اخبار

دویچه‌وله: جزئیات حمله خرابکارانه علیه شناورها در بندر فجیره در امارات هنوز روشن نیست. کارشناسان عرب معتقدند این حملات یا کار ایران بوده یا اسرائیل. حوثی‌های یمن مدعی هستند که به “تأسیسات حیانی” عربستان حمله کرده‌اند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از یک مقام آمریکایی نوشته است همه شناورهایی که در بندر فجیره هدف حمله قرار گرفتند “خسارت مشابهی” دیده‌اند.

امارات متحده عربی و عربستان دوشنبه ۲۳ اردیبهشت از وقوع یک “عملیات خرابکارانه” علیه تانکرها و کشتی‌های تجاری در آب‌های سرزمینی امارات خبردادند.

ایران بلافاصله پس از انتشار این خبر با ابراز تأسف، خواستار “روشن شدن ابعاد دقیق این حادثه” شد.

ساعاتی بعد یک مقام آمریکایی مدعی شد که ایران یا نیروهای مورد حمایت این کشور از مواد منفجره برای ایجاد سوراخ در شناورها استفاده کردند.

چارلز ابی‌نادر، تحلیلگر نظامی لیبی به دویچه‌وله می‌گوید دور از انتظار نیست که ایران پشت این خرابکاری بوده باشد. او معتقد است: «ایران دو پیام مشخص دارد، اول اینکه هیچگونه محدودیتی برای صادرات نفت خود را نخواهد پذیرفت و دوم اینکه نشان می‌دهد پای امنیت کل منطقه در میان است.»

این کارشناس نظامی با اشاره به تلاش کشورهای منطقه خلیج‌ فارس برای افزایش صادرات نفت و جایگزین کردن صادرات نفت ایران می‌گوید: «تهران چنین اقدامی را تهدیدی برای ثبات اقتصادی خود می‌داند و هر گونه تلاش خارجی برای کاهش نفت خود را حمله ارزیابی می‌کند.»

عبدالباری عطوان، سردبیر رروزنامه اینترنتی رأی الیوم نیز دخالت ایران در اقدامات خرابکارانه را رد نمی‌کند. او در تفسیر خود در مورد این اقدام به گفته‌های چهره‌های تندرو در ایران اشاره کرده که مدعی شده‌ بودند با شلیک یک راکت می‌توانند ناوهواپیمابر آمریکا در خلیج‌فارس را نابود کنند.

با این حال هر دوی این کارشناسان احتمال دست داشتن سایر کشورها در این حادثه را رد نمی‌کنند. برای هردوی آنها احتمال اینکه اسرائیل پشت این ماجرا بوده باشد، منتفی نیست.

اسرائیل از روز نخست مخالف امضای برجام بود. بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر این کشور معتقد است ایران می‌تواند در پس برجام، برنامه اتمی خود را به طور مخفیانه ادامه دهد و بمب اتمی بسازد.

اسرائیل از سوی دیگر حزب الله لبنان را که مورد حمایت جمهوری اسلامی است، تهدیدی برای امنیت خود می‌داند. نیروهای حزب‌الله از جنگ داخلی سوریه سود جسته‌اند و حال تا مرز سوریه با اسرائیل پیشروی کرد‌ه‌اند.

ابی‌نادر به دویچه‌و‌له می‌گوید: «اتفاقی نیست که این حمله در بندر فجیره امارت رخ داده است. این بندر درست پس از تنگه هرمز واقع شده. تنگه هرمز امنیت بالایی دارد و امکان حمله یا خرابکاری در آن به سختی ممکن است. آنهایی که دست به این خرابکاری زدند، می‌خواهند نشان دهند که که اطراف تنگه آسیب‌پذیر است و آنها توان حمله در سایر نقاط را دارند.»

این دو کارشناس عرب همزمان تصریح می‌کنند که سند یا مدرکی ندارند تا بتوانند ثابت کنند که ایران یا اسرائیل پشت این ماجرا بوده است. تنها چیزی که در این میان روشن است این است که عامل این حملات خواستار افزایش تنش در منطقه بوده است.

همزمان با این گمانه‌زنی‌ها شبکه تلویزیونی المسیره یمن که توسط حوثی‌ها اداره می‌شود از حمله حوثی‌ها به “تأسیسات حیاتی” عربستان خبر داده است.

المسیره به نقل از یک مقام رسمی نظامی حوثی‌ها اعلام کرده بود “هفت هواپیمای بدون سرنشین تاسیسات حیاتی عربستان” را هدف حمله قرار دادند.

خالد فالح، وزیر انرژی عربستان پس از انتشار این خبر تأیید کرد که پهپادهای حامل مواد منفجره سه‌شنبه ۲۴ اردیبهشت (۱۴ مه) به دو خط لوله نفتی این کشور در نزدیکی ریاض حمله کرده‌اند.

بنا به گزارش رویترز هنوز روشن نیست که آیا حوثی‌ها مسئول حمله به تانکرهای عربستان هم بوده‌اند یا خیر.

بی‌بی‌سی: شبه‌نظامیان حوثی یمن با استفاده از دو پهپاد تأسیسات نفتی عربستان سعودی را هدف قرار داده‌اند. در پی این حمله و توقف انتقال نفت از این خط لوله، قیمت نفت در بازار جهانی بالا رفت. عربستان این حمله را “تروریستی” خوانده است.

شبکه تلویزیونی المسیره که به حوثی‌های یمن نزدیک است گزارش داد که این گروه تأسیسات نفتی عربستان سعودی را هدف قرار داده است.

این شبکه‌ تلویزیونی خبر این حمله را به نقل از یکی از مقامات ارشد حوثی که نخواست نامش فاش شود، منتشر کرد. این مقام یمنی گفته حمله با استفاده از هفت پهپاد انجام شده است. او گفته حوثی‌ها آماده‌اند تا عملیات بیشتر و سنگین‌تری را پی‌ریزی کنند.

