اخبار

رادیوفرانسه: مصطفی معین رئیس شورای عالی نظام پزشکی ایران
مصطفی معین رئیس شورای عالی نظام پزشکی ایران © ایسنا

مصطفی معین، رئیس شورای عالی نظام پزشکی ایران، در نامه ای هشدارآمیز به حسن روحانی دربارۀ وضعیت خطرناک کرونا در کشور نوشته است : “قبل از آنکه به نقطۀ بدون بازگشت برسیم” ضروی است از “هر امکان و فرصتی در چارچوب منافع ملی” برای مقابله با ویروس کرونا استفاده شود.

رئیس شورای عالی نظام پزشکی ایران از حسن روحانی خواسته است که شدیداً “از شبه عادی جلوه دادن اوضاع [کشور] و مالاً ایجاد احساس امنیت کاذب” پرهیز شود که به گفتۀ معین می تواند نه فقط به بحرانی فاجعه بار که به نابودی “کیان تمدن و کشور” منجر شود.

مصطفی معین خواستار “گزارش شفاف و صادقانۀ اطلاعات [دربارۀ] تعداد مبتلایان [به ویروس کرونا]، تعداد افراد بستری [شده] و تعداد افراد فوت شده به صورت دقیق و به تفکیک شهر و استان به مراجع ذیربط جهت اتخاذ تصیم های لازم شده” و افزوده است که این تصمیم ها باید “بر واقعیت و جلب اعتماد عمومی و مشارکت بیشتر مردم” برای جلوگیری از گسترش ویروس کرونا مبتنی باشد.

رئیس شورای عالی نظام پزشکی کشور خطاب به حسن روحانی گفته است که به جای ” شبه عادی جلوه دادن اوضاع […] به بهانۀ حفظ سلامت روانی جامعه و جلوگیری از تشویش و استرس افراد” باید با شفافیت کامل اطلاعات را در اختیار مردم نهاد، زیرا، به گفتۀ معین “ایجاد نگرانی و استرس احتمالی عوارضی به مراتب کمتر از خوش خیالی و مواجهه غافلگیرانه با واقعیت و بروز یک فاجعۀ انسانی دارد.”

رئیس شورای عالی نظام پزشکی ایران در جای دیگری از نامه اش افزوده است که تنها در روزهای تعطیلات نوروزی “روزانه بیش از سه هزار نفر” بر شمار مبتلایان به ویروس کرونا در کشور افزوده شده است و همین متأسفانه نشان می دهد که دولت و دستگاه های حکومتی نتوانستند “از فرصت طلایی تعطیلات نوروزی” برای مهار ویروس کرونا در کشور استفاده کنند.

مصطفی معین از حسن روحانی خواسته است که “بدون هر گونه ملاحظه و به طور قاطع” سفرهای درون شهری، میانشهری و نیز حمل و نقل عمومی را محدود و “تعطیلی ادارات و مراکز غیرضروری و آموزشی و دانشگاهی” را “تا هر زمان که لازم است” ادامه دهد.

او تأکید کرده است که در وضعیت بحرانی کشور “حتا حفظ منافع سیاسی و اقتصادی میان مدت و درازمدت” جمهوری اسلامی “ایجاب می کند که رشد و رونق اقتصادی فدای سلامت جامعه شود.”

مصطفی معین با اشاره به شمار بالای “ابتلای بسیاری از [اعضای] جامعه پزشکی به ویروس کرونا و قربانی شدن تعداد زیادی از آنان و همچنین تلفات بیشتر بیماران در مقایسه با سایر کشورها” هشدار داده که “خستگی و فرسایش جسمی و روانی کادر تشخیصی و درمانی […] می تواند کیفیت درمان بیماران را مورد تهدید قرار دهد.”

رئیس شورای عالی نظام پزشکی ضمن پیشنهاد تدابیری برای مقابله با بحران کرونا در کشور خواستار “تقویت امکانات مراکز درمانی، نقاهتگاه ها و مراکز قرنطینه” و به ویژه توجه “به اقشار آسیب پذیر، محروم و گروه های در معرض خطر، اعم از سالمندان، مادران باردار و کودکان” شده است.

حسن روحانی در آخرین اظهارات خود پیش بینی کرده است که از اواسط اردیبهشت ماه ویروس کرونا در ایران به طور جدّی مهار شود و وضعیت کشور رو به عادی شدن بگذارد.

دویچه‌وله: به دلیل شیوع ویروس کرونا در ایران و عدم اعطای مرخصی به بسیاری از زندانیان، در برخی از زندان‌ها شورش و ناآرامی روی داده است. سقز،تبریز و شیراز شهرهایی هستند که زندانیان آنها دست به اعتراض زده‌اند.

شامگاه یک شنبه ۱۰ فروردین زندانیان زندان عادل آباد شیراز دست به شورش زدند.

به گزارش خبرگزاری ایسنا، رییس کل دادگستری استان فارس ضمن تایید این خبر گفته است: «از ساعت ۲۲ مورخ ۱۰ فروردین در دو بند از زندان عادل‌آباد شیراز شاهد ناآرامی بودیم که این امر توسط نیروهای امنیتی زندان و یگان‌های امدادی تحت کنترل است.»

به گفته کاظم موسوی، در این دو بند زندانیان با جرائم خاص و سنگین نگهداری می‌شوند که هیچ گونه تسهیلاتی شامل آنها نمی‌شود.

رییس کل دادگستری استان فارس همچنین گفته که زندانیان برخی نرده‌ها و نیز دوربین‌های مدار بسته را شکسته‌اند اما هیچ آسیبی به دیگر زندانیان و زندانبانان وارد نشده است.

در گزارش خبرگزاری‌های داخلی هیچ اشاره‌ای به علت این ناآرامی‌ها نشده است اما در روزهای گذشته زندان‌های دیگر ایران نیز شاهد ناآرامی و شورش بوده‌اند که گفته می‌شود علت آن ندادن مرخصی به زندانیان در اوج شیوع ویروس کرونا بوده است.

ناآرامی در زندان تبریز

در روزهای گذشته شبکه حقوق بشر کردستان خبر داده بود که در بندهای ۷ و ۹ زندان تبریز ناآرامی و شورش زندانیان منجر به حمله گارد ویژه به آنها شده است.

بر اساس این گزارش روز ۸ فروردین نیز “زندانیان در واکنش به بی‌توجهی مسئولان زندان با آتش زدن پتوهای‌شان به اعتراض خود ادامه دادند که این امر منجر به ورود نیروهای گارد زندان به بند و حمله خشونت آمیز به زندانیان شد”.

اعتراض این زندانیان به عدم اعطای مرخصی و خطر ابتلا به ویروس کرونا در زندان است.

