اخبار

بی‌بی‌سی: سپاه پاسداران از خنثی کردن عملیات یک گروه مسلح در مناطق مرزی کردستان ایران خبر داده است.

محد حسین رجبی، فرمانده سپاه پاسداران کردستان، گفته است که یک تیم مسلح اعزامی پژاک که در نظر داشت برای انجام عملیات وارد ایران شود توسط نیروهای سپاه پاسداران در منطقه گلچیدر از توابع شهرستان مریوان شناسایی و مجبور به فرار به آن سوی مرز شد.

به گفته او، افراد این تیم که به سلاح‌های سبک و نیمه‌سنگین مجهز بودند اقدام به شلیک آر.پی.جی. کردند اما گلوله شلیک شده عمل نکرد. او گفته است که تیم اعزامی مقادیری اسلحه و مهمات برجای گذاشت و از منطقه گریخت.

در ماه‌های اخیر، سپاه پاسداران از چند مورد درگیری با گروه‌های مسلح در مناطق مرزی غرب ایران خبر داده است. به گفته مقامات امنیتی، تعدادی “از مظنونین” به ارتباط با گروه‌های مسلح هم دستگیر و مقادیری مواد منفجره به دست آمده است.

روز سه‌شنبه هفته گذشته، فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران از کشته شدن دوازده تن اعضای یک گروه عملیاتی مسلح در مرزهای کرمانشاه خبر داد. او گفت که این افراد در درگیری با نیروهای قرارگاه نجف، از واحدهای سپاه پاسدارن، کشته شدند.

در همین مورد، نماینده کرمانشاه در مجلس گفت که افراد مسلح از اعضای گروه پژاک بودند.

در ماه‌های اخیر مقامات سپاه پاسداران از چند مورد درگیری با نیروهای پژاک خبر داده‌اند

حزب حیات آزاد کردستان – پژاک – یک گروه شبه‌نظامی مخالف جمهوری اسلامی است که هدف خود را “احقاق حقوق ملت کرد ایران” عنوان می‌کند.

این گروه چپگرا، که گفته می‌شود با حزب کارگران کردستان – پ‌ک‌ک – ارتباط دارد، حدود سیزده سال پیش موجودیت خود را اعلام کرد. پ‌ک‌ک که با هدف کسب خودمختاری برای کردهای ترکیه تشکیل شده، عملیات نظامی خود را بیش از سی سال در ترکیه پیش آغاز کرد و درگیری آن با ارتش ترکیه در این مدت چند هزار کشته برجای گذاشته است.

بی‌بی‌سی: انتشار ویدیوهایی مربوط به پیشمرگه‌های دو حزب کردستان ایران که حاوی الفاظ و شوخی‌های سکسیستی و ضد زن هستند، با انتقاد گسترده طیف‌های متنوعی از فعالان برابری‌خواه جنسیتی در کردستان روبه‌رو شده است.

این دسته از فعالان، رواج چنین ادبیاتی را معلول کاستی‌های احزاب کُرد در مواجه با مساله زن دانسته و از زنان درون این احزاب انتقاد کرده اند که با فضای “مردسالار” این احزاب مدارا می‌کنند. اما نمایندگان زن برخی این احزاب، چنین تلاش‌هایی را “هدفمند” می‌دانند و هدف آن را مخالفت با “جنبش ملی کُرد” و مشخصا حزب دموکرات ارزیابی می‌کنند.

نخستین ویدیوی خبرساز که مبنای واکنش‌ها قرار گرفت، چند پیشمرگه “حدکا”، حزب دمکرات کردستان ایران را در زمان و مکانی نامعلوم، نشان می‌دهد که در خلال مکالماتشان با هدف قرار دادن نمادین زنان احزاب رقیب، از شوخی‌های جنسیتی و الفاظ رکیک استفاده می‌کنند. در ویدیوی دیگری که منتشتر شده، دو عضو حزب “پاک”، حزب آزادی کردستان و “حدک”، حزب دمکرات کردستان از طریق یک برنامه پیام‌رسان اینترنتی در حال جدل لفظی هستند و در جریان مکالمه خود، با الفاظ سکسیستی و ضد زن در صدد تحقیر یکدیگر برمی‌آیند.

در پی انتشار این ویدیوها، بلافاصله جمعی از فعالان زن، با ایجاد یک کمپین مجازی و پیشنهاد هشتگ “#نه به نرسالاری”، رواج سکسیسم در میان احزب کُرد ایرانی را به چالش کشیدند. ۵۱ نفر از آنها، شامل طیف‌های مختلفی از فعالین زن کردستان، در بیانیه‌ای نسبت به آنچه “سکسیسم نرمالیزه شده درون احزاب” خواندند، اعتراض کردند.

آنان در بیانیه خود با محکوم کردن چنین رفتارهایی، احزاب کُرد را به چالش کشیده و نوشته‌اند که این احزاب طی سالهای مبارزات سیاسی خود نتوانسته‌اند از ساختارهای جنسیتی و مردسالار حاکم فراتر بروند.
پاسخ به “این چند زن”

احزاب قدیمی‌تر کُرد مانند حزب دموکرات و کومله از دیرباز در برنامه های خود بر دفاع از حقوق زنان تاکید داشته اند و این دفاع را بخشی از برنامه سیاسی خود تلقی کرده اند. با این حال در سال‌های گذشته، گزارش‌هایی از رفتار سکسیستی و اعمال خشونت بر مبنای جنیست و حتی قتل ناموسی در میان اعضا و هواداران احزاب کُرد منتشر شده است.

