اخبار

رادیوفردا: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم به خواست علی خامنه‌ای٬ رهبر جمهوری اسلامی نقش نظارتی پیدا کرده و به طور غیررسمی به یکی از نهادهای ناظر بر عملکرد دولت یازدهم تبدیل شده است.

این در حالی است که پیش‌تر از این تشکیلات سیاسی-مذهبی روحانی بیشتر در جریان انتخابات آن هم در قالب صدور بیانیه و مذاکرات پشت پرده برای تهیه فهرست انتخاباتی محافظه‌کاران نامی به میان می‌آمد.

اما این جامعه در طول کمتر از یک سال٬ نه تنها چند نامه برای حسن روحانی فرستاده٬ که محمود علوی وزیر اطلاعات٬ عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور و علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی را احضار و در جلسات خصوصی درباره موضوعات مختلف داخلی و خارجی از آنها توضیح خواسته است.

در تازه‌ترین واکنش‌های این جامعه نسبت به عملکرد دولت روحانی نیز محمد یزدی٬ دبیر جامعه مدرسین و محمدرضا آشتیانی یکی از اعضای آن به طور مستقیم به عملکرد فرهنگی دولت یازدهم انتقاد کرده‌اند.

هشدارهای علنی یزدی به روحانی و برخی اعضای کابینه در حالی صورت می‌گیرد که پیش از این اخباری مبنی بر دستور خامنه‌ای به جامعه مدرسین به منظور بازخواست اعضای دولت منتشر شده بود.

مرتضی مقتدایی، دبیر شورای عالی حوزه‌های علمیه دی ماه سال جاری گفته بود رهبر جمهوری اسلامی از اعضای این جامعه خواسته با احضار وزرای دولت یازدهم از آنها درباره سیاست‌ها٬ تصمیم‌ها و اقدامات خود توضیح بخواهند.

به گفته وی رهبر جمهوری اسلامی همچنین خواسته که جامعه مدرسین در صورت «کوتاهی» مسئولان به آنها تذکر دهند.

شکستن سکوت٬ تذکر رسمی و رویارویی علنی

با سخنان اخیر محمد یزدی خطاب به حسن روحانی و علی جنتی٬ فاز جدید انتقادهای جامعه مدرسین به دولت آغاز شده است.

جامعه مدرسين در تیر ماه سال جاری از ارسال چند تذکر «محرمانه» و «فوق محرمانه» به رئيس جمهوری خبر داده و تهدید کرده بود در صورتی که روحانی به اين تذکر‌ها بی‌اعتنايی کند٬ امکان دارد این جامعه تذکر‌های خود را «رسمی» کرده و احتمال رویارویی‌اش با دولت يازدهم نيز وجود دارد.

با این که جزئیات این تذکرها علنی نشده٬ اما به نظر می‌رسد موضوعات فرهنگی یکی از محورهای اصلی انتقادهای این نهاد محافظه‌کار روحانیت به دولت باشد.

آقای یزدی در موضع‌گیری‌ اخیر خود علیه برخی فعالیت‌های دولت گفته حسن روحانی باید مراقب سخنان خود باشد و علی جنتی هم که با استفاده از «رانت» پدرش احمد جنتی به وزارت رسیده٬ تلاش کند «رانت» دبیر شورای نگهبان را از بین نبرد.

هشدار صریح یزدی به روحانی مبنی بر این که باید بداند اعتماد مردم به وی تنها با تنفیذ علی خامنه‌ای «مشروعیت» پیدا کرده و با ادامه روش فعلی٬ «بخش عمده‌ای» از جامعه را از دست خواهد داد را می‌توان در قالب «رسمی‌» کردن تذکرهای جامعه مدرسین حوزه علمیه به رئیس جمهوری تلقی کرد.

اما در برخورد دبیر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با عملکرد علی جنتی و وزارت ارشاد علاوه بر «رسمی‌» شدن تذکرها٬ نشانه‌هایی از «رویارویی» نیز دیده می‌شود.

محمد یزدی در سخنانش به صراحت گفته موسیقی و ترویج آن و تک‌خوانی زنان در اسلام «حرام» است و علی جنتی نمی‌تواند در این زمینه موارد «شبهه‌» را تشخیص دهد.

اشاره وی به سخنان چندی پیش وزیر ارشاد است که پس از انتقادهای برخی مراجع و محافظه‌کاران تندرو به فعالیت‌های این وزارتخانه در حوزه موسیقی گفته بود «یک فقیهی اگر بخواهد واقعا نظر بدهد باید هم فقه اسلامی را خوب بشناسد و موسیقی را هم بشناسد تا بتواند حکم آن را صادر کند.»

وزیر ارشاد با تمجید از موسیقی عرفانی٬ در سخنانی غیرمستقیم خطاب به برخی مراجع و روحانیون افزوده بود این وزارتخانه در اقدامات خود نظریات فقهی آنها را مدنظر ندارد و «ملاک» آن در زمینه موسیقی نظرات علی خامنه‌ای در جایگاه «مرجع تقلید»٬ «رهبر انقلاب» و «شخصی آشنا با مباحث هنری» است.

جنتی در اظهارات جنجالی دیگری درباره اینکه آیا تکخوانی زنان حرام است یا حلال نیز گفته بود «این بحث دیگری دارد که باید در جای خود در خصوص آن صحبت کرد.»

سخنان دوپهلوی وزیر ارشاد درباره تک‌خوانی زنان در حالی مطرح شده که شماری از مراجع تقلید از جمله ناصر مکارم شیرازی٬ جعفر سبحانی٬ حسین نوری همدانی و محمدعلی علوی گرگانی درباره حمایت برخی مقام‌های ارشاد از تک‌خوانی زنان انتقاد کرده بودند.

دبیر جامعه مدرسین نیز پس از مدت‌ها سکوت در هشداری جدی به علی جنتی گفته «اگر به وظیفه‌تان عمل نکردید منتظر حمایت نباشید٬ بلکه منتظر مخالفت باشید و بدانید با راهی که پیش گرفته‌اید فردا پس فردا اگر مراجع علیه شما چیزی بگویند در آینده هم نمی‌توانید زندگی درستی داشته باشید.»

آقای یزدی توضیح بیشتری درباره مشکلات آتی زندگی علی جنتی در صورت افزایش انتقاد مراجع تقلید از وی نداده است.

به نظر می‌رسد جامعه مدرسین حوزه علمیه قم علاوه بر ورود به فاز تذکر رسمی و علنی٬ برخی بازوها و نمایندگان خود در سایر نهادها را نیز برای افزایش فشار به دولت فعال کرده است.

اظهارات انتقادی محمدرضا آشتیانی٬ نماینده مجلس و عضو این جامعه مبنی بر افزایش احتمال استیضاح علی جنتی را می‌توان در همین زمینه ارزیابی کرد.

ناکارآمدی کمیته «تعامل» با روحانیت

احضار مقام‌های دولتی به قم و افزایش انتقاد روحانیون از عملکرد کابینه در حالی صورت می‌گیرد که وزرا و مسئولان دولتی از زمان در اختیار گرفتن قوه مجریه از سوی حسن روحانی به طور میانگین هر هفته با سفر به قم٬ مراجع تقلید و روحانیون بلند‌پایه را در جریان برنامه‌های خود قرار داده‌اند.

مهرماه سال جاری و بدنبال افزایش انتقاد‌ برخی روحانیون از عملکرد دولت یازدهم٬ رئیس جمهوری اقدام به راه‌اندازی کار‌گروهی برای افزایش «تعامل» با مراجع به خصوص جامعه مدرسین حوزه علمیه قم کرد.