هم‌زمان، وزارت انرژی عربستان تأیید کرده است که در این حمله هوایی، خط لوله نفت شرق به غرب این کشور هدف قرار گرفته است.

بنابر اعلام این وزارتخانه، تا زمان ارزیابی خسارت‌ها پمپاژ نفت از خط لوله شرق به غرب قطع خواهد بود.

به گزارش رویترز، در پی انتشار خبر این حمله، قیمت نفت در بازارهای جهانی بالا رفت و قیمت هر بشکه نفت برنت با ۹۲ سنت افزایش به بیش از ۷۱ دلار رسید.
اهمیت خط لوله شرق به غرب

خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری “شرق به غرب”، یک خط انتقال نفت مهم عربستان است که ظرفیت انتقال دستکم ۵ میلیون بشکه نفت در روز را دارد.

خط لوله شرق به غرب، نفت را از مناطق نفت‌خیز شرق عربستان به بندر صنعتی یانبو در دریای سرخ منتقل می‌کند.

این خط لوله چند دهه پیش و به عنوان جایگزینی برای تنگه هرمز ساخته شد. در آن زمان نزدیک بود تنگه هرمز بسته شود.

در ماه‌های گذشته، ایران بارها تهدید کرده در صورتی که صادرات نفت این کشور با مانع روبرو شود، بستن تنگه هرمز را به عنوان یک گزینه در دستور کار قرار می‌دهد.

وزارت انرژی عربستان این حمله را “تروریستی” خوانده است.

این حمله یک روز پس از آن روی داد که عربستان سعودی گفت دو تانکر نفتی این کشور در میان چهار کشتی بود که در آب‌های امارات متحده عربی مورد حمله قرار گرفت.

حوثی‌ها حمله اخیر را پاسخی خوانده‌اند به محاصره یمن و حملات هوایی ائتلاف به رهبری عربستان به مناطق تحت کنترل این گروه.

حوثی‌ها بارها از طریق پهپاد تأسیسات نفتی عربستان را هدف قرار داده‌اند.

عربستان در حملات پهپادی پیشین، حوثی‌ها را متهم کرده بود که از پهپاد ساخت ایران استفاده می‌کنند.

حوثی ها مورد حمایت ایران هستند، اما ایران ارسال سلاح و تجهیزات نظامی برای شبه‌نظامیان شیعی حوثی را تکذیب می‌کند.

از سال ۲۰۱۵، ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی، حملات خود به مناطق تحت کنترل حوثی‌ها را آغاز کرد. این ائتلاف مناطق تحت کنترل حوثی‌ها را در محاصره قرار داده است. سازمان ملل می‌گوید در حال حاضر میلیون‌ها نفر در یمن در شرف قحطی قرار دارند.

عربستان سعودی در یمن از نیروهای تحت رهبری عبد ربه منصور هادی حمایت می‌کند که با حوثی در جنگند.

بی‌بی‌سی: خالد فالح بر مسئولیت مشترک جامعه بین‌الملل برای تامین عبور و مرور دریایی و امنیت نفت‌کش‌ها تاکید کرد

عربستان سعودی “عملیات خرابکارانه” را که چهار کشتی‌ را در دریای عمان هدف قرار داده بود، محکوم کرد و تایید کرد که دو کشتی متعلق به این کشور بوده‌اند.

روز گذشته وزارت خارجه امارات متحده عربی اعلام کرد که چهار کشتی باری متعلق به کشورهای مختلف در حاشیه آب‌های شرقی این کشور در نزدیکی بندر فجیره هدف “عملیات خرابکارانه” قرار گرفته‌اند، اما به کسی آسیبی نرسیده است.

به گفته خالد فالح، وزیر انرژی عربستان سعودی دو نفت‌کش سعودی که در حال عبور در دریای عمان بودند، در این عملیات به شدت آسیب دیده‌اند، هر چند به گفته او این عملیات منجر به آسیب دیدن کسی و یا پخش شدن نفت در دریا نشد.

به گفته او یکی از نفت‌کش‌ها به قصد بارگیری نفت خام عربستان از بندر راس تنوره در شرق این کشور در خلیج فارس برای مشتریان آمریکایی در حرکت بود.

به گزارش خبرگزاری سعودی آقای فالح در بیانیه‌ای این عملیات را محکوم کرد و هدف آن را تهدیدی برای آزادی عبور و مرور دریایی و امنیت تولید‌کنندگان نفت در جهان خواند.

آقای فالح همچنین بر مسئولیت مشترک جامعه بین‌الملل برای تامین عبور و مرور دریایی و امنیت نفت‌کش‌ها تاکید کرد و گفت که این گونه رخدادها پیامدهای زیان‌باری از جمله تاثیرگذاری بر بازار انرژی و به خطر انداختن اقتصاد جهان دارد.
حق نشر عکس Reuters
Image caption عکس آرشیوی از عبور نفتکشی از تنگه هرمز

در واکنش به این رخداد وزارت امور خارجه ایران آن را “نگران کننده و تاسف بار” خواند و خواهان روشن شدن ابعاد دقیق آن شد.

عباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران آن را “دسیسه از سوی بدخواهان جهت برهم زدن ثبات و امنیت در منطقه” خواند و خواهان هوشیاری کشورهای منطقه نسبت به هرگونه ماجراجویی از سوی عوامل خارجی شد.

بندر فجیره در حدود ۱۴۰ کیلومتری تنگه هرمز قرار دارد که محل عبور یک سوم تجارت جهانی نفت از طریق دریاست.

