ابتدا اصلاً این بحث را که عمده مشکلات کشور، داخلی است مطرح نمی‌کرد.

میرکاظمی افزود: امروز ادبیات دولت عوض شده است و می‌گویند: «نه!‌ ما منتظر نیستیم.» اما واقعیت این است که ما فرصت را از دست دادیم.

وی گفت: من این را با اطمینان می‌گویم که امروز واقعاً نفت و گاز تعطیل شده است. آن چیزی را هم که مطرح می‌کنند از باقی‌مانده‌های دولت قبل است. فاز ۱۲ پارس جنوبی با ۹۲ درصد پیشرفت تحویل دولت یازدهم شد، حتی در دولت قبل تعدادی تِرَین (Train) گازی آن نیز وصل شده بود. آقایانِ این دولت، افتتاح را هر بار عقب انداختند و بعد از ۲۰ ماه افتتاح کردند تا بگویند این کار در این دولت انجام شده است.

دولت باید به نمایندگان پاسخ دهد که چرا واقعیت‌ها را به مردم نمی‌گوید!

میرکاظمی در پایان گفت: این‌ها نکاتی است که نمایندگان مجلس به آن واقف هستند و دنبال خواهند کرد. دولت می‌بایست به این سؤالات پاسخ دهد: هزینه‌های جاری را کجا خرج کرده است؟ مبالغ برداشته شده از صندوق توسعه ملی و صندوق ذخیره بانک مرکزی که تبدیل به ریال شد کجا هزینه شده است؟ درآمدهای نفتی را که به ریال تبدیل کرده، کجا هزینه کرده است؟ همه این‌ها را که جمع ببندیم از ۸ سال دولت قبل بیشتر منابع در اختیار داشتند، بایستی توضیح بدهند که چکار کردند؟ دولت باید پاسخ دهد که چرا واقعیت‌ها را به مردم نمی‌گوید؟

دویچه‌وله: وزیر دفاع آمریکا در جلسه‌ی کمیته‌ی نیروهای مسلح کنگره بار دیگر دولت عراق را به کم‌کاری در مبارزه با داعش متهم کرد. او گفت “انهدام داعش” از اولویت‌های اصلی آمریکا است.

اشتون کارتر، وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا، روز چهارشنبه (۱۷ ژوئن/ ۲۷ خرداد) بار دیگر تعهد دولت عراق در مبارزه با گروه تروریستی “دولت اسلامی” را زیر سئوال برد.

کارتر که به همراهی ژنرال دمپسی، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در کمیته‌ی نیروهای مسلح کنگره‌حضور پیدا کرده بود، تاکید کرد که دولت عراق درحالی که قرار بود دست‌کم ۲۴ هزار نیروی عراقی را برای آموزش‌های نظامی تحویل نیروهای آمریکایی دهد، تاکنون تنها ۷ هزار نیرو را معرفی کرده است.

آمریکا چندین ماه است که مستشاران نظامی خود را برای آموزش نیروهای عراقی و تلاش برای انهدام نیروهای داعش به عراق فرستاده است. نیروهای آمریکایی در عملیات‌های زمینی تاکنون به طور مستقیم وارد نشده‌اند و تنها به بمباران هوایی مواضع داعش بسنده کرده‌اند.

وزیر دفاع آمریکا همچنین دولت عراق را متهم کرد که به دلایل “فرقه‌گرایانه” نیروهای سنی و کرد را چندان جدی درگیر مبارزه با اعضای داعش نمی‌کند.

کارتر با تاکید بر این‌که خاورمیانه “دوره‌ای از هرج‌ومرج و آشفتگی” را تجربه می‌کند، گفت استراتژی آمریکا در منطقه مقابله با چالش‌ها و دشواری‌هایی است که از سه کشور ایران، عراق و سوریه سرچشمه می‌گیرند.

او همچنین “انهدام گروه دولت اسلامی” را یکی از اولویت‌های اصلی آمریکا در منطقه برشمرد و وعده داد: «آمریکا گروه دولت اسلامی را کاملا منهدم خواهد کرد.»

وزیر دفاع آمریکا پیش از این نیز در اظهارات مشابهی مدعی شده بود که نیروهای ارتش عراق “عزم جنگیدن با داعش” را ندارند. وی از ارتش عراق انتقاد کرده بود که به‌رغم این‌که شمار نیروهایش بیشتر و تجهیزاتش پیشرفته‌تر است، در رمادی به سرعت عقب‌نشینی کرد. این اظهارات کارتر با واکنش تند حیدر علی عبادی، نخست‌وزیر عراق مواجه شد.

عده‌ای از نمایندگان جمهوری‌خواه در کنگره‌ی آمریکا مداخله‌ی دولت باراک اوباما در نبرد با داعش در عراق را ناکافی می‌دانند و خواهان حضور نیروهای آمریکایی در عملیات‌های زمینی‌اند. در این نشست ژنرال دمپسی، به نمایندگان منتقد گفت که “محدودیت‌های جدی” وجود دارد که مداخله‌ی بیشتر نیروهای آمریکایی را با چالش مواجه خواهد کرد.

رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا افزود: «من به صلاح نمی‌دانم که نیروهای آمریکایی را صرفا به این دلیل که نیروهای داخلی ضعیف عمل می‌کنند، به خطر بیاندازیم.»

جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، از “اولویت‌های” آمریکاست

اشتون کارتر همچنین تاکید کرد که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی، یکی از دغدغه‌ها و اولویت‌های جدی آمریکا در خاورمیانه است.

در این نشست مک تورن‌بری، سناتور جمهوری‌خواه ایالت تگزاس دولت ایران را متهم کرد که “پول و اسلحه در اختیار طالبان قرار می‌دهد.” او همچنین ایران را متهم به حمایت از حوثی‌های یمن کرده و از وزیر دفاع دولت اوباما پرسید که استراتژی آمریکا برای مبارزه با ایران به جز مذاکرات هسته‌ای چیست؟

اشتون کارتر در پاسخ این نماینده‌ی جمهوری‌خواه گفت که استراتژی اصلی و فعلی آمریکا “دیپلماسی خستگی‌ناپذیر” است. با این‌حال تاکید کرد که آمریکا کماکان با جدیت به پشتیبانی از متحدان منطقه‌ای خود در خاورمیانه ادامه خواهد داد.