نخستین ویدیوی خبرساز که مبنای واکنش‌ها قرار گرفت، چند پیشمرگه ‘حدکا’، حزب دمکرات کردستان ایران را در زمان و مکانی نامعلوم، نشان می‌دهد که در خلال مکالماتشان با هدف قرار دادن نمادین زنان احزاب رقیب، از شوخی‌های جنسیتی و الفاظ رکیک استفاده می‌کنند. در ویدیوی دیگری که منتشتر شده، دو عضو حزب ‘پاک’، حزب آزادی کردستان و ‘حدک’، حزب دمکرات کردستان از طریق یک برنامه پیام‌رسان اینترنتی در حال جدل لفظی هستند و در جریان مکالمه خود، با الفاظ سکسیستی و ضد زن در صدد تحقیر یکدیگر برمی‌آیند

درواکنش به این پدیده، چندی پیش ۵۱ فعال زن در بیاینه خود نگاه جریان‌های کُرد به زنان را ابزاری خواندند و گفتند:‌ “مواردی از این دست چندان غیرمنتظره به نظر نمی‌رسد چرا که ناسیونالیسم کُردی و نگاه ابزاری و محدود آن به موضوع زنان، در تقویت این دیدگاه همواره نقش اساسی داشته است.”

آنها با محکوم کردن محتوی ویدیوهای اخیر به عنوان نمودی از چنین رویکردی به زنان، ابراز امیدواری کردند که “اتحادیه زنان حزب دموکرات کردستان در ایران” و مشخصا شاخه زنان این حزب، با مسئولیت‌پذیری صدای اعتراض آنها را بشنود.

این اتحادیه در واکنش به نامه منتقدان، بیانیه “این چند زن” را دستاویزی برای “تشویش اذهان و حمله به جنبش ملی دموکراتیک کُردستان و حزب قابل اعتماد مردم کُردستان” ارزیابی کرد. اتحادیه، انتشار فایل ویدیویی حاوی الفاظ سکسیستی را “هدفدار” دانسته و البته افزود که هرگونه “دست کم گرفتن و توهین به زن” را “عملی ناشایست” می‌داند.

برخی از اعضای زن کادر رهبری این حزب هم بعدا با محکوم کردن کامل محتوی ویدیوهای منتشر شده، گفتند که حزب، این عمل اعضایش را “خطا” می‌داند و با خاطیان نیز “برخورد” کرده است. آنها اما مشخص نکردند که چه کسانی و به چه ترتیبی مجازات یا تنبیه شده‌اند.

این واکنش، باردیگر با انتقاد فعالان زن روبه رو شد که رهبران حزب را به عدم “شفافیت” متهم می کردند.
سکسیسم؛ فراتر از زن‌ستیزی

برخی از منتقدان بیانیه انتقادی زنان بر این باورند که مساله سکسیسم منحصر به اعضای احزاب نیست، بلکه مساله ای ساختاری است و عمیق‌ترین لایه‌های تاریخی جامعه را در بر می‌گیرد. به همین جهت گستره انتقادات باید از احزاب فراتر رود و کلیت اندیشه مردسالار را به چالش بکشد.

احزاب قدیمی‌تر کُرد مانند حزب دموکرات و کومله از دیرباز در برنامه های خود بر دفاع از حقوق زنان تاکید داشته و این دفاع را بخشی از برنامه سیاسی خود تلقی کرده اند. با این حال در سال‌های گذشته، گزارش‌هایی از رفتار سکسیستی و اعمال خشونت بر مبنی جنیست و حتی قتل ناموسی در میان اعضا و هواداران احزاب کُرد منتشر شده است

در همین حال برخی دیگر به “تقلیل” سکیسم در این بیانیه به ستم علیه زنان انتقاد دارند و بر این باورند که مصادیق سکسیسم تنها زن‌ستیزی نیست، بلکه ساختار مردانه‌ای است که اصرار دارد سایر گرایش‌ها و اشکال جنسی دیگر را تمام و کمال به انقیاد خود درآورد.

در سال های اخیر اخبار زیادی از بروز موارد همجنس‌گراستیزی در مناطق کُردنشین گزارش شده که حتی رسانه‌های کُردی هم تمایلی به پوشش این دسته از اخبار نشان نداده‌اند. این نوع برخوردها، در کنار قوانین همجنس‌گراستیز دولتی، نشان از وضعیت دشوار این گروه از قربانیان تبعیض دارد.

مساله همجنس‌گرایان بر خلاف احزاب کُرد ترکیه که در این زمینه پیشگام هستند، در اساسنامه، برنامه و استراتژی نظری احزاب کُرد ایرانی جایی ندارد.

طیفی از منتقدان این احزاب معتقدند که احزاب کُرد ایرانی و حتی فعالان منتقد آنها، تاکنون نتوانسته‌اند بر چالش زن‌ستیزی فائق آیند و به مبارزه با دیگر مصادیق سکسیسم و تبعیض گذار کنند.
زنان کُرد، از سال‌های انقلاب تا اکنون

در سال های نزدیک به انقلاب ۱۳۵۷ ایران، زنان کُرد نقش پررنگی در سازماندهی اقدامات جمعی سیاسی ایفا کردند. بسیاری از آنان به کومله که حزب چپ‌گراتری بود پیوستند و سپس با فراخوان این حزب که آن زمان یک سازمان بود، اولین واحدهای نظامی پیشمرگه زنان تشکیل شد.