شبکه حقوق بشر کردستان به نقل از منابع خود نوشته است: «نیروهای گارد زندان در این دو بند زندانیان را هدف شلیک مستقیم قرار داده که در نتیجه آن دست‌کم ۷ زندانی زخمی شده‌اند.»

هویت یکی از مجروحان «داریوش طهماسبی» اعلام شده که از ۵ سال پیش به اتهام «قتل عمد» در این زندان به سر می‌برد.

پس از این ناآرامی‌ها تلفن‌های زندان تبریز به دستور مدیرکل زندان‌های استان آذربایجان شرقی قطع شده بود اما از ظهر روز ۹ فروردین مجددا وصل شده است.

به گزارش شبکه حقوق بشر کردستان، پس از وصل تلفن‌ها “این زندانیان به خانواده‌های خود گفته‌اند که نیروهای گارد ویژه با اوج گرفتن اعتراضات زندانیان با اسلحه‌ و گلوله‌های ساچمه‌ایی به سمت زندانیان معترض در بندهای ۷ و ۹ تیراندازی کرده‌اند”.

شورش در زندان سقز

شبکه حقوق بشر کردستان روز ۸ فروردین نیز از شورش در زندان سقز خبر داده بود. بر اساس این گزارش در پی این شورش و شکستن در زندان توسط زندانیان، تعدادی از زندانیان توانسته‌اند فرار کنند.

فیلم کوتاهی از لحظه فرار گروهی از زندانیان نیز در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که گفته می‌شود مربوط به فرار این زندانیان از زندان سقز است.

گفته می‌شود که شورش زندانیان در زندان سقز هم به دلیل موافقت نکردن مسئولان زندان با مرخصی آنها و ترس از شیوع ویروس کرونا در محیط زندان بوده است.

رادیوفردا: بیش از چهار ماه پس از قتل مسعود مولوی،‌ شهروند ایران، در ترکیه، خبرگزاری رویترز روز جمعه، هشتم فروردین‌ماه، در گزارشی اختصاصی نوشت که او به دستور دو مامور اطلاعاتی جمهوری اسلامی به قتل رسیده است.

این خبرگزاری گزارش خود را به نقل از «دو مقام ارشد در دولت ترکیه» نوشته، اما به نام این مقامات اشاره نکرده است.

مسعود مولوی وردنجانی، ۳۲ ساله، روز پنج‌شنبه، ۲۳ آبان سال ۹۸، در محله شیشلی استانبول هدف اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد. قاتل یک گلوله به قلب و یک گلوله به پای آقای مولوی شلیک کرده بود.

در همان زمان رسانه‌های ترکیه از مسعود مولوی به عنوان یک چهره امنیتی مرتبط با دستگاه‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی نام بردند.

حال خبرگزاری رویترز می‌گوید که همین دستگاه‌های اطلاعاتی در ترور آقای مولوی دست داشته‌اند.

به گفته یکی از مقام‌های امنیتی ترکیه که با این خبرگزاری گفت‌وگو کرده است، چند مظنون در این پرونده از جمله فرد قاتل اقرار کرده‌اند که «به دستور دو مامور اطلاعاتی در کنسول‌گری ایران» دست به این اقدام زده‌اند.

این دو مامور، به گفته منبع رویترز بر اساس «اقرار مظنونین»، «پاسپورت دیپلماتیک دارند و دستور ترور را صادر کرده‌اند».

پلیس ترکیه اوایل آذرماه سال گذشته خبر داده بود که پنج نفر را در ارتباط با تیراندازی و قتل این شهروند ایرانی بازداشت کرده است.

هنوز هیچ مقامی در تهران به این گزارش رویترز واکنش نداشته، اما پیشتر عباس موسوی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در آذرماه در پاسخ به سوالی درباره ترور آقای مولوی گفته بود که منتظر گزارش دستگاه قضایی و امنیتی ترکیه در این زمینه هستیم.

حال رویترز نوشته است که دولت ترکیه قرار است مسئله قتل مولوی را با دولت ایران رسما مطرح کرده و «دادستانی ترکیه نیز پیگیر این پرونده است».

به گفته یک منبع دیگر، شواهد موجود از جمله اقرار مظنونین حاکی از آن است که «دو تبعه ایران نقشی جدی در تحریک و هماهنگی» برای قتل داشته‌اند.

مسعود مولوی با نام کامل «مسعود مولوی وردنجانی» پیش از این در رسانه‌های ایران به عنوان «رئيس تیم تحقیقاتی پارسه اصفهان» و متخصص هوش مصنوعی معرفی شده بود.

ارتباط مسعود مولوی با مدیر سابق آمدنیوز، افشاگری‌های او درباره سازمان اطلاعات سپاه و برخی چهره‌های قضایی، ترور او در ترکیه و همزمانی این ترور با اعتراض‌های آبان‌ماه در داخل ایران سبب شده است که نظریه احتمال ترور او توسط دستگاه‌های امنیتی ایران مطرح شود.

حال به نظر می‌رسد که گزارش رویترز تاییدکننده این نظریه است، اما این خبرگزاری ننوشته است که دولت ترکیه «پاسخ رسمی» خود به ایران در این باره را چه زمانی ابلاغ خواهد کرد.

بی‌بی‌سی: روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی اختصاصی خبر داده که با وجود دستور پنتاگون برای تهیه طرح نظامی نابودی کتائب حز‌ب‌الله، گروه‌ شبه‌نظامی شیعه عراق مورد حمایت ایران، یکی از فرماندهان ارشد ارتش آمریکا ضمن تاکید بر موانع لجستیکی این طرح نسبت به احتمال درگیری نظامی گسترده با ایران هشدار داده است.

نیویورک تایمز، روز جمعه ۲۷ مارس، به نقل از چند مقام دولتی و نظامی گزارش کرد در جریان جلسه روز ۱۹ مارس در کاخ سفید، دونالد ترامپ مجوزی برای اجرای چنین عملیاتی صادر نکرده اما به پنتاگون اجازه داده به تهیه نقشه نظامی برای چنین عملیاتی ادامه دهد.

آن طور که این روزنامه آمریکایی نوشته رابرت پی. رایت، فرمانده نیروهای آمریکایی در عراق پس از دریافت دستوری برای تهیه نقشه چنین عملیاتی در نامه‌ای که هفته گذشته به واشنگتن فرستاده هشدار داده که چنین طرحی ممکن است به جنگ تمام عیار با ایران بینجامد و همچنین به لحاظ لجستیکی، آمریکا باید چند هزار سرباز دیگر را تنها به همین منظور به عراق اعزام کند.

