اخبار

رادیوفردا: بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی اعلام کرد که حضور آنلاین عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در کنفرانس بین‌المللی سیاست هسته‌ای را لغو کرده است.

بر اساس برنامه قبلی، قرار بود که عباس عراقچی به صورت آنلاین در این کنفرانس که روز دوشنبه در واشینگتن آغاز شد سخنرانی کند اما به نوشته بیانیه این بنیاد، طرف ایرانی در آخرین لحظات درخواست کرد که بخش پرسش و پاسخ از برنامه حذف شود.

بر اساس این بیانیه، برنامه سخنرانی و سپس پرسش و پاسخ با عباس عراقچی از روز شنبه اعلام شده بود اما تغییراتی که تیم ایرانی در آخرین لحظات درخواست کرد امکان پرسش‌های مجری و حضار از وزیر خارجه ایران را به شدت محدود می‌کرد و از این رو، کارنگی تصمیم گرفت که جلسه را برگزار نکند.

Iranian Foreign Minister Abbas Araghchi will not be speaking at the Carnegie International Nuclear Policy Conference: pic.twitter.com/YretnkrIaM

— Carnegie Endowment (@CarnegieEndow) April 21, 2025

ایران اینترنشنال: شبکه فاکس‌نیوز با اشاره به پیشروی برنامه اتمی جمهوری اسلامی،‌ نوشت حمله به برنامه ساخت سلاح هسته‌ای ایران دیگر خیال‌پردازانه نیست. این شبکه نوشت در حمله احتمالی اسرائیل با ناوگان جت‌های خود حریم هوایی ایران را باز خواهد کرد و بی‌۲ های آمریکا تاسیسات زیرزمینی را هدف قرار می‌دهند.

فاکس‌نیوز نوشت: «در حملات اکتبر ۲۰۲۴، اسرائیل بیش از ۱۰۰ هواپیمای جنگی را برای حمله به حدود ۲۰ هدف در ایران از جمله سامانه‌های پدافند هوایی و کارخانه‌های موشک و پهپاد اعزام کرد. یک حمله برای خلع هسته‌ای ایران دوباره با تمرکز بر نابودی پدافندهای هوایی انجام خواهد شد.»
این شبکه اضافه کرد:‌ «ناوهای هواپیمابر نیروی دریایی آمریکا، هری اس. ترومن و کارل وینسون، هم‌اکنون در منطقه خلیج فارس حضور دارند. آن‌ها در حال اجرای عملیات مداوم علیه حوثی‌ها در یمن هستند، اما مطمئن باشید که در هر لحظه می‌توانند تمرکز خود را به ایران معطوف کنند.»
این شبکه افزود:‌ «مجتمع تسلیحاتی ایران زیرزمینی است، بنابراین تخریب آن نیاز به حجم زیادی آوار دارد. در اینجا بمب‌افکن بی۲ وارد عمل می‌شود که حامل سلاح‌هایی نظیر بمب ۳۰ هزار پوندی سنگرشکن است که طوری طراحی شده تا از خاک و بتن عبور کرده و در تاسیسات زیرزمینی ایران منفجر شود. استقرار عظیم بی۲ها در خط مقدم اهمیت زیادی دارد.»

رادیوفردا: ایران دور دوم مذاکرات هسته‌ای با آمریکا را سازنده و رو به جلو خواند و وزیر خارجه عمان هم گفت که مذاکرات شتاب گرفته است؛ یک مقام ارشد آمریکایی هم از پیشرفت بسیار خوب در مذاکرات سخن گفت.

دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا روز شنبه ۳۰ فروردین در رم، پایتخت ایتالیا، برگزار شد و به گفته دو طرف، حدود چهار ساعت ادامه داشت.

در این دور از مذاکرات نیز، مانند دور قبلی، استیو ویتکاف و عباس عراقچی مذاکره‌کنندگان اصلی از طرف آمریکا و ایران بودند.

مذاکرات در یکی از اماکن دیپلماتیک متعلق به عمان در شهر رم برگزار شد و در نزدیکی این ساختمان، نیروهای پلیس و همچنین خبرنگاران حضور داشتند.

ایران بار دیگر مذاکرات را «غیرمستقیم» و تبادل پیام بین دو سالن جدا توسط وزیر خارجه عمان اعلام کرده است؛ یک مقام ارشد آمریکا هم از «گفت‌وگوهای مستقیم و غیرمستقیم» سخن گفته است.

مقام ارشد آمریکا: پیشرفت بسیار خوبی داشتیم

یک مقام ارشد آمریکایی گفت که مذاکرات رم با «پیشرفت بسیار خوبی» همراه بود.

به گزارش رویترز، این مقام ارشد آمریکایی که خواست نامش فاش نشود شامگاه شنبه به گروهی از خبرنگاران گفت: «امروز در رم بیش از چهار ساعت در دور دوم مذاکرات خود پیشرفت بسیار خوبی در گفت‌وگوهای مستقیم و غیرمستقیم داشتیم.»

به نوشته وبسایت اکسیوس، این مقام آمریکایی همچنین با اشاره به توافق دو طرف برای دیدار دوباره در هفته آینده، از عمان برای تسهیل مذاکرات و از ایتالیا برای میزبانی مذاکرات شنبه قدردانی کرد.

مقام‌های ایالات متحده هنوز به طور رسمی درباره دور دوم مذاکرات هسته‌ای با ایران اظهار نظر نکرده‌اند.

اظهار خوش‌بینی محتاطانه ایران و «ناکافی» خواندن برجام

در همین حال عباس عراقچی اواخر شامگاه شنبه در توییتی به زبان انگلیسی نوشت که «جو نسبتا مثبت در رم» باعث پیشرفت در مسیر دستیابی به توافق احتمالی شده است.

او افزود: «در حال حاضر شاید خوش‌بینی موجه باشد اما تنها با احتیاط زیاد.»

عباس عراقچی ساعاتی پیش از این نوشته، دیدگاه رهبر جمهوری اسلامی را تکرار کرده و به تلویزیون ایران گفته بود: «دلیلی برای خوش‌بینی زیاد و بدبینی زیاد وجود ندارد.»

او در پست خود در شبکه اجتماعی ایکس افزود: در مذاکرات رم «تصریح کردیم که بسیاری در ایران بر این باورند که برجام دیگر برای ما کافی نیست و تنها چیزی که از آن باقی مانده “درس‌های فراگرفته شده” است. شخصا با این دیدگاه موافق‌ام.»

دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، که همواره منتقد توافق برجام بوده است اردیبهشت ۱۳۹۷ خروج آمریکا از این توافق را اعلام کرد و پس از آن، ایران از تعهدات برجامی خود عدول کرد و فعالیت‌های حساس هسته‌ای را افزایش داد.

بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل که بر برجام صحه می‌گذارد، کشورهای طرف برجام می‌توانند تا پیش از ۲۶ مهر امسال فرایند موسوم به مکانیسم ماشه را برای بازگرداندن فوری تمامی تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران فعال کنند.

https://twitter.com/araghchi/status/1913658465861714369

عمان: مذاکرات شتاب گرفته است

در همین حال وزیر خارجه پادشاهی عمان با تشکر از «رویکرد بسیار سازنده» نمایندگان آمریکا و ایران در مذاکرات رم، شامگاه شنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این گفت‌وگوها در حال شتاب گرفتن است و در حال حاضر حتی امر بعید هم ممکن شده است.»

بدر البوسعیدی که میانجی مذاکرات هسته‌ای ایران و ایالات متحده است همچنین بیانیه وزارت خارجه عمان را بازنشر کرده که در آن آمده است مذاکره کنندگان دو طرف موافقت کردند که وارد مرحله‌ بعدی مذاکرات شوند.

بر اساس این بیانیه، این مذاکرات «با هدف دستیابی به توافقی عادلانه، پایدار و الزام‌آور انجام می‌شود» و این توافق «اطمینان خواهد داد که ایران کاملا عاری از سلاح‌های هسته‌ای باقی بماند، تحریم‌ها [علیه این کشور] لغو شوند و در همین حال، توانایی توسعه انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز خود را حفظ کند.‌»

دیدارها با وزیر خارجه ایتالیا

آنتونیو تایانی، وزیر خارجه ایتالیا، با انتشار تصویری از ملاقات خود با عباس عراقچی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رم پایتخت صلح و گفت‌وگو می‌شود.»

او با اشاره به اینکه وزیر خارجه ایران را به ادامه مسیر مذاکرات علیه سلاح‌های هسته‌ای تشویق کرده نوشت: «دولت ایتالیا امیدوار است که با هم بتوانیم به یک راه حل مثبت برای خاورمیانه برسیم.»

آقای تایانی یک روز پیشتر هم با همتای عمانی خود دیدار کرده بود و روز شنبه نیز با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، دیدار و گفت‌وگو کرد.