قرار بود این کارگروه «دغدغه‌های» مراجع تقلید و اعضای جامعه مدرسین در حوزه‌ فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی را کاهش دهد.

اما ادامه هشدارها و انتقادهای مراجع و نیز علنی‌شدن تذکرهای جامعه مدرسین به عملکرد رئیس جمهوری و دولت حاکی از ناکارآمدی کمیته «تعامل» دولت با روحانیون است.

با این حال اعضای بلندپایه کابینه و نیز شخص روحانی زیربار این ناکارآمدی نمی‌روند و افراد و جریان‌های «منحرف» را به تلاش برای فاصله‌انداختن میان دولت و روحانیت و نیز ارسال اطلاعات «غلط» برای قم محکوم می‌کنند.

رادیوفردا: مرضيه افخم، سخنگوی وزارت امور خارجه ايران روز یکشنبه ۲۶ بهمن ماه گزارش روزنامه آمريکايی وال استريت جورنال ، درباره نامه علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی به باراک اوباما، رئيس جمهوری آمريکا را تکذيب کرده است.

به گزارش واحد مرکزی خبر، سخنگوی وزارت خارجه ايران گزارش وال استريت جورنال را «يک بازی رسانه ای غير حرفه ای» توصيف کرده است .

وال استريت جورنال روز جمعه ۲۴ بهمن ماه گزارش داده بود که علی خامنه ای به نامه باراک اوباما پاسخ داده و به وی نامه‌ای محرمانه نوشته است.

وال استريت جورنال به نقل از يک ديپلمات ايرانی که نامش فاش نشده، نوشته بود که علی خامنه‌ای در پاسخ به نامه باراک اوباما در ماه اکتبر (مهرماه) طی هفته‌های اخير به رييس جمهوری آمريکا نامه نوشته است.

اين ديپلمات ايرانی گفته بود که نامه علی خامنه ای به باراک اوباما «محترمانه» بوده ولی در آن تعهدی برای همکاری پذيرفته نشده است.

اين در حالی است که مرضيه افخم روز يکشنبه گفته است:« نامه نگاری رئيس جمهور آمريکا دارای سابقه بوده که در برخی موارد نيز به اين نامه ها پاسخ داده شده است.»

سخنگوی وزارت امور خارجه ايران ادامه داده است:« هيچگونه نامه جديدی مطرح نيست.»

در همين زمينه، يدالله جوانی، معاون سياسی سابق و مشاور فعلی نماينده «ولی فقيه» در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز يکشنبه گفته است که به نامه‌های رئيس جمهوری آمريکا به رهبر جمهوری اسلامی پاسخ «محترمانه، معقول و منطقی» داده شده‌است؛ وی اشاره‌ای به تعداد اين نامه‌ها نکرده است.

رادیوفردا: اکبر هاشمی رفسنجانی، رييس مجمع تشخيص مصلحت، در گفت وگو با روزنامه جمهوری اسلامی به پرسش هايی در خصوص وظايف مجلس خبرگان رهبری و نظارت بر رهبر و همچنين اقدامات «افراطی ها» در ايران پاسخ داده است.

اکبر هاشمی رفسنجانی در اين مصاحبه که بخش دوم ان روز يکشنبه ۲۶ بهمن منتشر شده است در خصوص آينده رهبر جمهوری اسلامی پس از مرگ علی خامنه ای، رهبر کنونی ايران، با توجه به قانون اساسی گفته است: «من می‌گويم کاری که کرديم، در زمان خودش کار درستی بود. اينکه به دست چه کسی می‌افتد، يک نگرانی برحق است. امّا اگر اشکالی هست، در عملکرد خبرگان است. اگر خبرگان به وظيفه خودشان درست عمل کنند، در صورت نبودن يک فرد مناسب حتماً می‌توانند شورايی کنند. چون قانون شورا شدن هم باز است.»

رييس مجمع تشخيص مصلحت اضافه کرده است:« شايد در آينده بدون شورا نتوانند کار درستی انجام بدهند. البته اين کار تا حدودی به مردم هم بر می‌گردد، چون اگر مردم نمايندگان خود را درست انتخاب کنند، می‌توان اميدوار بود. اتفاق بد در مجلس و هر جای ديگر که مردم بد انتخاب کنند، می‌افتد. در دنيا هم می‌افتد. اصلاً شما جايی را پيدا نمی‌کنيد که در عبور از همه گردنه‌های مشکل، کاملاً درست عمل کرده باشند.»

قرار است انتخابات پنجمين مجلس خبرگان رهبری در اسفند ۱۳۹۴ همزمان با انتخابات مجلس دهم برگزار شود.

درحالی اکبر هاشمی از نقش مردم در انتخابات آینده مجلس خبرگان رهبری صحبت کرده است که در ماه های اخیر و در حالی که يک سال به انتخابات مجلس خبرگان رهبری در ايران مانده است، برخی از روحانيون محافظه کار و نزديکان علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، درباره تلاش اصلاح طلبان و افراد نزديک به اکبر هاشمی رفسنجانی برای حضور در انتخابات آينده مجلس خبرگان هشدار داده‌اند.

احمد جنتی، دبير شورای نگهبان ايران، روز جمعه، ۱۹ دی‌ماه با هشدار در باره «شورایی شدن رهبری» گفته بود، «برخی به فکر قبضه کردن مجلس خبرگان رهبری هستند.»

وی ضافه کرده بود که «دشمنان» می‌خواهند رهبری برای جمهوری اسلامی انتخاب شود که مورد تاييد آن‌ها نيز باشد.

احمد خاتمی،  امام جمعه موقت تهران و  عضو هيات رئيسه مجلس خبرگان رهبری، نیز دو روز پیش گفته بود، اصلاح‌طلبان موفق به تشکيل يک اقليت قدرتمند در دوره بعدی اين مجلس نخواهند شد و اين مجلس به گفته او «ولايی» خواهد ماند.

«سازمان‌های زير نظر رهبری»

اکبر هاشمی رفسنجانی همچنین در خصوص وظايف خبرگان رهبری و نظارت بر زير مجموعه رهبر نيز گفته است:«اگر به قوانين خبرگان عمل کنيم، هيچ مشکلی نداريم و بن‌بستی در کار نيست. خبرگان قانونی گذراندند که هر يک سازمان‌های زير نظر رهبری که از آنها خواسته شده بايد در هر اجلاس گزارش بدهند و ده سوال از آنها بشود و جواب بدهند.»

وی اضافه کرده است:« رهبری هم اشکالی به آن نگرفتند. بعد‌ها دعوت کرديم که بيايند. مثلاً گفتيم که رئيس سازمان صداوسيما بيايد. بعد از مدتی گفتند که ما نمی‌آييم. به همه گفتيم که بيايند که هيچ کدام نيامدند. در آخر يک مورد آسان پيدا کرديم و گفتيم که رئيس شورای سياست‌گذاری ائمه جمعه بيايد. در ابتدا همه خوشحال می‌شدند، اما وقتی موعد می‌شد، نمی‌آمدند. »

«نهاد ولايت فقيه» و گستردگی حوزه اختیارات ان در  نظام جمهوری اسلامی باعث شده است  تا جایگاه ویژه ای در ساختار سیاسی ایران برخوردار  باشد. و بهمین دلیل مسایل پیرامون با حساسیت جناح داخل نظام ایران پیگیری می شود.

دیدگاه اکبر هاشمی در خصوص جایگاه ولی فقیه در مقابل دیگاه کسانی چون محمدتقی مصباح یزدی، از اعضای مجلس خبرگان، قرار دارد که معتقدند ولی فقيه از جانب خدا «نصب» می شود و تنها وظيفه مجلس خبرگان کشف اين فرد و اعلام آن به مردم است.