علاوه بر این ژنرال وایت گوشزد کرده که چنین عملیاتی در تناقض با ماموریت نیروهای آمریکایی باقی مانده در عراق است که نابودی کامل داعش و آموزش نیروهای عراقی را مد نظر دارند.

نیویورک تایمز پیش‌تر هم گزارش کرده بود در حالی که مایک پومپئو، وزیر خارجه و رابرت اوبراین، مشاور امنیت ملی جدید کاخ سفید (که جایگزین جان بولتون شده) پس از حملات جدید به نیروهای آمریکایی در عراق که به کشته شدن از جمله دو نظامی این کشور هم ختم شد، از واکنش تند و خصمانه علیه ایران و گروه‌های مورد حمایت آن در عراق حمایت می‌کنند اما در برابر کسانی چون مارک اسپر، وزیرر دفاع و ژنرال مارک میلی، رئیس ستاد مشترک نیروهای آمریکایی نسبت به احتمال جنگ با ایران و همچنین مخالفت بغداد با چنین اقداماتی ابراز نگرانی کرده‌اند.

سه هفته پیش دو سرباز آمریکایی در حمله‌ای راکتی به پایگاهی در عراق کشته شدند )

با وجود این، نیویورک تایمز نوشته مارک اسپر، وزیر دفاع، دستور تهیه نقشه و برنامه‌ریزی برای چنین عملیاتی را صادر کرده است.

نیویورک تایمز به نقل از منابع خود نوشته که نامه ژنرال رایت در مخالفت با دستور پنتاگون نشان از اختلاف جدی در داخل کابینه آقای ترامپ بر سر این موضوع دارد.

سخنگوی پنتاگون در پاسخ به استعلام نیویورک تایمز گفته “در ماموریت اصلی نیروهای آمریکایی در عراق که نابودی کامل داعش است تغییری به وجود نیامده” اما تاکید کرده که پنتاگون درباره مباحثات داخلی و فرضیه‌هایی که جنبه جدی و عملیاتی به خود نگرفته‌اند اظهارنظر نمی‌‎کند.

بی‌بی‌سی: تشییع جنازه یک فرمانده سپاه بی توجه به توصیه‌های فاصله گرفتن از هم انجام شد

ابوالفضل قدیانی، از چهره‌های سرشناس “جنبش سبز” در سال ۱۳۸۸، آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران را به “فرافکنی، فریب و انحراف افکار عمومی” و “تئوری توطئه” درباره شیوع کرونا متهم کرده است.

آقای قدیانی در یادداشتی که در وبسایت کلمه، نزدیک به میرحسین موسوی، منتشر شده، رهبر حکومت و ارگان‌های وابسته به او را در گستردگی شیوع کرونا در ایران مقصر دانسته و گفته آنها به دنبال “لاپوشانی” این نقش ادعایی هستند.

آیت‌الله خامنه‌ای می‌گوید ممکن است آمریکا ویروس جدید کرونا را ساخته باشد و بخواهد تحت پوشش اعزام تیم پزشکی برای تداوم بیماری تلاش کند و یا به جمع‌آوری اطلاعات درباره این “حمله بیولوژیک” ادعایی بپردازد.

آقای قدیانی گفته رهبر چنین موضعی را برای پنهان کردن “نقش مخرب خود و ارگانهای تحت فرمانش در شیوع وسیع ویروس کرونا” گرفته و اگر نهادهای وابسته به او به جان مردم اهمیت می‌دادند جلوی سفرهای نوروزی را می‌گرفتند و برای یکی از فرماندهان سپاه تشییع جنازه پرجمعیت برگزار نمی‌کردند.

ابوالفضل قدیانی گفته پیش کشیدن احتمال طراحی کرونا با توجه به “ژنتیک ایرانی”، که از طرف آقای خامنه‌ای مطرح شد، “بی‌پایه و اساس” است و “توهین به شعور مردم” تلقی می‌شود.

او همزمان با انتقاد از بازگرداندن تحریم‌های آمریکا از طرف دونالد ترامپ، که آقای قدیانی صفت “فاشیست” به او داده، گفته آیت‌الله خامنه‌ای در چنین شرایط سختی هم دغدغه‌ای به جز ” حفظ قدرت و تحکیم موقعیت و حیثیت کاذب” خود ندارد.

آقای قدیانی گفته اگر رهبر و مقام‌های زیر نظر او به جان مردم اهمیت می‌دادند قم را، که نقطه آغاز شیوع بود، قرنطینه می‌کردند یا آن طور که سرلشکر باقری، از “خلوت‌سازی” خیابان‌ها گفت جلوی مسافرت‌های نوروزی را می‌گرفتند.

او همچنین از تشییع جنازه حسین اسداللهی، یکی از فرماندهان سپاه، با حضور جمعیت انبوه انتقاد کرده و نوشته: “بعد هم سپاه مدعی شود که این تشییع خود جوش بوده البته چنین ادعایی به سخره گرفتن شعور ملت است. سوال این است که چرا مانع برگزاری آن نشدید؟”

در این تشییع جنازه افراد زیادی با لباس نظامی حضور دارند و احمد پوردستان، فرمانده سابق نیروی زمینی ارتش از جمله حاضران در مراسم است.

ابوالفضل قدیانی از رد پیشنهاد کمک آمریکا و ممانعت از فعالیت پزشکان بدون مرز هم انتقاد کرده و گفته “این کمک‌ها حق ملت ایران است” و آقای خامنه‌ای از آنجا که “منتخب مردم نیست” نمی‌تواند به نمایندگی از آنها این کمک‌ها را رد کند.

او گفته ورای شیوع کرونا “مشکل بنیادین سلطه‌ غاصبانه‌ علی خامنه‌ای و نیز حاکمیت نظام جمهوری اسلامی بر این کشور است”.

آقای قدیانی که پیش از انقلاب ایران زندانی سیاسی بوده و پس از اعتراضات ۸۸ هم زندانی شد پیش از این هم انتقادهای تندی از آیت‌الله خامنه‌ای کرده است.

رهبر جمهوری اسلامی در سال‌های گذشته در کانون شعارهای انتقادی معترضان بوده و در مسائلی چون گرانی بنزین و سرکوب خونبار معترضان در آبان ۹۸ و یا سرنگون کردن هواپیمای مسافری اوکراینی با دو موشک سپاه، انتقادهای کم‌سابقه‌ای از او شده است.

آیت‌الله خامنه‌ای یکی از بلندپایه‌ترین افرادی است که به طور عمومی این فرضیه‌ را مطرح کرده که ممکن است ویروس کرونا ساخته دست بشر باشد.

