اخبار

بی‌بی‌سی: چهره‌های سرشناس موسیقی ایران در نشستی به افزایش محدودیت‌ها در کار موسیقی اعتراض کردند

کارزار صنف موزیسین‌ها در خانه موسیقی و سخنان انتقاد آمیز و معترضانه آنها نسبت به وقایع اخیر و لغو کنسرت‌ها و نیز سخنان نسبتا دو پهلوی هادی صادقی( معاون فرهنگی قوه قضاییه) در اوایل هفته جاری از برزخ پیش روی اهالی موسیقی خبر می‌دهد. از فشار تازه‌ای که حداقل تا به امروز با چنین شدتی حس نمی‌شد. فشاری که می‌توان آن را به قطع کردن یکی از منابع اصلی حیات اقتصادی آنها تعبیر کرد؛ جلوگیری از برگزاری کنسرت‌ها.

برگزاری کنسرت برای برخی از هنرمندان موسیقی که از شهرت و معروفیتی در میان مردم برخوردارند به رغم هزینه‌های سنگینی که دارد،‌ همچنان مهمترین محل کسب درآمد و سودآوری است، لذا قطع و متزلزل ‌کردن این منبع، عملا بریدن شریان اقتصادی پیشه آنها به شمار می‌آید.

لغو پیاپی کنسرت‌های موسیقی در چندماه اخیر جدای از آسیب‌های معنوی، تهیه‌کنندگان و دست‌اندرکاران این گونه کنسرت‌ها را نسبت به آینده این حرفه دچار تزلزل و تردید ساخته است و به همین دلیل است که ماندگاری این شغل بسیار لغزان و غیرثابت است و تا به امروز چندین تهیه‌کننده کنسرت یا ورشکست شده‌ و یا اینکه مجبور به تغییر شغل شده‌اند.

۱۵ شرکت موسیقی فعال هستند

در سوی دیگر تولید آلبوم‌های موسیقی به دلیل عدم رعایت قانون کپی‌رایت توسط مردم و نیز مخاطبان، با زیان مالی برای شرکت‌های موسیقی روبرو شده است. برابر آماری که رامین صدیقی، مدیر نشر هرمس در سمینار سه دهه موسیقی در سال ۸۷ و در بیست و چهارمین جشنواره موسیقی فجر ارائه داد”از میان ۱۲۰ ناشر و شرکت خصوصی موجود در حوزه موسیقی تنها ۱۵ مورد آنها فعال هستند.”

یک سال بعد(پاییز ۸۸) محمدرضا لطفی،‌آهنگساز نامی که خود در زمان حیاتش، مدیریت موسسه آوای شیدا را عهده‌دار بود، در بروشور آلبوم شور خورشید نوشت: “تنها ۵ شرکت موسیقی فعالیت جدی دارند”این فعالیت قطعا با توجه به شرایطی که در چند سال اخیر دامن‌گیر اقتصاد ایران شده است،‌ از گذشته نیز دشوارتر شده است، ضمن اینکه اهل موسیقی نیز تاکنون فعالیت جدی درباره دفاع از حقوق صنفی خود صرف نکرده‌اند، بر خلاف اهالی سینما که با پی‌گیری‌های سفت و سخت عملا توانستند بخش‌هایی از مطالبات خود در حوزه کپی‌رایت را به سر منزل مقصود برسانند.

در یک دهه اخیر روند اقبال به موسیقی پاپ رو به گسترش و بر عکس اقبال به موسیقی سنتی روز به روز رو به کاهش نهاده است. سال ۱۳۸۵ که مرکز مطالعات موسسه همشهری،‌نظرسنجی‌ای درباره میزان اقبال شهروندان به موسییقی انجام داده بود،‌ “موسیقی پاپ با ۳۷ درصد از موسیقی سنتی با ۳۵ درصد پیش افتاده بود.” اکنون اما با توجه به روند رو به رشد موسیقی پاپ و سطح دسترسی مردم به انواع دیگر موسیقی در فضای مجازی، به نظر می‌رسد موسیقی سنتی اقبال کمتری را نیز شاهد باشد.

در یک دهه اخیر روند اقبال به موسیقی پاپ رو به گسترش و بر عکس اقبال به موسیقی سنتی روز به روز رو به کاهش نهاده است. سال ۱۳۸۵ که مرکز مطالعات موسسه همشهری،‌ نظرسنجی‌ای درباره میزان اقبال شهروندان به موسیقی انجام داده بود،‌ “موسیقی پاپ با ۳۷ درصد از موسیقی سنتی با ۳۵ درصد پیش افتاده بود.” اکنون اما با توجه به روند رو به رشد موسیقی پاپ و سطح دسترسی مردم به انواع دیگر موسیقی در فضای مجازی، به نظر می‌رسد موسیقی سنتی اقبال کمتری را نیز شاهد باشد. این اقبال کم سبب شده است تا در چند سال اخیر برخی نهادهای دولتی و خصوصی بزرگ که امکان بودجه گزاری برای جشن‌های سالانه یا خاص را دارند، بیشتر از هنرمندان وگروه‌های موسیقی پاپ برای مراسمشان دعوت کنند تا هنرمندان موسیقی سنتی.

این رویکرد به کاهش بخشی دیگر از درآمدهای اهالی موسیقی سنتی سوق پیدا کردن این درآمد به سمت رقبایشان در حوزه پاپ انجامید. در چنین شرایطی است که برگزاری کنسرت در سالن‌های موسیقی اهمیتی دوچندان می‌یابد. اما مشکل این است که برگزاری کنسرت در سالن‌های ایران پیچیدگی‌های بسیاری دارد و تهیه‌کنندگان موسیقی معتقداند باید کفش‌های آهنین داشت تا بتوان چنین مسیری را پیمود و به سلامت از‌ آن بیرون آمد. این فرآیند در شهرستان‌ها بسیار دشوارتر از تهران است.

مقدمات و معضلات برگزاری کنسرت

برای برگزاری هر کنسرتی،‌ تهیه کننده اثر باید سابقه‌ای در این کار داشته باشد. بعد از این مرحله فرد باید درخواست رسمی برگزاری کنسرت با آوردن نام دقیق گروه و جزییات اجرا( همانند نام قطعات و نوازندگان و اشعار ) را به بخش نظارت و ارزشیابی شعر و موسیقی وزارت ارشاد ارائه کند. در مرحله بعد شورای موسیقی با فعالیت یادشده موافقت کرده و برگزاری کنسرت به تایید اداره امکان نیروی انتظامی می‌رسد. پیش از این مرحله البته مکان برگزاری کنسرت هم باید تعیین شده باشد. در همین مرحله است که رقم‌های اجاره سالن و نیز محدودیت تعداد سالن‌های با جمعیت زیاد کار را برای اهالی موسیقی با دشواری روبرو می‌سازد.

در دوره وزارت عطالله مهاجرانی به یکباره اعلام شد که برگزاری کنسرت در سالن‌های ورزشی ممنوع است. اگر چه هیچ‌گاه مشخص نشد که چه نهادی پشت چنین دستوری است، اما همین مسئله سبب شد تا عملا و به خصوص در تهران برگزاری کنسرت در سالن‌های ورزشی ممنوع شود. در شهرستان‌ها گاهی کنسرت‌هایی در سالن‌های ورزشی برگزار می‌شد.
معترضان در بوشهر خواهان برکناری مقام‌های مسئول شده بودند

وجود تعداد اندک سالن‌های بزرگ( عرضه کم)‌و تقاضای زیاد در میان موزیسین‌ها سبب شده است تا قیمت اجاره سالن‌ها در تهران به شکلی سرسام آور بالا برود،‌ ضمن آنکه اکثر سالن‌ها رقم‌های پیش پرداخت دریافت می‌کنند تا اگر به هر دلیلی کنسرت برگزار نشد،‌ آنها بتوانند بخشی از پول را دریافت کنند.