موقعیت فجیره در مسیر کشتیرانی در خلیج فارس، شبه قاره هند و آفریقا که محل سوختگیری نفت‌کش‌ها و سایر کشتی‌های باری است استراتژیک توصیف می‌شود.

وزارت خارجه امارات اقداماتی را که کشتی‌های تجاری و خدمه آنها را در خطر قرار دهد “خطرناک” خواند و گفت جامعه بین‌المللی باید در قبال کسانی که امنیت عبور و مرور دریایی را در خطر قرار می‌دهند مسئولیت نشان دهد.

حادثه گزارش شده از سوی امارات درحالی روی می‌دهد که در هفته های اخیر تنش میان آمریکا و ایران درحال افزایش بوده است.

دو روز پیشتر اداره کشتیرانی آمریکا به کشتی‌های تجاری و باربری این کشور درباره تهدیدهای ادعایی ناشی از تحرکات ایران و متحدانش هشدار داده بود.

این سازمان گفت: “ممکن است ایران و متحدانش کشتی‌های تجاری، از جمله نفتکش‌ها، یا کشتی‌های نظامی آمریکا را در دریای سرخ، باب المندب یا خلیج فارس هدف قرار دهند.”

آمریکا با اعزام ناو هواپیمابر لینکلن و استقرار چهار بمب‌افکن ب ۵۲ حضور نظامی خود در خلیج فارس را تقویت کرده است.

مقام‌های ایرانی در هفته‌های قبل به احتمال بستن تنگه هرمز اشاره کرده‌اند، اما در عین حال می‌گویند امنیت منطقه اولویت آنها است و این نیروهای آمریکایی هستند که امنیت منطقه را به خطر می‌اندازند.

بی‌بی‌سی: ریک پری وزیر انرژی آمریکا روز پنجشنبه تایید کرد که چند مجوز برای فروش تکنولوژی هسته‌ای به عربستان سعودی صادر کرده است.

آقای پری که در کمیته‌ای در سنای آمریکا صحبت می‌کرد گفت نمی‌داند این مجوزها را قبل از قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد سعودی صادر کرده و یا بعد از آن.

در پی اظهارات آقای پری، وزارت‌خانه متبوع او در بیانیه‌ای اعلام کرد در مجموع هفت مجوز برای شرکت‌های آمریکایی که خواهان مشارکت در برنامه هسته‌ای غیرنظامی عربستان بوده‌اند صادر شده‌است.

در این بیانیه آمده این مجوزها شامل “انتقال مواد هسته‌ای و تجهیزات” نمی‌شود.

اوایل روز پنجشنبه و پیش از جلسه وزیر انرژی در سنای آمریکا، خبرگزاری رویترز اعلام کرد اسنادی در دست دارد که نشان می‌دهند آقای پری مخفیانه، شش مجوز فروش تکنولوژی هسته‌ای به عربستان سعودی را صادر کرده است.

این خبر ساعاتی زودتر توسط وب‌سایت دیلی‌بیست نیز منتشر شده بود. دیلی‌بیست به نقل از دو منبع مطلع از مسایلی از این دست گزارش داده بود که هنوز روشن نیست شرکتهای آمریکایی در این زمینه تعهدی هم به ریاض داده‌اند یا نه.

براساس گزارش خبرگزاری رویترز این مجوزها در جریان پروژه‌ای بزرگتر صادر شده‌اند که در نهایت به ساخت دستکم دو نیروگاه هسته‌ای در عربستان منجر خواهد شد.

دریافت این مجوز که به بند ۸۱۰ معروف است امر معمولی است و اسناد اعطای این مجوز به شرکت‌های آمریکایی برای دسترسی عمومی در وزارت انرژی آزاد است.

با این حال اسناد مربوط به مجوزهای مربوط به برنامه هسته‌ای عربستان سعودی در این میان قرار نگرفته‌اند.

آقای پری در توجیه این موضوع گفته است در این اسناد اطلاعات خصوصی مربوط به شرکت‌ها وجود داشته که هنوز علنی نشده‌اند.

وزیر انرژی آمریکا در پاسخ به پرسشی دیگر گفته از سال۲۰۱۷ در مجموع ۶۵ درخواست برای مجوز بند ۸۱۰ دریافت کرده و با ۳۷ درخواست موافقت کرده است.

به گفته او در این میان ۹ مجوز مربوط به خاورمیانه بوده از جمله دو مجوز که برای فروش به اردن صادر شده است.

سناتور اد مارکی، از دموکرات‌های این کمیته روز پنجشنبه خبر داد طرحی را برای جلوگیری از انتقال تکنولوژی انرژی هسته‌ای به عربستان به سنا ارائه خواهد کرد.

کشورهای مختلفی از جمله روسیه و کره جنوبی نیز در حال رقابت با شرکت‌های آمریکایی هستند تا بتوانند در زمینه ساخت نیروگاه هسته‌ای با عربستان قرارداد ببندند. انتظار می‌رود که تا پایان سال ۲۰۱۹ میلادی مشخص شود که برنامه هسته‌ای عربستان توسط چه کشوری اجرا خواهد شد.

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی که مدتی است کنترل امور بسیاری را در این کشور در دست دارد، سال گذشته در مصاحبه‌ای با شبکه آمریکایی سی‌بی‌اس گفت اگر ایران به ساخت سلاح هسته‌ای روی بیاورد، عربستان نیز سلاح هسته‌ای خواهد ساخت.

براساس پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای، ساخت این‌گونه سلاح‌ها ممنوع است.

برخی از نمایندگان کنگره آمریکا با فروش تجهیزات هسته‌ای به عربستان مخالفند و می‌گویند که چنین کاری می‌تواند به یک رقابت تسلیحات هسته‌ای در خاورمیانه دامن بزند.

در پی انتشار گزارش رویترز نیز مارکو روبیو، سناتور ایالت فلوریدا از آغاز تحقیق و تفحص درباره مساله مجوزهای مخفیانه خبر داد.