مدیرکل آژانس با انتشار تصاویری از این دیدار نوشت که از نقش سازنده ایتالیا در حمایت از صلح «در برهه‌ای حساس که دیپلماسی بسیار مورد نیاز است» استقبال می‌کند.

آقای گروسی روز پنجشنبه در تهران گفت‌وگوهای فشرده‌ای با مقام‌های ایران داشت.

https://twitter.com/rafaelmgrossi/status/1913533889189937588

دور بعدی مذاکرات «در مسقط»

وزارت خارجه ایران شامگاه شنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد که دور بعدی گفت‌وگوها قرار است شنبه ششم اردیبهشت با میانجیگری عمان در مسقط، پایتخت این کشور، برگزار شود.

به نوشته این بیانیه، با توجه به ضرورت بحث و بررسی دقیق در هر دو موضوع «اعتمادسازی هسته‌ای» و «رفع موثر تحریم‌ها» مقرر شد که هیئت‌های فنی ایران و آمریکا روز چهارشنبه در مسقط جلسه‌ای را با تسهیل‌گری وزارت خارجه عمان برگزار کنند.

همچنین به نوشته این بیانیه، در گفت‌وگوهای روز شنبه در رم طرف‌ها درباره «برخی از موضوعات مهم در حوزه رفع تحریم‌ها و موضوع هسته‌ای» تبادل نظر کردند.

واکنش‌ها در ایران

بازار بورس سرمایه صبح شنبه و پیش از مذاکرات روی خوشی به دور دوم مذاکرات نشان داد و با بیش از ۴۱ هزار واحد افزایش، برای اولین بار از کانال سه میلیون واحد عبور کرد.

در بازار ارز نیز پول ملی ایران اندکی تقویت شد و بهای هر دلار آمریکا که صبح شنبه بیش از ۸۵ هزار تومان بود، شامگاه شنبه به حدود ۸۳ هزار تومان کاهش یافت.

قیمت یورو هم شامگاه شنبه به ۹۴ هزار تومان، و پوند انگلیس به کمتر از ۱۱۰ هزار تومان رسید.

در هفته‌های اخیر افزایش تنش بین ایران و آمریکا باعث افزایش بهای ارز شده و از جمله قیمت هر دلار به بیش از ۱۰۵ هزار تومان رسیده بود.

قیمت طلا هم روز شنبه در ایران کاهش یافت و هر سکه طلای موسوم به «طرح امامی» ۷۵ میلیون تومان معامله شد.

صفحه اول اکثر روزنامه‌های چاپ تهران نیز صبح یکشنبه به مذاکرات رم اختصاص یافته است.

بی‌بی‌سی: در هفته‌ها و ماه‌های گذشته، شهروندان اصفهان در شبکه‌های اجتماعی از دریافت پیامک‌هایی هشدارآمیز درباره حجاب خبر داده‌اند که در بعضی از آنها مکان دقیق حضور فرد نیز ذکر شده است یک گروه فعال در زمینه حقوق شهروندی و دیجیتال، درباره جزئیات یک نظام چندلایه‌ و پیچیده نظارتی در شهر اصفهان گزارش داده که از آن برای اعمال قوانین حجاب اجباری و شناسایی و تهدید زنان استفاده می‌شود.

سایت فیلتربان در گزارشی که روز ۲۸ فروردین منتشر کرده، توضیح می‌دهد که این سیستم تجسسی «ترکیبی از ابزارهای شنود، ردیابی و ارعاب» را در قالب پروژه‌ای مشترک میان نهادهای انتظامی، قضایی، امنیتی و مخابراتی به کار می‌گیرد.

این گروه در گزارش «میدان جنگی به نام شهر اصفهان: استفاده هدفمند از IMSI-Cathcher و دوربین‌های نظارتی برای اعمال قانون عفاف و حجاب»، به ویژه درباره استفاده از گیرنده‌های IMSI (شناسه بین‌المللی مشترک تلفن همراه) از سوی نهادهای امنیتی توضیح داده که در کنار سیستم‌های دیگری مانند کارت‌خوان‌های بدون تماس و دوربین‌های نظارتی شهر اصفهان، «برای نقض سیستماتیک حقوق زنان» از طریق «شناسایی، ردیابی و ارعاب» آنها به کار گرفته می‌شود.

فیلتربان پروژه‌ای است که «گروه میان» سازمانی غیرانتفاعی «در زمینه حقوق بشر، به ویژه حمایت از حقوق دیجیتال و گروه‌های به‌حاشیه‌رانده در ایران و خاورمیانه» راه‌اندازی کرده است.

این گزارش در حالی منتشر شده که در هفته‌ها و ماه‌های گذشته، شهروندان اصفهان در شبکه‌های اجتماعی از دریافت پیامک‌هایی هشدارآمیز درباره حجاب خبر داده‌اند که در بعضی از آنها مکان دقیق حضور فرد نیز ذکر شده است.

به گفته بعضی کاربران نه‌تنها برای خود آنها، بلکه برای اعضای خانواده‌شان نیز اخطار ارسال شده است. ارسال این پیامک‌ها با واکنش‌ تند عموم مردم و همین طور فعالان حقوق شهروندی همراه شده که مسئولان را به «جاسوسی دیجیتال» از شهروندان متهم می‌کنند.

محسن مظاهری، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان اصفهان در مصاحبه با هم‌میهن، با دفاع از ارسال این پیامک‌ها مدعی شده است که این کار «در سیر قانونی خود و توسط دستگاه‌ها و کل مجموعه‌های حاکمیتی» صورت می‌گیرد و بارها استفاده از فناوری‌هایی مثل دوربین‌های شهری برای شناسایی افراد را انکار کرده است.

اما در حالی که مقام‌های مسئول واکنش‌های متناقضی درباره چگونگی ارسال چنین پیامک‌هایی داشته‌اند، فیلتربان در گزارش خود می‌گوید که روایت‌های پراکنده را در قالب یک ساختار سازمان‌یافته تحلیل کرده و با استناد به داده‌های میدانی، فناوری‌های مورد استفاده، و نقش نهادهای دولتی، از یک سیستم نظارتی چندلایه در اصفهان پرده برمی‌دارد که هدف آن، کنترل و ارعاب زنانی است که از الگوی رسمی و اجباری پوشش پیروی نمی‌کنند.

فیلتربان می‌گوید برای تحقیق در مورد این طرح «با نزدیک به بیست نفر از افرادی که پیامک تهدیدآمیز دریافت کردند و کسانی که به دلیل اشتغال در نهادها و شرکت‌های مجری این طرح، دسترسی به شواهد کافی در رابطه با نحوه اجرای آن داشتند، گفت‌وگو کرده است.» فیلتربان افزوده که برای حفظ امنیت افراد هویت آنها را افشا نمی‌کند. به دلیل محدودیت‌های موجود برای خبرنگاران مستقل و دسترسی محدود به منابع معتبر در داخل ایران، بی‌بی‌سی نمی‌تواند به طور مستقل جزئیات این گزارش را راستی‌آزمایی کند. فیلتربان پیشتر گزارش‌های موثقی از ابعاد استفاده از فناوری در کنترل و نظارت بر شهروندان در ایران منتشر کرده بود.

مقام‌های جمهوری اسلامی ایران فعالیت بی‌بی‌سی فارسی را در ایران ممنوع کرده‌اند و تاکنون هرگز به درخواست‌های بی‌بی‌سی فارسی برای ابراز نظر یا مصاحبه پاسخ نداده‌اند.

دستگاه‌هایی که تلفن همراه را «فریب می‌دهند»

به گزارش فیلتربان در فرایند مربوط به مراحل مختلف این ساختار تجسسی -از شناسایی و رهگیری گرفته تا ارسال پیام‌های هشدارآمیز- ابزارهای گوناگونی در کنار یکدیگر عمل می‌کنند.

اما در مرکز این سازوکار، گیرنده‌های «شناسه بین‌المللی مشترک تلفن همراه» (IMSI) قرار دارند که عملکرد آن‌ها مبتنی بر فریب دادن تلفن‌های همراه است. این ابزار با جعل هویت دکل‌های مخابراتی، خود را به‌عنوان قوی‌ترین سیگنال موجود در محل عرضه می‌کند و در نتیجه، گوشی‌های اطراف، بدون اطلاع از ماهیت واقعی آن‌ها، به‌طور خودکار به آن وصل می‌شوند.

این گیرنده‌ها پس از اتصال به تلفن همراه، می‌توانند اطلاعات حساسی مانند شناسه بین‌المللی مشترک تلفن همراه (IMSI)، شناسه جهانی تجهیزات سیار (IMEI) و در برخی موارد، مکان فرد را ثبت و ذخیره کنند.