در سال ۸۸،‌ محمدرضا لطفی در گزارشی که از برگزاری کنسرت در بولتن شماره هفت آوای شیدا انعکاس داد،‌ قیمت بلیت در سالن‌های مهم تهران را روی کاغذ آورد.

به نوشته آقای لطفی” قیمت سالن‌های کنسرت برای یک شب اجرا به شرح زیر است: – سالن وزارت کشور ۳۰ هزار دلار(۳۰ میلیون تومان) برای یک شب(سه هزار صندلی) – سالن برج میلاد،۲۰ هزار دلار(۲۰ میلیون تومان)(۱۸۵۹ صندلی) – سالن کاخ نیاوران،۲۴هزار دلار(۲۴ میلیون تومان)(سه هزار صندلی) – سالن سعد‌آباد، ۲۰ هزار دلار همراه با سیستم صوتی و صندلی(۵ هزار نفر) – تالار وحدت هر شب ۱۲ هزار دلار با سرویس‌های لازم.

بر این هزینه‌ها باید دریافت مبلغی توسط اداره اماکن نیروی انتظامی را هم افزود، موردی که همه گاه با اعتراض هنرمندان روبرو بود و هیچگاه هم مشخص نشد که دریافت این رقم از سوی نیروی انتظامی بر اساس چه قانون و ملاکی است؟ دستمزد عوامل موسیقایی هر کنسرت ،‌به خصوص خوانندگان که بیشترین دستمزد را می‌گیرند،‌از ده میلیون تا ۳۰ میلیون برای هر اجرا، سبب می‌شود تا کار برای تهیه کننده این گونه کنسرت‌ها دشوارتر از همیشه شود.

مدیر دفتر موسیقی وزارت ارشاد(پیروز ارجمند) در گفت وگویی با روزنامه شرق از “فعالیت ۳۵ هزار نفر در شغل‌های مرتبط با برگزاری کنسرت در سراسر کشور” خبر داد و گفت که “لغو کنسرت‌ها ضریب ناامنی را در این پیشه بالا خواهد برد”. همزمان با او مجید احدزاده، تهیه‌کننده گروه اشتیاق نیز به این روزنامه گفت: “به دلیل لغو کنسرت یک ساعت قبل از اجرا بیش از ۸۰ میلیون تومان متضرر شده است.”

دو سال بعد که قیمت دلار به شیب بالایی رسید، وضعیت قیمت‌ها به دلیل نبود کشش در بازار تقاضا افزایش چندانی نیافت،‌اما ترفندی تازه سبب شد تا هنرمندان موسیقی پاپ بتوانند بیشترین بهره‌ را از این رویکرد به دست آورند.

اجرای دو تا سه بار کنسرت در یک شب راه حل میانه‌ای بود که البته تنها هنرمندان موسیقی پاپ امکان برگزاری و اجرای آ‌ن را داشتند، چرا که هنرمندان موسیقی سنتی، به خصوص خواننده، انرژی بسیاری را در هر اجرا صرف می‌کند که در عمل رمقی برای او در اجرای دوبار یک روز را امکان پذیر نمی‌سازد.

ناامنی شغلی برای ۳۵ هزار ایرانی

مدیر دفتر موسیقی وزارت ارشاد(پیروز ارجمند) در گفت وگویی با روزنامه شرق از “فعالیت ۳۵ هزار نفر در شغل‌های مرتبط با برگزاری کنسرت در سراسر کشور” خبر داد و گفت که “لغو کنسرت‌ها ضریب ناامنی را در این پیشه بالا خواهد برد”. همزمان با او مجید احدزاده، تهیه‌کننده گروه اشتیاق نیز به این روزنامه گفت ” به دلیل لغو کنسرت یک ساعت قبل از اجرا بیش از ۸۰ میلیون تومان متضرر شده است.”

در قوانین و آیین‌نامه‌های ارشاد و در حوزه کتاب و سینما و برابر رای دیوان عدالت اداری، هر اثری که با مجوز وزارت ارشاد امکان انتشار پیدا کند و سپس لغو شود،‌ هزینه‌های آن را باید وزارت ارشاد متقبل شود، اما قانون گذار در برابر لغو برنامه‌های موسیقی توسط نهادهایی غیر از ارشاد سکوت کرده است و مشخص نیست چه نهادی یا کسانی باید این خسارت‌ها را جبران کنند.

اکنون باید منتظر ماند و دید که بعد از ایام نوروز فضا به سمتی حرکت خواهد کرد که روند تعطیلی کنسرت‌ها شدت و حدت افزونتری یابد،‌‌ یا آنکه قوه قضاییه و مسولان بالادستی خود دست به کار خواهند شد تا به حمایت از چیزی بپردازند که معاون قوه قضاییه از‌ آن به عنوان موسیقی فاخر و سنتی یاد کرده است.

دویچه‌وله: تئاتر “پاییز” به نوشته و کارگردانی نادر برهانی مرند به دستور مجید سرسنگی مدیر تماشاخانه ایران‌شهرتوقیف شد. امیر جعفری بازیگر این نمایش به استفاده از کلمات “رکیک” از سوی مدیر تالار متهم شده است.

تئاتر “پاییز” به نوشته و کارگردانی نادر برهانی مرند به دستور مجید سرسنگی مدیر تماشاخانه ایران‌شهر توقیف شد. امیر جعفری بازیگر این نمایش به استفاده از کلمات “رکیک” از سوی مدیر تالار متهم شده است. او در گفت و گو با دویچه‌وله در خصوص مشکلات پیش آمده در خصوص این اجرا می‌گوید. جعفری در سال ۱۳۸۱ به خاطر ایفای همین نقش، موفق به دریافت جایزه دوم بازیگری مرد از جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر شده بود.
متن مصاحبه رو در دویچه وله بشنوید

رادیوفردا: رخشان بنی‌اعتماد، کارگردان سینمای ایران، آخرین جایزه بین‌المللی‌اش را که برای فیلم «قصه‌ها» دریافت کرده است، به منظور ساخت سرپناهی برای زنان بی‌پناه به حراج گذاشت.

به گزارش ایسنا، جایزه ویژه هیات داوران جشنواره «آسیاپاسفیک» که چند ماه پیش به خانم بنی‌اعتماد تعلق گرفت،‌ در حراجی بین‌المللی به معرض فروش گذاشته خواهد شد تا هزینه ساخت «خانه مهر» توسط یک موسسه خیریه برای زنان کارتن خواب شهر تهران تامین شود.

این کارگردان سینمای ایران که پیشتر و به هنگام سپردن جایزه‌های خود به موزه سینما، اعلام کرده بود که بعد از حیات، تمامی جوایزش به منظور تاسیس بنیادی برای حمایت از زنان آسیب دیده تحت نظارت فرزندانش “تندیس” و “باران” به فروش برسند‌، آخرین جایزه فیلم «قصه‌ها» را به این موسسه خیریه اهدا کرد.

​​خانم بنی‌اعتماد دراین باره به خبرگزاری مهر گفت: «زمانی که جوایز سینمایی خود را به موزه سینما اهدا کردم، گفتم وصیت می‌کنم که این جوایز در یک حراج بین‌لمللی به فروش برسند تا بشود از این طریق بنیادی برای ایجاد سرپناه برای بی‌پناهان شکل بگیرد.»