حال آنکه هاشمی رفسنجانی پیشتر در سال ۱۳۸۶ در گفت وگو با مجله حکومت اسلامی بر «انتصابی بودن» رهبر به جای ««اکتشافی بودن» تاکيد کرده و از امکان بروز خطا در انتخاب رهبر توسط اعضای خبرگان سخن گفته بود.

« راه خروج قانون اساسی»

اکبر هاشمی رفسنجانی در بخش دیگری از این مصاحبه گفته است:« الان راه خروج قانون اساسی هم هست و می‌توانيم همه اصولی را که مردم فکر می‌کنند مزاحم است، حذف کنيم. يعنی اين هست و راهش هم خيلی روشن است که از اين راه می‌توانيم، انجام بدهيم. »

رییس مجمع تشخیص مصلحت همچنین در این مصاحبه به نقش افراطيون در ايران پرداخته و گفته است:«اگر ما افراطی‌های کشورمان را مهار نمی‌کرديم، بعضی‌ها از تکفيری‌ها کم نداشتند. چون داعيه حکومت جهانی داشتيم، بعضی‌ها برای خودشان رسالت می‌دانستند که کارهای افراطی کنند. خداوند رحم کرد و جنگ آن‌گونه تمام شد.»

وی اضافه کرده است:« بعد از جنگ اعتدال را سياست کشور قرار داديم و ارتباطمان را با دنيا طبيعی کرديم و کشورمان را ساختيم. افکارمان را متوجه مشکلات اقتصادی ناشی از انقلاب و جنگ کرديم. البته می‌دانيم کسانی که مخلص هستند، خيلی چيزها را نمی‌پسنديد. »

دویچه‌وله: دو روز پس از گزارش وال استریت ژورنال درباره “پاسخ محرمانه” خامنه‌ای به نامه اوباما، یک مقام سپاه پاسداران ایران این خبر را تایید کرد و گفت، اوباما مکاتباتی با مقام‌های ایرانی از جمله آیت‌الله خامنه‌ای داشته است.

سردار یدالله جوانی، مشاور نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران شامگاه شنبه (۲۵ بهمن/ ۱۴ فوریه) در گفت‌وگو با شبکه العالم، تلویزیون عرب‌زبان وابسته به حکومت ایران تایید کرد که رئیس‌جمهور آمریکا مکاتباتی را با رهبران جمهوری اسلامی، به خصوص آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران داشته است.

این مقام سپاه افزود: «به این مکاتبات پاسخ داده شده و همان‌گونه که اشاره شده این پاسخ‌ها محترمانه و معقول و منطقی است.»

روزنامه “وال استریت ژورنال” روز جمعه (۲۴ بهمن/۱۳ فوریه) به نقل از یک دیپلمات ایرانی نوشت که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در نامه‌ای محرمانه به نامه باراک اوباما پاسخ داده است. این دیپلمات که نخواسته نامش فاش شود می‌گوید پاسخ رهبر جمهوری اسلامی “محترمانه” اما فاقد هرگونه تعهدی بوده است.

سردار جوانی در این گفت‌وگو یادآوری کرده که قبلا خود خامنه‌ای نیز به این نامه‌نگاری اشاره کرده بود. او گفت: «مقام معظم رهبری هم در زمانی که بیمارستان بودند موقع ترخیص به این موضوع اشاره‌ای کردند و ممکن است که بعدا در قالب نامه هم آن را به نگارش در آورده باشند.»

علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز حدود دو ماه پیش تبادل نامه میان اوباما و خامنه‌ای را تایید کرده و گفته بود: «این اولین نامه نبوده است، اوباما نامه‌نگاری‌های متعددی انجام داده که برخی از آنها را پاسخ گرفته و برخی را پاسخ نگرفته است. این‌بار پاسخ ارسال شد. بیشتر این نامه‌ها مربوط به مساله هسته‌ای بود.»

سردار جوانی ادعا کرده که نامه‌نویسی باراک اوباما به علی خامنه‌ای ناشی از “مشکلاتی” است که آمریکایی‌ها در منطقه به آن دچار شده‌اند و “رهایی از آن را در همکاری و تعامل با جمهوری اسلامی ایران می‌دانند.”

جوانی افزود: «آمریکایی‌ها در منطقه مشکلات زیادی دارند که یکی از آن‌ها همین گروه‌های خودساخته تروریستی است که از یک طرف می‌خواهند با ناآرام کردن منطقه بهانه حضور در آن را داشته باشند و بر روند بیداری اسلامی و جمهوری اسلامی اعمال فشار کنند و هم از طرفی می‌خواهند که تروریست‌ها تحت کنترل خودشان باشند و وقتی که برخی از تهدیدهای این گروه‌ها آشکار شد بحث ائتلاف ضد داعش را مطرح کردند و خواستند با جمهوری اسلامی همکاری کنند و در همین زمینه هم درخواست ارسال کردند.»

روابط سیاسی ایران و آمریکا از سال ۱۹۸۰ قطع است. کوشش‌های بیل کلینتون، رئیس جمهور وقت آمریکا در سال‌های ۱۹۹۷-۹۸ برای شکستن یخ مناسبات دو کشور پاسخ مناسبی از سوی ایران نیافت. در آن زمان محمد خاتمی رئیس جمهور ایران بود. گفت‌وگوی تلفنی ۱۵ دقیقه‌ای باراک اوباما و حسن روحانی در اواخر سپتامبر ۲۰۱۳ نخستین تماس رسمی میان مقام‌های دو کشور پس از تحولات موسوم به “انقلاب اسلامی” در سال ۱۹۷۹ در ایران بود.

باراک اوباما پیش از ورود به کاخ ریاست جمهوری از در پیش گرفتن سیاست گفت‌وگو با ایران صحبت کرده بود، اما این سیاست تا پایان ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد عملی نشد. با انتخاب حسن روحانی به ریاست جمهوری ایران، تماس‌های رسمی دو کشور در چارچوب مذاکرات هسته‌ای آغاز شد.

رادیوفردا: روزنامه آمریکایی وال استريت جورنال روز جمعه ۲۴ بهمن ماه گزارش داده است که علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی به نامه باراک اوباما، رییس جمهوری آمریکا پاسخ داده و به وی نامه‌ای محرمانه نوشته است.

وال استريت جورنال به نقل از یک دیپلمات ايرانی که نامش فاش نشده، نوشته است که علی خامنه‌ای در پاسخ به نامه باراک اوباما در ماه اکتبر (مهرماه) طی هفته‌های اخير به رییس جمهوری آمریکا نامه نوشته است.

وال استریت جورنال به نقل از دیپلمات‌ها نوشته است که باراک اوباما در نامه خود به علی خامنه‌ای از احتمال همکاری تهران و واشینگتن در مبارزه علیه شبه نظامیان گروه حکومت اسلامی (داعش) در صورت توافق بر سر مساله هسته ای ایران سخن گفته بود.

طبق این گزارش این دیپلمات ایرانی گفته است که نامه علی خامنه ای به باراک اوباما «محترمانه» بوده ولی در آن تعهدی برای همکاری پذیرفته نشده است.

به گزارش وال استریت جورنال کاخ سفید از تایید یا رد گزارش درباره نامه رهبر ایران به رییس جمهوری آمریکا خودداری کرده است.

وال استریت جورنال به جزئیات بیشتری از نامه رهبر ایران به رییس جمهوری آمریکا اشاره نکرده است.

رهبر جمهوری اسلامی هفته گذشته با اشاره به توافق احتمالی ايران و قدرت‌های جهانی بر سر برنامه هسته‌ای تهران، گفت بود که با توافق «خوب» موافق است.