در سال های گذشته، زنان زیادی به عضویت احزاب کُرد درآمده‌اند و جایگاه آنها در برخی از احزاب تا سطوح کمیته مرکزی نیز ارتقا یافته است. این در حالی است که اگرچه همه این احزاب، ارگان‌های ویژه زنان دارند، اما زنان در هیچ یک از احزاب کرد ایران جایگاه تعیین کنند ای را در کادر رهبری را به عهده ندارند

در جریان کوچ اعتراضی مردم مریوان در تیرماه ۱۳۵۸ نیز، زنان نقش چشمگیری ایفا کردند. به اعتبار شاهدان، اسناد و تصاویر باقیمانده از این رویداد، در کنار حضور فعال زنان مریوانی در اردوگاه “کانی‌میران”، شماری از زنان از سایر شهرهای کردستان برای همبستگی با مردم مریوان پیاده به سمت این شهر راهپیمایی کردند. پلاکاردها، شعارها و گزارش‌های مطبوعات آن زمان نشان می‌دهد که آنها از جمله، با مطالبات برابری‌خواهانه وارد عرصه مبارزات سیاسی شد‌ه‌ بودند.

در سال های پایانی دهه شصت و همزمان با تضعیف جنبش چپ در ایران و بازنگری کومله در برنامه سیاسی خود و پررنگ شدن گرایشات ملی‌گرایانه درون این سازمان ـ که منجر به یک انشعاب بزرگ شد ـ، به نظر می‌رسد مشارکت زنان نیز به تدریج از رونق گذشته افتاد.

این مشارکت، البته در سال های اخیر به شیوه های جدیدی بروز و ظهور کرده است. تا آنجا که گذشته از تحولات مرتبط با احزاب، در جوامع مدنی شهرهای کردنشین، حرکت های متنوعی برای مقابله با مصادیق مختلف نابرابری جنسیتی انجام گرفته که به شدت خبرساز شده است.

حرکت چندی پیش گروهی از زنان در کردستان ایران و به ویژه مریوان برای دفاع از حق دوچرخه‌سواری زنان در امکان عمومی یا حرکت اعتراضی قبلی آنان به پوشاندن لباس به اصطلاح زنانه بر تن یک مجرم و گردادن وی در سطح شهر (که فرمانده وقت نیروی انتظامی را به عذرخواهی واداشت) از آن جمله اند.

در سال های گذشته، از سوی دیگر زنان زیادی به عضویت احزاب کُرد درآمده‌اند و جایگاه آنها در برخی از احزاب تا سطوح کمیته مرکزی نیز ارتقا یافته است. این در حالی است که اگرچه همه این احزاب، ارگان‌های ویژه زنان دارند، اما زنان در هیچ یک از احزاب کرد ایران جایگاه تعیین کنند ای را در کادر رهبری را به عهده ندارند.

به نظر می رسد که فعالان حقوق برابر زنان در کردستان، همچون جاهای دیگر ایران، هنوز راه درازی در پیش دارند.

دیگربان: وب‌سایت محلی «مرصاد نیوز» از بازداشت دو تبعه فرانسوی و یک تبعه بریتانیایی در کردستان خبر داده است.

این وب‌سایت گزارش کرده که دو تبعه فرانسوی ۱۹ مرداد ماه به اتهام حمل «مقدار قابل توجهی دلارهای جعلی و اشیاء مشکوک» بازداشت شده‌اند.

آن‌طور که «مرصادنیوز» نوشته این افراد تحویل مقام‌های مرکزی شده‌اند.

سایت‌های محافظه‌کار هویت این دو نفر را جان کالوین و روستاند مادیبا اعلام کرده‌اند.

آنها نوشته‌اند که این افراد پنج روز پس از بازداشت یعنی در تاریخ ۲۱ مرداد به تهران منتقل شده‌اند.

«مرصاد نیوز» همچنین از بازداشت یک تبعه بریتانیایی نیز در استان کردستان خبر داده و از وزارت امور خارجه خواسته در این‌باره توضیح بدهد.

رادیوفردا: حزب دموکرات کردستان ایران اعلام کرد که حضور نیروهای نظامی خود را در «بیشتر نقاط » خاک کردستان ایران «در سطحی وسیع‌تر و در راستای یک تاکتیک دفاعی»‌ افزایش دادە است.

استان‌های غربی ایران در ماه‌های گذشته شاهد تشدید درگیری نیروهای امنیتی ایران با نیروهای گروه حزب دموکرات کردستان ایران و دیگر گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی بوده‌‌اند.

برخی از مقامات جمهوری اسلامی ایران از جمله محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران، مقامات عربستان سعودی را متهم کرده‌اند که احزاب کومله و دموکرات را در اربیل کردستان عراق «فعال کرده‌اند».

آقای رضایی پیش از این نیز بدون اشاره به جزییات، مقامات عربستان سعودی را متهم کرده بود که با گروه‌های دموکرات و کومله و پژاک در اربیل عراق «جلسه» داشته‌اند.

وب‌سایت حزب دموکرات کردستان ایران پیش از این در واکنش به این اتهام‌ها اعلام کرده بود که این حزب در بیانیه‌های خود «همواره وجود هرگونه ارتباط با کشورهای عربی منطقه به ویژه عربستان سعودی» را رد کرده است.