نریمان پناهی گفت در جلسه ۲۶ بهمن محافظان برای حفظ جان آقای خامنه‌ای اجازه ندادند مداحان او را لمس کنند

در مقاله‌ای که به تازگی در مجله علمی نیچر منتشر شده گروهی از پژوهشگران گفته‌اند نتیجه مطالعه آنها بر ساختار ژنتیک ویروس جدید کرونا به روشنی نشان می‌دهد که این ویروس نتیجه تکامل طبیعی در خانواده ویروس سارس (سندروم حاد تنفسی) بوده است.

تاکنون در بررسی‌های مستقل دانشمندان خلاف چنین یافته‌ای مطرح نشده و در مجلات معتبر علمی مقاله‌ای منتشر نشده که عامل بیماری کووید-۱۹ را ساخته دست بشر بداند.

آقای خامنه‌ای در واکنش به ویروس کرونا نخست آن را “بهانه” دشمن برای انتقاد از شرکت در انتخابات خواند و بعدتر هم گفت این “بلا… آنچنان بزرگ نیست”.

او در عین حال برنامه‌های عمومی‌اش، از جمله سخنرانی سالانه در حرم امام هشتم شیعیان را لغو کرد.

یکی از آخرین دیدارهای عمومی آقای خامنه‌ای ملاقات او با عده‌ای مداح بود.

به گفته یکی از افراد حاضر در این جلسه محافظان رهبر برخلاف روال قبلی اجازه ندادند که مداحان دست آقای خامنه‌ای را ببوسند.

نریمان پناهی گفت: “نگذاشتند ما دست آقا را ببوسیم. چرا؟ آقا به ما بی اعتنایی کرد؟ خیر. حفظ جان آقا بر ما واجب است.”

این جلسه در ۲۶ بهمن برگزار شد. تا سه روز پس از آن مقام‌های ایرانی به طور عمومی شناسایی مبتلایان به ویروس کرونا را تکذیب می‌کردند.

دویچه‌وله: دفتر کنترل سرمایه‌های خارجی در وزارت خزانه‌داری آمریکا روز پنجشنبه ۲۶ مارس (۷ فروردین) اعلام کرد که ۲۰ شخص حقیقی و حقوقی شامل شرکت‌های صوری مستقر در ایران و عراق، مقامات عالی و همکاران تجاری آن‌ها را که از فعالیت‌های سپاه پاسداران جمهوری اسلامی حمایت می‌کنند، یا از طرف آن‌ها دست به عمل می‌زنند و یا برای آن‌ها کار می‌کنند تحریم کرده است.

تحریم‌ها شامل ۱۵ شخص حقیقی و پنج شرکت هستند. این سازمان‌ها و افراد همچنین از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا به “انتقال کمک‌های مرگبار به شبه‌نظامیان تحت حمایت ایران در عراق نظیر کتائب حزب‌الله و عصائب اهل حق” متهم هستند.

در میان نام نهادها و شرکت‌هایی که تحت تحریم وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفته‌اند، نام شرکت‌هایی از جمله شرکت کوثر، شرکت متاجر نوین مدائن، شرکت سامان شیمی خاورمیانه و ستاد بازسازی عتبات عالیات عنوان شده است.

در اطلاعیه وزارت خزانه‌داری آمریکا در تشریح دلایل تحریم به فعالیت‌هایی از قبیل “قاچاق از طریق بندر ام قصر عراق، پولشویی از طریق شرکت‌های صوری عراقی، فروش نفت ایران به سوریه، قاچاق اسلحه به عراق و یمن، انجام فعالیت‌های تبلیغاتی در عراق از طرف سپاه قدس، ایجاد ارعاب برای سیاستمداران عراقی، و بهره‌گیری از بودجه و کمک‌های عمومی به یک مؤسسه ظاهراً مذهبی برای تأمین بودجه سپاه قدس” اشاره شده است.

در فهرست این تحریم‌ها نام شهروندان ایرانی علی فرهان اسدی، محمد جلال مآب، ماشالله بختیاری‌، ولی قلی‌زاده، رضا موسوی فر، یاسر موسوی فر، حسن پلارک؛ حسن صبوری‌نژاد، علیرضا فداکار، مسعود شوشتری پوستی، مهدی قاسم‌زاده به چشم می‎‌خورد. در فهرست شهروندان عراقی تحریم‌شده از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا محمد سعید البهادلی، محمد الغریفی، عدنان الحمیداوی و علی حسین المنصوری هستند.

این تحریم‌ها در حالی وضع می‌شوند که در پی شیوع ویروس کرونا، درخواست‌های متعددی برای لغو تحریم‌های ایران صادر شده است. از جمله، میشل باشله، کمیسر حقوق بشر سازمان ملل، در پی گسترش ویروس کرونا در جهان خواستار بازنگری در تحریم‌های سازمان ملل علیه کشورهایی مانند ایران شده است.

رادیوفردا: پس از مخالفت گروهی از اصول‌گرایان و رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران با حضور تیمی از پزشکان بدون مرز در اصفهان برای مقابله با کرونا، ایران آنها را اخراج و طرح احداث یک بیمارستان توسط این پزشکان را منتفی اعلام کرد.

علیرضا وهاب‌زاده، مشاور وزیر بهداشت ایران، روز دوشنبه پنجم فروردین در صفحه توئیترش نوشت: «ضمن تشکر از پزشکان بدون مرز، با اجرای طرح بسيج ملى مقابله با كرونا و نيز استفاده از تمام ظرفيت درمانی نيروهاى مسلح، فعلا نيازى به برپايى تخت بيمارستانى توسط نيروهاى خارجى نيست و این حضور منتفی است».

این تصمیم در حالی گرفته شده است که هیات اعزامی پزشکان بدون مرز وارد ایران شده است.

آرش نجمی، سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، روز یکشنبه گفته بود که سازمان پزشکان بدون مرز در حال احداث و راه‌اندازی بیمارستان صحرایی مقابله با کرونا با ظرفیت ۴۸ تخت در بیمارستان امین اصفهان است.

این سازمان هم اعلام کرده بود که در حال راه‌اندازی یک واحد درمانی در اصفهان برای درمان بیماران مبتلا به کووید- ۱۹ است.

این واحد درمانی صحرایی ۵۰ تخته با هواپیما از مرکز لجستیک سازمان پزشکان بدون مرز در فرانسه حمل شده و قرار بود در مجتمع بیمارستان امین اصفهان مستقر شود.

یک تیم متشکل از ۹ پزشک و متخصص سازمان یاد شده نیز قرار بود که در این بیمارستان مستقر شود.