آقای روبیو در توییتر نوشت که دفتر حسابرسی دولت، با درخواست او برای آغاز تحقیقات درباره مذاکرات دولت و عربستان درباره یک توافق هسته‌ای، موافقت کرده است.

نگرانی‌ها درباره فروش تکنولوژی هسته‌ای در کنگره آمریکا از جایی بالا گرفت که جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد محمد بن سلمان در کنسولگری عربستان در استانبول به قتل رسید. این قتل در اکتبر سال ۲۰۱۸ رخ داد.

اما رویترز می‌گوید بر اساس اسنادی که به دست آورده روشن است که این مجوزها بعد از نوامبر سال ۲۰۱۷ صادر شده، اما روشن نیست که این مجوز بعد از قتل آقای خاشقجی صادر شده یا نه.

روز چهارشنبه و در جریان یک جلسه پرسش و پاسخ کنگره، برد شرمن، عضو دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا از مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا خواست تا اسامی شرکت‌های دخیل در معامله هسته‌ای با عربستان را تا میانه ماه آوریل منتشر کند. آقای پومپئو در پاسخ گفت که این درخواست را بررسی می‌کند.

آقای شرمن در این جلسه گفت که دولت ترامپ سعی کرده که گنگره آمریکا را در این معامله دور بزند.

در عین حال مایک پومپئو گفت که دولت در تلاش است تا مطمئن شود که هیچ بخشی از تکنولوژی هسته‌ای که در اختیار عربستان قرار می‌گیرد، برای ساخت سلاح هسته‌ای استفاده نشود.

ماه گذشته تعدادی از اعضای دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا در گزارشی این احتمال را مطرح کردند که شاید دولت در جریان معاملات هسته‌ای در خاورمیانه، قانون را زیر پا گذاشته باشد. آن گزارش درباره همکاری تعدادی از مقام‌های کنونی دولت با مقام‌های سابق در گروهی به نام “IP3 Inernational” بود در تلاش است به قراردادهایی چند میلیاردلاری برای ساخت نیروگاه هسته‌ای در کشورهای خاورمیانه، از جمله عربستان، دست یابد.

هنوز روشن نیست که این گروه از جمله شرکت‌هایی است که از مجوز وزارت انرژی آمریکا برخوردار شده یا نه.

دویچه‌وله: فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران در یک سخنرانی از “نفوذ پول سعودی” در پاکستان گفت و آن را عاملی برای “از هم پاشاندن پاکستان” دانست. او تاکید کرد ایران انتقام حمله به اتوبوس سپاه را از عاملان آن می‌گیرد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، روز پنج‌شنبه دوم اسفند (۲۱ فوریه) در یک سخنرانی در بابل گفت: «جمهوری اسلامی انتقام خود را از مزدوران حادثه خونین در زاهدان خواهد گرفت و حتما این گروه خبیث را در هر نقطه‌ای از کره خاکی بیابیم حمله خواهیم کرد.»

اشاره او به حمله اخیر به اتوبوس نیروهای سپاه پاسداران در سیستان و بلوچستان بود که گروه جیش‌العدل مسئولیت آن را بر عهده گرفت.

او خطاب به پاکستان گفت: «ما تصور می‌کردیم پاکستان، ایران را عمق استراتژی خود قرار داده و عمق استراتژی پاکستان، جمهوری اسلامی است. در دیدارها با مقامات این کشور همواره تاکید کردیم که به پاکستان و نقش پاکستان در منطقه کمک کنیم و از دولت پاکستان سئوال داریم که این تذهبون به کجا می‌روید. همسایه کناری شما هند امسال مرکز انفجاری کشور خود را پاکستان می‌دهد و مهم‌ترین معضل ناامنی افغانستان، پاکستان است. آیا امروز نوبت ایران رسیده است.»

قاسم سلیمانی از “نفوذ پول سعودی” در پاکستان سخن گفت که به گفته او هدفش “از هم پاشاندن پاکستان” است. او تاکید کرد: «دولت و ارتش پاکستان نباید اجازه دهند که با چند میلیارد دلار دولت آدم‌کش سعودی که با شدت خباثت یک انسان را سوزانده، با پول خود بخواهد پاکستان را با همسایگان خود درگیر کند. پاکستان کشور دوست ماست و کسی نباید ایران را امتحان کند.»

روز ۲۴ بهمن و در جریان حمله به اتوبوس کارکنان سپاه پاسداران در مسیر خاش به زاهدان ۲۷ تن از سرنشینان اتوبوس کشته شدند. مسئولیت این حمله را گروه جیش‌العدل بر عهده گرفت. پس از چند روز حکومت ایران اعلام کرد که عامل حمله فردی اهل پاکستان به نام حافظ محمدعلی بوده است.

رادیوفرانسه: وزیر امور خارجۀ عربستان، عادل الجُبیر، دیروز یکشنبه نهم دسامبر در ریاض اعلام کرد که هم اکنون مذاکراتی میان کشورهای عرب منطقه و دولت آمریکا دربارۀ آرایش جدید امنیتی در خاورمیانه برای مقابله با حملات خارجی جریان دارد. وزیر امور خارجۀ عربستان تصریح کرده است که از دیگر اهداف این مذاکرات تقویت مناسبات آمریکا و کشورهای منطقه است.

عادل الجُبیر که این سخنان را در پایان نشست کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در ریاض ایراد می کرد، در پاسخ به سئوال خبرنگاران تصریح کرد که گفتگوهای آمریکا و کشورهای عرب حوزۀ خلیج فارس به منظور ایجاد یک ائتلاف نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران است. وزیر امور خارجۀ عربستان سپس تأکید کرد که در حال حاضر افکار و ایده هایی در این زمینه شکل می گیرند. او گفت که این مذاکرات و گفتگوها فعالیتی مداوم است و دو طرف مایل هستند که به نتیجۀ مثبت برسند.