وزیر دفاع آمریکا همچنین تاکید کرد که آمریکا از همه‌ی تلاش‌ها برای مقابله با حمایت نظامی ایران از شیعیان حوثی پشتیبانی می‌کند.

رادیوفردا: توسط مجید رفیع‌زاده

با نزدیک شدن مهلت سی ام ژوئن، دهم تیر ماه، تا سه هفته دیگر جمهوری اسلامی‌ایران و قدرت های جهانی (در گروه ۵+۱ شامل ایالات متحده آمریکا، فرانسه، آلمان، چین، روسیه و آلمان) به پایان ماراتون گفت‌وگوهای هسته‌ای- یکی از طولانی ترین مذاکرات تاریخ- خواهند رسید.

موضع و نظر رهبر جمهوری اسلامی‌ایران، آیت‌الله خامنه‌ای، در خصوص مذاکران هسته‌ای و مفاد توافق هسته‌ای نهایی می‌تواند تعیین‌کننده‌ترین عنصر در خصوص نیل یا عدم نیل به توافقی نهایی در پایان ژوئن باشد.

سخنان اخیر خامنه‌ای – که حاکی از غیر قابل دسترسی بودن توافقی نهایی تا آخر ماه ژوئن است- به هیچ وجه با واقعیت همخوانی ندارند. همواره می‌بایست میان گفته‌های خامنه‌ای در ملاء عام و خطاب به رسانه ها و آنچه دفتر خامنه‌ای به مقامات ارشد سپاه، سپاه قدس، نیروهای اطلاعات و مذاکره کنندگان هسته‌ای دستور می‌دهد تمایز قائل شد.

تحلیل موضوع خامنه‌ای در خصوص ماراتون مذاکرات هسته‌ای از آغاز روند مذاکرات ما را به این نتیجه می‌رساند که گفته‌های او در ملاء عام به هیچ وجه نماینده اراده او نیستند.

اطلاعات فاش شده و گفته‌های اخیر خامنه‌ای

سخنان اخیر خامنه‌ای حاکی از خط قرمزهای جدی و عدم انعطاف موضع او در قبال مذاکرات هسته‌ای است. اما سوال اصلی اینجاست که آیا او با نزدیک تر شدن پایان مهلت مذاکرات انعطاف بیشتری از خود نشان خواهد داد یا نه؟ برخی اطلاعات فاش شده نشان می‌دهد او به راستی حاضر به زیر پا گذاشتن خط قرمزها و رسیدن به توافق نهایی است.

خامنه‌ای در این اواخر گفت: «ما هرگز تسلیم فشار نخواهیم شد… ما هرگز خواسته های غیر منطقی را نخواهیم پذیرفت… ما هرگز دسترسی به دانشمندان (هسته‌ای) مان را نخواهیم داد. وی افزود: «آن ها گفتهاند که ما باید اجازه بدهیم با دانشمندان هسته‌ای مصاحبه کنند. این به معنای بازجویی است… من با خارجی ها اجازه نمی‌دهم با دانشمندان هسته‌ای ما حرف بزنند و از فرزندان عزیز ما که دانش (هسته‌ای) ارزشمندی برای ما گرد آورده‌اند بازجویی کنند. ما به آن ها اجازه تعرض به حیطه خصوص دانشمندان هسته‌ای را نخواهیم داد.»

به علاوه، او به طور واضح و روشن گفته است که جمهوری اسلامی‌ایران اجازه آن را نخواهد داد که بازرسان خارجی از تاسیسات نظامی‌ایران بازبینی کنند. با این حال، زمانی که معاون وزیر خارجه ایران و یکی از مشاوران رهبر، عباس عراقچی در کنار محمد جواد ظریف در جلسه ای پشت درهای بسته در مجلس مورد پرسش واقع شد، سخن دیگری از سوی او به میان آمد.

یکی از اعضای تندروی مجلس، حمید رسایی، بیانیه عراقچی در خصوص اعطای اجازه بازرسی تاسیسات هسته‌ای ایران را در وبسایت خود منتشر ساخت. بر اساس اطلاعات فاش شده، عراقچی گفته بود که وی و تیم مذاکره کننده اجازه آن را دارند که مجوز بازرسی از تاسیسات نظامی‌ ایران را بدهند.

چراغ سبز خامنه‌ای به مذاکره‌کنندگان هسته‌ای

باید این نکته را مد نظر داشت که عراقچی و ظریف بدون داشتن اجازه از سوی رهبر ایران چنین سخنانی را اظهار نمی‌داشتند. این نشان می‌دهد خامنه‌ای به تیم مذاکره کننده گفته است به خط قرمزهایی که وی در ملاء عام ترسیم کرده است بی اعتنا باشند.

مسئله بازرسی از تاسیسات هسته‌ای نکته مهمی ‌در گفت‌وگوهاست. اگر گفته‌های رهبر ایران در خصوص مخالفتش بازرسی‌ها درست می‌بود امکان رسیدن به توافق هسته‌ای نهایی به طور کلی از میان می‌رفت و دیگر نیازی به رفتن تیم ایران به وین وجود نداشت. چرا که ایالات متحده و متحدات غربی آن به هیچ وجه توافقی را که اجازه چنین بازرسی را ندهد نمی‌پذیرفتند.

مدتی بعد، عراقچی چنین سخنانی را به طور کلی تکذیب کرد. اما چرا؟ به احتمال زیاد، عراقچی نمی‌بایست آنچه را رهبر در خفا به وی دستور داده بود برملا می‌کرد. خامنه‌ای به هیچ وجه مایل به پذیرش مسئولیت نیست. چرا که سیاستمدارات ایران از این مسئله آگاه هستند که عراقچی و تیم مذاکره کننده ایران، بدون داشتن دستور از سوی رهبر ایران هیچ سخنی بر زبان نخواهند آورد.

خامنه‌ای نمی‌خواهد مردم و مجلس بدانند رهبر مذهبی ایران موضعی دوگانه اتخاذ کرده است؛ او نمی‌خواهد مردم و مجلس بدانند سخنان او در ملاء عام با دستوراتش در پشت پرده متفاوت است. همچنین خامنه‌ای مایل نیست نیاز خود به نیل به توافق هسته‌ای را علنی کند. او با وانمود کردن به این که ایران به چنین توافقی نیاز ندارد در تلاش است موقعیت دست بالاتری را برای مذاکره کنندگان هسته‌ای ایجاد سازد که بدین ترتیب بتوانند از غرب امتیاز بگیرند.