اعزام هیات پزشکان بدون مرز و تجهیزات آنها در دور روز اخیر با اعتراض برخی از اصول‌گرایان و رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران روبرو شد. از جمله حسین شریعتمداری، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در روزنامه کیهان، با اشاره به سخنان روز یکشنبه آیت‌الله علی خامنه‌ای از حضور این گروه در ایران انتقاد کرد.

او به خبرگزاری فارس گفت: «آمریکا می‌داند که در ایران جایی ندارد و حضورش ناممکن است ولی آیا فرانسه همواره با توطئه‌های آمریکا علیه ایران اسلامی همراه نبوده است و آیا مکرون با صراحت اعلام نکرده است که از تمامی طرح‌های آمریکا علیه کشورمان حمایت می‌کند؟»

سخنان آقای شریعتمداری در حالی بیان شده که پزشکان بدون مرز سازمانی غیرانتفاعی بوده و زیرنظر دولت فرانسه نیست و تنها مقر آن در این کشور است.

رهبر جمهوری اسلامی ایران روز سوم فروردین در یک سخنرانی تلویزیونی مدعی شده بود که آمریکا «متهم به تولید» ویروس کروناست.

علی خامنه‌ای هیچ سند و مدرکی در مورد اتهام‌های خود ارائه نکرده‌ است ولی چهره‌ها و رسانه‌های نزدیک به او در ۴۸ ساعت گذشته سعی کرده‌اند که اسناد و مدارکی درباره «حقانیت» ادعای رهبر جمهوری اسلامی ارائه کنند.

رهبر جمهوری اسلامی همچنین ادعای حمله بیولوژیک به ایران از طریق شیوع ویروس کرونا را مطرح کرده و خطاب به دولت آمریکا گفته بود: «ممکن است یک دارویی را شماها تجویز کنید، یا وارد کشور بکنید که این ویروس را ماندگار کند و مانع تمام شدنش بشود…یا اگر کسی را به عنوان درمان‌کننده و پزشک بخواهید بفرستید، ممکن است او بخواهد بیاید اینجا، اثر عملی سمّی را که تولید کرده‌اند از نزدیک ببیند».

سازمان پزشکان بدون مرز از مهم‌ترین نهادهای بین‌المللی است که در بحران‌های جهانی به کشورهای مختلف کمک می‌کند.

این سازمان در سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۰ در استان سیستان‌وبلوچستان حضور داشت و خدماتی به مهاجران افغانستانی و مردم بومی ارائه می‌کرد.

پزشکان بدون مرز مهرماه ۱۳۹۰ در اطلاعيه‌ای اعلام کرد که مقام‌های جمهوری اسلامی ايران از آن خواسته‌اند که فعاليت‌هایش را در زاهدان تعطيل کند.

بی‌بی‌سی: بیانیه وزارت خارجه آمریکا به راستی آزمایی اظهارات مقامهای ایرانی درباره ویروس کرونا پرداخته است حق نشر عکس
بیانیه وزارت خارجه آمریکا به راستی آزمایی اظهارات مقام‌های ایرانی درباره ویروس کرونا پرداخته است

وزارت خارجه آمریکا بیانیه‌ای منتشر کرده با عنوان “دروغ‌های خامنه‌ای جان انسان‌ها را به خطر می‌اندازد.” این بیانیه از کرونای ٢٠١٩ به عنوان “ویروس ووهان” نام برده و اظهارات اخیر رهبر ایران درباره این بیماری را “ساختگی” خوانده است.

بیانیه وزارت خارجه آمریکا همچنین اظهارات اخیر آیت‌الله خامنه‌ای و مقام‌های ایرانی را راستی‌آزمایی کرده و به عنوان مثال گفته در ماه فوریه هواپیمایی ماهان دستکم ۵۵ پرواز بین تهران و چین انجام داده که “باعث ابتلای بیشتر مردم ایران شده است.”

علاوه بر این، “دستکم در پنج کشور اولین موارد ابتلا به کرونا مستقیما از ایران وارد شده بودند که جان میلیون‌ها نفر دیگر را به خطر انداخت.”

بیانیه امروز، دومین واکنش وزارت خارجه آمریکا به سخنرانی دیروز آیت‌الله خامنه‌ای است.

آیت الله خامنه‌ای یکشنبه در سخنرانی نوروزی خود آمریکا را به “تولید ویروس کرونا” متهم کرد و گفت به همین دلیل ایران برای مقابله با کرونا از آمریکا کمک نمی‌گیرد.

آقای خامنه‌ای خطاب به مقام‌های آمریکایی گفت “شما متهمید که خودتان این ویروس را تولید کردید” اما افزود نمی‌داند چنین اتهامی چه قدر درست است.

رهبر ایران گفت ممکن است آمریکا در قالب کمک دارویی، محصولاتی به ایران بفرستد که ویروس را “ماندگار” کند.

آیت‌الله خامنه‌ای گفت ایران از آمریکا برای مقابله با ویروس کرونا کمک نخواهد گرفت

در بیانیه وزارت خارجه آمریکا به این اشاره شده که ایران پیشنهاد کمک صد میلیون دلاری آمریکا را نپذیرفته است.

پیشتر مورگان اورتگاس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا سخنان آیت‌الله خامنه‌ای را “تئوری توطئه”، مضر، غیرمسوولانه و غلط خوانده و در توییتر نوشته بود: “اگر این به اصطلاح رهبر معظم، رهبری واقعی بود، میلیاردها دلار موجود در صندوق بدون مالیات خود را برای مقابله با شیوع این ویروس، به مردم ایران بازمی‌گرداند.”

وزارت خارجه ایران هم در واکنش لینک وبسایت “گلوبال ریسرچ” را منتشر کرد و نوشت: “چنانچه اتهام وارده از سوی جهانیان به دولت آمریکا در خصوص ویروس کرونا تئوری‌های توطئه ساخته ایران است، جای دوری نروید فقط به بخشی از سوالات مندرج در گلوبال ریسرچ پاسخ دهید.”

در بیانیه امروز وزارت خارجه آمریکا همچنین آمده که موارد ابتلا و مرگ در ایران بسیار بالاتر از چیزی است که حکومت قبول دارد:

“رژیم ایران هشدارهای مکرر مقام‌های بهداشتی خود را نادیده گرفت و مرگ اولین قربانی کرونا را ٩ روز انکار کرد؛ این رژیم به دروغ گفتن به مردم خود و جهان درباره تعداد مبتلایان و فوت‌شدگان ادامه می‌دهد.”

رهبر و دیگر مقام‌های دولتی ایران بارها تاکید کرده‌اند که اطلاع‌رسانی درباره کرونا، سریع، دقیق و شفاف بوده است.