کارگردان فیلم سینمایی «روسری آبی» همچنین اعلام کرد:« در تلاش هستیم تا مکانی را برای استقرار این جایزه آماده کنیم تا بتوانیم یک حراج مناسب در سطح بین‌المللی برگزار کنیم و امیدوارم که این جایزه توسط ایرانی‌های داخل یا خارج از کشور، خریداری شود.»

جایزه ویژه هیات داوران «آسیاپاسفیک» جدیدترین جایزه بین‌المللی فیلم سینمایی «قصه‌ها» است که به رخشان بنی اعتماد تقدیم شده است.

طی چند روز آینده این جایزه به مکان احداث «خانه مهر» منتقل خواهد شد تا در فروشی بین‌المللی به بالاترین قیمت پیشنهادی به فروش رسیده و هزینه ساخت «خانه مهر» برای زنان بی‌سرپناه تامین شود.

فیلم سینمایی «قصه‌ها» آخرین ساخته رخشان بنی‌اعتماد، با وجود داشتن پروانه نمایش،‌ امکان اکران عمومی در سینماهای ایران را پیدا نکرده است. این فیلم از جمله آثاری است که کمیسیون فرهنگی مجلس ایران، ‌در نامه‌ای به وزارت ارشاد، خواستار توقیف و به نمایش درنیامدن آن شده است.

کلمه: چکیده :من نگران مقابله نظری و عملی امثال جنابعالی با موسیقی نیستم چرا که به تجربه ثابت شده این تلاش ها به شکست می انجامد. مگر در 35 سال گذشته هرچه بیشتر در این جهت کوشیده اید کمتر نتیجه نگرفته اید؟ البته تهدید شما موجب تحریک بیشتر جریان خوارج مسلک و ضد فرهنگ و هنر می شود که یکی از وظایف مهم خود را پس از اسقرار دولت جدید، مقابله با موسیقی تعریف کرده اند….

سید مصطفی تاجزاده در نامه ای از زندان، به ادعای اخیر دبیر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم مبنی بر حرام بودن موسیقی واکنش نشان داد و از او پرسید وقتی امام خمینی و رهبری فعلی، تک خوانی زنان را حرام نمی دانند، آیا آیت الله یزدی این دو رهبر نظام را مرجع نمی داند؟!

به گزارش کلمه، در نامه این زندانی سیاسی خطاب به یزدی، با اشاره به اینکه “تهدید شما موجب تحریک بیشتر جریان خوارج مسلک و ضد فرهنگ و هنر می شود”، از اینکه تکفیری های شیعه در اران نیز همنند خوارج مسلکان سنی و طالبان و القاعده و داعش و بوکوحرام، چهره ای زشت، قرون وسطایی، خشن و عقب مانده از اسلام ارائه می کنند، ابراز تاسف کرد و نوشت:

متن نامه تاجزاده به آیت الله یزدی بدین شرح است:

‌

به نام خدا

جناب آیة الله محمد یزدی

با سلام و احترام

در روزنامه شرق به نقل از جنابعالی خواندم که فرموده بودید: «آقای وزیر ارشاد! به معاونت موسیقی تان تذکر بدهید موسیقی حرام است. تک خوانی زن بدون تردید حرام است.همه مراجع مخالف هستد حتی هم خوانی هایی که در بین آن تک خوانی زن باشد هم حرام است. ترویج موسیقی اصولا حرام است… اگربه وظیفه تان عمل نکردید منتظر مخالفت باشید.» (شرق ۲۱/۱۱)

در این باب تذکر چند نکته را به شما لازم دیدم:

۱- اگر موسیقی حرام است چرا میان خوانندگان زن و مرد تفاوت قائل می شوید و اولی را عملا مجاز و دومی را حرام می خوانید؟! حتی متعرض هم خوانی نمی شوید اگر در بین آن تک خوان زن نباشد. برای روشن شدن تعارض گفتارتان یک حرام دیگر را جای موسیقی می گذارم تا ببینید چگونه اظهارنظر فرموده اید: « آقای وزیر! به معاون مشروبات الکلی خود تذکر دهید مشروب حرام است. شرب خمر زن بدون تردید حرام است حتی نوشیدن مشترک که در این بین زن به تنهایی پیمانه ای سرکشد، آن هم حرام است. ترویج شراب هم حرام است.» به راستی از این سخن سست تر می توان به زبان آورد؟!

۲- طبق فتوای بنیان گذار نظام و نیز رهبر کنونی نه تنها موسیقی که تک خوانی زن نیز حرام نیست. پس چرا می گویید همه مراجع مخالفند؟ آیا آن دو را مرجع نمی دانید یا معتقدید که آنان برای اسکات خصم و جلوگیری از سوء استفاده دشمنان حکم به حلیت موسیقی داده اند؟

۳- با توضیحات آقای علی جنتی معلوم شد که تذکر شما بلاموضوع و برپایه اطلاعات کذبی داده شد که بولتن های تکفیری در اختیارتان گذاشته بودند. آیا کار دشواری بود که قبل از تهدید موضوع را تلفنی از وزیر ارشاد جویا می شدید تا اینقدر زود تحریک و عصبانی نشوید؟

۴- سال هاست که کنسرت های ویژه بانوان برگزار می شود. حساسیت غیرعادی نشان دادن به نوار تک خوانی زنان چه معنایی دارد؟ بفرمایید مقلد رهبر فقید یا رهبر کنونی اگر علاقه مند به شنیدن آهنگ های این کنسرت ها باشد، چگونه می تواند آن را تهیه کند؟ آیا نمی دانید که به یمن ممنوعیت های موجود، بازار موسیقی در انحصار نوارهای غیرمجاز آن سوی مرزها قرار گرفته است؟ بنابر نظر شما انتخاب زنان ایرانی دوستدار موسیقی، نوارهای مجاز مردان است یا نوارهای غیرمجاز زنانی که از شبکه های ماهواره ای پخش می شود؟ هم چنان که نتیجه عدم نمایش سازهای ایرانی در صدا و سیما، منجر به ترویج سازهای غیرایرانی و عمدتا غربی شده است.

۵- برای نسل جوان چگونه می توانید این دوگانگی را توضیح دهید که کنسرت موسیقی زنان مجاز است اما پخش نوارهای آن حرام؟ به علاوه چگونه قادر به تبیین این تضاد هستید که باوجود حرام خواری گسترده از یکسو و مشکلات و کمبودهای عدیده از سوی دیگر به موسیقی چسبیده اید و حرمت آن را به رخ می کشید؟

۶- من نگران مقابله نظری و عملی امثال جنابعالی با موسیقی نیستم چرا که به تجربه ثابت شده این تلاش ها به شکست می انجامد. مگر در ۳۵ سال گذشته هرچه بیشتر در این جهت کوشیده اید کمتر نتیجه نگرفته اید؟ البته تهدید شما موجب تحریک بیشتر جریان خوارج مسلک و ضد فرهنگ و هنر می شود که یکی از وظایف مهم خود را پس از اسقرار دولت جدید، مقابله با موسیقی تعریف کرده اند و می کوشند به ویژه زنان را چه به عنوان خواننده و چه به منزله نوازندگان انواع سازها از این عرصه حذف کنند. آخرین ابتکارشان نیز قطع صدای میکروفن دو هم خوان زن در حین اجرای برنامه بود. این تلاش ها مذبوحانه است و دیر یا زود با مخالفت قاطع افکار عمومی پایان خواهد یافت.