این در حالی است که مذاکرات مقامات ایران و آمریکا برای حل مناقشه هسته‌ای جمهوری اسلامی و احتمال توافق در این زمینه، واکنش اسرائیل را درپی داشته است.

بنيامين نتانياهو، نخست وزير اسرائيل ، روز يکشنبه ۸ فوريه (۱۸ بهمن) گفته بود، جان کری، وزير امور خارجه آمريکا و محمد جواد ظريف، وزيرامور خارجه ايران گفته‌اند که می‌کوشند تا چارچوب کلی توافق هسته ای با ايران را تا ماه مارس (اوايل فروردين) آماده کنند.

نخست وزير اسرائيل اضافه کرده بود، اين ما را وامی‌دارد تا تلاش های اضطراری خود برای جلوگیری از اين «توافق بد و خطرناک» تسريع کنيم.

بنيامين نتانياهو تصريح کرده بود که اسرائيل از هيچ اقدامی عليه توافق «بد و خطرناک» با ايران کوتاهی نخواهد کرد.

ايران و آمريکا، بريتانيا، فرانسه، روسيه، چين و آلمان، کشورهای عضو گروه ۱+۵، در ماه نوامبر سال ۲۰۱۳ در ژنو به يک توافق موقت برای حل مناقشه هسته ای ايران دست يافتند. از آن زمان تاکنون دو طرف در حال مذاکره برای دستيابی به يک توافق نهايی هستند.

ايران و گروه ۱+۵ از زمان توافق موقت ژنو در نوامبر ۲۰۱۳ تاکنون دوبار مهلت دستيابی به توافق را تمديد کرده اند. اکنون مهلت برای دست يابی به توافق ماه ژوئن تعيين شده است و قرار است تا۲۴ ماه مارس ايران و گروه ۱+۵ به توافقی سياسی در اين زمينه دستيابند.

خودنویس: اگر به من بگویند دهه‌ی شصتِ ایران را در یک تصویر خلاصه کن بی‌درنگ تصویر بالا را پیش می‌کشم، چرا که تقریبا هرآنچه که مشخصه‌ی آن دوران است را در خود دارد.

خمینی بعد از اینکه در بهمن‌ماه ۱۳۵۷ به ایران بازگشت و مدتی بین قم و تهران در رفت و آمد بود تا محلی برای سکنای دائمی بگزیند، در نهایت روستای خوش آب و هوای جماران در شمال تهران را انتخاب کرد، و هوادارانش در آنجا برای وی خانه‌ای محقر و حسینه‌ای کوچک ساختند که بلافاصله تبدیل به مرکزِ صدورِ اوامر و گرفتنِ تصمیماتِ مهمِ کشوری شد. از آنجایی که خمینی برای کسب و حفظِ قدرت در درجه اول به کاریزمای وحشتناکش – و نه به زرق و برقِ نظامی/اقتصادی – تکیه داشت، برایش چندان فرقی نمی‌کرد که کجا باشد، و هر جا که بود همانجا «مرکزیت» پیدا می‌کرد؛ و اصولا دهات‌نشینی‌اش – بگیرید «کوخ‌نشینی» – یکی از کارهایی بود که به کاریزمایش می‌افزود.

اینجا حسینیه جماران است، هنگامی که هنوز کامل ساخته نشده بود. دیوارها و سقف و سکو هنوز آجری هستند و روکشِ گچ‌کاری و رنگ و موزاییک‌کاری ندارند. بعدا هم که حسینیه تکمیل شد البته تفاوتِ چندانی با این تصویر نکرد، و اصولا همیشه شکلِ خانه‌خرابه بود. این هم قسمتی از «پرفورمانس» (performance) مستضعفانه‌ی خمینی بود که اعقابش با کاخ‌نشینی و تجمل‌پرستی آن را قدم به قدم در چشمِ خلق نقض کردند به طوری که امروز شعارهای مستضعف‌پرستانه‌ی جمهوری اسلامی هیچ محلی از اعراب ندارد و فقط برای خندیدنِ تلخ خوب است. در روزگاری که تلویزیون دو کانال بیشتر نداشت، و یک کانالش نصفِ‌روز بود و آن یکی هم فقط صبح و شب برنامه پخش می‌کرد، تصویرِ این حسینیه‌ی نمادین مدام از تلویزیون پخش می‌شد؛ و بدین ترتیب هر کجا که می‌رفتی این تصویر جلوی چشمت و توی کله‌ات بود:

پیرمردی هیبت‌مند و دُژَم با ریشِ سفیدِ بلند و ابروهای پهنِ ترسناک، پیچیده در عمامه‌ی مشکی و پوشیده در عبای شکلاتی، که بالای سکویی ساده با ریل‌گاردِ جوشکاری‌شده‌ی کوتاهی نشسته بود و با لهجه‌‌ی عجیب و غریبِ شبهِ‌دهاتی که دستورزبانِ «استاندارد» را به سُخره می‌گرفت – که این هم به نظرم قسمتی از بازیِ کاریزماتیک‌اش بود – مدام تحکم می‌کرد و به این و به آن بد و بیراه می‌گفت (تصویرِ کاملِ «پدرسالار»)؛ و پشتِ سرش همیشه عده‌ای از خواصِ ریش و پشم‌دار – با یک «استثنا»ی مهم – و عمدتا تیره‌پوش، مظلوم و دست‌به‌سینه، ایستاده یا نشسته بودند، که در عمل عواملِ فتنه بودند و آتش می‌سوزاندند (در این عکس فقط صادق قطب‌زاده‌ی شیش‌تیغ و کراواتی – که بعدا معدوم شد – پشت سرش نشسته. بعدا این افراد به مقتضای حال تغییر می‌کردند و کم و زیاد می‌شدند، اما «احمدِ گریان» – که او هم بلافاصله پس از مرگ خمینی به «یادگار امام» تبدیل شد – معمولا پای ثابت بود.)؛ و سپاهی‌های با ریشِ چرک و اصلاح‌نشده و خط نیفتاده و با لباسِ یشمی/زیتونیِ بدفرمی که معمولا به تن‌شان زار می‌زد و آن را از ناحیه‌ی کمر سفت با فانوسقه می‌بستند و آرمِ سپاه – مُشتی که کلاشینکف را فشرده و آیه‌ای از قرآن مبنی بر سرکوبِ مخالفان با زور شعارِ اصلی‌اش است – که روی سینه‌شان می‌چسباندند و از اول تا آخرِ سخنرانی دست‌به‌سینه سیخکی رو به جمعیت می‌ایستادند تا از یک طرف جان‌نثاری‌شان به امام را ثابت کنند و از طرف دیگر مراقبِ او باشند؛ و جماعتِ بی‌اختیاری که به هر کلامِ و حرکتِ رهبر با یکدستیِ بع‌بع‌مانندی پاسخ می‌گفتند، و معمولا هم فقط گریه می‌کردند (که باعث شد آخرش آن جوکِ معروف را برایش دربیاورند که «خَفَه! شاید این دَفَه خندَه‌دار باشَه!»).