تیم مذاکره کننده هسته‌ای ایران بدون تایید رهبر هیچ اقدامی ‌صورت نخواهد داد. رهبر ایران آخرین تصمیم گیرنده در مسئله هسته‌ای است. در نتیجه، عراقچی و ظریف بدون داشتن دستور از سوی وی در خصوص مذاکرات هسته‌ای هیچ بیانیه‌ای صادر نمی‌کردند و به مذاکرات هسته‌ای ادامه نمی‌دادند.

ادامه مذاکرات هسته‌ای، آن هم بر سر یک میز با حضور نمایندگان ایالات متحده، نشان دهنده تضادی میان موضع رهبر ایران و مشاورین وی در ملاء عام و در چراغ سبز وی به مذاکره کنندگان و اعطای اجازه بازرسی از تاسیسات هسته‌ای در خفا است. با این حال خامنه‌ای همچنان تلاش می‌کند در ملاء عام خود را رهبر ملی و مذهبی قدرتمند نشان دهد که با هر گونه نظارت خارجی بر کشورش مخالف است.

استانداردهای دوگانه رهبر ایران و تفاوت موضوع او در ملاء عام و در پشت پرده نشان دهنده این واقعیت است که او به راستی به توافق هسته‌ای نهایی نیاز دارد و احتمالا برای نیل به این توافق اجازه بازرسی از تاسیسات هسته‌ای را می‌دهد. آیت الله خامنه‌ای بر این واقعیت واقف است که توافق هسته‌ای پیروزی ژئوپلتیک، اقتصادی و ایدئولوژیکی را برای او به همراه خواهد داشت. تاسیسات هسته‌ای ایران در صورت نیل به این توافق از میان نخواهند رفت، مدت زمان هسته‌ای شدن ایران در طی سال‌های پیش رو از یک سال به صفر کاهش پیدا خواهد کرد، اقتصاد ایران تقویت خواهد شد، ایالات متحده آمریکا احتمالا قدرتمند شدن ایران و جنگ های راه افتاده از سوی این کشور در منطقه را به دلیل توافق هسته‌ای نادیده خواهد گرفت.

تاکتیک خامنه‌ای همواره نشان دادن قدرت در ملاءعام در عین نپذیرفتن مشئولیت بوده است. او برای نیل به چنین هدفی از هردو جناح تندرو و میانه‌رو استفاده می‌کند. وی همچنین این اجازه را می‌دهد که در صورت هرگونه خطا در مذاکرات هسته‌ای، سیاست داخلی و خارجی، دفترریاست جمهوری مسئولیت پاسخگویی به ملت و مجلس را بر عهده داشته باشد. در صورت موفقیت مذاکرات هسته‌ای، رهبر ایران افتخار این پیروزی را از آن خود خواهد ساخت و قدرت خود را نیز بیش از پیش تثبیت خواهد کرد.

———————————–

یادداشت‌ها بیانگر نظر نویسندگان آنهاست و نه بازتاب دیدگاه‌های رادیو فردا.

* مجید رفیع‌زاده، تحلیلگری‌ست که در رسانه‌های مختلفی از جمله سی‌ان‌ان و سرویس جهانی بی‌بی‌سی به طور منظم ظاهر می‌شود. او فارغ‌التحصیل دانشگاه هاروارد است و پیش از این در نهادهای بین‌المللی مانند سازمان ملل متحد کار کرده است.

بی‌بی‌سی: حسین باستانی

مهمترین معمای عملیات کربلای ۴، اصرار فرماندهی ارشد سپاه بر اجرای آن، با وجود شواهد فراوان لو رفتن عملیات بود

وقتی هفته پیش کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح ایران، خبر از کشف اجساد “۱۷۵ غواص شهید” عملیات کربلای ۴ در پی “عملیات اخیر” این کمیته داد، احتمالا کمتر کسی شدت و نوع واکنش افکار عمومی به این خبر را پیش بینی می کرد.

این خبر در شرایطی منتشر می شد که در بهمن ماه ۱۳۸۸، خبرگزاری فارس به نقل از “منابع محلی عراقی” نوشته بود “احتمالاً بیش از ۱۷۰ پیکر شهدای ایرانی” عملیات کربلای ۴ هنوز در داخل خاک آن کشور هستند.

شباهت تخمین ۱۷۰ نفری اعلام شده در خبر ۶ سال پیش فارس و خبر ۱۷۵ نفری جدید، قابل توجه به نظر می‌رسید. ولی هر چه بود، انتشار خبر جدید با توجه گسترده رسانه ها و شبکه های اجتماعی مواجه شد. در عین حال، این خبر نتیجه غیرمنتظره ای نیز داشت و آن، جلب توجه کم سابقه مخاطبان به دلایل شکست عملیات کربلای ۴ در سال ۱۳۶۵ بود.

شدت این واکنش ها به حدی بود که در ابتدای هفته جاری، کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح با انتشار بیانیه‌ای، بدون توضیح بیشتر از کسانی “به دنبال کودتا و بر اندازی” بوده اند انتقاد کرد که خبر کشف اجساد غواصان را “حربه ای قرار داده اند تا پنجه ای بر پیکر نظام بکشند”.

نکته قابل تامل در مورد آمار تلفات ایران در کربلای ۴، نسبت نامتعارف تعداد کشته ها به ناپدیدشدگان، مطابق گزارش سپاه پاسداران است: مشخصا اینکه به ازای هر ۱ کشته، تقریبا ۴ نفر ناپدید شده اند. تعداد زیاد مفقودالاثرهای ایران در عملیات کربلای ۴، باعث شده تا از آن زمان تاکنون، موضوع ‘اجساد شهدای کربلای ۴’ به یکی از دغدغه های آشنای مرتبط با دوران جنگ تبدیل شود

این کمیته از سوی دیگر، همچنین بدون توضیح بیشتر، به عده ای که در مورد “این فاجعه دچار تردید شده اند” وعده داد که “در زمان مناسب، سیم ها و طناب ها و دیگر ابزاری که این جنایت با آنها صورت پذیرفته را به نمایش خواهد گذاشت”. واکنشی که ظاهرا، حکایت از وجود کسانی داشت که در مورد اطلاع رسانی‌های کمیته جستجوی مفقودین “دچار تردید” هستند.
شکست کربلای ۴

عملیات کربلای ۴، سوم دی ماه ۱۳۶۵ آغاز شد و هدف اصلی آن، تصرف شهر بصره بود. اما در عمل، این عملیات به بزرگترین شکست – و البته نه پرتلفات ترین عملیات – ایران در طول جنگ هشت ساله با عراق انجامید و تنها یک روز بعد متوقف شد.