۷- آن چه مرا متأثر و متأسف می سازد آن است که در دوره ای که خوارج مسلکان سنی از طالبان و القاعده تا داعش و بوکوحرام، چهره زشت، قرون وسطایی، خشن و عقب مانده از اسلام تصویر کرده اند، در ایران نیز کسانی بی توجه به تبعات منفی رفتار و گفتارشان در همین مسیر حرکت می کنند و بهانه به دست بدخواهان اسلام و تشیع و ایران می دهند. برای مثال در همین چند ماه گذشته علاوه بر تعرض های عملی به کنسرت ها، آقای مصباح گله کرد که چرا ساز و تنبور را موسیقی می خوانند و آن را جزء فرهنگ می شمارند و آقای سید احمد خاتمی گفت چون بچه هیئتی ها و سینه زنان به کنسرت موسیقی نمی روند برپایی آن ها لازم نیست. رئیس کمیسیون مجلس اصول گرا نیز اعلام کرد گسترش کنسرت های موسیقی در سراسر کشور بسترساز فساد است و شهرداری تهران هم به آموزش موسیقی در فرهنگ سراها خاتمه داد. نمی دانم در ماه های آینده برنامه تکفیری ها در مقابله با موسیقی چه خواهد بود اما امیدوارم شخص شما با درک شرایط و با دوراندیشی و همه جانبه نگری در امور فرهنگی اظهارنظر فرمایید.

با احترام

سید مصطفی تاجزاده

زندان اوین

اسفندماه ۹۳

رادیوفردا: ممانعت از اجرای زنان نوازنده یا همخوان روی سن در ایران تازگی ندارد، اما شدت آن در ماه‌ها و هفته‌های گذشته بالا رفته است. تاکنون این برخورد در شهرستان‌ها مشاهده شده بود، اما اکنون دامنه آن به تهران هم کشیده شده و در تازه‌ترین نمونه، میکروفون‌های زنان خواننده در کنسرتی در تالار وحدت قطع شده است. ​

به گزارش روزنامه شرق به نقل از یکی از شرکت‌کنندگان در کنسرت مراسم اختتامیه جشنواره تولیدات دانشجویی دانشجویان مراکز علمی و کاربردی فرهنگ و هنر در روز دوشنبه ۲۷ بهمن‌ماه، میکروفون‌های زنان همخوان ارکستر آکادمی هنر وابسته به دانشگاه علمی-کاربردی واحد چهار حین اجرا قطع شد.

​​روزنامه شرق از امین سالمی، رهبر ارکستر نقل کرده است: «گروه ما دارای یک خواننده مرد و دو همخوان زن بود. این موضوع هیچ وقت مشکل نبوده و ما ضمن پایبندی به قوانین جامعه، طبق قانون عمل کردیم. ظاهرا قبل از اجرا، شخصی که هویتش مشخص نیست، خواستار قطع صدای میکروفون همخوان های زن ارکستر شده است. بعد از تمام شدن اجرا، تماشاگران گفتند که صدای همخوان‌های زن از ميکروفون‌ها پخش نشده و پس از پیگیری‌هایی که انجام دادیم، متوجه شدیم صدای آنها تنها از طریق باندهایی که برای پخش صدا روی سن قرار داشته پخش شده است.»

آقای سالمی همچنین درباره آمران این کار گفته است: «وقتی برای بررسی این مشکل به سراغ صدابردار رفتم، او گفت که قبل از اجرا افرادی با بیسیم در دست به او دستور داده‌اند صدای همخوان‌های زن را قطع کند و هرچه اصرار کردم این افراد چه کسانی بوده‌اند، پاسخ روشنی نداد. تا کنون هم کسی پاسخگوی مشکل پیش آمده نبوده است.»

رهبر ارکستر آکادمی هنر گفت: «تماشاگرانی که متوجه قطع شدن صدای میکروفون‌های همخوانان زن شده بودند، گفتند زنان گروه ما نقش دکور روی صحنه را داشته‌اند و من از اینکه با زنان موسیقیدان ما چنین برخوردی صورت گرفته است، ناراحتم. این کار بدون اطلاع من و حتی بدون اینکه من دلیلش را بدانم صورت گرفته و شخصیت دو همخوان زن زیر سئوال رفته است. البته انتقاد من شخصی است و از جانب خودم صحبت می‌کنم. من پیش از شروع مراسم از ساعت ١١ تا ١٥:٣٠ برای تمرین گروه در سالن حضور داشتم و فکر می‌کنم در این مدت فرصت کافی وجود داشت که موضوع را به من بگویند.»

ممانعت از حضور زنان نوازنده در اصفهان

​​یک روز پیش از این اتفاق یعنی ۲۶ بهمن‌ماه، در جریان کنسرت همایون شجریان و برادران پورناظری عده‌ای در اعتراض به حضور سه زن نوازنده روی سن، در سئانس اول وارد سالن کنسرت شده و تلاش کردند مانع از آغاز اجرا شوند. درپی این جریان محمد قطبی مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان با انتشار بیانیه مفصلی نسبت به حاشیه‌های کنسرت همایون شجریان واکنش نشان داد و نوشت: «اجرای همایون شجریان که با حمایت صریح شخص آقای استاندار صورت گرفت، نشانی بود از اقتدار آواز ایرانی و موسیقی محلی، اجرایی بود که با بند بند قوانین کشور مطابقت داشت و حریم‌ها و حرمت‌ها را رعایت کرده بود. آنان‌ که اعتراض دارند یا قانون را نمی‌شناسند یا خود را بالاتر از قانون می‌پندارند.»

تهدید پری ملکی در جشنواره موسیقی فجر

محدودیت حضور زنان روی سن در جشنواره موسیقی فجر نیز ادامه یافت. استاد آواز و موسیقیدان نامی پری ملکی به خاطر این تهدیدها از شرکت در کنسرت ۲۴ بهمن با گروه «خنیا» در ایوان شمس امتناع کرد. منصور ملکی، همسر پری ملکی در شرح این مورد به روزنامه شرق گفته است: «به دنبال حواشی که برسر همخوانی یا تک‌خوانی آلبوم «تو را ای کهن بوم وبر دوست دارم» پیش آمد، دست‌اندرکاران موسیقی نگران بودند و مسئولان جشنواره تهدید شده بودند که همخوان زن در جشنواره حضور نداشته باشد. این درحالی بود که جدول جشنواره منتشر و اطلاع رسانی شده بود.»

​​منصور ملکی همچنین گفت: «خانم ملکی علاوه بر اجرا در تالار شمس، قرار بود ٢٥بهمن هم اجرایی در کرج داشته باشد که یکی از مسئولان جشنواره در تماس با او این موضوع را بیان کرد که در صورت موافقت پری ملکی، همخوان زن در کنسرت حضور نداشته باشد و او هم باتوجه به برهم خوردن نظم احتمالی جشنواره، پیشنهاد را پذیرفت.»

توضيحات مدیر دفتر موسیقی

به گزارش ایسنا پیروز ارجمند، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این‌ باره توضیح داد: «گروه موسیقی “خنیا” دو همخوان زن و دو همخوان مرد دارد و شکل فعالیت‌شان نیز هیچ مشکلی ندارد، اما با مشورتی که در شب اجرا داشتیم، به این نتیجه رسیدیم که اجرا این‌گونه روی صحنه برود و در واقع این موضوع با توافق گروه انجام شد.»

​​آقای ارجمند درباره شرایط فعلی حضور زنان روی صحنه گفت: «متأسفانه درج خبرهای ناصواب که در واقع یک نوع، بی‌تقوایی خبری بود، بر شرایط تأثیر گذاشت. ما در دفتر موسیقی به جای این‌که به مسائل مهم‌تر بپردازیم، همیشه در حال جواب دادن هستیم تا شرایط را تلطیف کنیم و توضیح بدهیم که خطایی نکرده‌ایم.»