بنا بر یافته‌های گزارش، این دستگاه‌ها به سه شکل در اصفهان به کار گرفته شده‌ است:

قابل حمل توسط افراد: با برد گزارش‌شده ۱۰۰ تا ۵۰۰ متر برای گشت‌زنی و نزدیک شدن ماموران به زنان

قابل حمل با خودرو: با برد گزارش‌شده ۱ تا ۲ کیلومتر، برای پوشش‌ مناطق کلیدی.

ثابت: با برد گزارش‌شده تا ۵ کیلومتر، احتمالا برای پوشش‌ مناطق وسیع‌تر.

تهیه‌کنندگان گزارش می‌گویند «بررسی‌ها و تحقیقات ما نشان می‌دهد که مساحتی بین ۳۰ تا ۳۵ کیلومتر مربع از مرکز شهر اصفهان (به ویژه مناطق توریستی) تحت پوشش این دستگاه‌ها قرار دارد.»

امیر رشیدی، یکی از تهیه‌کنندگان این گزارش به بی‌بی‌سی فارسی گفت که در حال حاضر اجرای این روش محدود به مناطق توریستی و مرکزی اصفهان است، «چون اجرای عمومیش خیلی سخت و هزینه بر است و منابع زیادی می‌خواهد».

به گفته آقای رشیدی افرادی که از مشاهدات آنها برای تهیه این گزارش استفاده شده، «گفته‌اند که این پیامک‌های هشدار را معمولا مدت کوتاهی بعد از اختلال در دسترسی به اینترنت یا قطع شدن مکالمه اینترنتی‌شان دریافت کرده‌اند.» دلیل اختلال این است که موبایل بعد از وصل شدن به گیرنده‌های تجسسی به جای دکل‌های واقعی مخابراتی، به سیستم 2G سوییچ می‌کند و از این طریق راه نفوذ به آن فراهم می‌شود.

فناوری ترکیبی در خدمت تجسس از شهروندان

علاوه بر گیرنده‌های شناسه بین‌المللی مشترک تلفن همراه، گزارش فیلتربان، به دو فناوری تجسسی دیگر نیز اشاره کرده که برای شناسایی و ردیابی افراد از آن استفاده می‌شود:

کارت‌خوان‌های بدون تماس: این کارت‌خوان‌ها با فناوری‌های مانند ان‌اف‌سی اطلاعاتی مانند کد ملی را از کارت‌های ملی هوشمند یا کارت مترو استخراج می‌کنند، اما به دلیل برد کوتاه، نیاز به نزدیکی فیزیکی (کمتر از یک متر) دارند. بر اساس گزارش‌ «ماموران مجهز به این ابزار در سطح وسیعی از شهر اصفهان مستقر هستند.»

دوربین‌های نظارت‌شهری: بر اساس گزارش فیلتربان، «دوربین‌های شهری زیر نظر نیروهای انتظامی»، زنانی که پوشش مورد نظر حکومت ایران را رعایت نمی‌کنند، شناسایی کرده و موقعیت آن‌ها را به تیم‌های میدانی مجهز به گیرنده‌های IMSI یا کارت‌خوان اطلاع می‌دهند. این گزارش می‌گوید «هماهنگی میان دوربین‌ها و ماموران، ساختار یکپارچه‌ای از نظارت فیزیکی و الکترونیکی را شکل داده که در تضاد با ادعاهای رسمی مسئولانی است که استفاده از دوربین‌ها در طرح‌های حجاب اجباری را انکار می‌کنند.»

امیر رشیدی به بی‌بی‌سی فارسی گفت که تحقیقات آنها نشان می‌دهد که در جریان فرآیند تجسس از شهروندان، ممکن است «ابتدا فرد را با دوربین هدف قرار دهند و بعد با تجهیزات و روش‌های فناوری و با کمک یک یا چند مامور، هویت او را شناسایی کنند». به گفته این کارشناس دیجیتال این فرآیند معمولا به صورت «ترکیبی» انجام می‌شود.

از شناسایی تا ارعاب

گزارش فیلتربان نشان می‌دهد که فرآیند نظارت در اصفهان بعد از جمع‌آوری داده‌ها با هدف نهایی ارعاب و کنترل، به صورت لایه‌به‌لایه با همکاری اپراتورهای تلفن همراه و پایگاه‌های داده دولتی ادامه پیدا می‌کند.

داده‌هایی مثل کد ملی یا شماره IMSI، با پایگاه‌های اطلاعات نهادهایی مانند سازمان ثبت احوال و نیروی انتظامی تطبیق داده می‌شود تا هویت فرد، از جمله نام، شماره شناسنامه، آدرس و اعضای خانواده او، شناسایی شود.

آقای رشیدی می‌گوید یافته‌های آنها نشان می‌دهد که روندی که از شناسایی تا ارسال پیامک هشدار طی می‌شود، نسبتا سریع است و ممکن است تنها «حدود ۱۵ دقیقه» طول بکشد.

بر اساس این گزارش در مرحله‌ بعد، اطلاعات به‌دست‌آمده برای فرستادن پیامک‌های تهدیدآمیزی استفاده می‌شود که معمولا از طرف ستاد امر به معروف و نهی از منکر ارسال می‌شود.

در مواردی حتی اعضای خانواده فرد، مانند پدر یا همسر، نیز پیام‌هایی دریافت کرده‌اند که به گفته محسن مظاهری، رئیس ستاد امر به معروف اصفهان به دلیل «رعایت مسائل تربیتی» و «آگاه‌سازی خانواده‌ها» ارسال شده است.

برای نمونه در یکی از این پیامک‌ها که در شبکه‌های اجتماعی هم‌رسان شده، از یک پدر خواسته شده «به منظور رعایت قانون و اصلاح پوشش» دخترش ««پیگیری لازم» را انجام دهد.

گزارش‌هایی هم از ارسال پیامک با شماره‌های مختلف منتشر شده که می‌تواند حاکی از دست داشتن سازمان‌‌ها و نهادهای گوناگون در این فرآیند باشد.

پیشتر نهادهای انتظامی در ایران برای اخطار و جریمه سرنشینان خودروها از اپ ناظر استفاده می‌کردند. اپلیکشین ناظر به کاربرانش شامل نیروهای انتظامی و داوطلبان تایید شده امکان می‌داد افرادی را که «ناقض قوانین مربوط به حجاب» تشخیص می‌دهند گزارش کنند.

«سیام» و سابقه تجسس از تلفن‌های همراه

در سال‌های گذشته نیز گزارش‌هایی درباره استفاده از فناوری‌های تجسسی برای ردگیری و شناسایی معترضان از طریق تلفن همراه منتشر شده که از جمله می‌توان به گزارش سایت اینترسپت در اکتبر سال ۲۰۲۲، یک ماه بعد از آغاز اعتراض‌های سراسری به کشته شدن مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد، اشاره کرد.

این گزارش بر اساس اسناد داخلی شرکت مخابراتی آرین‌تل، از سامانه‌ای به نام «سیام» پرده برمی‌داشت که به دولت امکان می‌دهد بدون اطلاع کاربران، تلفن‌های همراه را کنترل، شنود و مکان‌یابی کند. امکاناتی مانند قطع یا کاهش سرعت اینترنت، انتقال گوشی به شبکه 2G، شناسایی افراد حاضر در یک محل و دسترسی به داده‌های هویتی و ارتباطی از جمله ویژگی‌های این سیستم عنوان شده بود.

در آن زمان نیز،‌ در جریان اعترا‌ض‌های جنبش «زن، زندگی،‌آزادی» پیامک‌هایی برای تلفن‌های موبایل ارسال می‌‌شد که درباره حضور صاحبان آنها در محل «اغتشاش» هشدار می‌داد و به آنها اخطار می‌داد که دیگر در اعتراضات شرکت نکنند.

سابقه استفاده امنیتی از گیرنده‌های IMSI نیز که در گزارش تازه فیلتربان درباره اصفهان به آن اشاره شده، به سال‌ها قبل برمی‌گردد که بر اساس گزارش روزنامه گاردین در سال ۲۰۱۶ نه فقط در کشورهای غیردموکراتیک، بلکه در کشورهایی مانند بریتانیا هم مورد استفاده قرار گرفته است.

گزارش گاردین در آن زمان هشدار داده بود که چنین فناوری‌هایی در غیاب شفافیت و پاسخ‌گویی می‌توانند به تهدیدی جدی علیه آزادی‌های شهروندی بدل شوند؛ هشداری که در ایران، با توجه به ساختار غیرپاسخ‌گوی نهادهای امنیتی، معنا و ابعادی بسیار جدی‌تر پیدا می‌کند.

گیرنده IMSI چیست و چگونه کار می‌کند؟

این دستگاه یک ابزار تجسسی است که با جعل هویت دکل‌های مخابراتی، گوشی‌های اطراف را فریب می‌دهد و اطلاعات آن‌ها را جمع‌آوری می‌کند.