در همین مدت کوتاه، تعداد زیادی از نیروهای ایرانی کشته، زخمی یا مفقودالاثر شدند. اکبر هاشمی رفسنجانی در بخشی از خاطرات سال ۱۳۶۵ خود، تلفات این عملیات را به نقل از علی شمخانی فرمانده وقت نیروی زمین سپاه چنین گزارش می کند: “نزدیک ۱۰۰۰ شهید و ۳۹۰۰ مفقودالاثر داشتیم که اکثر آنها را باید شهید حساب کرد و حدود ۱۱ هزار مجروح .” روایت عراقی ها از تلفات ایران، البته بسیار بیشتر از اینهاست.

نکته قابل تامل در مورد آمار تلفات ایران در این عملیات، نسبت نامتعارف تعداد کشته ها به ناپدیدشدگان، مطابق روایت فوق است: مشخصا اینکه به ازای هر ۱ کشته، تقریبا ۴ نفر ناپدید شده اند.

برای درک بهتر معنای این نسبت، کافی است اشاره شود که به گفته یحیی رحیم صفوی مسئول وقت عملیات سپاه، در عملیات بعدی ایران یعنی کربلای ۵، حدود ۷۶۰۰ نیروی ایرانی کشته و حدود ۳۵۰۰ نفر مفقودالاثر شدند که تقریبا به معنی نسبت “۱ به نیم” بود. این در حالی است که نسبت ناپدیدشدگان ایران در کربلای ۵، به عنوان پرتلفات ترین عملیات ایران در طول جنگ، بیش از حد متعارف بود.

مطابق گزارش مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، شواهدی همچون شلیک مکرر منور بر روی منطقه ای که عملیات قرار بود از آنجا شروع شود -درست در آستانه عملیات کربلای ۴- به نگرانی ها در مورد لو رفتن عملیات دامن زده بود. ولی ‘با آنکه اوضاع نگران کننده به نظر مى رسید، اما تحلیل فرماندهى آن بود که شرایط عادى است’

تعداد زیاد مفقودالاثرهای ایران در عملیات کربلای ۴، که ناشی از عواملی همچون از هم پاشیدن سریع عملیات، عقب نشینی های سریع و رها شدن اجساد بسیاری از کشته شدگان در دست نیروهای عراقی بود، باعث شده تا از آن زمان تاکنون، موضوع “اجساد شهدای کربلای ۴” به یکی از دغدغه های آشنای مرتبط با دوران جنگ تبدیل شود. دغدغه ای که به طور اجتناب ناپذیر، حساسیت شدید افکار عمومی را نسبت به اخبار مرتبط با کشف بقایای کشته شدگان و دلایل شکست این عملیات به دنبال داشته است.

در دی ماه ۱۳۹۲ محمداسماعیل کوثری از فرماندهان سپاه پاسداران در زمان جنگ گفت که بعد از کربلای ۴، اکبر هاشمی رفسنجانی در جلسه فرماندهان سپاه گفته نمی داند در خطبه های نمازجمعه تهران باید چگونه سرنوشت عملیات را به مردم توضیح بدهد و گلایه کرده است که در همان جلسه، ۲۵ نفر از فرماندهان سپاه صحبت کرده اند و حتی “حرف ۲ نفرشان هم یک جور نبوده است”.

در خاطرات سال ۱۳۶۵ آقای رفسنجانی، اشاره ای دیگر به ناهماهنگی های پیش از عملیات وجود دارد که از “غافلگیر” شدن خود وی از خبر شروع عملیات خبر می دهد. وی در سوم دی ماه ۱۳۶۵ نوشته است: “معلوم نبود که امشب حمله آغاز می‌شود یا خیر؟ آقای سنجقی را به منطقه فرستادیم. نزدیک ساعت ده خبر دادند که عملیات با نام کربلای چهار آغاز شده‌است؛ غافلگیر شدیم.”

نکته عجیب در مورد “غافلگیری” اکبر هاشمی رفسنجانی از شروع عملیات کربلای ۴ این است که ظاهرا شروع این عملیات، به هیچ وجه برای عراقی ها غافلگیر کننده نبود. به عبارت دیگر، عملیات کربلای ۴ قبل از انجام، “لو رفته بود”.
لو رفتن عملیات

در خاطرات سال ۱۳۶۵ هاشمی رفسنجانی، اشاره ای به ‘غافلگیر’ شدن وی از خبر شروع عملیات خبر می دهد. وی نوشته است: ‘معلوم نبود که امشب حمله آغاز می‌شود یا خیر؟… نزدیک ساعت ده خبر دادند که عملیات با نام کربلای چهار آغاز شده‌است؛ غافلگیر شدیم.’ این در حالی بود که در سوی دیگر، عراقی ها از شروع عملیات غافلگیر نشده بودند

در خاطرات منتشر شده در ایران راجع به عملیات کربلای ۴، اشاره های متعددی راجع به قرائن لو رفتن عملیات قبل از شروع آن وجود دارد. جدیدترین اثری که در این مورد منتشر شده، خاطرات میرزا محمد سلگی از فرماندهان سپاه در زمان جنگ تحت عنوان “آب هرگز نمی‌میرد” است که اخیرا -سوم خرداد- رونمایی شده است.