مدیرکل دفتر موسیقی با اشاره به بازبینی‌های فراوانی که پیش از انتشار آلبوم «تو را ای کهن بوم وبر دوست دارم» انجام شد و روشنایی و شفافی صدای خواننده زن از او گرفته شد، در بخش دیگری از سخنانش، اظهار کرد: «ما در این مدت، کارهایی را که در دولت قبل با عنوان همخوانی منتشر شده، بار دیگر کارشناسی کردیم و متوجه شدیم که در آن زمان، در برخی آثار صدای خواننده‌ی زن حتی بالاتر از صدای مردان بوده است و می‌توانم بگویم در آن آثار، نسبت صدای خواننده‌ زن به خواننده مرد، ۸۰ به ۲۰ بوده است.»

مسئولان فرهنگی و سیاسی جمهوری اسلامی معمولاً تنها از پوشش صدای زنان با صدای مردانه و تطابق آن با قوانین کشور صحبت می‌کنند و تاکنون از حق فعالیت زنان در زمینه آواز دفاع روشن و صریحی نکرده‌اند.

رادیوفردا: دو تن از مراجع تقلید شیعه در قم، روز چهارشنبه در جلسه درس هفتگی خود به رویکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت یازدهم در حوزه موسیقی اعتراض کردند.

به گزارش تابناک، آیت‌الله حسین نوری همدانی و آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی، در جلسات درس خارج فقه خود به صدور مجوز وزارت ارشاد برای انتشار آلبومی که به گفته آن‌ها در آن یک زن آواز خوانده است، اعتراض کردند.

اشاره این دو مرجع تقلید شیعه به انتشار آلبوم «تورا ای کهن بوم و بر دوست دارم» است که هفته گذشته مراسم رونمایی از آن در نشر چشمه برگزار شد.

این آلبوم با آهنگسازی، پیمان خازنی و با خوانندگی همزمان و دو صدایی محسن کرامتی و نوشین طافی به بازار موسیقی عرضه‌شده است و کاری در ژانر موسیقی ملی با نگرش ارکسترال طبقه‌بندی می‌شود.

آیت‌الله حسین نوری همدانی در جلسه درس روز چهارشنبه خود گفت: «حرف و صحبت متعارف زنان با رعایت موازین اسلامی اشکالی ندارد، ولی آوازه‌خوانی با هیچ وسیله‌ای نمی‌تواند معمول شود و جلوی آن را می‌گیریم».

به گفته این مرجع تقلید شیعه، حکم آواز خواندن زن و موسیقی زن در برابر مردان بر اساس قرآن، «حرام» است و تاکید کرد: «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حق ندارد چنین کاری کند و مردم ساکت نمی‌مانند».

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: «هر فیلم، جشنواره، کتاب و موسیقی که متضمن ارزش‌های انقلابی نباشد، جلوی آن می‌گیریم».

دیگر مرجع تقلید شیعه در قم، آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی نیز در جلسه درس خود گفت: «اخیراً دیده می‌شود که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارزش‌های انقلاب را زیر پا می‌گذارد و شکایت پشت سر هم از وزارت ارشاد اسلامی مطرح می‌شود».

او خطاب به دولت حسن روحانی گفت: «مردم را ناراضی نکنید، زیرا مردم انقلابی هستند و انقلاب کردند و نارضایتی آن‌ها نتیجه خوبی برای کشور ندارد، بنابراین باید در کار خود تجدید نظر کنند تا مردم راضی باشند».

انتقادهای این دو مرجع تقلید شیعه در حالی صورت می‌گیرد که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در پاسخ به انتقادهای مشابه شماری از نمایندگان مجلس، توضیحاتی در خصوص این آلبوم ارائه کرده بود.

حسین نوش‌آبادی، معاون پارلمانی و سخنگوی وزارت ارشاد، از جمله مقام‌های این وزارتخانه بود که درباره آلبوم موسیقی «تو را این کهن بوم و بر دوست دارم» گفت:‌ «ادعای تکخوانی خانم صحت ندارد، بلکه همخوانی است».

او تاکید کرده بود که آلبوم «تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم» در چارچوب ضوابط و مقررات ارشاد صادر شده است و مخالف سیاست‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیست.

این مقام وزارت ارشاد دولت یازدهم، صدور مجوز برای آلبوم‌های موسیقی «همخوانی» را مسبوق به سابقه خواند.

پس از توضیحات معاون وزیر ارشاد، دفتر موسیقی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد نیز توضیحات خود را در قالب بیانیه‌ای رسمی ارائه کرد و گفت که این «آلبوم همخوانی با صدای استاد محسن کرامتی، استاد برجسته آواز و ردیف دان موسیقی دستگاهی ایران، از هنرمندان خوش‌نام و متعهد موسیقی ایران و خانم نوشین طافی است».

در بیانیه این دفتر آمده است: «بر اساس ضوابط موجود که از بدو تاسیس دفتر موسیقی تاکنون به آن عمل شده است هیچ‌گونه منع قانونی برای صدور مجوز آثاری که هم‌خوانی زن و مرد دارند، وجود ندارد و پس از طی مراحل قانونی طبق روال مجوز انتشار برای این‌گونه آثار نیز صادر می‌گردد».

این دفتر تاکید کرده که «تاکنون هیچ‌گونه مجوز تک‌خوانی بانوان اعم از آلبوم صوتی یا اجرای صحنه‌ای، مگر در موارد کنسرت ویژه بانوان صادر نکرده است».

اما ظاهراً توضیحات معاون وزیر ارشاد و بیانیه دفتر موسیقی این وزارتخانه، نتوانسته آیت‌الله حسین نوری همدانی و آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی را قانع کند.

علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دی‌ماه پارسال برای پاسخگویی به پرسش حمید رسایی، نماینده اصولگرای مجلس به صحن علنی رفته بود و پاسخ‌های او نتوانست نمایندگان را قانع کند و از مجلس کارت زرد گرفت.

یکی از پرسش‌ها و انتقادهای حمید رسایی که وزیر ارشاد را به مجلس کشاند، اظهارات او درباره تک‌خوانی و جمع خوانی زنان در برابر مردان بود که آقای رسایی، آن را «اباحه گری» و «مفسده برانگیز» خوانده بود.

دویچه‌وله: انتقادها از روند حذف زنان در عرصه موسیقی همچنان ادامه دارد. در تازه‌ترین واکنش‌ها مدیرعامل خانه موسیقی از لغو کنسرت‌ها، مشکلات پیش آمده برای بانوان نوازنده و ادامه تعطیلی کلاس‌های موسیقی فرهنگسرا‌ها گلایه کرده است.

علاوه بر انتقادهای مطرح شده از سوی مدیرعامل خانه موسیقی، سایت تابناک نیز پس از منتشر شدن مصاحبه سالار عقیلی در دویچه‌وله دست بر روی نکته دیگری در این رابطه گذاشته است.

سالار عقیلی، خواننده موسیقی سنتی ایران (۲۹ دی / ۱۹ ژانویه) به دنبال حذف همسرش که در اجرای کنسرت شهر مشهد او را همراهی می‌کرد، در مصاحبه‌ای با دویچه‌وله اعلام کرده بود: «چندی پیش نامه‌‌ای از سوی اداره اماکن منتشر شد که در آن ۳۰ تن از خواننده‌های موسیقی سنتی و پاپ، از جمله خود من ممنوع‌الکار اعلام شده بودند، اما وزارت ارشاد به آن اعتراض کرد و مسئله حل شد. در مورد زنان هنرمندان اما این روند گویا همچنان ادامه دارد و باعث تاسف است.»