درهمین حال دفتر سیاسی این حزب در نامه خود مقامات جمهوری اسلامی ایران را متهم کرد که با «عصبیت و بە دور از هرگونە منطقی» و با «دروغ‌پراکنی و اتهام ‌زنی» قصد دارند، «حزب دموکرات کردستان ایران را طرح بیگانگان و دشمنان ایران به حساب آورند و اصالت آن را خدشه‌دار»کنند.

از سوی دیگر ۴۰۰ فعال سیاسی و فرهنگی کرد روز دوشنبه، ۲۱ تیر، ضمن محکوم کردن درگیری‌های اخیر در کردستان، تاکید کرده بودند که «حضور مسلحانه افراد و گروه‌ها جز تشدید فضای امنیتی در این منطقه و اثر منفی و مخرب بر روند توسعه کردستان دستاورد دیگری ندارد».

نویسندگان این بیانیه ضمن تاکید بر «مشی مدنی، قانونی و مسالمت‌آمیز در طرح مطالبات قانونی و مشروع»، به همه گروه‌ها توصیه کرده‌ بودند که برای توسعه منطقه «محروم» کردستان، «ایجاد اشتغال، گسترش سرمایه‌گذاری، توسعه فعالیت‌های فرهنگی، تقویت همدلی، برادری و اعتماد متقابل» را جایگزین «رفتارهای خشونت آمیز» کنند.

عبدالله رمضان‌زاده، استاندار کردستان در دولت محمد خاتمی و سخنگوی دولت، احسان هوشمند، پژوهشگر و معروف صمدی نماینده سابق سنندج، از جمله امضاء‌کنندگان این بیانیه هستند.

رادیوفردا: سخنگوی شورای نظامی حزب دمکرات کردستان ایران و فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران روز چهارشنبه ۲۶ خرداد از درگیری در مناطق روستایی شهرستان اشنویه در شمال غرب ایران خبر داده اند.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی،محمد پاکپور گفته است: «دو تیم تروریستی وابسته به گروهک‌های ضد انقلاب که برای خرابکاری و انجام اقدامات تروریستی قصد عبور از منطقه مرزی اشنویه به داخل کشور را داشتند در تور شناسایی نیروی‌های اطلاعاتی و عملیاتی رزمندگان غیور قرارگاه حمزه نیروی زمینی سپاه قرار گرفتند.»

فرمانده نیروی زمینی سپاه همچنین اضافه کرده است: پس چند ساعت درگیری، نیروهای سپاه« تعدادی»از این افراد مسلح راکشته اند.

در همین حال یک منبع مطلع حزب دمکرات کردستان ایران در گفت وگو با رادیو فردا وقوع درگیری بین نیروهای این حزب و سپاه رادر منطقه اشنویه تایید کرده است.

به گزارش «کوردستان میدیا» سخنگوی شورای نظامی حزب دمکرات کردستان ایران نیز گفته است،یکی از تیم‌های پیشمرگه حزب دمکرات کردستان ایران در شهرستان اشنویه در مابین روستاهای «سرگیز و قره‌سقل» که در میان مردم درحال انجام فعالیت‌های تشکیلاتی و سیاسی بودند، مورد هجوم نیروهای سپاه پاسداران رژیم قرار گرفته و درگیری شدیدی میان نیروهای پیشمرگه حزب دمکرات و نیروهای سپاه پاسداران رژیم روی داده است.»

این سخنگو همچنین اضافه کرده است، «شمار تلفات» نیروهای سپاه درحال افزایش  است و  کشته‌ها و زخمی‌شدگان این درگیری به «بیمارستان اشنویه منتقل» شده اند و مقام های دولتی «رفت و آمد شهروندان به بیمارستان را ممنوع» اعلام کرده اند.

سخنگوی شورای نظامی حزب دمکرات می گوید، این درگیری ادامه دارد.

در حالی سپاه پاسداران می گوید، تعدادی از افراد مسلح را کشته است که حزب دمکرات نیز گفته است که تلفاتی را به طرف مقابل وارد کرده است.

حزب دمکرات کردستان و محمد پاکپور اشاره‌ای به تلفات نیروهای خود در این درگیری نکرده اند.

طی ماه‌های اخیر گزارش هایی درخصوص درگیری بین نیروهای سپاه و پژاک در این منطقه  نیز منتشر شده است.

نیروی زمینی سپاه پاسداران روز دوشنبه در بیانیه‌ای از کشته شدن پنج عضو گروه پژاک و ازجمله«فرمانده منطقه‌ای» این گروه، در درگیری‌های شمال غرب ایران خبر داده بود.

از حزب حیات آزاد کردستان٬ یا پژاک به عنوان شاخه حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) در ایران نام برده می شود، اما برخی از اعضای گفته اند که با پ‌ک‌ک ارتباط تشکیلاتی ندارند.

منطقه مرزی اشنویه هم‌مرز با کشور عراق است و همه ساله گزارش‌هایی مبنی بر بروز برخی درگیری‌های مسلحانه درمنطقه مرزی غربی ایران منتشر می‌شود.

خودنویس: دکتر حسن دانشمند و حسین دانشمند در آستانه نوروز با یورش ماموران وزارت اطلاعات به خانه مادری‌شان بازداشت شدند و تا کنون اطلاعی از آنان در دست نیست.