در “راستی آزمایی” وزارت خارجه آمریکا به تحریم‌ها هم اشاره و تاکید شده این تحریم‌ها شامل “غذا، دارو، تجهیزات پزشکی و کمک‌های انسان‌دوستانه” نمی‌شود و “اسناد ایرانی‌ها نشان می‌دهد که شرکت‌های حوزه سلامت توانسته‌اند از ماه ژانویه بدون هیچ مانعی کیت تشخیص کرونا وارد کنند.”

حسن روحانی رئیس جهوری ایران در آغاز سال نو، در نامه‌ای خطاب به مردم آمریکا نوشته بود: “تحریم‌ها موجب شده توان مردم ایران در مبارزه با این ویروس کاهش یابد و حتی برخی از هموطنان ما جان خود را از دست بدهند”. او از مردم آمریکا خواسته بود تا بر سر دولت این کشور با “صدای بلند فریاد برآورد”.

وزارت خارجه آمریکا در این بیانیه حکومت ایران را متهم کرد که “بیش از ۱۶ میلیارد دلار صرف فعالیت‌ها‌ی تروریستی در خارج از کشور کرده” و مقام‌های ایرانی را متهم کرد “بیش از یک میلیارد یورو که به تجهیزات پزشکی اختصاص داده شده بود را دزدیده‌اند و به احتکار اقلام بسیار مورد نیاز مثل دستکش، ماسک و سایر تجهیزات برای فروش در بازار سیاه ادامه می‌دهند.”

ایسنا: سخنگوی سازمان اورژانس کشور از جان‌باختن ١٢تن در حوادث جوی کشور خبر داد.

مجتبی خالدی در گفت‌وگو با ایسنا، در این باره اظهار کرد: تا ساعت ٨:٣٠ دقیقه صبح روز جاری بر اساس آمارهای دریافت شده ١١ استان از جمله هرمزگان، بوشهر، فارس، سیستان و بلوچستان، قم، گیلان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، مازندران، سمنان و کرمان درگیر حوادث جوی شده اند.

وی با بیان اینکه این حوادث تا کنون ٢١مصدوم بر جای گذاشته است، گفت: ١۶نفر از این افراد برای ادامه روند درمان به مراکز درمانی اعزام و پنج نفر نیز در محل درمان شدند.

خالدی تعداد جانباختگان را نیز ١٢نفر اعلام کرد و افزود: دو نفر خانم ۳۲ ساله و دختر ۵ ساله به علت گرفتار شدن ۴۰۵ در مسیر سیلاب در بندرعباس و یک نفر مرد ۵۸ ساله به علت گرفتار شدن خودرو در مسیر سیلاب جان‌باختند. همچنین یک نفر در بندر کنگان، سه نفر در قم، چهار نفر در شهرستان مهر و یک نفر نیز در شهرستان قصرقند جان خود را از دست داده است.

به گفته وی، تا کنون دو نفر در شهرستان رودان مفقود هستند.

سخنگوی سازمان اورژانس کشور، گفت: تیم های واکنش سریع حوزه سلامت در مناطق آسیب دیده استان های کرمان، هرمزگان و بوشهر جهت ارائه خدمات بهداشتی و درمانی حضور دارند.

رادیوفردا: ویروس کرونا بحرانی جهانی را رقم زده است و همه کشورها به‌نحوی درگیر آن شده‌اند.

بر طبق ادعای رسمی مقامات دولتی، از روز ۳۰ بهمن متوجه ورود بیماری مرگبار کووید ۱۹ به ایران شده‌اند، هرچند بررسی توالی زمانی اتفاقات رخ‌داده صحت این ادعا را زیر سؤال برده است.

بر اساس اظهارات دکتر محمد مولایی، که اصرار او بر گرفتن تست از برادر بیمارش باعث تأیید شیوع ویروس کرونا در قم شد، ابتلای بیماران به نشانه‌های مشابه در بیمارستان کامکار قم از اواخر دی ماه مشاهده شده بود.

محققان پروژه NextStrain، بر اساس مطالعه ساختار ژنی ایرانی‌های مسافر مبتلا که ار ایران به کانادا رفته بودند، تخمین زده‌اند که آغاز درخت فیلوژنتیکی کووید۱۹ در ایران نیمه اول ژانویه (حداقل ۲۴ دی) بوده است.

در حال حاضر تردیدهای جدی نسبت به صحت آمار‌های رسمی جمهوری اسلامی در خصوص تعداد کل بیماران مبتلا و قربانیان وجود دارد و آمار واقعی چند برابر آمار رسمی تخمین زده می‌شود.

بر اساس آمارهای رسمی، ایران رتبه سوم تعداد کل افراد مبتلا به بیماری کووید ۱۹ و تلفات انسانی ناشی از آن را در جهان دارد. اگر تعداد فوت‌شده‌ها در مقیاس میلیونی جمعیت سنجیده شود، به ازای هر یک میلیون نفر تا کنون ۱۴ نفر جان باخته‌اند که رتبه دوم را بعد از ایتالیا از آن ایران می‌کند.

البته این آمار رسمی است و اگر آمار واقعی مدنظر باشد، ایران از نقطه نظر تلفات انسانی مطلق و نسبی، با فرض این‌که آمارهای دولت چین نیز اعتبار ندارد، رتبه دوم را خواهد داشت.

این ارقام بسیار بیشتر از حد متعارفی است که ایران می‌بایست داشته باشد. مقایسه آمار مزبور با کشورهای همسایه در این خصوص روشنگر است. این حجم از آلودگی ویروسی و تلفات انسانی طبیعی نیست و نشانگر خطای شدید مدیریتی و ساختاری است.

دلایل متعددی برای اثبات سهل‌انگاری، فاقد اهمیت دیدن خطر، بی‌مسئولیتی و بی‌مبالاتی حکومت وجود دارد که بعد از تأخیر در شناسایی و نادیده گرفتن احتیاط‌ها و حساسیت‌های لازم و بهنگام، به حربه همیشگی پنهانکاری و کتمان حقیقت و کوچک جلوه دادن بحران متوسل شدند.

دلایل در سطح ساختاری، زیربنایی، مدیریتی، گفتمانی، روانی و سیاسی قابل تقسیم‌بندی هستند و از زوایای متفاوت می‌توان به موضوع این ضعف عملکرد وارد شد که حالت شبیه جنایت دارد. اما در این یادداشت به معضل فقدان زیرساخت پرداخته می‌شود که عملاً کشور و مردم را نسبت به شیوع اپیدمی بی‌دفاع رها کرده بود.