وزیر امور خارجۀ عربستان سپس گفت که این ائتلاف دربرگیرندۀ مصر و اردن خواهد بود و ائتلاف راهبردی خاورمیانه نام خواهد گرفت. منابع خبری در ماه های گذشته اعلام کردند که یک ائتلاف نظامی میان آمریکا و کشورهای عرب منطقه علیه جمهوری اسلامی ایران به وجود خواهد آمد و کارکردی همانند پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، خواهد داشت.

شش کشور عرب عضو شورای همکاری خلیج فارس دیروز یکشنبه نهم دسامبر با انتشار بیانیه ای به سی و نهمین نشست خود در ریاض خاتمه دادند. در این بیانیه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس خواستار حفظ موجودیت، قدرت و اتحاد این شورا شدند بی آنکه به بحران مناسبات برخی از اعضای این شورا و قطر اشاره ای بکنند. امیر قطر، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، از شرکت در نشست شورای همکاری خلیج فارس در ریاض خودداری کرد و به جای او وزیر مشاور دولت قطر در امور خارجه در این اجلاس حضور یافت.

بی‌بی‌سی: ملک سلمان، پادشاه عربستان روز یکشنبه در نشست شورای همکاری خلیج فارس در ریاض، از کشورهای عضو این شورا خواست تا در برابر “ایران و تروریسم”، اتحاد خود را حفظ کنند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، ملک سلمان در سخنرانی افتتاحیه این نشست گفت: “این موضوع نیازمند این است که همگی ما از داشته‌هایمان محافظت کنیم و با شرکایمان همکاری کنیم تا بتوانیم صلح و امنیت منطقه و جهان را حفظ کنیم.”

سی و نهمین نشست سالانه شورای همکاری خلیج فارس که در ریاض برگزار شده است، زیر سایه اختلافات میان کشورهای عضو این شورا و عدم حضور امیر قطر قرار گرفته است.

تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، دعوت ملک سلمان برای حضور در این نشست را نپذیرفت. بر اساس اعلام وزارت خارجه قطر، سلطان المریخی، وزیر مشاور در امور خارجه این کشور به عنوان سرپرست هیات نمایندگی قطر در این نشست شرکت کرده است.

قطر از میانه سال ۲۰۱۷ از سوی سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (عربستان، امارات و بحرین) و تعدادی متحدان دیگر این کشورها (از جمله مصر) تحریم شده است. این کشورها می‌گویند که دوحه از تروریسم حمایت می‌کند و در برابر ایران از خود نرمش نشان می‌دهد. قطر اتهام حمایت از تروریسم را رد کرده است.

رد دعوت پادشاه عربستان توسط امیر قطر موجب شد تا بحرین به مساله واکنش نشان بدهد و قطر را برای چنین تصمیمی سرزنش کند. خالد بن حمد آل خلیفه، وزیر خارجه بحرین در توییتی نوشت: “امیر قطر باید درخواست‌های منصفانه (کشورهای تحریم کننده) را می‌پذیرفت و در نشست شرکت می‌کرد.”

عدم حضور امیر قطر در نشست با واکنش منفی وزیر خارجه بحرین روبه‌رو شد

این توییت با واکنش احمد بن سعید الرمیحی، مدیر دفتر اطلاعات وزارت خارجه قطر روبه‌رو شد که گفت “قطر می‌تواند خودش برای خودش تصمیم بگیرد.”

آقای الرمیحی همچنین به نشست سال گذشته سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس که در کویت برگزار شد نیز اشاره کرد که در آن امیر قطر شرکت کرد، اما سران عربستان، امارات و بحرین، مقام‌های رده پایین‌تر را به نشست فرستادند.

همزمان با مجادله علنی قطر و بحرین، شیخ صباح احمد جابر صباح، امیر کویت در سخنرانی خود از طرفین خواست تا به تبلیغات رسانه‌ای علیه یکدیگر پایان دهند و اتحاد منطقه‌ای را حفظ کنند.

در حال حاضر عربستان از سوی مقام‌های آمریکایی نیز تحت فشار است تا به بحران دیپلماتیک با قطر پایان دهد. یکی از مقام‌های وزارت خارجه آمریکا روز یکشنبه در یک سخنرانی در ابوظبی از همه کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس خواست تا با هدف رویارویی با ایران، اتحاد خود را حفظ کنند. تیموتی لندرکینگ، معاون دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور خلیج فارس همچنین یک ائتلاف امنیتی جدید در خاورمیانه پیشنهاد کرد که در آن کشورهای عربی خلیج فارس در کنار مصر و اردن حضور داشته باشند.
شورایی در برابر ایران

شورای همکاری خلیج فارس حدود دو سال بعد از انقلاب اسلامی در ایران و با حضور کشورهای عربستان، امارات، کویت، قطر، بحرین و عمان تاسیس شد.

این شورا در دو سال اخیر تحت تاثیر بحران دیپلماتیک قطر قرار گرفته است. قطر از سوی عربستان و امارات متهم شده که از تروریسم حمایت می‌کند و برخلاف سیاست کلی ریاض با ایران ارتباط نزدیکی دارد. قطر اتهام حمایت از تروریسم را رد کرده است.

در شورای همکاری خلیج فارس، کشورهای کویت و عمان خود را از بحران قطر دور نگاه داشته‌اند و با این کشور روابط عادی دارند. اما عربستان، بحرین و امارات با قطر قطع رابطه کرده‌اند.

عبداللطیف بن راشد الزیانی، دبیر کل شورای همکاری خلیج فارس، پیش از آغاز این نشست گفت که رابطه کشورهای عضو این شورا با ایران، از جمله موضوعات این نشست خواهد بود.