نیروهای وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی روز ۲۷ اسفند دو برادر را در شهر بانه استان کردستان دستگیر کردند. حسن دانشمند، پزشک ۴۳ ساله و برادرش حسین دانشمند، پیله‌ور ۴۱ ساله، از آن روز تا کنون در بازداشت هستند و از سرنوشت آن‌ها اطلاعی در دست نیست.

این دو تن، همراه با خانواده‌های خود برای تعطیلات نوروزی به خانه مادری خود در شهر بانه رفته بودند که نیروهای امنیتی با یورش به خانه‌ای که چهار کودک در آن بودند و استفاده از اسپری فلفل، اقدام به بازداشت حسین دانشمند کردند. زمانی که برادر بزرگ او به دلیل ایجاد رعب و وحشت برای مادر کهنسال و کودکان اعتراض کرد، او را نیز دستگیر کردند و با خود بردند.

با گذشت بیش از سه هفته از زمان بازداشت، نه تنها به این دو تن حق ملاقات و دسترسی به وکیل داده نشده، بلکه از علت دقیق بازداشت و محل نگهداری آنان نیز اطلاعی در دست نیست. تا کنون هیچ‌گونه اتهام رسمی علیه آنان اعلام نشده و پرونده آنان نیز به دادگاه ارجاع نشده است. حسن دانشمند همراه با خانواده‌اش ساکن تهران است و حسین دانشمند به کار پیله‌وری در نواحی مرزی مریوان اشتغال داشت. او برای کار مرتب به کردستان عراق سفر می‌کرد و به نظر می‌رسد که همین امر باعث ایراد اتهام ارتباط با گروه‌های کرد مخالف نظام به او شده است.

رادیوفردا: کار‌شناسان وزارت کشور می‌گویند جریان‌های هوادار گروه حکومت اسلامی (داعش) در مناطق کردنشین ایران در حال «یارگیری» هستند و با توجه به «حساسیت وضعیت»٬ هرگونه «آزمون و خطای به ظاهر بی‌اهمیت» از سوی مقام‌های مسئول در این مناطق٬ منجر به وقوع «دومینویی بهمن‌وار» خواهد شد.

آنها معتقدند با آنکه مناسبات فرهنگی٬ اجتماعی و اقتصادی جامعه کردهای اهل سنت ایران در مقایسه با دیگر اقوام ایرانی٬ «اتفاقا» مهیای پذیرش اندیشه سَلَفی نیست٬ اما در سال‌های اخیر جریان هوادار داعش٬ «با تلاش هر چه بیشتر» در تمامی مناطق کردنشین ایران به فعالیت پرداخته و دیگر در این مناطق اندیشه‌ای «وارداتی و بیگانه» نیست.

کار‌شناسان وزارت کشور ایران با اشاره به اینکه در همه مناطق کردنشین کشور از ارومیه تا پاوه٬ فعالیت‌های «غیرتشکیلاتی» جریان سلفی قابل مشاهده است٬ نسبت به تبلیغ و فراگیری اندیشه‌های سلفی از سوی «ده‌ها تن از روحانیون سر‌شناس و طلبه‌های جوان» در این مناطق هشدار داده‌اند.

در این گزارش به رشد و نمو «نسل جدیدی» از روحانیت کرد اشاره شده که «هیچ مشابهتی با روحانیون سنتی مشهور به مدارا و تساهل ندارند و هم و غم خویش را مصروف به تبلیغ باورهای سلفی در میان مردم کرده‌اند و تا حدودی در مناطق بوکان، سرپل ذهاب٬ ارومیه و جوانرود موفق» بوده‌اند.

این مطالب در گزارشی امنیتی-تحقیقی با عنوان «امنیت داخلی جمهوری اسلامی ایران و تاثیر و تاثر احزاب سَلَفی-تکفیری کردستان عراق و کردستان ایران» در هفدهمین شماره نشریه «راهبرد» منتشر شده است.

پیش از این مولوی عبدالحمید٬ امام جمعه اهل سنت زاهدان بارها هشدار داده بود که سخت‌گیری‌های بی‌مورد و تبعیض‌های ناروا نسبت به اهل سنت٬ فرصت‌هایی را در اختیار «عوامل افراط‌‌ گرا» قرار می‌‌دهد و به اختلافات دامن می‌زند.

علی یونسی که از سوی حسن روحانی به عنوان «دستيار ويژه در امور اقوام و اقليت‌های دينی و مذهبی» منصوب شده نیز با اذعان نسبت به وجود «احساس نابرابری» میان اقلیت‌های قومی و مذهبی ایران٬ «نگاه امنیتی» به مقوله «رشد اقلیت‌ها» را «خطرزا» دانسته است.

راه‌کار برای مقابله

با این حال کارشناسان وزارت کشور بدون اشاره به زمینه‌های گرایش به اندیشه سلفی در مناطق کردنشین ایران و طرح پیشنهادهایی برای حذف یا دست‌کم کم‌رنگ شدن آنها٬ تنها به ارائه راه‌کار برای مقابله با گسترش این اندیشه‌ها پرداخته‌اند.

آنها نوشته‌اند بر اثر تبلیغ‌های گروه‌های سلفی در دو دهه اخیر٬ «نمودهای کاملا متفاوت با فرهنگ ایرانی-اسلامی در این مناطق ایجاد شده که در طول تاریخ سابقه نداشته است.»