چطور گوشی را فریب می‌دهد؟

• گوشی موبایل همیشه به دنبال قوی‌ترین سیگنال است
• گیرنده IMSI خودش را قوی‌ترین دکل نشان می‌دهد
• گوشی فرد ناخواسته به آن وصل می‌شود

چه اطلاعاتی جمع می‌کند؟

• شماره شناسایی سیم‌کارت (IMSI)
• شماره سریال گوشی (IMEI)
• مکان تقریبی شما
• فهرست افرادی که در همان محدوده هستند

چه کاری می‌تواند انجام دهد؟

اگر گوشی را به شبکه 2G منتقل کند، می‌تواند:

• پیامک‌ها و تماس‌ها را شنود کند
• دسترسی فرد به اینترنت را کند یا قطع کند
• فرد را در یک مکان خاص شناسایی و رهگیری کند

کاربرد امنیتی آن چیست؟

از این دستگاه می‌توان در این موارد استفاده کرد:

پیدا کردن معترضان
زیر نظر گرفتن تجمعات
تهدید و ارسال پیامک هشدار

رادیوفردا: مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، همزمان با سفر به تهران، به روزنامۀ لوموند گفت آمریکا در مذاکرات با ایران می‌خواهد به متنی ساده‌تر بدون تمام ضمائم بسیار فنی توافق برجام دست یابد.

رئیس آژانس انرژی اتمی ایران پس از دیدار با گروسی از دیدار و تلاش معاونان دو طرف در روزهای آتی برای پیگیری موضوعات محل اختلاف بین آژانس بین‌المللی «در چارچوب توافق کلی حاصل‌شده» خبر داد.

نیویورک‌تایمز هم به‌نقل از مقامات دولت آمریکا و منابع دیگر گزارش داد که رئیس‌جمهور ایالات متحده با حملۀ برنامه‌ریزی‌شدۀ اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران مخالفت کرده و ترجیح داده وارد مذاکره با مقامات تهران برای محدودسازی برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران شود.

بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز که روز چهارشنبه ۲۷ فروردین منتشر شد، اسرائیل برنامه‌هایی برای حمله به تأسیسات هسته‌ای در اردیبهشت ماه طراحی کرده بود با این هدف که توانایی ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای را به‌مدت یک سال یا بیشتر عقب بیندازد.

این روزنامه نوشت پس از ماه‌ها بحث داخلی در دولت آمریکا، دونالد ترامپ تصمیم گرفت به‌جای حمایت از گزینۀ نظامی، مسیر مذاکره با ایران را در پیش گیرد.

براساس این گزارش، اجرای این حمله نه تنها به کمک نظامی آمریکا برای دفاع از اسرائیل در برابر واکنش احتمالی ایران نیاز داشت بلکه برای موفقیت کلی عملیات نیز به حمایت واشینگتن وابسته بود.

هفته گذشته، آمریکا و ایران برای نخستین بار در هر دو دوره ریاست‌جمهوری ترامپ نشستی برای تعیین روند و چارچوب مذاکرات در عمان برگزار کردند و هر دو کشور نیز این گفت‌وگوها را «مثبت» و «سازنده» توصیف کردند.

دور دوم مذاکرات برای روز شنبه ۳۰ فروردین برنامه‌ریزی شده است و آخرین گزارش‌ها حاکی است این دیدار به احتمال زیاد در رم اما به میزبانی عمان برگزار خواهد شد.

کاظم غریب‌آبادی غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت خارجه ایران، شامگاه چهارشنبه در گفت‌وگو با تلویزیون ایران گفت اگر در نشست بعدی دو طرف بر سر «چارچوب‌ها و دستورکار» تفاهم کنند، در دور سوم «باید کارشناسان را در دو حوزه درگیر کنیم تا تخصصی‌تر وارد جزئیات شوند و اگر لازم شد، متن‌نویسی را شروع کنند».

تازه‌ترین تحولات دیپلماتیک و موضع‌گیری‌ها

با این حال پس از برگزاری نشست مسقط، رفت‌وآمدهای دیپلماتیک و همچنین اظهارنظرهای مقامات واشینگتن و واکنش‌های مقامات تهران به این اظهارات بالا گرفته است.

در تازه‌ترین رویدادها، قرار است استیو ویتکاف و مارکو روبیو که هر دو از مشاوران ارشد امنیت ملی دونالد ترامپ هستند، روز پنج‌شنبه به پاریس سفر کنند.

عراقچی نیز راهی مسکو شده و قرار است، به‌گفتۀ سخنگوی وزارت خارجه، «در خصوص روابط دوجانبه و نیز مذاکرات غیرمستقیم اخیر با آمریکا با مقامات عالی روسیه گفت‌وگو کند». او پیشتر اعلام کرده بود که در این سفر «پیام مکتوب» خامنه‌ای به پوتین را منتقل خواهد کرد.

براساس گزارش پولیتیکو، ویتکاف قرار است با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، دیدار کند و مارکو روبیو هم با همتای فرانسوی خود، ژان‌نوئل بارو، گفت‌وگو خواهد کرد و موضوع گفت‌وگوها ایران، اوکراین، تعرفه‌های جدید و روابط تجاری خواهد بود.

تازه‌ترین اظهارنظرها نیز به هشدار وزیر خارجه ایران دربارۀ مواضع مقامات آمریکایی برمی‌گردد. عباس عراقچی روز چهارشنبه گفت که آمریکا نباید مواضع «متناقض و متضاد» در مذاکرات اتخاذ کند.

این واکنش به سخنان استیو ویتکاف بود که ابتدا گفته بود ممکن است توافقی حاصل شود که ایران به سطح غنی‌سازی ۳.۶۷ درصدی (مشابه توافق ۲۰۱۵ دولت اوباما با ایران) بازگردد، اما بعداً اعلام کرد: «توافق با ایران تنها زمانی نهایی خواهد شد که یک توافق ترامپی باشد.»

ویتکاف همچنین در شبکۀ ایکس نوشت: «ایران باید برنامه غنی‌سازی و تسلیحاتی هسته‌ای خود را متوقف و نابود کند. مهم است که توافقی سختگیرانه و عادلانه داشته باشیم که پایدار بماند، و این همان چیزی است که رئیس‌جمهور ترامپ از من خواسته است.»

عباس عراقچی در واکنش با تأکید بر این‌که «مواضع واقعی سر میز مذاکره مشخص می‌شود»، افزود: «غنی‌سازی ایران یک امر واقعی و پذیرفته‌شده است. ما برای اعتمادسازی در خصوص نگرانی‌های احتمالی آمادگی داریم، اما اصل موضوع غنی‌سازی قابل مذاکره نیست.»

این در حالی است که رهبر جمهوری اسلامی ایران روز سه‌شنبه گفت مذاکرات ایران با ایالات متحده بر سر پروندهٔ هسته‌ای تهران «در قدم‌های اول خوب اجرا شده است».

دیدارها و اظهارات گروسی در تهران

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز چهارشنبه به ایران سفر کرد و در تهران با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و دیگر مقامات جمهوری اسلامی دیدار کرد.

او همزمان در گفت‌وگو با روزنامۀ لوموند اعلام کرد «این‌بار آمریکا می‌خواهد به متنی ساده‌تر دست یابد؛ متنی که عاری باشد از تمام ضمائم بسیار فنی توافق ۲۰۱۵ [برجام] که در عمل پایدار نماندند».

آقای گروسی پس از دیدار با مقام‌های جمهوری اسلامی از انجام «گفت‌وگوهای فشرده» با آن‌ها خبر داد و دربارۀ تعاملات ایران و آمریکا گفت این گفت‌وگوها در مرحلۀ «بسیار حساسی» قرار دارد.

در همین حال محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، هم اعلام کرد که معاون او و گروسی قرار است در روزهای آینده در تهران برای پیشبرد توافقی که دو سال پیش میان طرفین به دست آمد، تلاش کنند.

گروسی در سفر به تهران، چهارشنبه‌شب، با عباس عراقچی هم ملاقات کرد و در شبکۀ اجتماعی ایکس نوشت: «همکاری با آژانس برای اطمینان از صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران در زمانی که دیپلماسی ضرورت دارد، حیاتی است.»

وزیر خارجۀ ایران هم پس از این دیدار با بیان این‌که «در ماه‌های پیش‌رو، آژانس می‌تواند نقش حیاتی در حل‌وفصل مسالمت‌آمیز پروندۀ هسته‌ای ایران ایفا کند»، افزود: «درحالی‌که طیفی از مخرب‌ها گرد هم آمده‌اند تا مذاکرات کنونی را از مسیر خارج کنند، ما به یک مدیرکل صلح نیاز داریم.»

آمریکا و اسرائیل بارها تهدید کرده‌اند که در صورت عدم توافق، تأسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار خواهند داد.