این کتاب تصریح دارد که در آستانه کربلای ۴ “یک اشکال اساسی ما را تهدید می‌کرد و آن عدم رعایت اصول امنیتی و اطلاع دشمن از حضور قریب یکصد هزار نیروی ایرانی در عقبه این منطقه بود.” به نوشته آقای سلگی، وجود شواهد اطلاع احتمالی عراقی ها از عملیات، “موجی از نگرانی” را در سپاه ایجاد کرده بود. اقدام عراق به بمباران اردوگاه غواصانی که قرار بود عملیات را شروع کنند، یا استقرار “سنگرهای متعدد تیربار و حتی پدافند ضدهوایی” در حاشیه اروند رود که قرار بود محل شروع عملیات ایران باشد، از جمله این شواهد بودند.

در دی ماه ۱۳۹۳، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ مطلبی تفصیلی را در همین زمینه منتشر کرد که بعدها، عینا در تعدادی از سایت های مربوط به تاریخ جنگ نیز منتشر شد و شرح کاملی را از شواهد افزایش آمادگی عراق در آستانه عملیات ارائه می داد. شواهدی که از شدت گرفتن بمباران و آتش توپخانه عراق پیش از کربلای ۴ گرفته، تا شلیک مکرر منور بر روی اروند رود، آن هم درست در آستانه شروع عملیات را شامل می شد.

بنابر گزارش مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، با وجود تمام این شواهد و “با آنکه اوضاع نگران کننده به نظر مى رسید، اما تحلیل کلى فرماندهى آن بود که شرایط عادى است”. بنا بر همین گزارش، به محض ورود غواصان ایرانی به اروند، نیروهای عراقی که با استفاده از منور سطح آب را کاملا روشن کرده بودند، با تیربارهای سنگین و حتی ضدهوایی دست به کشتار نیروهای ایران زدند. با وجود این، همچنان نظر فرماندهی قرارگاه عمل کننده این بود که “شرایط حاد نیست”.

بنابر یک گزارش منتشر شده از سوی مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، به محض ورود غواصان ایرانی به اروند، نیروهای عراقی که با استفاده از منور سطح آب را کاملا روشن کرده بودند، با تیربارهای سنگین و حتی ضدهوایی دست به کشتار نیروهای ایران زدند. با وجود این، همچنان نظر فرماندهی قرارگاه عمل کننده این بود که ‘شرایط حاد نیست’

محسن رضایی، در فصل ششم کتاب “جنگ به روایت فرمانده”، در مورد میزان “غافلگیری” عراق قبل از عملیات کربلای ۴ نوشته است: “تا یک هفته قبل از عملیات بر اساس ارزیابی فرماندهان، غافلگیری در حدود ۸۰ درصد بود، اما از یک هفته به عملیات هر چه به شب عملیات نزدیک می‌شدیم، این رقم کاهش می‌یافت تا حدی که شب عملیات به حدود ۵۰ درصد رسیده بود.” نوشته ای که در آن، توضیح بیشتری راجع به نحوه محاسبه چنین درصدهایی ارائه نشده است.

فرمانده سپاه در زمان جنگ، می افزاید که در شب عملیات “تصمیم گرفتیم طوری عمل کنیم که اگر تا قبل از روشن شدن هوا متوجه لو رفتن عملیات شدیم، عملیات را متوقف کنیم.” وی در عین حال تاکید می کند که فرماندهان لشکرهای عمل کننده را از این تصمیم آگاه نکرده “چرا که باید با قاطعیت می‌جنگیدند و نباید تزلزلی در آن‌ها به وجود می‌آمد”.

اظهارات آقای رضایی به معنی آن است که فرماندهی تصمیم گرفته بوده که با وجود ریسک “۵۰ درصدی” لو رفتن عملیات، آن را در شب سوم دی شروع و درصورت موفقیت آمیز نبودن، قبل از صبح متوقف کند.

با وجود این، بنا بر گزارش مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، حتی روز بعد نیز “در پى اظهار خوش بینى چند تن از فرماندهان” عملیات ادامه پیدا کرده، اما از حدود ساعت ۱۱ صبح عراق علیه مواضع رزمندگان ایرانی دست به پاتک زده و سرانجام، یک ربع قبل از نیمه شب چهارم دی، توقف عملیات اعلام شده است.

این گزارش، البته اندکی با روایت محسن رضایی تفاوت دارد که در کتاب “جنگ به روایت فرمانده” می نویسد: “هنگامی که عملیات شروع شد، بعد از گذشت چند ساعت یقین پیدا کردیم که عملیات لو رفته است. و با این شرایط دیگر غافلگیری معنا نداشت. بنابراین از نزدیکی‌های صبح [چهارم دی] به نیروها دستور داده شد که برای برگشت خودشان را آماده سازند و نیروها تقریباً تا قبل از ظهر به عقب برگشتند.”
تناقض در مورد عامل لورفتن عملیات

در پی واکنش های خبر کشف بقایای ۱۷۵ غواص کشته شده در عملیات کربلای ۴، خبرگزاری فارس در روز دوم خرداد گزارشی را منتشر کرد که مقصر لو رفتن عملیات را سازمان مجاهدین خلق، جبهه ملی و نهضت آزادی می دانست و با وجود همه اینها می افزود: “بنا بر اظهارات فرماندهی کل سپاه، لو رفتن عملیات از رده‌های بالای سیاسی کشور صورت گرفته است.”

احمد سوداگر رئیس متوفی پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس و از بنیانگذاران اطلاعات عملیات سپاه، در مصاحبه با سایت بازتاب نزدیک به محسن رضایی، بهرام افضلی فرمانده نیروی دریایی ایران در ابتدای جنگ ایران و عراق را عامل لو دادن عملیات کربلای ۴ دانسته است. این ادعا، در شرایطی مطرح شده که دریادار افضلی، به اتهام توطئه علیه امنیت ملی و جاسوسی برای کا گ ب، در اسفند ۱۳۶۲ یعنی حدود سه سال قبل از عملیات کربلای ۴ اعدام شده بود

گزارش فارس، در اثبات اتهامی که متوجه نهضت آزادی دانسته بود، به مصاحبه ای از محمد اسماعیل کوثری از فرماندهان سابق سپاه و نماینده فعلی مجلس اشاره می کرد که مدعی “نقش نهضت آزادی در جمع‌آوری اطلاعات مربوط به عملیات کربلای ۴ و انتقال این اطلاعات به سرویس‌های جاسوسی غربی (آمریکا) و در نهایت دستگاه امنیتی عراق” شده بود.