هر نهادی به خود اجازه دخالت می‌دهد

سایت تابناک پس از منتشر شدن این مصاحبه با دست گذاشتن بر همین نکته، آورده است: «گفته‌های اخیر سالار عقیلی با یکی از رسانه‌های خارجی درباره لیست سیاه خوانندگان و نوازندگان سنتی و پاپ ایران، این پرسش را پیش آورد که عامل چنین نامه‌نگاری‌ چه بوده و چگونه در سکوت جمعی از خوانندگان مطرح موسیقی ممنوع‌الکار شده بودند؟»
سالار عقیلی: به احترام مردم کنسرت مشهد را لغو نکردم

تابناک با اعلام اینکه نامه‌ای که سالار عقیلی علنی کرد، تا پیش از این رسانه‌ای نشده بود، می‌نویسد: «ماجرا فرا‌تر از لغو ۲۰ کنسرت است. گاهی دخالت‌ها در حوزه موسیقی به نقطه‌های ‌بازگشت ناپذیر می‌رسد.»

سایت تابناک با انتقاد از این‌که در حال حاضر هر نهادی به خود اجازه می‌دهد با نامه‌نگاری، گروهی وسیع از خوانندگان و نوازندگان شناخته شده از ممنوعیت باز دارد، می‌نویسد: «به خاطر فقدان قوانین شفاف و چندمتولی‌گری در حوزه فرهنگ، هر نهادی خود را صاحب اختیار می‌داند.»

موضوع ممنوع‌ شدن کار ۳۰ خواننده موسیقی سنتی و پاپ ایران اگر چه لغو شد، اما سایت تابناک درباره علت پدید آمدن چنین نامه‌ای می‌نویسد: «در لیستی که یکی از نهاد‌ها به وزارت فرهنگ و ارشاد ارسال کرده بود، این طور استدلال شده که صدای این ۳۰ خواننده از شبکه‌های ماهواره‌ای پخش شده است و به همین خاطر باید ممنوع‌الکار شوند.»

علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی پس از منتشر شدن این نامه با اعلام این‌که پخش آهنگ‌های خوانندگان در شبکه‌های ماهواره‌ای لزوما به معنای رضایت و همکاری این افراد با این شبکه‌ها نیست، مقابل این حرکت ایستاد و منع کار این خوانندگان منتفی شد.

وظیفه مسئولان فرهنگی چیست؟

وضعیت نابه‌سامان موسیقی در کشور گلایه‌های حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی را نیز به دنبال داشت.

حمیدرضا نوربخش در نشست ماهانه اعضای خانه موسیقی اعلام کرد: «لازم می‌دانم چند نکته را به اهالی خانه موسیقی و به مسئولین بگویم. با وجود ارادتی که به دولت محترم، ریاست جمهور و وزیر فرهنگ و ارشاد دارم، متاسفانه باید بگویم به وعده‌هایشان در حوزه موسیقی عمل نشده است.»

مدیرعامل خانه موسیقی با انتقاد از این‌که دامنه لغو کنسرت‌ها از شهرستان‌ها به پایتخت هم کشیده شده، گفته است: «هر روز باید خبر ناگواری بشنویم از این‌که کنسرتی دچار مشکل و برنامه‌ای لغو شده است. مردمی که بلیت خریده‌اند تا دقیقه نود تکلیف‌شان مشخص نیست. نهاد‌هایی که مسأله موسیقی از نظر قانونی هیچ ربطی به آن‌ها ندارد، دخالت می‌کنند. ما می‌خواهیم بدانیم وظیفه مسئولان فرهنگی چیست؟»

حذف زنان از عرصه موسیقی دلهره آور است

نوربخش در نشست ماهانه اعضای خانه موسیقی به مسائلی که اخیرا برای بانوان نوازنده پیش آمده هم اشاره کرد و گفت: «تا امروز چالش با صدای بانوان بود که می‌گفتند خانم‌ها حق ندارند بخوانند. الان می‌گویند خانم‌ها حق ندارند ساز بزنند. نیمی از جمعیت جامعه هنرمندان، زنان با صلاحیتی هستند که در برخی از رشته‌ها جایگزین آن‌ها را نداریم. چطور می‌توانیم این بخش مهم و عظیم موسیقی را حذف کنیم؟ با چه دیدگاهی این ضوابط اعمال می‌شود و این نظرات داده می‌شود؟ ما مستقیما دستگاه فرهنگی کشور را مسئول می‌دانیم.»

مدیرعامل خانه موسیقی با اعلام این‌که حذف این چنینی زنان هنرمند برای اهالی موسیقی دلهره آور است، اعلام کرد: «ما انسان‌های قانونمندی هستیم. تمام ضوابط را قبول داریم و به قانون مملکت احترام می‌گذاریم، ولی فرا‌تر از قانون را قبول نداریم.»

وضعیت بد موسیقی در ایران

روند حذف نوازندگان یا همسرایان زن در برنامه‌های موسیقی از حدود یک ماه پیش در شهرهای مختلف ایران آغاز شده است. در کنسرت سالار عقیلی در مشهد، همسر وی که نوازنده دف بود، پس از اجرای یک قطعه موسیقی از سن پایین آورده شد.

در کنسرت ارکستر سازهای بادی تهران به خوانندگی “عالیم قاسم‌اف” خواننده معروف جمهوری آذربایجان هم اتفاق مشابهی رخ داد و دختر وی که به عنوان همسرا حضور داشت، از برنامه حذف شد.

این روند خودسرانه حذف زنان از عرصه موسیقی، ممنوع کردن فعالیت برخی از خوانندگان، لغو کنسرت‌های مختلف و تعطیلی برخی از کلاس‌های آموزش موسیقی تاکنون واکنش‌های بسیاری را به‌دنبال داشته است.

خودنویس: علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی می‌گوید: «فضای کشور برای فعالیت آزادانه هنرمندان رشته‌های مختلف باز است» این درحالیست که کنسرت‌های با مجوز در کشور لغو می‌شوند و یا به خوانندگان و همخوانان زن در گروه های موسیقی اجازه‌ی حضور در اجرا را نمی‌دهند.

از ابتدای دی ماه ۹۳ تا کنون حداقل چهار کنسرت موسیقی در شهرهای مختلف ایران، لغو و یا با حذف نوازندنگان و همخوانان زن مواجه شده اند. حسین نوش‌آبادی، سخنگوی وزارت ارشاد جمهوری اسلامی روز گذشته ضمن گلایه [2] از اتفاقاتی که اخیرا در این زمینه رخ داده، لغو کنسرت‌های با مجوز را امر «ناخوشایندی» خواند و گفت: «اگر قرار است مجوزی اعطا نشود بهتر است از اول این اتفاق نیفتد.»

نوش‌آبادی افزود: «البته بعضی وقت‌ها اتفاقات و حواشی و دخالت‌هایی صورت می‌گیرد که موجب نگرانی‌های امنیتی می‌شود و مسئولین استانی مجبور به لغو مجوز کنسرت‌ها شده‌اند.» سخنگوی وزارت ارشاد از «تدوین تفاهم نامه ای» میان این وزارت خانه و نیروی انتظامی نیز خبر داد و گفت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی طی نامه ای از فرمانده نیروی انتظامی خواسته تا در مورد «مسايل مربوط به کنسرت در شهرستان ها رعایت شود.»