آن وسط یک وزیر شعاری هم بود که چون در بین جماعت می‌نشست و ظاهرا «از مردم» بود معمولا پیدا نبود، ولی با همان ناپیدایی و کم‌پیدایی‌اش کارش خیلی مهم بود، چون مدام جماعت را به شعار دادن به نفعِ خمینی و بر ضدِ مخالفانش تحریک می‌کرد. آنچه ظاهرا در این تصویر «غایب» (absent) و در حقیقت مستتر بود البته سرکوب و کشتارِ تیپیکِ دهه شصت بود، که در کلامِ خمینی («با اینها با شدت رفتار کنند»؛ «اینها منافق هستند»؛ «معاندین را امان‌شان ندهید»؛ «شیطان بزرگ»؛ و…) نمود می‌یافت. و چنین بود «دوران طلایی امام»، که عده‌ای مدتهاست اصرار دارند برای بهبودِ وضعیتِ ایران باید به آن بازگشت. این دورانِ طلایی البته اگر برای خیلی‌ها آب نداشت برای بعضی‌ها نان داشت، و همانها هم هستند که امروز نمی‌گذارند ایران قدمِ بنیادین را به سوی دموکراسی بردارد، و با دودوزه‌بازی‌های زشت‌ و نابکارانه‌شان چوب لای چرخِ انقلاب و تغییرِ رژیم می‌گذارند. این در حالی است که برای نجاتِ ایران از نابودیِ محتوم باید از تمامیِ مراحلِ جمهوری اسلامی گذشت، و «دوران طلایی امام» بی‌شک یکی از فجیع‌ترین و ضدانسانی‌ترینِ این مراحل می‌باشد.

دویچه‌وله: به گفته روحانی ایران در مذاکرات هسته‌ای انعطاف کافی داشته و حالا نوبت طرف مقابل است. برخی مسئولان نیز به مخالفت خامنه‌ای با توافق دو مرحله‌ای پرداخته‌اندکه شبیه موضع‌گیرهای دو ماه گذشته “رجانیوز” است.

رئیس جمهوری اسلامی ایران حسن روحانی روز سه‌شنبه، ۲۱ بهمن از دو مناسب مختلف استفاده کرد تا انتظارات جمهوری اسلامی از طرف‌های مذاکره هسته‌ای با ایران را به گوش آن‌ها برساند.

روحانی صبح سه‌شنبه در دیدار با اجیت کومار‌دوال، مشاورعالی امنیت‌ملی هندوستان گفت، ایران مذاکرات هسته‌ای با ۱+۵ را با جدیت دنبال می‌کند و به رغم پیشرفت‌هایی که حاصل شده، دو طرف هنوز تا رسیدن به توافق نهایی فاصله دارند.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری، روحانی گفت: «ایران گام‌های لازم را برداشته و اکنون نوبت طرف مقابل است که فرصت را مغتنم بشمارد.»

روحانی: نوبت انعطاف طرف مقابل است

رئیس دولت یازدهم عصر همین روز نیز، در دیدار با سفیران و رئیسان نمایندگی‌های خارجی مقیم تهران، با بیان این که ایران در ماه‌های گذشته و در مذاکرات هسته‌ای انعطاف لازم را از خود نشان داده، ابراز امیدواری کرد: «طرف مذاکراتی ما هم اراده سیاسی لازم را برای حل و فصل این موضوع بیش از گذشته از خود نشان دهد.»

دو روز پیش‌تر رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای پس از مدت‌ها سکوت درباره مذاکرات هسته‌ای اعلام کرد که با “توافقی که بتواند اجرا شود” موافقت می‌کند، اما با این پیشنهاد که ابتدا در مورد کلیات مذاکره و توافق شود و بعد درباره جزئیات، موافق نیست.

خامنه‌ای با تصریح بر این که این روش “بهانه‌گیری‌های پی در پی در جزئیات” را به همراه خواهد داشت، گفت: «اگر توافقی انجام شود، باید در یک مرحله و در بردارنده کلیات و جزئیات، با یکدیگر باشد.»

رهبر جمهوری اسلامی در ادامه افزود: «مفاد این قرارداد نیز باید روشن، واضح و غیرقابل تفسیر و تأویل باشد و مفاد توافق نباید به گونه‌ای باشد که طرف مقابل که عادت به چانه‌زنی دارد، در قضایای مختلف بهانه‌جویی کند.»

ستایش طرفداران خامنه‌ای از سخنان او

با انتشار متن این سخنان که ۱۹ بهمن در دیدار با جمعی از فرماندهان و پرسنل نیروی هوایی ایراد شد، حامیان حکومت به شکل اغراق‌آمیزی به استقبال اظهارات خامنه‌ای رفتند و آن را “تغییر مختصات مذاکرات” خواندند.
علاء‌الدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت‌ملی و سیاست‌خارجی مجلس شورای اسلامی سخنان خامنه‌ای را بسیار دقیق و به‌هنگام توصیف کرد

علاء‌الدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت‌ملی و سیاست‌خارجی مجلس شورای اسلامی سخنان خامنه‌ای را “بسیار دقیق و به‌هنگام” توصیف کرد

علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس سخنان خامنه‌ای را “فرمایشات بسیار دقیق و به‌هنگام” توصیف کرده و گفته است: «با توجه به این‌که مذاکرات به مرحله حساسی رسیده، حتما نکات ظریف و هوشمندانه رهبر انقلاب در مورد مذاکرات راه‌گشای کشور و تیم مذاکره‌کننده ایرانی خواهد بود.»

پایگاه اطلاع‌رسانی مجلس شورای اسلامی در گزارش مفصلی به بازتاب دیدگاه ده‌ها نماینده مجلس پرداخته که سخنان خامنه‌ای را “الهام‌بخش”، “دقیق، شفاف، راهبردی” و روشن‌کننده “افق‌های پیش‌روی مذاکرات هسته‌ای” خوانده‌اند.

برخی از سایت‌های خبری، هم‌صدا با شماری از مسئولان ادعا می‌کنند اظهارات خامنه‌ای توطئه کشورهای غربی برای دو مرحله‌ای کردن توافق هسته‌ای را افشا کرد و این افشاگری بیانگر “اشراف” او بر مذاکرات و جزئیات آن است.
بیشتر بخوانید: احتمال “توافق سیاسی” در آخرین لحظات مذاکرات هسته‌ای

رجانیوز: ما اول آذر گفته بودیم

بحث دو مرحله‌ای بودن توافق نهایی هسته‌ای نه موضوع تازه‌ای است و نه توطئه‌ای پنهان که خامنه‌ای آن را کشف کرده باشد.
از زمانی که عدم امکان دست‌یافتن به توافق نهایی در مهلت تعیین شده (سوم آذر ۹۳) مشخص شد و دو طرف موافقت کردند این مهلت برای هفت ماه دیگر تمدید شود، موضوع دست‌یابی به یک توافق سیاسی تا دهم فروردین و حل کردن اختلاف‌های فنی تا ۹ تیر هم مطرح شده است.

آنچه در سخنان خامنه‌ای تازه می‌تواند باشد چرخش او به سوی تحلیل‌ها و موضع‌گیری‌های اصولگرایان تندرو است که از بیش از دو ماه و نیم پیش علیه چنین روندی فعال بوده‌اند.

پایگاه خبری “رجانیوز”، وابسته به جبهه پایداری و از بلندگوهای اصلی “دلواپسان” مذاکرات هسته‌ای، پس از سخنان خامنه‌ای با افتخار اعلام کرد که این سایت اول آذر سال جاری و در جریان مذاکرات ایران و ۱+۵ در وین به منظور دستیابی به توافق نهایی برای اولین بار “موضوع دو مرحله‌ای کردن توافق” را مطرح کرده است.

تکرار مطالب ارگان دلواپسان

در گزارشی که ۱۲ آذر ماه در “رجانیوز” منتشر شد، دو مرحله‌ای کردن مذاکرات “تله آمریکایی‌ها برای گرفتن بیشترین امتیاز” توصیف شده است.

در این گزارش آمده است: «این شیوه بر اساس یك برنامه‌ریزی و ریزنگری از سوی طرف مقابل است كه با به‌کارگیری واژه‌هایی با معانی غیرشفاف و کلی در بیانیه سیاسی، درصدد است هنگام پرداختن به جزییات، بیشترین امتیازات نانوشته را گرفته و بیشترین تعهدات را به طرف مقابل تحمیل کرده و آن را پای تفسیر خود از متن بگذارد.»