عراقچی در شبکۀ ایکس نوشت: «در حالی که مخالفان زیادی در تلاش‌اند روند مذاکرات را منحرف کنند، نیازمند مدیرکلی صلح‌طلب هستیم. ما مایلیم به گروسی اعتماد کنیم تا آژانس را از سیاست‌زدگی دور نگه دارد و بر مأموریت فنی‌اش متمرکز بماند.»

پس از خروج یک‌جانبه ترامپ از توافق هسته‌ای موسوم به برجام، تهران تمامی محدودیت‌های برنامۀ هسته‌ای خود را کنار گذاشته و اکنون اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی‌سازی می‌کند که نزدیک به سطح تسلیحاتی ۹۰ درصد است.

دوربین‌های نظارتی آژانس مختل شده‌اند و برخی بازرسان باسابقه از سوی ایران کنار گذاشته شده‌اند. با این حال، هر توافق احتمالی میان ایران و آمریکا به همکاری آژانس برای راستی‌آزمایی متکی خواهد بود و دسترسی آژانس به‌طور کامل قطع نشده است.

با این اوصاف، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همزمان در گفت‌وگو با روزنامۀ لوموند خواستار نقش‌آفرینی این نهاد وابسته به سازمان ملل در گفت‌وگوهای اخیر بین ایران و آمریکا شد و هشدار داد که ایران فاصلهٔ چندانی با قابلیت تولید سلاح هسته‌ای ندارد.

آقای گروسی افزود: «این وضعیت مانند پازلی است که قطعات آن فراهم شده، اما هنوز به‌هم متصل نشده‌اند. هنوز تا دستیابی کامل به سلاح فاصله باقی است. با این حال، باید اذعان کرد که این فاصله زیاد نیست. در چهار سال گذشته، شتاب فعالیت‌های ایران در این زمینه بسیار چشمگیر بوده است».

او همچنین تأکید کرد که بدون مشارکت آژانس، هیچ توافقی دربارهٔ برنامه هسته‌ای ایران معنا نخواهد داشت و صرفاً «تکه‌ای کاغذ» خواهد بود.

آقای گروسی همچنین دربارۀ خودِ مذاکرات ایران و آمریکا نیز افزود: «به‌گفتۀ هر دو طرف، اکنون موضوع بر سر آن است که برخی فعالیت‌ها مانند غنی‌سازی به‌طور مستقیم‌تر ممنوع شود. در مقابل، ایران رفع تحریم‌ها یا تدابیری برای کمک به سرمایه‌گذاری را دریافت خواهد کرد. آن‌چه گفت‌وگوهای آغازشده در عمان را چارچوب‌بندی می‌کند، ایدۀ عمل متقابل است.»

مذاکرات میان ایران و آمریکا که نزدیک به نیم قرن به خصومت گذشته است، در حساس‌ترین مرحلۀ خود قرار دارد. دونالد ترامپ بارها تهدید کرده که در صورت عدم دستیابی به توافق، تأسیسات هسته‌ای ایران هدف حمله قرار خواهد گرفت. در همین حال، برخی مقامات جمهوری اسلامی هشدار داده‌اند که با توجه به ذخایر اورانیوم غنی‌شدۀ نزدیک به سطح تسلیحاتی، ممکن است مجبور شوند به دنبال تولید سلاح هسته‌ای بروند.

تایمز اسرائیل: ترامپ می‌گوید که می‌خواهد ایران کشوری فوق‌العاده، عالی و شاد باشد. اما آنها نمی توانند سلاح هسته ای داشته باشند. ویتکاف: نشست شنبه در عمان با وزیر خارجه ایران درباره اعتمادسازی ایالات متحده روز جمعه آمادگی خود را برای سازش پیش از مذاکرات پرمخاطره آخر هفته با ایران نشان داد، در حالی که تاکید کرد که تهران نمی تواند سلاح هسته ای داشته باشد، زیرا جمهوری اسلامی ادعا می کند که به دنبال یک توافق “واقعی و عادلانه” در مورد برنامه هسته ای خود است.

دشمنان دیرینه قرار است روز شنبه در عمان دیدار کنند، هفته‌ها پس از نامه‌ای به آیت‌الله علی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور آمریکا، رئیس‌جمهور آمریکا که به دنبال دیپلماسی بود اما نسبت به اقدام نظامی احتمالی در صورت امتناع ایران هشدار داد.

علی شمخانی مشاور خامنه‌ای در ایکس نوشت: تهران به دور از اجرای برنامه و صرفاً صحبت در مقابل دوربین، به دنبال توافق واقعی و عادلانه است، پیشنهادهای مهم و قابل اجرا آماده است.

وی با تایید اینکه عباس عراقچی وزیر امور خارجه «با اختیارات کامل برای مذاکره غیرمستقیم با آمریکا» به عمان می رود، افزود: اگر واشنگتن حسن نیت نشان دهد، مسیر رو به جلو «هموار» خواهد بود.

ترامپ پیش از این مذاکرات بار دیگر مخالفت خود با دستیابی ایران به سلاح هسته ای را تکرار کرد.

ساعاتی پیش از دیدار استیو ویتکاف، فرستاده خود به عراقچی، ترامپ به خبرنگاران گفت: «من می‌خواهم ایران کشوری فوق‌العاده، عالی و شاد باشد. اما آنها نمی‌توانند سلاح هسته‌ای داشته باشند».

ویتکاف، دوست ترامپ که به عنوان فرستاده جهانگرد او خدمت می کند، پیش از مذاکرات، انعطاف پذیری خود را به صدا درآورد.

ویتکاف به وال استریت ژورنال گفت که «موضع امروز ما» با درخواست از ایران شروع می‌شود که برنامه هسته‌ای خود را به طور کامل از بین ببرد – دیدگاه تندروهای اطراف ترامپ که کمتر کسی انتظار دارد ایران هرگز آن را بپذیرد.

ویتکاف به روزنامه گفت: «به هر حال، این بدان معنا نیست که در حاشیه ما راه‌های دیگری برای سازش بین دو کشور پیدا نخواهیم کرد.

ویتکاف با تاکید بر اینکه هر توافقی باید شامل تدابیر نظارتی گسترده برای تضمین عدم ساخت سلاح اتمی توسط ایران باشد، افزود: جایی که خط قرمز ما خواهد بود، نمی‌توان توانایی هسته‌ای شما را تسلیحاتی کرد.

پیش از این، دبیر مطبوعاتی ترامپ به خبرنگاران گفته بود که رئیس‌جمهور آمریکا می‌خواهد ایران بداند که «همه گزینه‌ها روی میز است» تا از تولید سلاح‌های هسته‌ای جلوگیری کند.

کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید گفت: «هدف نهایی ترامپ تضمین این است که ایران هرگز نمی تواند به سلاح هسته ای دست یابد» و ترامپ به دیپلماسی اعتقاد دارد.

او گفت: “اما او به ایرانی‌ها و تیم امنیت ملی‌اش نیز کاملاً واضح گفته است که همه گزینه‌ها روی میز است و ایران باید انتخابی داشته باشد. شما می‌توانید با درخواست رئیس جمهور ترامپ موافقت کنید، در غیر این صورت تمام جهنمی برای پرداخت وجود خواهد داشت، و رئیس جمهور این احساس را دارد. او نسبت به آن احساس بسیار قوی دارد.”

لیویت تاکید کرد که مذاکرات با ایران مستقیم خواهد بود – چیزی که تهران آن را رد کرده است. در مصاحبه وال استریت ژورنال، ویتکاف گفت که امیدوار است این موضوع را حل کند و “پارامترها” را برای مذاکرات بیشتر تعیین کند.

ویتکاف افزود که نشست روز شنبه “درباره اعتمادسازی است. درباره این است که چرا رسیدن به توافق برای ما بسیار مهم است، نه شرایط دقیق توافق.” به گزارش پایگاه خبری اکسیوس، کارشناسان هسته ای در وزارت امور خارجه آمریکا در این مذاکرات حضور خواهند داشت.

باراک اوباما، رئیس‌جمهور سابق آمریکا در سال 2015 درباره توافقی مذاکره کرد که به دنبال جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای بدون اصرار بر برچیدن کامل برنامه مورد مناقشه‌اش بود.

ترامپ این توافق را بسیار ضعیف خواند و پس از روی کار آمدن اولین بار آن را پاره کرد و در عوض تحریم های گسترده ای را بر بخش نفت ایران اعمال کرد.

تهران به مدت یک سال به این توافق پایبند بود و تعهدات خود را لغو کرد.

“لفاظی خصمانه”

ترامپ پیش از این مذاکرات تکرار کرد که در صورت شکست آنها، اقدام نظامی «کاملاً» ممکن است.