«رواج البسه جدید چون شلوارهای کوتاه تا بالای مچ پا توسط مردان و ریش‌های انبوه و نقاب توسط زنان در طول تاریخ فرهنگی کرد‌ها سابقه نداشته و حتی روحانیون کرد اهل سنت هیچ‌گاه این گونه سخت‌گیری شدید مذهبی نداشته‌اند.»

راهبرد٬ نشریه تحلیلی-کاربردی مرکز مطالعات راهبردی و آموزش وزارت کشور است و مطالب آن صرفا برای اطلاع مقام‌های مسئول در شماره‌های بسیار محدود تهیه و منتشر می‌شود.

این گزارش با تبار‌شناسی گروه‌های بنیادگرای سلفی در کردستان عراق و ایران صورت گرفته و بدنبال این بوده که نشان دهد گروه داعش می‌تواند در مناطق کردنشین اهل سنت ایران «فعالیت‌های تروریستی» انجام دهد و یارگیری کند.

کار‌شناسان وزارت کشور به مقام‌های سیاسی امنیتی جمهوری اسلامی توصیه کرده‌اند برای خنثی‌سازی فعالیت‌های اسلام‌گرایان بنیادگرا در مناطق کردنشین ایران٬ علاوه بر اقدامات سلبی مثل ایجاد محدودیت برای روحانیون تندرو و مساجد این گروه‌ها و شبکه‌های ماهواره‌ای متعلق به آن‌ها و نظارت بیشتر بر ورود و خروج‌های مرزی٬ به صورت «محدود و کنترل شده سازمان‌های مردم‌نهاد٬ جریان‌های تصوف و روحانیون اهل سنت دارای پایگاه اجتماعی» را مورد حمایت قرار دهند.

توصیه اکید آن‌ها نیز خودداری از «هر گونه اقدامات و سخنرانی‌های تفرقه‌افکنانه قومی-مذهبی» علیه اهل سنت به ویژه در غرب و شمال غرب ایران و برخورد جدی با متخلفان از این راهبرد است.

تبار‌شناسی احزاب و سازمان‌های اسلام‌گرای کردستان ایران

کار‌شناسان وزارت کشور نوشته‌اند از آنجا که ایران دارای جمعیت کثیری از مسلمانان اهل سنت است٬ اعلام خلافت از سوی داعش و گسترش فعالیت‌های گروه‌های سلفی در کردستان عراق، با توجه به پیوستگی سرزمینی این دو کشور و همگونی قومی و مذهبی دو منطقه، «تهدیدی بالفعل» برای امنیت داخلی جمهوری اسلامی محسوب می‌شود.

در این گزارش آمده در مناطق کردنشین ایران سرگذشت تأسیس احزاب اسلام‌گرا بسیار متفاوت از سرگذشت آن‌ها در مناطق کردنشین عراق است؛ به این صورت که «روحانیت سنتی کردی در طول تاریخ اصولا در سیاست دخالت نکرده» و «معمولا پشتیبان نظام مستقر بوده‌اند.»

اما بعد از گسترش اندیشه‌های اخوانی در خاورمیانه و به ویژه در کردستان عراق٬ به علت سابقه طولانی روابط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی میان کردهای عراق و ایران بتدریج اندیشه‌های اخوانی نیز در میان کردهای ایرانی رواج پیدا کرده است.

نویسندگان این گزارش در عین حال نوشته‌اند که «فعالیت گروه‌های اسلام‌گرای شیعی نیز در رشد اندیشه‌های اسلام‌گرایانه میان کرد‌ها بی‌تأثیر نبوده است.»

اظهارات علی یونسی٬ دستيار ويژه روحانی «در امور اقوام و اقليت‌های دينی و مذهبی» درباره «رفتار خلاف شرع و سخیف و کثیف» در برخی جشن‌های شیعیان که با حضور «برخی به ظاهر مداحان» صورت می‌گیرد و در آنها به اعتقادات اهل سنت توهین می‌شود٬ از این جمله است.

با آنکه چهره‌های شناخته‌شده اهل سنت از نبود آزادی‌های مذهبی برای اهل سنت و حتی تخریب نمازخانه‌های آنها از جمله در محله پونک تهران سخن می‌گویند٬ وب‌سایت‌های جریان‌های تندرو از جمله شیعه‌آنلاین معتقدند بزرگان اهل سنت در این زمینه «صداقت» ندارند.

مولوی عبدالحمید ساخت مسجد اهل سنت در تهران را «‌مطالبه‌ای» عنوان کرده که «سی و هفت سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی ناکام مانده» و مولوی ساداتی، امام جمعه اهل سنت سراوان نیز در این زمینه گفته «اگر در رده‌های بالای مدیریتی کشور پست و مقامی به اهل سنت داده نشده است، نباید آزادی مذهبی از آنان سلب شود.»

طرح «ساماندهي مدارس اهل سنت» به این صورت که به گفته مولوی عبدالحمید «نمايندگان ولايت فقيه در مورد مدارس اهل سنت تصميم بگيرند» و انتقاد از حضور طلاب خارجی (افغان و تاجیک) در مدارس دینی اهل سنت از دیگر موارد مورد اختلاف است.