نهضت آزادی ایران، که بعد از بازپس گیری خرمشهر در سال ۱۳۶۱ طرفدار خاتمه جنگ با عراق بود، از آن زمان به بعد به کرات توسط برخی از مدافعان شیوه مدیریت جنگ متهم به همکاری با عراق شده و در مقابل، به دفعات متهم کنندگان را دعوت به محاکمه قضایی متهمان به این همکاری کرده است.

در اظهارنظر دیگر راجع به فاش شدن اطلاعات کربلای ۴، یحیی رحیم صفوی در دی ماه ۱۳۹۳ گفته است که عملیات “به دلیل لو رفتن توسط فرد خبیثی که بعدها پناهنده شد” شکست خورد. وی نیز توضیح بیشتری راجع به این فرد و دلیل عدم افشای نام وی نداده است.

حتی در مهرماه ۱۳۸۵، احمد سوداگر رئیس سابق پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس و از بنیانگذاران اطلاعات عملیات سپاه، در مصاحبه با سایت بازتاب نزدیک به محسن رضایی، بهرام افضلی فرمانده نیروی دریایی ایران در ابتدای جنگ ایران و عراق را عامل لو دادن عملیات کربلای ۴ دانسته است.

سرتیپ سوداگر گفته: “در عملیات کربلای چهار، فردی از قرارگاه به بالا اطلاعات را برده و به عراق داده است… بعدها هم که مشخص شد احتمالا افضلی، فرمانده نیروی دریایی که بعدا اعدام شد، جاسوس سیا بوده و اطلاعات را انتقال داده است.”

این ادعا، در شرایطی مطرح شده که دریادار افضلی، به اتهام توطئه علیه امنیت ملی و جاسوسی برای کا گ ب، در اسفند ۱۳۶۲ یعنی حدود سه سال قبل از عملیات کربلای ۴ اعدام شده بود.

بیان ادعاهایی در این سطح در مورد عاملان لو رفتن عملیات کربلای ۴، احتمالا کمک زیادی به جلب اعتماد افکار عمومی در مورد روایت های برخی مسئولان نظامی سابق و فعلی راجع به این عملیات نکرده است.

یحیی رحیم صفوی در دی ماه ۱۳۹۳ گفته است که عملیات کربلای ۴ ‘به دلیل لو رفتن توسط فرد خبیثی که بعدها پناهنده شد’ شکست خورد. وی توضیح بیشتری راجع به این فرد و دلیل عدم افشای نام وی نداده است

اما گذشته از چنین ادعاهایی، تعدادی از مسئولان ایرانی از نقش داشتن ماهواره های جاسوسی ایالات متحده در لو رفتن عملیات کربلای ۴ نیز سخن گفته اند که به نظر می رسد این ادعا، از سوی برخی از منابع آمریکایی نیز تایید شده است.

در یکی از جدیدترین اظهارنظرهای آمریکایی ها در این زمینه، دیوید کریست “مورخ ارشد” و مشاور سابق وزارت دفاع ایالات متحده، در مرداد ۱۳۹۲ در مصاحبه ای با بی بی سی فارسی تایید کرد که ایالات متحده با ارائه اطلاعات عملیات کربلای ۴ به عراقی ها، باعث شکست این عملیات شده است.

به طور کلی آمریکا، حداقل از حدود دو سال قبل از عملیات کربلای ۴ تصمیم به حمایت اطلاعاتی از حکومت عراق گرفته بود. مطابق یک سند از طبقه بندی خارج شده، در سال ۱۹۸۴ رونالد ریگان در دستوری دولت آمریکا را موظف به جلوگیری از سقوط صدام در مقابله با جمهوری اسلامی ایران کرده بود. دستوری که در سال های بعد، به کمک های اطلاعاتی موثر واشنگتن به بغداد انجامید.

در عین حال، به نظر می رسد که پیش از عملیات کربلای ۴، آمریکایی ها به دلایلی ویژه تصمیم به اتخاذ موضعی تهاجمی تر در مقابل ایران گرفته بودند: این عملیات، حدود هفت ماه بعد از سفر محرمانه رابرت مک فارلین مشاور اسبق امنیت ملی آایالات متحده به ایران برای زمینه سازی بهبود روابط صورت گرفت که به گونه ای جنجالی ناکام ماند و به تشدید کم سابقه دشمنی واشنگتن و تهران انجامید.

این در حالی بود که پیش از ماجرای مک فارلین، بهبودی موقتی در روابط ایران و ایالات متحده ایجاد شده بود که به گفته آمریکایی ها، کمک اطلاعاتی و تسلیحاتی محدود این کشور به جمهوری اسلامی در جریان عملیات فتح فاو (عملیات والفجر ۸ در بهمن ۱۳۶۴) را به دنبال داشت.
جان رزمندگان ایران چقدر اهمیت داشت؟

شمایی که اگر کسی حرف آتش بس بزند زمین را به آسمان وصل می‌کنید، اگر شما بگویید جنگ، امام هم می‌گوید ادامه بدهید، اگر شما بگویید نه، امام هم می‌گوید نه، چون نگاه امام به شما است، اگر می‌خواهید بجنگید، معطل نکنید مملکت و کشور و اینها را. اگر هم نمی‌خواهید بجنگید خودتان بروید به امام بگویید ما نمی‌توانیم بجنگیم، من هم نمی‌روم چون اگر من بروم امام فکر می‌کند من از خودم گفتم
روایت احمد غلامپور از فرماندهان کربلای ۵ از سخنان هاشمی رفسنجانی به فرماندهان سپاه بعد از کربلای ۴

یکی از بزرگترین ابهامات مربوط به عملیات کربلای ۴ آن است که چرا با توجه به شواهد لو رفتن این عملیات، تصمیم به توقف آن گرفته نشد؟

واقعیت آن است شاید هنوز هم نتوان به این سوال پاسخی قطعی داد.

با وجود این، مجموعه روایت های موجود از مسئولان سیاسی و نظامی جنگ حکایت از آن دارند که هم افرادی چون فرماندهان ارشد سپاه که مصر به ادامه جنگ تا “سرنگونی” حکومت صدام حسین بودند و هم کسانی چون اکبر هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی که به دنبال “یک پیروزی” برای خاتمه جنگ از موضع بالا بودند، فتح بصره را ضروری می دانستند.