سایت خبری اصولگرایان تندرو، در مطلبی که ظاهرا به تفسیر سخنان خامنه‌ای اختصاص دارد، بخش‌هایی از پنج گزارش خود در دو ماه و نیم گذشته را منتشر کرده که در حقیقت آشکار می‌کند اظهارات خامنه‌ای دقیقا تکرار استدال‌های “رجانیوز” است.

“رجانیوز” آمریکا را متهم کرده بود که قصد دارد در مرحله اول توافق “سندی با عبارات کلی و تفسیرپذیر تنظیم” کند که بعدا به دلخواه آن‌ها قابل تفسیر باشد.

خامنه‌ای نیز خواستار توافق همزمان در کلیات و جزئیات و قراردادی “روشن، واضح و غیرقابل تفسیر” شده تا به گفته‌ی او مانع “چانه‌زنی و بهانه‌چویی” طرف مقابل باشد.

به رغم این هم‌نوایی با “دلواپسان”، خامنه‌ای در سخنرانی ۱۹ بهمن آمادگی خود را برای انجام عملی مانند پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و آتش‌بس با عراق توسط نخستین رهبر جمهوری اسلامی اعلام کرده است. خمینی این اقدام را به نوشیدن جام زهر تشبیه کرده بود.

عصرایران: آن گونه که جنابعالی از اخبار و روایات برداشت دارید، تمدن جدید به کلی باید از بین برود و مردم کوخ نشین بوده و یا برای همیشه در صحراها زندگی نمایند.
عصرایران – در پی برخی اظهارنظرهای تنگ نظرانه بعضی افراد در حوزه فرهنگ و هنر که خلاف دیدگاه فقهی بنیانگذار جمهوری اسلامی ، امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب است، بی مناسبت نیست ماجرای یک استفتاء معروف و نامه ای که یکی از روحانیون به حضرت امام(ره) نوشت و پاسخ واقعاً تاریخی امام (ره) را در آستانه سالروز پیروزی انقلاب اسلامی بازخوانی کنیم تا مشخص شود اسلام مد نظر امام راحل(ره) ، هرگز با مظاهر تمدن مخالفت نداشته است ، کما این که در نامه امام تصریح شده است که اگر با تنگ نظری به اسلام و جامعه اسلامی نگریسته شود، باید ” تمدن جدید به کلی باید از بین برود و مردم کوخ نشین بوده و یا برای همیشه در صحراها زندگی نمایند.”

متن استفتاء از حضرت امام خمینی(ره) در خصوص شطرنج و آلات موسیقی

1- از آنجا که آلات لهو و لعب استفاده های مشروع از قبیل نواختن سرودها را دارد، آیا خرید و فروش آن بی اشکال است
بسمه تعالی
خرید و فروش آلات مشترکه به قصد منافع محلله آن اشکال ندارد

2- اگر شطرنج آلات قمار بودن خود را به طور کلی از دست داده باشد و چون امرزه تنها به عنوان یک ورزش فکری از آن استفاده میشود، بازی با آن چه صورتی دارد؟
بسمه تعالی
بر فرض مذکور اگر برد و باختی دربین نباشد اشکال ندارد.

19/6/1367
صحیفه نور/ ج 21 ص 129

نامه اول مرحوم آیت الله قدیری به حضرت امام (ره) درباره این دو استفتاء

بسم الله الرحمن الرحیم

خدمت حضرت مستطاب آیت الله العظمی امام خمینی- مدّ ظلّه العالی

با عرض سلام و ادب و احترام، اخیرا دو استفتاء منتشر شده که در یکی از خرید و فروش آلات لهو سوال شده و در جواب آمده که خرید و فروش آلات مشترکه به قصد محلله اشکال ندارد. در دیگری در سوال مفروض است که امروز شطرنج به کلی آلت قمار بودن خود را از دست داده و تنها به صورت ورزش فکری درآمده است و در جواب آمده است که در فرض عمل مزبور اگر برد و باختی در بین نباشد، اشکال ندارد. و آقای مورد اعتمادی نقل کردند که در بعضی روزنامه ها «برفرض مزبور» را ننوشته است..

در اینجا سوالاتی مطرح است:

1- خرید و فروش آلات مشترکه مانع ندارد مگر اینکه قصد منفعت حرام در بین باشد. پس چرا در جواب سوال اوّل قصد حلال قید شده است؟

2- در سوال دوم سائل محترم از کجا ادعا میکند که امروز شطرنج آلت قمار بودن خود را به کلی از دست داده و تنها ورزش فکری شده است؟

3- دو روایت معتبره است از سکونی از حضرت صادق-علیه السلام

اول: قال: قال رسو الله(ص) انهاکم عن الزفن و المزمار و عن الکوبات و الکبرات.

دوم: قال: نهی رسول الله(ص) عن اللعب بالشطرنج و النرد…

زفن به معنی رقص است(مجمع البحرین). مزمار، نامی است که مطلق نی را شامل میشود و نهی حضرت، حجت برتحریم است مگر حجتی بر خلاف باشد و هر دو دلیل اطلاق دارد. بنابراین استفاده میکنیم که نی زدن حرام است، چه نی آلت مختصه باشد یا مشترکه، وبازی شطرنج حرام است، چه آلت قمار را از دست بدهد یا نه. و دعوای انصراف منشأ صحیحی نیست.

و البته در حدّ خودم در ادلّه فحص و به مکاسب حضرتعالی هم مراجعه نمودم، حجتی برخلاف اطلاق مزبور نیافتم. ادلّه میسر و لهو تطبیق بر آلات منافاتی با اطلاق ندارد و علت منصوصه ای هم در ادلّه نیست.

و در هر صورت اگر ساحت قدس حضرتعالی از این گونه مسائل به دور باشد به نظر من بهتر است و ضرورتی در نشر آنها دیده نمیشود. دیگر هر طور صلاح میدانید.

از جسارت عذر میخواهم و از خداوند متعال دوام سایه بلند آن حضرت را مسألت دارم.

والسلام علیکم و ورحمة الله و برکاته

صفر 1409 محمد حسن قدیری

صحیفه نور- ج ۲۱- ص ۱۴۹

پاسخ حضرت امام خمینی (ره)به آیت الله قدیری(ره)

جناب حجة الاسلام قدیری دامت افاضاته

پس از عرض سلام و قبل از پرداختن به دو مورد سوال و جواب، این جانب لازم است از برداشت جنابعالی از اخبار و احکام الهی اظهار تأسف کنم.

بنابر نوشته جنابعالی زکات تنها برای مصارف فقرا و سایر اموری است که ذکرش رفته است و اکنون که مصارف به صدها مقابل آن رسیده است، راهی نیست و “رهان” در “سبق” و “رمایه” مختص است و به تیر و کمان و اسب دوانی و امثال آن، که در جنگهای سابق به کار گرفته میشده است و امروز هم تنها در همان موارد است.

و «انفال» که بر شیعیان «تحلیل» شده است امروز هم شیعیان میتوانند بدون هیچ مانعی با ماشینهای کذایی جنگلها را از بین ببرند و آنچه را که باعث حفظ و سلامت محیط زیست است را نابود کنند و جان میلیونها انسان را به خطر بیاندازند و هیچ کس هم حق نداشته باشد مانع آنها باشد، منازل و مساجدی که در خیابان کشیها برای حل معضل ترافیک و حفظ جان هزاران نفر مورد احتیاج است، نباید تخریب گردد و امثال آن.