مولوی عبدالحمید در این مورد گفته «۱۰ هزار نفر از همين طلاب خارجی در قم تنها در جامعه المصطفی مشغول تحصيل‌اند که اغلب‌شان اهل سنت‌اند…سوال ما اين است که اين خارجی‌ها با چه مجوزی در اين مراکز حوزوی درس می‌خوانند؟ با همان قانونی که شما به اين مراکز اجازه می‌دهيد به ما هم اجازه بدهيد.»

وی در یکی از خطبه‌های نماز جمعه زاهدان گفته « ما می‌خواهيم قانون برای همه باشد، همان قانونی که برای قم است برای ما هم باشد. چه فرقی بين ما و قمی‌ها وجود دارد؟ ما هم ايرانی هستيم.»

کار‌شناسان وزارت کشور پس از اشاره‌ای گذرا به فعالیت گروه‌های اسلام‌گرای شیعی در رشد اندیشه سلفی در مناطق کردنشین ایران٬ به تبارشناسی احزاب و سازمان‌های اسلام‌گرای فعال در کردستان ایران پرداخته‌اند.

آنها دو جریان «مکتب قرآن» که احمد مفتی‌زاده از خانواده‌های مفتی اهل سنندج و اصالتا از اهالی پاوه آن را بنیان گذاشت و نیز جریان اخوان المسلمین در قالب گروه «جماعت دعوت و اصلاح ایران» را به ترتیب «تحول خواه» و «میانه‌رو» معرفی کرده‌اند.

حوزه نفوذ «مکتب قرآن» در مناطق کردنشین اهل سنت در مریوان، سنندج، سقز٬ کرمانشاه٬ جوانرود و پاوه اعلام و افزوده شده که پیروان این جریان روابطی با احزاب کردستان عراق ندارند.

در معرفی گروه «جماعت دعوت و اصلاح ایران» هم آمده که این گروه با «تأسی از روش اخوان المسلمین، طبقه متوسط با اولویت دانشگاهیان، روحانیون و صاحبان حرف و مشاغل را هدف قرار داده و در مناطق کردنشین اهل سنت ایران دارای نفود بسیاری است.»

اعضای این گروه «عموما تحصیل‌کردگان حوزوی و دانشگاهی و آشنا به زبان‌های خارجی» توصیف شده‌اند که با جریان مشابه خود در کردستان عراق یعنی حزب «یه کگرتوو ئیسلامی کوردستان» به رهبری «محمود فرج» روابط «مستحکم، منسجم و منظمی» دارند.

جریان سوم نیز «جریان جماعت تبلیغی» است که به نوشته کار‌شناسان وزارت کشور٬ شناخت آن «تأثیر مهمی بر فهم عمیق جریان‌های سلفی اعم از تبلیغی و تکفیری دارد.»

این جریان که در گزارش آمده در سیستان و بلوچستان و تا حدودی مناطق کردنشین ایران گسترش یافته٬ «جریانی در ابتدا فردی و سپس اجتماعی است و بر تزکیه و تهذیب نفس و بجا آوردن سنت‌ها و آیین‌های مذهبی اهل سنت و پرهیز از ورود به سیاست و دوری از نهی منکر در شرایط کنونی توصیه دارد.»

جریان چهارم هم جریان «سلفی_تکفیری» است که به صورت کلی به دوبخش «سلفی-تبلیغی» و «سلفی-تکفیری» تقسیم بندی شده است.

در این گزارش آمده که این دو جریان سلفی اصولا «هیچ اختلافی با یکدیگر در زمینه عقیده اسلامی و نحوه برخورد با متون و نصوص» ندارند و در واقع جریان تبلیغی به عنوان «جاده‌صاف‌کن» جریان جهادی یا تکفیری عمل می‌کند.

«پمپاژ» جوانان ایرانی برای پیوستن به داعش

کارشناسان وزارت کشور معتقدند با توجه به تصرف بیش از ۳۲ درصد از خاک عراق از سوی داعش و حمله این گروه به کردستان عراق٬ باید منتظر «تحرک بیش از پیش گروه‌های تکفیری در کردستان عراق و در ادامه آن در کردستان ایران» باشیم.

در این گزارش آمده بر اثر «تبلیغات شدید ماهواره‌ای و اینترنتی داعش و دیگر گروه‌های سلفی_تکفیری٬ بسیاری از کردهای سلفی ایرانی برای پیوستن به آن‌ها در عراق اعلام آمادگی کرده‌ و بسیاری نیز به سوریه هجرت کرده‌اند.»

تهیه‌کنندگان این گزارش افزوده‌اند «جریان سلفی _تکفیری ایرانی اکنون به صورت هدایت شده در حال پمپاژ جوانان کرد ایرانی برای پیوستن به داعش و انتقال آن‌ها به عراق هستند و روزی نیست که در کردستان ایران و عراق جنازه‌ای از آن‌ها تشییع نشده و به عنوان قهرمانان راه جهاد علیه کفر و طاغوت از شخصیت آن‌ها تجلیل نشود.»

این گزارش با هشدار نسبت به انتشار خبری مبنی بر بازسازی تشکیلاتی «هسته‌های سلفی_جهادی داعش در کردستان عراق بالاخص در حلبچه»٬ استان‌های هدف داعش در ایران را کردستان، کرمانشاه، آذربایجان غربی و سیستان و بلوچستان اعلام کرده‌ است.