عربستان به همراه متحدینش، بحرین و امارات، ایران را متهم می‌کند که با تحریک شیعیان در این کشورهای جنوبی خلیج فارس در تلاش است تا این کشورها را بی‌ثبات کند. ایران این اتهام را رد کرده است.

در مقابل کویت و عمان به دنبال عادی‌سازی روابط با ایران هستند. کویت همچنین در تلاش بوده تا در جریان اختلافات قطر نیز میانجیگری کند.

نشست سالانه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در حالی به میزبانی ریاض برگزار می‌شود که عربستان در هفته‌های اخیر با بحران کم‌سابقه قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار در کنسولگری این کشور در استانبول روبه‌رو بوده است.

در کنار مقام‌های عالی‌رتبه امنیتی، محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور که از او به عنوان حاکم دوفاکتوی کشور نام برده می‌شود، متهم هستند که به شکل مستقیم در این قتل دست داشته‌اند. دربار سعودی هرگونه اطلاع محمد بن سلمان از قتل را تکذیب کرده است. اما به گزارش رسانه‌های آمریکایی، سازمان سی آی ای به شواهدی دست یافته که نشان می‌دهند او از قتل اطلاع داشته است.

ایران وایر: «جورج نادر»، تاجر لبنانی-آمریکایی و مشاور اقتصادی امارات متحده عربی در ملاقات با بن سلمان
خلاصه گزارشی از «نیویورک تایمز»؛ مارک مزتی، رونن برگمن و دیوید کرکپتریک

«نیویورک‌تایمز» در گزارشی مفصل، خبر از مذاکرات مقامات سعودی برای ترور مقامات جمهوری اسلامی داد. طبق گزارش این روزنامه، بیش از یک سال پیش یک مقام اطلاعاتی و نظامی پادشاهی عربستان طی دیداری با تجار بین‌المللی، نظر آن ها را درباره ترور مقامات ایرانی جویا شد.

ژنرال مورد بحث، سرلشکر «احمد عسیری»، فرمانده سابق سرویس امنیت و اطلاعات عربستان سعودی و «محمد بن سلمان»، مشاور ولیعهد این کشور است که پس از قتل «جمال خاشقجی»، رونامه‌نگار منتقد سعودی در کنسول‌گری استانبول، توسط دولت عربستان به عنوان مسئول این قتل معرفی و از کار خود برکنار شد.

ماجرا از دو سال پیش شروع ‌شد که جمع کوچکی از تجار بین‌المللی که با دول عربی در خاورمیانه ارتباطات مداوم تجاری دارند، برنامه‌ای طراحی کردند تا اقتصاد ایران را فلج کنند. به اعتقاد آن ها، پس از توافق «برجام» در دوره «باراک اوباما»، ایران فرصتی دوباره می‌یافت تا به قدرت اقتصادی منطقه تبدیل شود بدون این که آن تجار سهمی از این پیشرفت اقتصادی داشته باشند. به همین خاطر، طرحی ریختند تا با حمله‌ای همه‌جانبه، اجازه رشد اقتصادی را از ایران بگیرند و جایگزینی شوند برای تحریم‌های سابق علیه ایران که با برجام کنار گذاشته می‌شد.

دو تن از فعال‌ترین و برجسته‌ترین این تجار، یکی «جورج نادر»، تاجر لبنانی-آمریکایی و مشاور اقتصادی امارات متحده عربی و دیگری «جول زمل»، تاجر اسرائیلی هستند که با دولت و وزارت اطلاعات کشور خویش نیز ارتباطاتی نزدیک دارند. نادر اول نزد دوست صمیمی خود، محمد بن سلمان رفته و طرح را برایش بازگو کرده بود. نتیجه این جلسه، از این نوشته جورج نادر به وضوح پیدا است: «امروز جلسه‌ای واقعا فوق‌العاده با محمد بن سلمان داشتم.»

بعد از ملاقات با ولیعهد عربستان سعودی و به پیشنهاد او در اسفند ۱۳۹۶، نادر جلسه‌ای با حضور بقیه تاجران بین المللی که با کشورهای عربی در خاورمیانه کار می کنند و سرلشکر عسیری برگزار می‌کند تا طرح اقتصادی علیه ایران را به طور رسمی با وی در میان بگذارد.

در این طرح، برای مقابله با اقتصاد ایران کارهایی از این قبیل در نظر گرفته شده بود: «افشا و تخریب ماموریت‌ها و دارایی‌های سپاه “قدس” در سراسر دنیا»، «تاسیس حساب‌های جعلی در شبکه‌های اجتماعی برای ایجاد تنش و دامن‌زدن به اعتراضات خیابانی»، «تامین مالی گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی» و «پخش اتهام‌های واقعی یا جعلی علیه مقامات رژیم برای ایجاد تفرقه در بین آن ها».

طراحان برنامه معتقد بودند این کارها هم چون جنگی اقتصادی، ایران را فلج می کنند و احتمال ظهور قدرتی جدید را در منطقه از بین می‌برند.‌

سرلشکر عسیری و همراهانش بعد از شنیدن طرح، به شدت از آن استقبال ولی با سوالی متفاوت روبه‌رو می شوند؛ مقامات سعودی از آن ها پرسیده بودند آیا حاضرند برنامه ترور فیزیکی و قتل سران جمهوری اسلامی را در ازای دو میلیارد دلار به طرح خویش بیافزایند؟ منظور آن ها به صراحت این بوده است که با پول پیشنهادی، شرکت‌های خصوصی متخصص در ترور و آدم‌کشی استخدام و مقامات عالی‌رتبه جمهوری اسلامی را از صحنه حذف کنند. فردی که طرح ترورش به طور مشخص در این جلسه مطرح شده، سرلشکر «قاسم سلیمانی» بوده است. این فرمانده سپاه قدس، دشمن شماره اول عربستان و اسرائیل به شمار می رود.