ایران در پاسخ گفت که تهران می‌تواند بازرسان هسته‌ای سازمان ملل را اخراج کند که به نوبه خود باعث هشدار آمریکا مبنی بر «تشدید تنش» شد.

ایران همواره تلاش برای دستیابی به سلاح هسته ای را رد کرده است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز جمعه گفت ایران با حسن نیت و هوشیاری کامل به دیپلماسی فرصت واقعی می دهد.

وی گفت: «آمریکا باید از این تصمیم که علیرغم لفاظی های خصمانه آنها گرفته شده است، قدردانی کند.

روز پنجشنبه، واشنگتن تحریم های بیشتری را علیه ایران اعمال کرد که شبکه نفتی و برنامه هسته ای این کشور را هدف قرار داد.

محمد اسلامی، رئیس آژانس هسته ای ایران، تأثیر آنها را کم اهمیت جلوه داد.

وی گفت: با تحریم های مختلف حداکثر فشار را وارد کردند اما نتوانستند جلوی پیشرفت کشور را بگیرند.

آنها هنوز فکر می کنند که می توانند با تهدید و ارعاب، عملیات روانی یا اقدامات احمقانه جلوی این ملت و کشور را بگیرند.

پیش از مذاکرات عمان، ویتکاف – که همچنین به دنبال پایان دادن به جنگ اوکراین بوده است – از روسیه که همکاری نزدیکی با ایران دارد، بازدید کرد.

اتحادیه اروپا که از توافق دوران اوباما حمایت کرد، روز جمعه گفت که “هیچ جایگزینی برای دیپلماسی” در مورد موضوع هسته ای ایران وجود ندارد.

تغییر اقلیم منطقه

ترامپ روز دوشنبه در جریان سفر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر به واشنگتن، این مذاکرات را اعلام کرد و هشدار داد که در صورت طولانی شدن دیپلماسی، اقدام نظامی “حتمی” خواهد بود.

ایران سال گذشته دو بار صدها موشک و پهپاد را به سمت اسرائیل پرتاب کرد که اولین حمله مستقیم جمهوری اسلامی به اسرائیل بود، در بحبوحه جنگ غزه که با حمله حماس در اکتبر 2023 به اسرائیل آغاز شد. این حملات واکنش‌های اسرائیل را برانگیخت که ظاهراً دفاع هوایی و قابلیت‌های تولید موشک تهران را تضعیف کرد و باعث ترس ایران از حمله آمریکا و اسرائیل علیه برنامه هسته‌ای این کشور شد.

حماس تحت حمایت تهران در غزه متحمل خسارات سنگینی شده است، همانطور که حزب الله لبنان تحت حمایت ایران بوده است. متحد اصلی ایران در میان رهبران عرب، بشار اسد سوریه، در ماه دسامبر سرنگون شد.

رهبران جمهوری اسلامی نیز با فشارهای داخلی روبرو هستند زیرا سال ها تحریم های بین المللی اقتصاد را خفه کرده است.

در حالی که غرب می‌خواهد برنامه موشکی بالستیک و نفوذ منطقه‌ای ایران را در مذاکرات بگنجاند، تهران معتقد است که تنها در مورد برنامه هسته‌ای خود صحبت خواهد کرد.

مجید تخت روانچی معاون وزیر امور خارجه گفت: اگر طرف آمریکایی مسائل و مطالبات نامربوط را مطرح نکند و تهدید و ارعاب را کنار بگذارد، امکان توافق وجود دارد.

رسانه های تندرو ایران نسبت به این مذاکرات تردید دارند.

روزنامه کیهان هشدار داد که ورود به مذاکره با آمریکا برای لغو تحریم‌ها یک «استراتژی شکست خورده» است.

بی‌بی‌سی: در آستانه دور اول مذاکرات ایران و ایالات متحده آمریکا در عمان، علی شمخانی مشاور سیاسی رهبر جمهوری اسلامی هشدار داده است که در صورت حمله نظامی، ایران ممکن است اقداماتی بازدارنده مانند «اخراج بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و قطع همکاری با آن» و همچنین «انتقال مواد غنی‌شده به مکان‌های امن و نامشخص» را در دستور کار قرار دهد. اعلام موضع آقای شمخانی در شبکه اجتماعی ایکس پس از آن صورت می‌گیرد که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا بار دیگر گفت در صورت شکست در مذاکرات با تهران، «حمله نظامی» یکی از گزینه‌ها خواهد بود.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا نیز روز گذشته در خصوص تحرکات بمب‌افکن‌های استراتژیک بی-۲ ایالات متحده در نزدیکی ایران و پیام آن به تهران گفت: «تصمیم‌گیری در این باره با خودشان است … این بمب‌افکن‌ها ابزاری عالی هستند و برای همه حامل پیام هستند». او در عین حال ابراز امیدواری کرد گفت‌وگوهای هسته‌ای میان ایران و آمریکا به دستیابی به یک راه حل صلح آمیز منجر شود.

همچنین در روزهای اخیر گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال طرح خواسته‌های جدید از سوی آمریکا در مذاکرات بالا گرفته است.

صبح امروز محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران درخواست‌های احتمالی آمریکا برای توقف کامل غنی‌سازی و جمع‌آوری سانتریفیوژها را «شوخی» خواند و تأکید کرد که «جمهوری اسلامی از برنامه هسته‌ای خود عقب‌نشینی نخواهد کرد.»
قرار است روز شنبه عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییس‌جمهوری ایالات متحده در عمان مذاکراتی داشته باشند.

به رغم اصرار آمریکا بر مستقیم بودن این مذاکرات، ایران آن را غیرمستقیم می خواند.

با نزدیک شدن به مذاکرات عمان، اظهارات مقامات ارشد ایران نشان‌دهنده موضع سخت‌گیرانه تهران در برابر فشارهای خارجی است.

رئیس سازمان انرژی اتمی ایران با رد هرگونه عقب‌نشینی، بر ادامه فعالیت‌های هسته‌ای ایران تأکید کرد و گفت: «ما در چارچوب حقوق خود عمل می‌کنیم و این برنامه برای ما غیرقابل مذاکره است.»

در همین حال، دو چهره ارشد سیاسی ایران طی دو روز گذشته به بازخوانی تجربیات مذاکراتی خود با آمریکا پرداخته‌اند.

محمد مخبر، معاون اول رئیس‌جمهور در دولت ابراهیم رئیسی، روز گذشته در دیدار نوروزی با کارگزاران دولت قبل گفت: «در دوره آقای رئیسی، دو بار تا پای امضای توافق با آمریکا پیش رفتیم؛ یک بار در شهریور ۱۴۰۱ و بار دیگر پیش از شهادت ایشان. اما هر دو بار اسرائیل مانع شد.»

آقای مخبر با اشاره به وجود «تناقض ماهوی» میان ایران و آمریکا گفت: «من مخالف مذاکره نیستم، اما این تناقض‌ها حل‌شدنی نیست مگر اینکه یکی از طرفین از مواضع خود کوتاه بیاید.»

حسن روحانی، رئیس‌جمهور پیشین هم در دیداری با فعالان سیاسی و رسانه‌ای، به بیان دیدگاهش در این زمینه پرداخت.

او با انتقاد از سیاست‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا گفت: «ترامپ فکر می‌کند ایران هیچ کارتی روی میز ندارد، اما ما حداقل چهار کارت مهم داریم که در زمان مناسب رو خواهیم کرد.»

آقای روحانی با تأکید بر ضرورت مذاکره مستقیم، تجربه گفت‌وگوی تلفنی خود با باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا در سال ۱۳۹۲ را یادآوری کرد و گفت: «مذاکرات مستقیم می‌تواند راه‌گشا باشد. تماس کوتاه من با اوباما فضا را تلطیف کرد و زمینه‌ساز توافق برجام شد.»

این مواضع در حالی مطرح می‌شود که مذاکرات پیش‌رو قرار است شنبه به میانجی‌گری عمان برگزار شده و هر طرف در خصوص نوع آن اظهارات متفاوتی داشته‌اند.

مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا از زمان خروج واشنگتن از برجام در سال ۱۳۹۷ با فراز و نشیب‌های بسیاری همراه بوده است.

توافق برجام که در سال ۱۳۹۴ با میانجی‌گری قدرت‌های جهانی امضا شد، در دولت روحانی به دست آمد، اما با روی کار آمدن دونالد ترامپ و خروج او از برجام و اعمال تحریم‌های شدید، این توافق عملا متوقف شد.

در دولت ابراهیم رئیسی هم مذاکرات غیرمستقیم در وین و دوحه برای احیای برجام ادامه یافت، اما به نتیجه‌ای نرسید.

رادیوفردا: رئیس‌جمهور ایالات متحده می‌گوید اگر جمهوری اسلامی از برنامه تسلیحات هسته‌ای خود دست نکشد، اسرائیل «رهبری» حملهٔ نظامی احتمالی علیه ایران را به دست خواهد داشت.