اپیدمی بخشی تاریک اما واقعی از تاریخ بشر است. ویروس‌ها میکروارگانیسم‌های طبیعی کنترل‌نشده هستند و نمونه جهش‌یافته و جدید آن هر آینه می‌تواند بحران بزرگی برای یک کشور ایجاد کند. حفظ سلامت عمومی، امنیت غذایی، بهداشتی و اجتماعی کشور نیازمند وجود سامانه مشخص و کارآمدی برای مهار و کنترل بحران زیستی است که به صورت بالقوه هر زمان می‌تواند به وقوع بپیوندد و همگان را غافلگیر کند. این سامانه بخشی ضروری از ظرفیت‌های زیرساختی هر کشور است.

پایه اصلی بازدهی مدیریت بحران، پیشگیری است. بنابراین، باید طرح‌هایی تدوین شود که سپر دفاعی کشور در برابر بحران زیستی باشد. البته هر لحظه امکان غافلگیری وجود دارد و پروسه شناسایی بیماری جدید ممکن است زمان‌بر باشد و بعد از شیوع بیماری نسبت به آن اطلاع حاصل شود، اما به محض آگاهی سامانه مزبور می‌تواند فعال شود و خسارت‌ها و تلفات را به حداقل برساند.

معمولا اپیدمی و بحران زیستی بعد از این‌که تعداد بیماران دارای علائم مشابه در زمان کوتاه زیاد می‌شود، قابل شناسایی می‌شود. اما در مورد خاص کرونا، با توجه به وضعیت بحرانی در چین و اطلاع‌رسانی جهانی، بنابه‌قاعده مقامات نظام باید در اواخر آذر یا اوایل دی متوجه احتمال شیوع ویروس کرونا به ایران می‌شدند و اقدامات پیشگیرانه را شروع می‌کردند.

نیاز به مدیریت بحران زیستی چنان مشهود و بدیهی است که مقامات جمهوری اسلامی نیز این ضرورت را تصدیق کرده و در اسناد بالادستی خود سازوکاری برای آن اندیشیده بودند.

ساختاری که جمهوری اسلامی تعیین کرده بود، قرارگاه پدافند زیستی کشور (شفا) است که زیرمجموعه قرارگاه عملیاتی پدافند غیرعامل کشور قرار دارد و در سال ۱۳۹۱ تشکیل شده است.

این قرارگاه که موجودیت آن به تأیید رهبر جمهوری اسلامی رسیده و زیر نظر یک نهاد نظامی تشکیل شده، حالت فراقوه‌ای و فرابخشی دارد و ساختار آن شامل این اعضاست:

۱.سازمان پدافند غیر عامل کشور
۲.وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
۳.وزارت اطلاعات
۴.وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
۵.وزارت صنعت، معدن و تجارت
۶.وزارت نیرو
۷.سازمان حفاظت محیط زیست
۸.صدا و سیما
۹.جمعیت هلال احمر
۱۰.نیروهای مسلح
۱۱. سایر دستگاه‌ها، حسب مورد

مبانی قانونی و حقوقی قرارگاه پدافند بحران زیستی که نهاد قدرتمندی در جمهوری اسلامی است و زیرمجموعه ستاد کل نیروهای مسلح تعریف شده، مبتنی بر این مؤلفه‌هاست:

بند پنجم از سیاست‌های کلی پدافند غیرعامل، ابلاغی رهبری
بند ۳ آیین‌نامه اجرایی «طرح جامع میکروبی کشور مصوب شورای عالی امنیت ملی به شماره 3/207/338-372»
بند ۲-۲ طرح جامع میکروبی کشور به شماره 3/207/338-372
بند(ج) ماده ۲۰۶برنامه پنج‌ساله پنجم مصوبه مجلس شورای اسلامی
اختیارات اصول ۱۲۷ و ۱۳۸ قانون اساسی

این نهاد رسالت خود را چنین تعریف کرده است:

«رسالت قرارگاه پدافند زیستی کشور بر اساس تدابیر مقام معظم رهبری و مستندات قانونی، ارتقاء جایگاه کشور در سطح بازدارندگی ملی، کاهش آسیب‌پذیری‌ها، تداوم چرخه خدمات حیاتی و ضروری زیرساخت‌ها، ارتقاء فرهنگ و امنیت روانی – اجتماعی و مدیریت بحران در برابر هرگونه تهدید ناشی از عوامل زیستی است.»

همچنین این مأموریت برای آن ذکر شده است:

«سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی، هدایت، فرماندهی، مدیریت، و نظارت دستگاه‌های اجرایی کشور و نیروهای مسلح در برابر تهدیدات زیستی و پیامدهای آن در سطوح مختلف با استفاده از توانمندی‌های موجود و ارتقاء ظرفیت و تولید آمادگی در حوزه پایش، پیشگیري، مقابله، درمان، آموزش، اطلاع رسانی و هدایت افکار عمومی در برابر تهدیدات این حوزه.»

در این قرارگاه، تهدیدات زیستی به دو دسته «کلاسیک» و «نوین» دسته‌بندی شده‌اند. دسته کلاسیک شامل زیرمجموعه‌های «میکرو ارگانیسم»، «مواد زیستی (سموم زیستی)» و «مواد فعال زیستی (هورمونی)» هستند. اما دسته تهدیدات زیستیِ نوین به بخش‌های بیشتری به این شرح تقسیم شده است:

سموم زیستی تغییریافته
عوامل زیستی دوقلو
عوامل زیستی مصنوعی
بیماری‌های نوین
عوامل زیستی پنهان
مواد شبه‌زیستی خاموش
عوامل زیستی انتخابی
استفاده از اقدامات بهداشتی به منظور ایجاد تهدیدات زیستی

بحران زیستی این چنین تعریف شده است:

«چنانچه بر اثر انتشار عوامل زیستی به واسطه حوادث طبیعی، اقدامات بیوتروریستی و یا حمله زیستی توسط کشورهای متخاصم، سرمایه‌های انسانی و سرمایه‌های ملی زیستی دچار خسارت و آسیب گردد و ترس و وحشت بر جامعه تحمیل شود، به‌نحوی که برطرف کردن آن نیازمند انجام اقدامات اضطراری فوق‌العاده باشد، بحران زیستی رخ داده است.»

این تعریف کاملا بر بحران پدیدآمده بعد از سرایت گسترده ویروس کرونا در کشور تطبیق می‌کند. اگرچه وظایف این قرارگاه بیشتر مبتنی بر نگاه امنیتی سخت‌افزاری و مقابله با بیوتروریسم و حمله بیولوژیکی است، اما حالت سرایت طبیعی ویروس‌های بیماری‌زا را نیز در نظر گرفته است.

از سوی دیگر، برخی مقامات جمهوری اسلامی آشکارا مدعی شده‌اند که کرونا جنگ بیولوژیکی آمریکا علیه چین و کشورهای ناهمسوست، بنابراین انتظار می‌رفته و می‌رود که این قرارگاه طرح و برنامه داشته باشد.