و بالجمله آن گونه که جنابعالی از اخبار و روایات برداشت دارید، تمدن جدید به کلی باید از بین برود و مردم کوخ نشین بوده و یا برای همیشه در صحراها زندگی نمایند.

و اما راجع به دوسوال، یکی بازی با شطرنج و در صورتی که از آلت قمار بودن به کلی خارج باشد، باید عرض کنم که شما مراجعه کنید به کتاب جامع المدارک مرحوم آیت الله آقای حاج سید احمد خونساری که بازی با شطرنج را بدون رهن جایز میداند و در تمام ادله خدشه میکند درصورتی که مقام احتیاط و تقوای ایشان و نیز مقام علمیت و دقت نظرشان معلوم است.

اما اینکه نوشته اید از کجا سائل به دست آورده است که شطرنج به کلی آلت قمار نیست، این از شما عجیب است، چون سوالها و جوابها فرض است و بنابراین آنچه را من جواب دادهام، در فرض مذکور است که اشکالی متوجه نیست و در صورت عدم احراز باید بازی نکنند.

و عجیب تر آن که نوشته اید چرا به جای قصد حرام نباشد، قصد حلال نوشته شده؟ گویی عمل شخص متوجه و قاصد بدون قصد هم میشود، در این صورت قصد حلال مساوق است با نبودن قصد حرام.

و اما در قضیه خرید و فروش آلات مشترکه برای مقصد حلال، اشتباه بزرگی کرده اید که گمان کرده اید خرید و فروش برای منفعت حلال، یعنی استفاده حرام کردن و این بر خلاف آنچه نوشته شده است میباشد.

البته در این زمینه ها مسائل زیادی است که حال و وقت من اجازه تعقیب آنها را ندارد. از جنابعالی که فردی تحصیل کرده و زحمت کشیده میباشید توقع نبود که این گونه برداشت کرده و آن را به اسلام نسبت دهید.

شما خود میدانید که من به شما علاقه داشته و شما را مفید میدانم ولی شما را نصیحت پدرانه میکنم که سعی کنید تنها خدا را در نظر بگیرید و تحت تأثیر مقدس نماها و آخوندهای بیسواد واقع نشوید، چرا که اگر بنا است با اعلام و نشر حکم خدا به مقام و موقعیتمان نزد مقدس نماهای احمق و آخوندهای بیسواد صدمه ای بخورد، بگذار هرچه بیشتر بخورد.

از خداوند متعال توفیق جنابعالی را در خدمت به اسلام و مسلمین چون گذشته خواهانم.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

2-7-67 روح الله الموسوی الخمینی

صحیفه نور- ج ۲۱- ص ۱۵۱

دگیربان: حسین وحید‌پور، کار‌شناس مذهبی صدا و سیما گفته برداشت ابرو زیر ابرو برای مردان «حرام» است و برخی مراجع تقلید پوشیدن دمپایی زنانه را هم برای مردان در خانه جایز نمی‌دانند.

آقای وحید‌پور افزوده مردانی که مانند زنان زیر ابروی خود را برداشته یا لباس‌های «جلف» زنانه می‌پوشند کار آن‌ها «شرعاً» جایز نیست و به دلیل شبیه شدن به زنان عملی «حرام» مرتکب می‌‌شوند.

وی اضافه کرده مردان به دلیل شبیه شدن به زنان نمی‌توانند مانند زنان آرایش ‌کرده یا لباس و کفش زنانه بپوشند.

این روحانی همچنین گفته پوشیدن لباس‌های مخصوص زنان در خانه نیز برای مردان جایز نیست و زنان هم نمی‌توانند لباس مردان را بپوشند.

این کار‌شناس مذهبی ادامه داده این محدودیت تا جایی است که برخی مراجع تقلید تاکید دارند حتی مرد در خانه نمی‌تواند دمپایی زن را بپوشد.

خودنویس: همچنان علیه لیبرالیسم و سکولاریسم
سروش جهان اسلام را علی‌رغم تاریخ ۱۴۰۰ ساله‌ی جنگ و خونریزی مظهر معصومیت و سکولاریسم و لیبرالیسم را مظهر خشونت و آدم‌کشی معرفی می‌کند

اصلاح‌طلبان مذهبی به ظاهر با دیدگاه‌های تمامیت خواهانه‌ی حکومت مشکل دارند و از سوی ناظران مسائل ایران به عنوان مخالف معرفی می‌شوند اما این ناظران توجه ندارند که دیدگاه‌های این گروه لیبرال و آزادی‌خواهانه نیست و نمی‌توان اینها را لیبرال نامید و خودشان چنین ادعایی ندارند. آنها هم اسلام‌گرایند و به همه‌ی ساختارهای محدودیت و مبانی ضد غربی رژیم اسلام‌گرا باور دارند اما نوع و سطح محدودیت‌های مورد نظرشان با محدودیت‌های دیگر اسلام‌گرایان تفاوت دارد. اقتدارگرایان وانمود می‌کنند که قلبا به صغارت خود باور دارند (ولی فقیه شبان آنهاست) اما اصلاح‌طلبان مذهبی می‌گویند به صغیر بودن خود «التزام عملی» دارند که از منظر استبداد دینی تفاوت چندانی ایجاد نمی‌کند تا وقتی که از دستورات ولی فقیه اطاعت کنند. آنها که اکنون در خارج زندگی می‌کنند نه به دلیل مخالفت با این صغارت بلکه به دلیل اقدامات سرکوبگرانه‌ی رژیم از کشور گریخته‌اند.

ممیزی کتاب

یکی از اصلاح‌طلبان مذهبی می‌گوید: «شکی نيست که مميزی پيش از چاپ بايد برداشته شود. اما معتقدم هنوز برای اين کار زود است» (فاطمه راکعی عضو مجلس ششم، ایلنا ۱۰ فروردین ۱۳۹۳) گروهی از اصلاح‌طلبان که خود پیس از این عضو هیئت‌های ممیزی بوده‌اند اصولا به ممیزی باور دارند، ممیزی‌ای که توسط خود آنها اعمال شود و نه رقیب سیاسی آنها. گروهی دیگر از آنها می‌گویند به عدم ممیزی اصولا باور دارند اما هیچ‌گاه زمان را برای برداشتن سانسور مناسب ندیده‌اند. آنها نمی‌گویند چه زمانی برای برداشته شدن سانسور مناسب است.

حجاب اجباری

محسن کدیور در واکنش به توهین تلویزیون دولتی به مسیح علی‌نژاد می‌گوید: «جمهوری اسلامی مجاز است نظر دینی خود را تبلیغ کند.‌» (جرس، ۱۹ خرداد ۱۳۹۳) مشکل اساسی اصلاح‌طلبان دینی آن است که با دینی بودن حکومت مشکلی ندارند و در مقابل با سکولاریسم مخالف‌اند. اصلاح‌طلبان مذهبی هیچ‌گاه روشن نساخته‌اند که آیا گروه‌های دیگر هم مجاز هستند که دیدگاه‌های دینی خود را تبلیغ کنند. وقتی دست همه بسته است چرا جمهوری اسلامی مجاز است دیدگاه‌های دینی خود را تبلیغ کند. حقوق، حقوق متقابل است و با همه سو بودن معنی‌دار می‌شود. اگر همه به‌جز یک گروه حق ندارند همان یک گروه هم آن حق را از دست می‌دهد.

بخشی از اصلاح‌طلبان مذهبی به حجاب اجباری باور دارند و برخی اگر باور ندارند سکوت می کنند. اما آنها که به حجاب اجباری با تمسک به زور باور ندارند به حکومت حق می‌دهند به تبلیغ مثبت در این باب بپردازد. اصلاح‌طلبان مذهبی به این سوال پاسخ نمی‌دهند که چرا باید منابع عمومی کشور برای تبلیغ دیدگاه‌های شخصی حاکمان و سبک زندگی روحانیت هزینه شود.