دونالد ترامپ این اظهارات را سه روز پیش از نشست برنامه‌ریزی شده آخر هفته مقام‌های آمریکایی و ایرانی در عمان بیان کرد.

او روز چهارشنبه ۲۰ فروردین افزود: «اگر نیاز به اقدام نظامی باشد، ما دست به این اقدام خواهیم زد. اسرائیل به وضوح در این امر مشارکت جدی خواهد داشت. آن‌ها هدایت حمله را برعهده خواهند داشت. ولی هیچ‌کس ما را هدایت نمی‌کند، اما ما کاری را که می‌خواهیم انجام می‌دهیم».

آقای ترامپ در مورد انتظارات خود از نشست روز ۲۳ فروردین در عمان گفت که جدول زمانی قطعی برای دستیابی به نتیجه در این مذاکرات ندارد.

رئیس‌جمهور آمریکا تصریح کرد: «وقتی مذاکرات را شروع می‌کنید، باید ببینید آیا آن‌ها خوب پیش می‌روند یا نه. و من فکر می‌کنم نتیجه این خواهد بود که آن‌ها خوب پیش نمی‌روند. لذا این فقط یک احساس است».

او در هفته‌های اخیر به تهران هشدار داده بود که بهتر است برای دستیابی به توافقی تازه در مورد برنامه هسته‌ایش وارد مذاکره با واشینگتن شود، وگرنه هدف تحریم‌های ثانویه قرار خواهد گرفت و «بمباران خواهد شد».

آقای ترامپ اسفند پارسال گفته بود که نامه‌ای به علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، فرستاده و پیشنهاد گفت‌وگو داده است. مقام‌های ایرانی در آن زمان اعلام کردند که تهران تحت فشار و تهدید وارد مذاکره نخواهد شد. اما تهران سرانجام موافقت کرد که در عمان با نمایندهٔ ویژهٔ ترامپ در امور خاورمیانه مذاکره داشته باشد.

آمریکا به طور فزاینده‌ای نگران ذخایر اورانیوم ایران است که به گفته آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، مواد لازم برای غنی‌سازی در سطح ۹۰ درصد و ساخت چند سلاح اتمی را در اختیار دارد.

تهران می‌گوید هیچ برنامه‌ای برای ساخت سلاح اتمی ندارد و اهداف برنامه هسته‌ایش «صلح‌آمیز» است. با این حال، علی لاریجانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، روز ۱۱ فروردین گفت که در صورت اقدام نظامی آمریکا یا اسرائیل علیه ایران، «مردم فشار می‌آورند» و ساخت بمب اتمی «توجیه ثانویه پیدا می‌کند».

ایالات متحده و دیگر قدرت‌های جهانی در تیرماه ۱۳۹۴ به یک توافق هسته‌ای بلندمدت و جامع موسوم به «برجام» دست یافتند که غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران را در ازای لغو تحریم‌های اقتصادی محدود کرد. اما آقای ترامپ در سال ۱۳۹۷ آمریکا را از توافق هسته‌ای خارج کرد و آن را «بدترین توافق تاریخ» خواند.

رئیس‌جمهور آمریکا روز چهارشنبه در ادامه گفت: «می‌خواهم ایران عالی باشد. تنها چیزی که آن‌ها نمی‌توانند داشته باشند سلاح هسته‌ای است. آن‌ها این را می‌دانند».

ساعاتی پیش از این اظهارات، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، بار دیگر گفت که تهران «به دنبال ساخت بمب هسته‌ای نیستند» و حتی چشم‌انداز سرمایه‌گذاری مستقیم آمریکا در جمهوری اسلامی را در صورت دستیابی کشورها به توافق مثبت دانست.

آقای پزشکیان با اشاره به رهبر جمهوری اسلامی گفت که علی خامنه‌ای «هیچ مخالفتی با سرمایه‌گذاری آمریکایی‌ها در ایران ندارد».

ایران و آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن در سال ۲۰۲۱ مذاکراتی را به صورت غیرمستقیم با هدف احیای برجام در وین انجام دادند. اما این گفت‌وگوها و سایر مذاکرات بین تهران و کشورهای اروپایی نتوانست به هیچ توافقی دست یابد.

در همین حال، وزارت خزانه‌داری آمریکا روز چهارشنبه تحریم‌های جدیدی را علیه برنامه هسته‌ای ایران وضع کرد.

پنج نهاد و یک شخص مستقر در ایران به دلیل حمایت از برنامه هسته‌ای تهران در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته‌اند.

ارونیوز: به گفته پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، دور جدید حملات آمریکا به مواضع حوثی‌ها در یمن که از روز ۱۵ مارس به دستور دونالد ترامپ آغاز شده، بسیار گسترده‌تر از حملات در زمان بایدن است. اما این حملات «گسترده» چه هزینه‌ا‌ی روی دست مالیات‌دهندگان آمریکایی گذاشته و چقدر مؤثر بوده است؟
به گزارش سی‌ان‌ان به نقل از سه منبع آمریکایی، ایالات متحده در دور جدید حملات به مواضع حوثی‌ها که از روز ۱۵ مارس به فرمان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا آغاز شده، علاوه بر استفاده از موشک‌های کروز JASSM، بمب‌های هدایت‌شونده JSOW و موشک‌های تاماهاک (Tomahawk) به ارزش صدها میلیون دلار، نیز از بمب‌افکن‌های رادارگریز بی-۲ مستقر در پایگاه نظامی «دیه‌گو گارسیا» استفاده کرده است.

بنابر دستور روز سوم آوریل آقای هگست، در روزهای آینده نیز قرار است یک ناو هواپیمابر دیگر به همراه چند اسکادران هوایی و سامانه پدافند هوایی به منطقه عملیاتی فرماندهی مرکزی آمریکا در خاورمیانه (سنتکام) منتقل شوند.

بنابر اظهارات این منابع، اگرچه این عملیات تاکنون نزدیک به یک میلیارد دلار خرج روی دست آمریکا گذاشته، اما تاثیر آن بر کاهش توانایی حوثی‌ها بسیار محدود بوده است.

به گفته یکی از منابع، وزارت دفاع آمریکا احتمالاً مجبور است که برای ادامه این عملیات، از کنگره آمریکا درخواست بودجه تکمیلی کند، اما تامین این بودجه همچنان محل پرسش است. زیرا این عملیات با انتقادهایی از هر دو جناح سیاسی مواجه شده و حتی جِی‌دی ونس، معاون دونالد ترامپ نیز در چت خصوصی در اپلیکیشن سیگنال که هفته گذشته توسط نشریه آتلانتیک منتشر شد، گفته بود که فکر می‌کند این عملیات «اشتباه» بوده است.

پنتاگون تاکنون به‌طور عمومی تاثیر حملات روزانه آمریکا بر حوثی‌ها را اعلام نکرده، با این حال، مقامات ستاد مشترک پنتاگون، فرماندهی مرکزی آمریکا، فرماندهی هند-اقیانوس آرام، دفتر معاون وزیر دفاع در امور سیاست‌گذاری و وزارت امور خارجه، در روزهای اخیر به کنگره اعلام کرده‌اند که چند مقام رهبری حوثی‌ها در این عملیات کشته شده‌اند و چندین پایگاه نظامی هم نابود شده است.

با این حال این مقامات اذعان کردند که حوثی‌ها همچنان، درست مثل زمان حملات دولت بایدن، به تقویت پناهگاه‌های زیرزمینی و افزایش ذخایر تسلیحاتی خود مشغولند. به گفته یک مقام دفاعی آمریکا، هنوز دقیقاً مشخص نیست که حوثی‌ها چه مقدار تسلیحات در اختیار دارند.
یک منبع مطلع از عملیات آمریکا علیه مواضع حوثی‌ها گفت: «اگرچه برخی پایگاه‌ها نابود شده‌اند، اما این مسئله توانایی حوثی‌ها در حمله به کشتی‌ها در دریای سرخ یا سرنگونی پهپادهای آمریکایی را مختل نکرده است. در عوض، ما منابع آمادگی رزمی‌مان، از جمله مهمات، سوخت و استقرار نیروها را می‌سوزانیم.»

این عملیات گسترده همچنین موجب نگرانی برخی از مقامات فرماندهی هند-اقیانوس آرام ارتش آمریکا نیز شده است. آنان در روزها و هفته‌های اخیر نسبت به مصرف زیاد تسلیحات دوربرد از سوی سنتکام، به‌ویژه موشک‌های JASSM و Tomahawk، ابراز نارضایتی کرده‌اند. این تسلیحات در صورت وقوع درگیری نظامی با چین نقش حیاتی خواهند داشت، و برنامه‌ریزان نظامی در این فرماندهی نگران‌اند که عملیات سنتکام به آمادگی نظامی آمریکا در منطقه اقیانوس آرام لطمه بزند.