نیاز به تامین همین هدف بود که نهایتا، به جمع بندی نظام در مورد حرکت قطعی برای فتح بصره و متعاقبا، طراحی عملیات کربلای ۴ در سپاه پاسداران منجر شد. فرماندهی ارشد سپاه، ظاهرا تا حدی مصمم به اجرای این عملیات “سرنوشت ساز” بود که به راحتی زیر بار نمی رفت به خاطر احتمال لو رفتن عملیات و افزایش تلفات، همه چیز را متوقف کند.

طبق خاطرات سال ۱۳۶۳ اکبر هاشمی رفسنجانی، محسن رضایی فرمانده سپاه از مرداد ماه همان سال – یعنی حدود دو سال پیش از کربلای ۴ – در نامه ای به آیت الله خمینی نوشته بود که “اگر مهلت بدهید، دو ساله جنگ را با پیروزی تمام می کنیم.”

جلال الدین طاهری‌ اصفهانی‌، امام جمعه متوفی اصفهان، روایت عجیبی از حضور خود در منطقه در شب عملیات و گفتگویش با حسین خرازی از فرماندهان اصلی جنگ را دارد که تنها دو ماه بعد و در جریان عملیات کربلای ۵ کشته شد.

وقتی بعضی از افراد سابقه دار و متعهد از مسئولین سپاه می آیند و می گویند به داد سپاه برسید که سپاه در حال احتضار است، جواب آنان چیست؟ اگر مرجعی قاطع برای بررسی خطاها و ضعف ها و تقصیرات منجر به شکست های پی در پی در دو سال اخیر در جبهه ها وجود داشت و برای جان هزاران جوان که مفت و در اثر بی احتیاطی ها از دست می روند ارزش قائل بودیم اوضاع جنگ و جبهه ها بهتر از حال بود
نامه آیت الله منتظری به ایت الله خمینی، یک سال قبل از عملیات کربلای ۴

اظهارات آقای طاهری، که در خرداد ۱۳۸۵ در روزنامه اعتماد ملی منتشر شده، حکایت دارد: “دیدم‌ که‌ عراقی‌ها از منورهایی‌ استفاده‌ می‌کنند که‌ شب‌ را مانند روز روشن‌ می‌کند. به‌ خرازی‌ گفتم‌ خودت‌ را به‌ آقای‌هاشمی‌ برسان‌ و بگو که‌ عملیات‌ لو رفته‌ است‌. خرازی‌ رفت‌ و برگشت‌ و گفت‌ که‌ آقای‌هاشمی‌ گفته‌ که‌ من‌ مقلد امام‌ هستم‌ و باید عملیات‌ انجام‌ شود. من‌ پاسخ‌ دادم‌ که‌ امام‌ هم‌ اگر شرایط‌ را ببینند، اجازه‌ عملیات‌ نخواهند داد. اما به‌ هر حال‌ عملیات‌ انجام‌ شد.”

اگر اکبر هاشمی رفسنجانی در آن زمان واقعا چنین برداشتی داشته، به این معنی است که مدافعان انجام عملیات کربلای ۴، تصمیم خود را به تصویب رهبری جمهوری اسلامی ایران رسانده و چنین تصمیمی، با وجود شواهد ناشی از پرتلفات بودن عملیات، برگشت ناپذیر تلقی می شده است.

به گفته احمد غلامپور از فرماندهان عملیات کربلای ۵، بعد از عملیات کربلای ۴ اکبر هاشمی رفسنجانی، در غیاب فرماندهان ارتش، جلسه ای را با فرماندهان سپاه برگزار کرده و در آن خواسته است اعلام کنند که چه برنامه ای برای ادامه جنگ دارند.

سرتیپ غلامپور می گوید که آقای رفسنجانی به فرماندهان گفته است: “شمایی که اگر کسی حرف آتش بس بزند زمین را به آسمان وصل می‌کنید، اگر شما بگویید جنگ، امام هم می‌گوید ادامه بدهید، اگر شما بگویید نه، امام هم می‌گوید نه، چون نگاه امام به شما است، اگر می‌خواهید بجنگید، معطل نکنید مملکت و کشور و اینها را. اگر هم نمی‌خواهید بجنگید خودتان بروید به امام بگویید ما نمی‌توانیم بجنگیم، من هم نمی‌روم چون اگر من بروم امام فکر می‌کند من از خودم گفتم.”

روایت این جلسه، نشان می دهد که تصمیمات آیت الله خمینی در مورد جنگ و عملیات نظامی، تا چه حد تحت تاثیر ارزیابی های فرماندهان ارشد سپاه بوده است.

البته، همه اینها به معنی موافقت همه فرماندهان سپاه با شیوه اداره جنگ نبوده است. در تمام طول جنگ، نشانه هایی متعدد از مخالفت جدی گروهی از فرماندهان با نحوه اداره جنگ وجود داشته که بسیاری از آنها در جریان نبرد جان خود را از دست داده اند. هرچند گروه دیگری از آنان نیز زنده هستند.

چون عملیات‌های بعد از فتح خرمشهر مثل رمضان، والفجر مقدماتی، والفجر۱ و خیبر به نتایج مطلوبی نرسیده بود، لذا بین برخی از فرماندهان همچون شهید رستگار و شهید بهمنی [دو تن از فرماندهان معترض سپاه که در عملیات بدر کشته شدند] ابهاماتی به‏وجود آمده بود که باید به همین سبک به جنگ ادامه دهیم یا سبک دیگری را انتخاب کنیم. بنابراین اعتراضاتی در سپاه تهران شکل گرفت که این اعتراضات عمدتا درباره نحوه ادامه عملیات‌ها بود
محسن رضایی، فرمانده سپاه در زمان جنگ

محور بخش مهمی از این مخالفت ها، نوع نگاه برخی تصمیم گیران جنگ به موضوع تلفات انسانی بوده است. نگاهی که گویی بر مبنای آن، ملاحظه سرنوشت نیروهای رزمنده ایرانی، در حدی تعیین کننده نبوده که مبنای تصمیم گیری راجع به انجام شدن یا نشدن یک عملیات – فارغ از آنکه لو رفته باشد یا نه – قرار بگیرد.
سپاهیان معترض

آیت‌الله منتظری، قائم مقام رهبری در زمان جنگ، در کتاب خاطرات خود، با اشاره به برخی از این مخالفت ها نوشته است: “گاهی بعضی از فرماندهان در کارشان شبهه می‎کردند و می‎گفتند ما داریم زمینه کشته شدن بعضی از این جوان ها را فراهم می‎کنیم، امکانات به ما نمی‌دهند، به جای امکانات ما از نیروهای مخلص استفاده می‎کنیم، فرماندهی قوی نیست، برنامه‌ریزی‌ها قوی نیست، برنامه‌هایمان لو می‎رود،خیلی از برنامه‌هایی که تنظیم شده بود لو رفت و بچه‌های مردم شهید شدند.”