نادر و همراهانش که انتظار چنین سوالی را نداشته اند، پاسخ آن را به بعد از مشورت با وکلای‌خود موکول کرده بودند که بعد نیز با مخالفت صریح وکلایشان مواجه شدند. نادر البته پیش از خداحافظی و ترک سرلشکر عسیری، به او پیشنهاد می دهد که اگر دنبال چنین کاری است، بهتر است با شرکتی امنیتی در لندن تماس بگیرد که متشکل از سربازان سابق ارتش‌ بریتانیا است و متخصص در طرح‌‌ریزی و پیاده‌سازی عملیات‌های ترور و تخریب. اطلاع بیشتری از نام یا ماهیت شرکت مورد اشاره در دست نیست.

پیش از برکناری از قدرت، سرلشکر عسیری از افراد بسیار نزدیک و مورد اعتماد محمد بن‌ سلمان به شمار می‌رفت؛ ژنرالی که چهره عربستان سعودی در جنگ یمن در طول چند سال گذشته بود اما بعد از قبول مسئولیت برای صدور دستور قتل جمال خاشقجی، در ماه گذشته از سمت خود کنار گذاشته شد. معلوم نیست بعد از آن جلسه کذایی، مقامات عربستانی طرح خویش را چگونه پیگیری کردند. در هر صورت، با توجه به افشای این موارد در نیویورک تایمز، می‌توان انتظار داشت جزئیات بیشتری از این ماجرا در روزهای آینده روشن شود.

قتل جمال خاشقچی؛روزنامه‌نگار عرب در ترکیه توجه دولت‌ها و رسانه‌های جهان را معطوف به محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی کرد که به گفته برخی از کارشناسان غربی، فرد اصلی و مسئول واقعی پشت قتل جمال خاشقجی است. موشکافی رسانه‌ها اما به ماجرای قتل روزنامه‌نگار منتقد محدود نشد و بر اساس جزییات تازه منتشر شده در نیویورک تایمز، قتل از پیش برنامه‌ریزی‌شده مخالفان، روش دیرینه ولیعهد جوان بوده است.

ایران اینترنشنال: ایران اینترنشنال از آقای سعید کمالی دهقان برای شرکت و گفت و گو در یک برنامه تلویزیونی دعوت می‌کند. این گفتگو شامل ادعاهایی می‌شود که ایشان درباره منابع مالی ایران اینترنشنال در روزنامه گاردین مطرح کرده و اظهاراتی که در توییت های اخیر خود منتشر و پس از گزارش شدن در خبرگزاری‌های فارسی‌ زبان پاک کرده است.

ایران اینترنشنال هیچ ارتباطی با هیچ دولتی، منجمله دولت‌های عربستان سعودی یا ایران ندارد.

شرکت سرمایه‌گذار این شبکه، شرکت خصوصی وولانت‌ میدیای بریتانیا است.

اداره ایران اینترنشنال به نمایندگی از مالکان این شبکه، بر عهده‌ دی ‌ام‌ ای میدیا، یک شرکت رسانه‌ای بین‌المللی است.

محتوا و پوشش خبری این شبکه را معیارهای حرفه‌ای مندرج در منشور روزنامه‌نگاری ایران اینترنشنال تعیین می‌کند.

این معیارهای حرفه‌ای بر تمام ابعاد تولید محتوا شامل استاندارد‌های حرفه‌ای بی‌طرفی و بی‌نظری حاکم‌است. این منشور در تارنمای ایران اینترنشنال به فارسی و انگلیسی منتشر شده است.

ایران اینترنشنال اخبار و اطلاعات مورد توجه همه ایرانیان داخل و خارج از کشور را درگستره‌ای حداکثری از نظرات و دیدگاه‌‌ها انعکاس می‌دهد. به همین دلیل، ایران‌اینترنشنال از آقای کمالی‌دهقان برای شرکت در یک برنامه تلویزیونی دعوت می کند.

سعید کمالی دهقان، خبرنگار حوزه ایران در روزنامه گاردین، اخیرا با انتشار دو مقاله در این روزنامه نوشته بود که بودجه تلویزیون ایران اینترنشنال از طرف دربار عربستان سعودی تامین می‌شود. ایران اینترنشنال پیشتر این ادعا را رد کرده است.

ایران وایر: پرونده قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار عربستانی، از سحرگاه جمعه پیچیده‌تر شد. سعید کمالی دهقان، روزنامه‌نگار ایرانی تبار روزنامه گاردین، ساعت ۳ نیمه شب در توییتی نوشت جمال خاشقجی با او از طریق تلفن از استانبول در تماس بوده و اطلاعاتی درباره سرمایه‌گذاری عربستان سعودی در تلویزیون فارسی زبان ایران اینترنشنال داده و علت مرگش هم افشای این اطلاعات بوده است.

او به طور مشخص از نقش محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان و سعود القحطانی، رئيس اداره امنیت سایبری این کشور، در فراهم کردن سرمایه این تلویزیون فارسی زبان که مخالف جمهوری اسلامی است، سخن گفت.

جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد دولت عربستان، نهم مهرماه پس از ورود به کنسولگری این کشور در استانبول ترکیه، کشته شد. مقام‌های عربستانی می‌گویند این قتل خودسرانه بوده و ۱۸نفر را در این زمینه بازداشت کرده‌اند. رجب طیب اردوغان، رئيس‌جمهور ترکیه اما می‌گوید مقام‌های ارشد عربستان از این ماجرا اطلاع داشته‌اند. بسیاری از رسانه‌ها انگشت اتهام را به سوی محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان دراز کرده ولی شخصی که بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای متهم به دخالت مستقیم در این قتل داشته، سعود القحطانی، مشاور بن سلمان است که پس از این ماجرا از شغلش برکنار شده است.