از سوی دیگر، یک مقام دفاعی آمریکا این نگرانی‌ها را «اغراق‌آمیز» دانست و گفت: «ما در هر حمله از مهمات دقیق استفاده می‌کنیم. اختیار کامل برای به‌کارگیری تمام ظرفیت نیروهای مستقر در منطقه خاورمیانه علیه حوثی‌ها را داریم. هیچ نگرانی‌ا‌ی نسبت به استفاده از تسلیحات دوربرد در صورت نیاز و برای حداکثر کارایی نداریم.»

رادیوفردا: خبرگزاری رویترز می‌گوید یک «مقام بلندپایه ایرانی» به این رسانه گفته که تهران ضمن مخالفت با درخواست رئیس‌جمهور آمریکا برای گفت‌وگوی مستقیم دربارهٔ برنامه هسته‌ایش، تمایل دارد که مذاکرات غیرمستقیم با ایالات متحده را از طریق عمان ادامه دهد.

این مقام که نخواسته نامش فاش شود، روز یکشنبه ۱۷ فروردین به رویترز گفت که «گفت‌وگوهای غیرمستقیم فرصتی برای سنجش جدیت آمریکا در یافتن راه‌حل سیاسی است.»

به گفته او، جمهوری اسلامی همچنین به کشورهای میزبان پایگاه‌های نظامی آمریکا، از جمله عراق، کویت، امارات، قطر، ترکیه و بحرین، هشدار داده که هرگونه حمایت از حملهٔ احتمالی آمریکا، از جمله استفاده از حریم هوایی یا خاک آن‌ها، به‌مثابه اقدامی خصمانه تلقی خواهد شد و «پیامدهای شدیدی» خواهد داشت.

به گفته این مقام، رهبر جمهوری اسلامی نیروهای مسلح کشور را به حالت آماده‌باش درآورده است.

تنش‌ها پس از تهدید ایران از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای این‌که با توافق جدید برای برنامه هسته‌ایش موافقت کند یا «بمباران» خواهد شد، بالا گرفته است؛ به‌ویژه در شرایطی که جنگ در غزه و لبنان، حملات هوایی به یمن، تغییر حکومت در سوریه و درگیری‌های اسرائیل و ایران ادامه دارد. نگرانی‌ها دربارهٔ گسترش درگیری به کل منطقه خلیج فارس، که سهم مهمی در صادرات جهانی نفت دارد، افزایش یافته است.

ایران گفته که حاضر به مذاکره دربارهٔ برنامه هسته‌ایش است، اما فقط در صورتی که تهدیدی در کار نباشد. تهران همچنین تأکید کرده که برنامه موشکی‌اش خارج از چارچوب گفت‌وگوهاست.

رئیس‌جمهور ایالات متحده روز ۱۴ فروردین گفت به نظر او جمهوری اسلامی ایران خواهان گفت‌وگوی مستقیم با آمریکا است و تهران احساس آسیب‌پذیری می‌کند.

سخنگویان دولت‌های عراق، کویت، امارات متحده عربی، قطر و بحرین بلافاصله به درخواست‌های رویترز برای اظهار نظر پاسخ ندادند. وزارت خارجه ترکیه اعلام کرد از چنین هشدارهایی مطلع نیست، اما افزود که چنین پیام‌هایی ممکن است از طریق کانال‌های دیگر منتقل شده باشند.

روز چهارشنبه، رسانه‌های دولتی ایران گزارش دادند که کویت به ایران اطمینان داده که اجازه نخواهد داد هیچ اقدام تهاجمی‌ از خاک این کشور علیه سایر کشورها انجام شود.

روسیه، متحد ایران، روز پنج‌شنبه اعلام کرد تهدیدات نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی غیرقابل قبول است و روز جمعه خواستار خویشتنداری شد.

یک «مقام دوم ایرانی» روز یکشنبه به رویترز گفت ایران تلاش دارد حمایت بیشتری از روسیه جلب کند، اما نسبت به تعهد واقعی مسکو به متحد خود بدبین است. او افزود که این موضوع «بستگی به نوع روابط» میان ترامپ و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، دارد.

در همین حال روز یکشنبه، محمد باقری، رئیس ستادکل نیروهای مسلح جموری اسلامی در ارتباط با تهدید حمله نظامی به تأسیسات ایران گفت: «به‌گونه‌ای طرح‌ریزی کرده‌ایم که در صورت لزوم، از هنگام صدور فرمان» رهبر جمهوری اسلامی، «در کمترین زمان ممکن» پاسخ داده شود و افزود که «پاسخ ما به هرگونه تعرض به حریم و منافع جمهوری اسلامی ایران کوبنده و جبران‌ناپذیر خواهد بود.»

دونالد ترامپ گفته که ترجیح می‌دهد به توافقی دربارهٔ برنامه هسته‌ای ایران دست یابد تا این‌که وارد رویارویی نظامی شود، و اعلام کرده که نامه‌ای به علی خامنه‌ای نوشته و پیشنهاد گفت‌وگو داده است.

محمد باقری در مورد محتوای پاسخی که جمهوری اسلامی به نامه ترامپ داده، گفت که در آن آمده که «ما آغازگر جنگ نیستیم؛ هرگونه تهدید را با تمام قوا پاسخ خواهیم داد؛ به دنبال آرامش در منطقه هستیم؛ در مسئلهٔ هسته‌ای به دنبال سلاح نیستیم و نیازهای ملت خودمان را در هسته‌ای دنبال می‌کنیم؛ مذاکره مستقیم نخواهیم کرد، اما مذاکره غیرمستقیم ایرادی ندارد؛ شما بدقول‌ترین و بدعهدترین طرف در مذاکرات گذشته بودید و لذا هیچ اعتمادی به شما وجود ندارد.»

فرصت دوماهه

«مقام بلندپایه ایرانی» روز یکشنبه به خبرگزاری رویترز گفت که دور اول گفت‌وگوهای غیرمستقیم می‌تواند شامل میانجی‌گری عمان و رفت‌وآمد نمایندگان این کشور بین هیئت‌های ایرانی و آمریکایی باشد. بر اساس این گزارش، «علی خامنه‌ای به وزیر خارجه، عباس عراقچی یا معاون او، مجید تخت‌روانچی، اختیار داده است تا در هرگونه مذاکره‌ای در مسقط شرکت کنند».

سخنگوی دولت عمان به درخواست رویترز برای اظهار نظر در این زمینه پاسخ نداده است.

با این حال، «مقام بلندپایه ایرانی» طرف گفت‌وگو با رویترز «باور دارد که برای دستیابی به توافق حدود دو ماه فرصت وجود دارد، زیرا نگرانی‌هایی مطرح است مبنی بر این‌که اسرائیل ممکن است در صورت طولانی شدن مذاکرات، حمله‌ای را آغاز کند» یا «تمامی تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران به‌طور ناگهانی و کامل بازگردد تا مانع از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شود».

ایران می‌گوید قصد ساخت سلاح هسته‌ای را ندارد، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هشدار داده که ایران به‌طور چشم‌گیری غنی‌سازی اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد افزایش داده است، که به سطح ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای نزدیک است.

کشورهای غربی می‌گویند هیچ ضرورتی برای غنی‌سازی اورانیوم تا این سطح در برنامه‌های غیرنظامی وجود ندارد و هیچ کشور دیگری بدون ساخت بمب هسته‌ای به چنین سطحی از غنی‌سازی دست نیافته است.

علیرضا حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، روز دوشنبه تلویحاً گفته بود که پایگاه‌های آمریکا در منطقه ممکن است در هرگونه درگیری هدف حمله قرار گیرند.

پس از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه، در حمله پهپادی دی ۹۸ آمریکا در بغداد، ایران پایگاه‌های آمریکایی در عراق را هدف قرار داد.

در همین حال بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، قرار است روز دوشنبه ۱۸ فروردین در کاخ سفید با دونالد ترامپ درباره موضوعاتی از جمله ایران گفت‌وگو کند.

یک روز پیش از آن نیز وبسایت اکسیوس به نقل از منابع خود گزارش داده بود که آقای نتانیاهو احتمال دستیابی به توافق هسته‌ای بین آمریکا و ایران را «بسیار اندک» می‌داند و می‌خواهد با رئیس‌جمهور آمریکا درباره حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران در صورت شکست دیپلماسی گفت‌وگو کند.

خبرگزاری بلومبرگ روز شنبه در گزارشی نوشت که اسرائیل نسبت به مذاکرات احتمالی بین آمریکا و ایران بدبین است «اما در حالی که ارتش خود را برای حمله احتمالی آماده می‌کند مراقب است به طور علنی با ترامپ مخالفت نکند».