در ماه اخیر کنسرت های گروه موسیقی لیان، سیروان خسروی و عماد طالب زاده با وجود داشتن مجوز لغو شد و قاسم عالیم اف پدر فرقانه عالیم اف خواننده آذربایجانی  با یک ساعت و نیم تاخیر به تنهایی در شب سوم به روی سن رفت و باعذرخواهی از تماشگران گفت [3]: «صدای دختر من خسته است و امشب روی سن نمی آید.» این درحالیست که یکی از مسئولان در گفت و گو با ایسکانیوز [4] خواست نامش فاش نشود، دلیل اصلی لغو کنسرت عالیم قاسیم اف را «همخوانی دختر این خواننده آذری زبان بوده است که صدای پدرش را برای قطعات محلی همراهی می کرد.»

حریر شریعت زاده، نوازنده دف و همسر سالارعقیلی نیز که قرار بود در ۲۲ دی ماه در شهرستان طرقبه به همراه او روی صحنه برود، زمان اجرا از سن پایین آورده شد و سالار عقیلی موسیقی خود را بدون ساز دف اجرا کرد.

پیش از این در مهرماه سال جاری کنسرت شهرام ناظری در نیشابور لغو [5] شده بود و به بانوان گروه موسیقی کامکارها در اصفهان اجازه‌ی حضور در صحنه را نداده بودند.

گروه موسیقی سنتی لیان که پس از شانزده سال موفق به دریافت مجوز برای اجرای کنسرت در زادگاهشان بوشهر شده بود در ۱۲ دی ماه با وجود فروخته شدن بلیط با تجمع کسانی که خود را «امت حزب الله، طلاب و دانشجویان بوشهر» خواندند برهم زده شد و سه روز بعد در ۱۵ دی ماه، عده ای با تجمع مقابل استانداری بوشهر خواستار عزل استاندار و مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان و استیضاح وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شدند.

گفتنی‌ست کنسرت این گروه پس از آن در شیراز با وجود فروخته شدن بلیط لغو [6] شد. مصطفی امیری، فرماندار شیراز روز ۱۸ دی ماه در گفتگو با خبرگزاری نسیم گفت: «نظر قطعی ما عدم برگزاری کنسرت گروه لیان است و قطعا با هر مجموعه ای که برای اجرای این برنامه و مخدوش کردن مصالح اصولی نظام اقدام کند، برخورد می کنیم.» امیری ادامه داد: «در هیچ شرایطی اجازه برگزاری برنامه‌هایی که امنیت و نظم عمومی شیراز را تهدید کند، نمی‌دهیم. زیرا برنامه‌های فرهنگی باید متناسب شأن سومین حرم اهل بیت(ع) باشند.»

حمیده ماحوزی، مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر در زمینه لغو کنسرت سیروان محمدی در بوشهر گفت [8] کنسرت خسروی در بوشهر «لغو نشده بلکه ترجیح داده شده برای حفظ آرامش در استان پیش از سفر هیات دولت، این برنامه به تعویق بیفتد.»

عماد طالب‌زاده ،خواننده پاپ نیز قرار بود، ۴ دی‌ماه در اراک و در یک سالن ۱۲۰۰ نفره روی صحنه برود، اما براساس اعلام، این کنسرت با وجود بلیت‌فروشی لغو شد.

روزنامه شرق در گزارشی در شهریور ماه سال جاری از تنگ تر شدن فضا برای حضور بانوان درعرصه‌ی موسیقی خبر می دهد و می نویسد: «زنان نوازنده پشت چراغ قرمز ایستاده‌اند؛ معلوم نیست چه زمانی قرار است چراغ سبز برای آنها روشن شود.» از قانونی نانوشته می‌گوید که تنها به زنان به عنوان تماشاگر کنسرت اجاره ی وارد شدن به سالن های موسیقی را می دهد و «اجازه‌ای برای نوازندگی یا همخوانی در کنسرت‌های عمومی شهرستان‌ها به آنها داده نمی‌شود.»

شرق در ادامه می نویسد طبق قانون نانوشته ای حضور زنان نوازنده در اجرای زنده موسیقی در حدود ۱۳ استان و شهرها مانند «اصفهان، تبریز، ارومیه، زنجان، گرگان، تمامی شهرهای استان خراسان، برخی از شهرهای خوزستان و … ممنوع است و گروه‌های موسیقی اجازه استفاده از هیچ نوازنده زن یا همخوان زنی را در گروه ندارند.»

این درحالی‌ست که علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت تدبیر و امید مدعی آزادی هنرمندان در عرصه های مختلف است. به گفته‌ی او «امروز فضای کشور برای فعالیت آزادانه هنرمندان رشته‌های مختلف باز است و به جز برخی موانع قانونی که از قبل تعیین شده، هیچ مشکلی برای تولید و عرضه آثار هنرمندان وجود ندارد».

بی‌بی‌سی: “خانه پدری” پس از ثبت نام خود به عنوان رکورددار کوتاه‌ترین اکران سینمایی از روی پرده برداشته شد اما گفتگوها بر سر سرنوشت این فیلم و نگرانی از دخالت‌های فراقانونی در اکران فیلم‌ها همچنان ادامه دارد.

چند روز پیش کانون کارگردانان خانه سینما در نامه‌ای به حسن روحانی، وعده‌های انتخاباتی او را یادآوری و از بی‌اعتباری مجوزهای وزارت ارشاد و عدم‌امنیت سرمایه‌گذاری در سینما ابراز نگرانی کرد.

کارگردانان سینما در این نامه هم به آنان تاختند که می‌خواهند “سلیقه‌های سیاسی” خود را به جای قانون بنشانند و هم به مدیرانی معترض شدند که “در برابر این هجمه‌ها به دفعات سر و شانه خم کرده‌اند” و “تزلزل، دوگانگیِ حرف و عمل و تسلیم‌های مکرر” آنها را دلیل “بی‌هویتی و بی‌اعتباری” وزارت ارشاد و زیر مجموعه‌های آن دانستند.

بیشتر بخوانید: درباره خانه پدری و حاشیه های آن

کانون کارگردانان تنها نهادی نیست که نگران ناامنی سرمایه‌گذاری در سینما و عدم اعتبار مجوزهای وزارت ارشاد است؛ چند روز پیش از این نامه، شورای عالی تهیه‌کنندگان سینما نیز در نامه‌ای سرگشاده نمایندگان اصولگرای مجلس را به خاطر نقش‌شان در عدم اکران فیلم‌ها مورد انتقاد قرار داد و اعضای کمیسیون فرهنگی را برای روشن شدن موضوع به مناظره‌ای علنی دعوت کرد.

در همین نامه به شهرداری تهران و حوزه هنری که از اکران این فیلم در سالن‌های خود جلوگیری کرده بودند نیز هشدار داده شد که در صورت “استمرار بر سیاست‌های فعلی”، شورای عالی تهیه‌کنندگان در “همکاری با این دو مرکز و فعالیت‌های زیرمجموعه آنان تجدیدنظر خواهد کرد.”

این دو سازمان که هر یک تعداد قابل توجهی از سالن‌های سینمای کشور را در تملک دارند،‌ ظرف سال‌های گذشته بارها راسا از اکران فیلم‌های به زعم خود “ضدارزشی” ـ علیرغم کسب مجوزهای لازم از وزارت ارشاد ـ جلوگیری کردند.

با وجود اظهارنظرها و نامه‌نگاری‌های مکرر برخی از اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس علیه “خانه پدری” طی ماه های اخیر، پس از توقف اکران این فیلم، نصرالله پژمانفر در گفت‌گو با خبرگزاری خانه ملت با انکار نقش مجلس از دولت خواست مسئولیت تصمیمات خود را بپذیرد.