آقای منتظری در مهر ماه ۱۳۶۴، درست یک سال قبل از عملیات کربلای ۴، در نامه ای از آیت الله خمینی پرسیده است: “وقتی بعضی از افراد سابقه دار و متعهد از مسئولین سپاه می آیند و می گویند به داد سپاه برسید که سپاه در حال احتضار است، جواب آنان چیست؟” وی افزوده است: “اگر مرجعی قاطع برای بررسی خطاها و ضعف ها و تقصیرات منجر به شکست های پی در پی در دو سال اخیر در جبهه ها وجود داشت و برای جان هزاران جوان که مفت و در اثر بی احتیاطی ها از دست می روند ارزش قائل بودیم اوضاع جنگ و جبهه ها بهتر از حال بود.”

محسن رضایی در اسفند ۱۳۸۹، در اشاره ای جداگانه به مخالفان فرماندهی ارشد سپاه می گوید: “چون عملیات‌های بعد از فتح خرمشهر مثل رمضان، والفجر مقدماتی، والفجر۱ و خیبر به نتایج مطلوبی نرسیده بود، لذا بین برخی از فرماندهان همچون شهید رستگار و شهید بهمنی [دو تن از فرماندهان معترض سپاه که در عملیات بدر کشته شدند] ابهاماتی به‏وجود آمده بود که باید به همین سبک به جنگ ادامه دهیم یا سبک دیگری را انتخاب کنیم. بنابراین اعتراضاتی در سپاه تهران شکل گرفت که این اعتراضات عمدتا درباره نحوه ادامه عملیات‌ها بود.”

کتاب خاطرات سال ۱۳۶۳ اکبر هاشمی رفسنجانی، روایت های جزئی تری را از شدت مخالفت های داخلی با فرماندهی سپاه ارائه می کند. این کتاب، به عنوان نمونه در ۲۷ آبان ماه از گزارش فضل الله محلاتی نماینده آیت الله خمینی در سپاه در مورد “موج مخالفت با فرماندهی سپاه” حکایت دارد، و در ۱ آذر از درخواست محسن رضایی برای “برخورد خشن تر و تنبیه مخالفان” فرماندهی خبر می دهد.

خیلی برای ما راحت شده که ۳۰۰ تا جنازه رو توی عملیات بذاریم وسط معرکه بیاییم عقب. کار کردن [برنامه ریزی] قبل از عملیات خیلی سخت شده، ولی تلفات دادن در داخل عملیات خیلی ساده شده… هزار تا، دو هزار تا، سه هزار تا، اصلا انگار نه انگار. اگر فردا هم بهمون بگن صد هزار تا، مثل اینکه عددها دیگه، یک با هزار دیگه فرقی نداره… تخریبچی [پاکسازی کننده میدان مین] اومده می گه آقا، یه گردانی رو معبر کنار دستش [رو] باز کردیم، به فرمانده گردان می گیم آقا، معبر [پاکسازی شده از مین] ۳۰۰ متر دست چپه، بیار نیروهات رو از دست چپ، از تو معبر میدان مین ببر. اومده به بچه ها می گه کی داوطلبه بره رو میدان مین؟… من خودم جوابی ندارم برای این [روش] روز قیامت بدم. اگه برادرا جواب دارن، خوش به حالشون
حسن باقری، از فرماندهان جنگ، که در ۱۳۶۱ در فکه کشته شد

در سالگرد شروع جنگ ایران و عراق، شبکه یک تلویزیون ایران برای اولین بار سخنرانی غلامحسین افشردی، معروف به حسن باقری، از فرماندهان معروف جنگ را پخش کرد که در جمع تعدادی از همسنگران خود، از نحوه مدیریت جنگ انتقاد می کرد. وی، که در بهمن ۱۳۶۱ در فکه کشته شد و آن قدر زنده نماند تا شاهد روزهای بدتر دو سال پایانی جنگ باشد، ظاهرا سخنرانی خود را پس از عملیات رمضان بیان کرده بود که نخستین عملیات ناکام ایران به سمت بصره محسوب می شد.

حسن باقری در جریان این سخنرانی می گوید: “خیلی برای ما راحت شده که ۳۰۰ تا جنازه رو توی عملیات بذاریم وسط معرکه بیاییم عقب. کار کردن [برنامه ریزی] قبل از عملیات خیلی سخت شده، ولی تلفات دادن در داخل عملیات خیلی ساده شده. هیچ به روی خودمون هم نمیاریم.”

او به تلخی گلایه می کند: “اول جنگ بچه های تبریز تو دهلاویه ۷۰ تا شهید دادن، خدا شاهده همه تنشون می لرزید. حالا، هزار تا، دو هزار تا، سه هزار تا، اصلا انگار نه انگار. اگر فردا هم بهمون بگن صد هزار تا، مثل اینکه عددها دیگه، یک با هزار دیگه فرقی نداره.”

این فرمانده لشکر، در ادامه خاطره ای عجیب را نقل می کند که حکایت دارد: “تخریبچی [پاکسازی کننده میدان مین] اومده می گه آقا، یه گردانی رو معبر کنار دستش [رو] باز کردیم. به فرمانده گردان می گیم آقا، معبر [پاکسازی شده از مین] ۳۰۰ متر دست چپه، بیار نیروهات رو از دست چپ، از تو معبر میدان مین ببر. اومده به بچه ها می گه کی داوطلبه بره رو میدان مین؟”

حسن باقری هشدار می دهد: “من خودم جوابی ندارم برای این [روش] روز قیامت بدم. اگه برادرا جواب دارن، خوش به حالشون.”