گشت ارشاد

گشت ارشاد یکی از چهره‌های امر به معروف و نهی از منکر است. اصلاح‌طلبان مذهبی هیچ‌گاه با امر به معروف و نهی از منکر توسط حکومت یا به به پشتیبانی و حمایت حکومت مخالفت نکرده‌اند (دقیقا به دلیل مخالفت با سکولاریسم). آنها هنگامی که مجلس و دولت را در دست داشتند هیچ اقدامی علیه امر به معروف و نهی از منکر حکومتی انجام ندادند. آنها با امر به معروف حکومتی مشکلی ندارند و فقط می‌خواهند چهره‌ی کریه آن را دستکاری و تزیین کنند.

همجنس‌گرایی

اصلاح‌طلبان مذهبی به دلایل تاکتیکی سخنی علیه همجنس‌گرایان نمی‌زنند اما مواضع آنها در برابر همجنس‌گرایان همانند دیگر اسلام‌گرایان است. آنها به دلیل نگاه مذهبی و شرعی به این موضوع هیچ‌گاه نمی‌توانند حقوق مساوی برای همجنس‌گرایان و غیرهمجنس‌گرایان قائل باشند و آنها را به عنوان گروهی از انسان‌های صاحب حق (مثل حق برابر در ازدواج یا کسب مقامات سیاسی) در جامعه به رسمیت بشناسند. در این باب به نوشته‌ها و سخنان اصلاح‌طلبان مذهبی رجوع کنید: خواهید دید که جایی نیست از حقوق برابر برای آنها دفاع کرده باشند.

امتیازات روحانیون و قدرت‌مندان

اصلاح‌طلبان مذهبی هیچگاه امتیازات روحانیون و فقها و ولی فقیه را انکار نکرده‌اند. آنها معتقدند که روحانیون سهم ویژه‌ای از قدرت و ثروت و منزلت را در جامعه دارند و خود نیز در برابر روحانیون اصلاح‌طلب با همین منطق زانو می‌زده‌اند. بنابراین تفاوت میان آنها و دیگر اسلام‌گرایان در روحانیونی است که قرار است افرادی پیش آنها زانو بزنند و نه مخالفت با اصل این امتیازات. تا وقتی که اصلاح‌طلبان مذهبی در قدرت بودند خود از این امتیازات بهره مند شدند. بسیاری از چهره‌های امروز اصلاح‌طلبی دوره‌های دانشگاهی خود را در سطوح مختلف هنگامی به پیش بردند که مدیر و وزیر و وکیل هم بودند و از ساعات کاری خود برای درس خواندن استفاده می‌کردند. آنها نیز تا حدی که توانسته‌اند از قدرت سوء استفاده کرده‌اند اما سوء استفاده‌ها در دوران احمدی نژاد به حد و اندازه‌ای رسید که روی قبلی‌ها را سفید کرد.

تبعیض علیه زنان

اصلاح‌طلبان مذهبی مجری اکثر سیاست‌های تبعیض آمیز علیه زنان ایرانی از جدایی جنسیتی تا سهمیه‌بندی جنسیتی، محروم کردن زنان از حقوق مساوی در خانواده تا محروم کردن زنان از حقوق مساوی در جامعه بوده‌اند. امروز نیز این دیدگاه‌ها تغییر نیافته‌است. آن بخش از آنها که هنوز شریعت‌گرا هستند در چارچوب شریعت به این تبعیض‌ها باور دارند و آن دسته که سنت‌گرا هستند (مردسالارند) در زندگی جاری خود این تبعیض‌ها را بر زنان اعمال می کنند و اگر روزی بر سر کار بیایند آنها را اجرا می‌کنند. آن دسته که سنت‌گرا هستند.

«رژیم اشغال‌گر قدس»

ادبیات اصلاح‌طلبان مذهبی حتی آنها که چند سالی است در خارج از کشور زندگی می‌کنند ادبیاتی اسطوره‌ای و اسلام‌گراست. شاخه‌ی خارج مجاهدین انقلاب اسلامی در بیانیه‌ای که در مورد جنگ اسرائیل و حماس در ژوییه ۲۰۱۴ منتشر کرد از اسرائیل با عنوان «رژیم اشغال‌گر قدس» یاد کرد. در این بیانیه صرفا اسرائیل محکوم شده است و به جنایات حماس مثل موشک‌پرانی یا استفاده از سپر انسانی اشاره‌ای نمی‌شود. اصلاح‌طلبانی که مدارک تحصیلی خویش را در حالی که مدیر کل و معاون وزیر (مثل وزارت ارشاد) بوده‌اند دریافت کرده‌اند به این سادگی نمی‌توانند میراث اسلام‌گرایانه‌ی خود از «نظام» را فراموش کنند. اصلاح‌طلبان در سیاست خارجی هیچ راهبرد متفاوتی با حکومت ارائه نمی‌کنند.

تبلیغات ضد غربی

برای عمق دشمنی با لیبرالیسم و سکولاریسم به نامه‌ی اخیر سروش (هله برخیز که اندیشه دگر باید کرد) در باب لزوم محدودیت آزادی بیان در غرب نگاه کنید. در این یادداشت سروش، جهان اسلام مظهر معصومیت معرفی شده است (بدون توجه به تاریخ ۱۴۰۰ ساله‌ی جنگ و خونریزی توسط مسلمانان علیه خود و دیگران) و سکولاریسم و لیبرالیسم مظهر خشونت و آدم کشی. سروش تنها نیاز دارد نگاهی به سوریه در چهار سال اخیر بیندازد تا ببیند بیش از ۲۰۰ هزار کشته در این کشور نتیجه‌ی همکاری شدید اسلام‌گرایان شیعه و سنی و هم‌پیمان جمهوری اسلامی در «محور مقاومت» علیه دمکراسی است و نه دخالت غرب. سروش در طول دوران فعالیت عمومی‌اش حتی یک کلمه در باره‌ی کشتار جمعی در جمهوری اسلامی و اعمال تروریستی حزب الله لبنان سخن نگفته است اما دهان گشاده‌ای در مورد ویتنام و بمب اتمی دارد.

***

اصلاح‌طلبان مذهبی در دهه‌ی هفتاد خورشیدی حداقل با نظارت استصوابی یا توزیع نابرابر قدرت در شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت مخالفت می‌کردند اما اکنون اینها را نیز جزء فروضات قدرت ولی فقیه بر می‌شمارند و به آنها تن در داده‌اند تا مبادا بیش از این توسط شورای نگهبان قلع و قمع شوند تا برای آنها پرونده‌سازی شود. اصلاح‌طلبان مذهبی اکنون در برابر قدرت ولی‌فقیه و قوای قهریه‌اش به سه دسته تقسیم شده‌اند:

۱. آنها که از ترس سرکوب بیشتر به واقعیت موجود سیاسی کاملا تن در داده‌اند؛

۲. آنها که علی‌رغم عدم همراهی فکری با نظام، عملگرایی پیشه کرده و دارند از امتیازات ارتباط با قدرت بهره می‌برند؛

۳. آنها که سال‌هاست با تابلوی اصلاح‌طلبی به همان گونه عمل می‌کنند که وفاداران به حکومت.

از این جهت حتی با فرض وجود گروه اول (که درصد بسیار اندکی از این جریان هستند)، جریان اصلاح طلبی مذهبی دیگر حامل سیاست‌های بدیل برای سیاست‌های موجود نیست و خود بخشی از وضعیت موجود قدرت در ایران است.