بر اساس این گزارش‌ها، سعود القحطانی از طریق اسکایپ دستور قتل خاشجقی را داده است.

به موازات این گزارش‌ها و گمانه‌زنی‌ها، روزنامه گاردین هم ادعا کرد که سعود القحطانی، چهره اصلی در سرمایه‌گذاری عربستان سعودی در تلویزیون فارسی زبان ایران‌اینترنشنال است.

جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد دولت عربستان، نهم مهرماه پس از ورود به کنسولگری این کشور در استانبول ترکیه، کشته شد. مقام‌های عربستانی می‌گویند این قتل خودسرانه بوده و ۱۸نفر را در این زمینه بازداشت کرده‌اند.

ماجرای ارتباط قتل خاشقجی و سرمایه‌گذاری سعودی‌ها در این تلویزیون را نخستین بار نازلی کاموری، کاربر توییتر در قالب سوالی از سعید کمالی دهقان مطرح کرد. او ۳۱اکتبر در توییتر پرسید آیا منبع گاردین در گزارش‌هایی که پیرامون سرمایه‌گذاری سعودی‌ها در این تلویزیون می‌نویسد «منبع خاشقجی بود؟‌ آیا در روزنامه‌نگاری منبع تکه‌تکه شده را محفوظ نگه می دارند؟»

سه روز بعد، علی علیزاده، فعال سیاسی در توییتر نوشت خاشقجی ۲ اکتبر وارد استانبول شده، همان روز گزارش گاردین درباره سرمایه‌گذاری سعودی‌ها در تلویزیون‌ فارسی زبان منتشر شده ولی گاردین به رغم فشارها منبع را اعلام نمی‌کند.

ماجرا اما زمانی جدی‌تر شد که حسام‌الدین آشنا، مشاور رسانه‌ای حسن روحانی، رئيس‌جمهور ایران نیز تلویحا چنین ادعایی را تایید و سوال کرد: «آیا خاشقجی به این خاطر به قتل رسیده که منبع مالی ایران اینترنشنال را به گاردین لو داده است؟»‌ او گفت یک هفته صبر لازم است که درستی چنین فرضیه‌ای مشخص شود.

این ادعا را حمید بعیدی‌نژاد، سفیر ایران در لندن هم تایید و تکرار کرد و دو روز بعد، اسحاق جهانگیری، معاون اول رئيس جمهور ایران هم به آن اشاره کرد.

با افزایش پرسش‌ها و گمانه‌زنی‌ها در این باره، سعید کمالی دهقان در توییتی نوشت که چنین گمانه‌زنی‌ای را تایید یا تکذیب نمی‌کند و منبع او ناشناس خواهد ماند.

او در توییت دیگری هم خبر داد که نامه‌ای از سوی یک شرکت حقوقی که وکالت تلویزیون ایران اینترنشنال را بر عهده دارد، دریافت کرده ولی دوباره تاکید کرد که منبع‌ گزارش‌ها ناشناس مانده و جز در شرایط استثنایی نام منبع فاش نمی‌شود.

دو روز پیش اما او سرانجام نوشت که منبع او در تهیه گزارش‌هایش جمال خاشقجی بوده است. او در توییت دیگری از روزنامه گاردین و دولت ترکیه خواست که ادعای او را تایید کنند.

این روزنامه‌نگار همچنین چند آیه قرانی توییت کرد و از دوستان خودش خواست با او تماس نگیرند و در توییتی خطاب به مادرش نوشت: «پناه داشته باش به خدا» و «اصلا شک نکن. قرآن بخوان. من می‌بینمت. به آیات خدا شک نکن.»

انتشار این توییت‌های که نشان‌دهنده احساس ناامنی از سوی این روزنامه‌نگار موجی گسترده در فضای مجازی و رسانه‌های فارسی زبان داخل ایران به راه انداخت. حمید بعیدی‌نژاد، سفیر ایران در لندن در توییتی این اقدام را شجاعانه توصیف کرد و نوشت: «مقامات ذیربط از مخاطرات احتمالی برای آقای کمالی آگاه هستند و سفارت نیز با آنها در تماس است.»

در این میان، ابهام‌های توییت سعید کمالی دهقان درباره ربط قتل خاشجقی و افشای اطلاعات مربوط به تلویزیون ایران اینترنشنال سبب طرح سوالات تازه شد. اما در حالی که گمانه‌زنی‌ها و تحلیل‌ها درباره این توییت و همچنین پرس‌وجو درباره امنیت و سلامتی آقای کمالی‌دهقان به اوج رسیده بود، او همه توییت‌های چند روز اخیرش از جمله‌ توییت‌های مربوط به جمال خاشقجی را پاک کرد تا وضعیت مبهم و پیچیده‌تر شود.

آرش عزیزی، عضو تحریریه ایران‌وایر در تماسی با بخش خبر روزنامه گاردین از وضعیت سعید کمالی دهقان پرسید که به او گفته شد حال این روزنامه‌نگار «کاملا خوب است». او همچنین از این روزنامه پرسید که آیا ادعای سعید کمالی دهقان مبنی بر اینکه منبعش جمال خاشقجی بوده را تایید می‌کند، تحریریه گاردین گفته است که به صورت کتبی به این پرسش پاسخ می‌دهند.

از سوی دیگر اطلاعیه‌ای از سوی این روزنامه منتشر شد که بر اساس آن قرار است چهارشنبه ۲۸نوامبر، نشستی با حضور سعید کمالی دهقان برگزار کند و مسائل مربوط به قتل خاشقجی را توضیح دهد.