این عضو کمیسیون فرهنگی ادعای توقف اکران “خانه پدری” به خاطر مخالفت مجلس را “شیطنت” خواند و توصیه کرد “بخش‌های دولتی، تبعات کارهای قانونی خود را بر عهده گیرند و مجلس را مقصر جلوه ندهند‌”.

این درحالی است که آقای پژمانفر و سایر همکارانش ـ از جمله احمد سالک رئیس این کمیسیون ـ پیشتر بارها به “ضد ارزش” بودن و ناسازگاری این فیلم با “باورهای دینی” اشاره کرده و خواستار به نمایش در نیامدن آن شده بودند؛ مخالفت‌هایی که در کنار هجمه رسانه‌های اصولگرا و برخی از روحانیان، در نهایت وزارت ارشاد را به تسلیم واداشت تا اکران محدود فیلم در گروه “هنر و تجربه” نیز متوقف شود.

در این میانه خود گروه “هنر و تجربه” نیز از حمله‌ها در امان نماند. رسانه‌های محافظه‌کار تشکیل این گروه و ابتکار آن در زمینه اکران محدود اما بلندمدت فیلم‌ها را بیش از هرچیز تمهیدی دیدند که سازمان سینمایی برای اکران محدود آثار “مسئله‌دار” در پیش گرفته است و به نظر می‌رسد از همین ابتدا قصد دارند این تمهید را بی‌اثر کنند؛ تصمیمی که به نظر می‌رسد مختصر امید سینماگران برای روی پرده رفتن این فیلم‌ها را از میان برده است.

آنچه در توقف اکران “خانه پدری” بیش از هرچیز برای سینماگران مایه نگرانی شده، این است که دیگر تنها با ممیزی وزارت ارشاد طرف نیستند و با فرض عبور از هفت‌خوان مجوزها در سازمان سینمایی بازهم اگر فیلمشان به مذاق محافظه‌کاران خوش نیاید آنها راسا این اختیار را خواهند داشت که فیلم را توقیف کنند؛ موضوعی که سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در سینما را بسیار ناامن و پرریسک خواهد کرد.

از سوی دیگر از نگاه بسیاری اهالی سینما “خشونت زیاد” که به عنوان دلیل توقف اکران این فیلم ذکر شده بهانه ای بیش نیست. از جمله ابوالحسن داوودی، رئیس شورای صنفی نمایش مشکلات روی داده برای این فیلم را ناشی از “درگیری‌های سیاسی” پشت پرده و مخالفت با دولت می‌داند و می‌افزاید این فیلم ـ که با محدودیت سنی نیز اکران شدـ “یک دهم” خشونتی که در صداوسیما به تصویر کشیده می‌شود را نیز ندارد.

فرهاد توحیدی نیز در گفتگو با خبرگزاری ایرنا مخالفت‌ها با این فیلم را بخشی از “پروژه‌ای” دانست که در همه حوزه‌ها بر علیه دولت در جریان است. به گقته آقای توحیدی علیرغم اینکه دولت در حوزه سیاست خارجی یا اقتصاد تا کنون عقب‌نشینی نکرده است،‌ از آنجا که “دیوار حوزه فرهنگ همیشه کوتاه‌تر بوده” در این حوزه دولت از در تسلیم درآمده است.

رئیس هیئت مدیره خانه سینما در ادامه افزود این نهاد صنفی “با همه احترامی که برای دولت تدبیر و امید و دولتمردان قائل است، ‌در جایی که پای منافع صنفی و امنیت شغلی اعضای آن به میان می‌آید ناچار به واکنش است” و از دولت خواست “تسلیم فشارهای خارج از قاعده‌ی نهادهایی که مسئولیتی در زمینه سینما ندارند”‌ نشود.

اگرچه وزیر ارشاد پس از بالا گرفتن حمله‌ها به “خانه پدری” ترجیح داد دست از سخنان دوپهلو بردارد و ضمن اشاره به “خشونت شدید” این فیلم، خود را رسما از صف موافقان آن بیرون بکشد، حجت‌الله ایوبی رییس سازمان سینمایی طی اقدامی نادر در صفحه فیس‌بوک خود “از همه کسانی که از فراهم نشدن زمنیه‌های اکران فیلم خانه پدری آزرده خاطرند” عذرخواهی و روزهایی بهتر برای سینمای ایران آرزو کرد؛ اقدامی که با استقبال کیانوش عیاری، کارگردان فیلم “خانه پدری” مواجه شد.

آقای عیاری در گفتگویی با ایسنا “این عمل متمدنانه‌ آقای ایوبی” را در میان تمام زیان‌های مالی و غیرمالی، تنها “دستاورد” غائله‌ ایجاد شده پیرامون فیلم خواند.

باوجود اینکه دبیر اجرایی گره هنر و تجربه از “تعویق” نمایش خانه پدری “تا مهیا شدن شرایط مناسب و در خور شان این فیلم ارزشمند” سخن گفته، اما عقب‌نشینی‌های پی‌در‌پی وزارت ارشاد در برابر هجمه همه‌جانبه محافظه کاران نه تنها اکران این فیلم بلکه روی پرده رفتن ۷ فیلم دیگری را که محل اختلاف مجلس و سازمان سینمایی‌است نیز در هاله‌ای از ابهام فرو برده است.

بی‌بی‌سی: قرار بود کنسرت لیان روزهای ۲۱ و ۲۲ دی در تالار حافظ شیراز برگزار شود

محسن شریفیان٬ سرپرست گروه موسیقی محلی “لیان” اعلام کرد کنسرت این گروه در شیراز که قرار بود هفته آینده برگزار شود٬ لغو شده است.

آقای شریفیان در گفت‌وگو با خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت: “هنوز چرایی این موضوع برای ما توضیح داده نشده، اما این‌که کنسرت لغو شده، حقیقت دارد. در این‌باره باید مسئولان مربوط پاسخگو باشند که چرا گروهی که مجوز داشته، کنسرتش لغو شده است.”

او ضمن عذرخواهی از کسانی که قرار بود به این کنسرت بروند گفت که گروه لیان هرگز کنسرت‌هایش را به خواست خود لغو نمی‌کند.

روز جمعه ۱۲ دی کنسرت گروه موسیقی محلی “لیان” در بوشهر به رغم اعتراض عده‌ای که خود را “مردم متدین و طلاب و دانشجویان بوشهر” لقب داده بودند و خواهان لغو این کنسرت بودند، با دخالت نیروی انتظامی در این شهر برگزار شد.

اما در روز دوشنبه٬ ۱۵ دی ده‌ها نفر در بوشهر به دلیل برگزاری کنسرت گروه لیان در این شهر مقابل استانداری دست به اعتراض زدند و خواهان برکناری مقام‌های مسئول شدند.
معترضان در بوشهر خواهان برکناری مقام‌های مسئول شدند

این گروه که حدود ۲۰۰ نفر بودند، بعد از ظهر روز دوشنبه، ۱۵ دی، با در دست داشتن پلاکاردهای اعتراض آمیز خواهان برکناری استاندار، مدیرکل ارشاد استان بوشهر و استیضاح وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شدند.

در سال های اخیر،‌ شماری از کنسرت های موسیقی در شهرستان های ایران با وجود داشتن مجوز از سوی وزارت ارشاد، به دلایل مختلفی از جمله اعتراضات گروه های تندرو و تصمیم گیری مقام های محلی، پیش از اجرا لغو شده است.

دخالت پلیس برای برگزاری این کنسرت، در تاریخ برگزاری کنسرت های موسیقی در جمهوری اسلامی ایران کمتر سابقه داشته است.