اما چنین نشد و هیچ طرح و برنامهٔ از قبل تعیین‌شده‌ای برای مواجهه با اپیدمی یا حمله بیولوژیک محتمل تعریف نشده و مردم بی‌دفاع در برابر این تهدید بزرگ رها شدند.

این بی‌برنامگی تا آن‌جا مشهود بود که بعد از پذیرش رسمی ورود بیماری کشنده کووید ۱۹ و شتاب بالای سرایت، بیمارستان‌هایی از قبل در مناطق مختلف کشور برای تشخیص و درمان اپیدمی تعیین نشده بودند، پرسنل درمانی بیمارستان‌ها آموزش ندیده بودند و دستورالعمل‌های لازم وجود نداشتند، طرح مدوّن و مؤثری برای تخلیه خیابان‌ها و ایزوله‌سازی محیط‌های اجتماعی تدوین نشده بود، روال تعریف‌شده برای جداسازی فضای بیمارستان‌های در نظر گرفته نشده و ایمن‌سازی کادر درمانی و وابستگان بیمار تعریف نشده بود، دستورالعمل و راهکارهایی برای خروج بیماران فوت‌کرده و تدفین خاص آن‌ها بدون ایجاد آلودگی زیستی پیش‌بینی نشده بود، و برنامه‌ای برای آموزش مردم و هدایت افکار عمومی به مسیر درست وجود نداشت.

در نتیجه، جامعه در وضعیت شوک‌آور قرار گرفت و ساختار درمان کشور در حالت اورژانسی به جمع و جور کردن قضایا پرداخت که نتیجه آن تشدید بحران و وضعیت لجام‌گسیخته کنونی است.

نظام در موضوع کنترل کرونا حتی به سازوکار تعریف‌شده و نهاد متولی موجود توجهی نکرده و در اولین قدم «ستاد مبارزه با کرونا» را تشکیل داد که ظاهراً محوریت در تصمیم‌گیری‌ها با وزارت بهداشت و متخصصان پزشکی است.

سازمان مدیریت بحران و سازمان پدافند نیز که قرار بود همکاری کنند، عملاً فعالیت خاصی انجام ندادند و در حاشیه قرار گرفتند. بعد از مدتی، رهبری با اشاره به «احتمال حمله بیولوژیکی» به رئیس ستاد کل نیروهای مسلح دستور داد «قرارگاه بهداشتی و درمانی مقابله با کرونا» تشکیل دهد، که هنوز فعالیت خاصی از این قرارگاه مشاهده یا گزارش نشده است.

این حجم از تشتت، موازی‌کاری، بی‌برنامگی و رها کردن امور با تصور خوشبینانه عدم وقوع حیرت‌انگیز است که نهادی هفت سال پیش با شرح وظایف مشخص تشکیل شود، اما علی‌رغم برخورداری از بودجه و اختیارات گسترده کار خاصی انجام ندهد و در موقع نیاز نیز اصلاً به آن رجوع نشود و نهادهای دیگری خلق‌الساعه به صورت واکنشی و با تأخیر زمانی زیاد تشکیل شود تا به مدیریت بحران زیستی بپردازند.

این نابسامانی و آشفتگی محصول مدیریت عقلانیت‌گریز جمهوری اسلامی با هدایت نهاد ولایت فقیه است که مجموعه­‌هایی با استفاده از اموال عمومی تشکیل می‌شوند، اما در انجام وظایف‌شان ناتوان‌اند و قادر به تأمین اهداف خود نیستند.

قرارگاه پدافند زیستی بر اساس وظایفش باید، در برابر بحران زیستی، بازدارندگی ملی ایجاد کند و چرخه حیات خدماتی را برقرار سازد و آسیب‌پذیری‌ها را کاهش دهد. اما این قرارگاه در این خصوص هیچ اقدامی انجام نداده و اساساً در بحران کرونا دعوت به کار هم نشد. ستاد مبارزه با کرونا نیز به دلیل تأخیرها و سهل‌انگاری‌های اولیه عملاً کنترل امور از دستش خارج شده و با زحمت در پی توقف چرخه شیوع ویروس کروناست.

البته در بهترین حالت مدیریت بحران، باز ایران نمی‌توانست در برابر شیوع ویروس کرونا مصون باشد و در هر صورت بیماری کووید ۱۹ بخش‌هایی از جامعه را گرفتار می‌کرد، اما وجود برنامه مؤثر برای پیشگیری مدیریت بحران زیستی می‌توانست ابعاد بحران و دامنه خسارت‌ها را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد.

با توجه به مباحث پیش‌گفته می‌توان نتیجه گرفت که نقطه صفر ناکارآمدی نظام در برابر ویروس مرگبار کرونا، فعال نشدن قرارگاه پدافند زیستی (شفا) و نبودِ طرح مؤثر و پربازده برای ایجاد بازدارندگی در برابر شیوع اپیدمی است.

انتظار می‌رفت که برای مهار اپیدمی برنامه‌های مشخصی برای قرنطینه‌سازی، کاهش ترددها، چگونگی خلوت‌سازی معابر و محل‌های تجمع، نحوه اداره مدارس و خدمات عمومی، اقناع افکار عمومی، بهینه‌سازی ساختار درمانی و بهداشتی کشور، تأمین زنجیره کالاهای بهداشتی و اقلام درمانی، مراقبت از جامعه، ایمن‌سازی روانی، نحوه تدفین مناسب و بهداشتی فوت‌شدگان و… وجود می‌داشت تا سپر دفاعی جامعه باشد، اما هیچ‌یک از این موارد ضروری اندیشیده نشده بود.

اگر چنین سازوکاری وجود می‌داشت، علی‌رغم شیوع کرونا از چین به ایران، سرعت آن می‌توانست کاهش یابد و پیک بیماری در بازه زمانیِ به‌مراتب کوتاه‌تری رخ دهد.

اسم اختصاری «شفا» به‌خوبی بن‌بست نظری تصمیم‌گیران و مسئولان مربوط را نشان می‌دهد که با تفسیر غلط از شفا در قرآن به‌معنای «درمان بیماری‌های جسمانی»، عملاً به تقدیرگرایی و برخورداری از رحمت الهی دل بسته بودند. به تعبیر دقیق‌تر، دنبال راهکار و طرح نبودند بلکه فکر می‌کردند امور خود به خودی و یا با مداخلات محدود حل می‌شود و نیازی به تمهیدات ویژه نیست.
یادداشت‌ها آرا و نظرات نویسندگان خود را بیان می‌کنند و لزوماً بازتاب دیدگاه رادیو فردا نیستند.​