به نوشته این کارشناسان٬ فعالیت‌های تبلیغی داعش در عراق در قالب برجسته کردن گفتمان صفوی _عباسی و دشمنی آشکار با شیعیان صورت می‌گیرد و «این گونه تبلیغات با توجه به شرایط اهل سنت در ایران بسیار جذاب و عامه پسند است و بسیاری از مردمان عادی نیز تحت تأثیر این القائات قرار می‌گیرند.»

در این گزارش پیش‌بینی شده با توجه به اینکه بسیاری از «نخبگان اسلام‌گرای کردستان عراق حرکت داعش را نوعی دادخواهی اقلیت اهل سنت عراق از دولت شیعه عراق» می‌دانند و این تلقی در ایران نیز «بستر مناسبی» دارد٬ در آینده «جمعیت کثیری از کرد‌ها و بلوچ‌های ایرانی به داعش خواهند پیوست.»

با این حال موضوعاتی چون نگاه امنیتی به مقوله اقلیت‌ها و بی‌اعتمادی به آنها از سوی حکومت مرکزی٬ فقدان دیالوگ مستقیم و صمیمانه میان طرفین٬ اتهام‌افکنی دوسویه٬ انتصاب مدیران غیربومی و حتی دارای مذهب تشیع در مناطق سنی نشین٬ ارسال گزارش‌های «مغرضانه و غیرواقعی» درباره واقعیت‌های این مناطق برای مدیریت کلان کشور٬ مقاومت در مقابل مشارکت گسترده نخبگان قومی-مذهبی در سطوح بالا علیرغم وجود «طبقه‌ای تحصیلکرده در مناطق سنی‌نشین و قوم‌نشین»٬ محرومیت گسترده در این مناطق به ویژه در استان سیستان و بلوچستان٬ بی‌اعتنایی به حق آموزش به زبان مادری در این بخش‌ها و به طور کلی نبود فرصت‌های برابر شغلی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی برای اقلیت‌ها از موارد مغفول در گزارش کارشناسان وزارت کشور برای مدیران ارشد جمهوری اسلامی است.

علی یونسی اظهارات شماری از شهروندان کرد مبنی بر اینکه «اگر کرد نبودم وضعم بهتر بود» را مصداق «احساس تبعیض» و «سوءتدبیر مدیران و سوءسیاست‌های مرکز» دانسته است.

احساس تبعیضی که مولوی عبدالحمید آن را به این صورت بیان کرده است «ما برای حفظ وحدت در مشکلات ۳۰ سال صبر کرديم، فرزندانمان در دانشگاه‌ها آينده‌ای مجهول دارند، تخصص می‌گيرند و تحصيلات دانشگاهی دارند اما استخدام نمی‌شوند.»

پیشنهادهای امنیتی و سیاسی برای مقابله با داعش

کار‌شناسان وزارت کشور در دو حوزه امنیتی و سیاسی به منظور کنترل جریان‌های حامی تفکر داعش در منطقه کردستان ایران به مقام‌های کلان کشور پیشنهاداتی کرده‌اند.

«جریان‌سازی موازی» در میان گروه‌های سلفی برای «در هم شکستن پیوند و اتحاد» آنها٬ محدود کردن روحانیون و مساجد مبلغ گفتمان سلفی اعم از تکفیری و تبلیغی٬ افزایش تعامل با سایر روحانیون میانه‌روی کرد و اهل سنت بالاخص در قالب جریان‌های میانه‌روی رسمی و کنترل بیش از پیش خروج طلبه‌های اهل سنت از ایران و تحصیل در حوزه‌های علمیه پاکستان٬ کشورهای حاشیه خلیج فارس و عربستان سعودی از پیشنهادهای امنیتی به شمار می‌رود.

«فعال‌سازی بیش از پیش ایستگاه‌های داخل عراق برای رصد گروه‌های سلفی_تکفیری در اقلیم کردستان و ارتباطات آن‌ها با عناصر سلفی_تکفیری ایرانی»٬ کنترل ورود و خروج مسافرین از مرزهای غربی کشور بالاخص درباره خروج اتباع کرد و بلوچ اهل سنت به داخل اقلیم کردستان عراق٬ «رصد مداوم» فعالیت‌های رسانه‌ای کانال‌های ماهواره‌ای سلفی و «فشار» بر کشورهای حاشیه خلیج فارس برای کم کردن فعالیت‌های کانال‌های این گرو‌ها از دیگر پیشنهادات امنیتی است.

پیشنهادات در حوزه سیاسی نیز عبارتند از: «مقابله جدی با اقدامات تفرقه افکنانه مذهبی_قومی» علیه اهل سنت در تمامی مناطق اهل سنت نشین ایران بالاخص در غرب و شمال غرب کشور و «تقویت ضمنی، محدود و کنترل شده» سازمان‌های مردم نهاد منطقه٬ جریان‌های تصوف مثل قادری و نقشبندی و یارسان و نیز جریان اهل حق٬ حمایت از روحانیون اهل سنت که دارای پایگاه اجتماعی هستند و کنترل تبلیغات مذهبی در ماه رمضان و اعیاد مذهبی.

کارشناسان وزارت کشور هشدار داده‌اند اکنون «زمان آزمون و خطا و اغماض در این عرصه نیست و هر حرکت به ظاهر بی‌اهمیتی، ممکن است باعث وقوع دومینویی بهمن‌وار در این مناطق شود.»

آنها به مسئولان استان‌های اهل سنت نشین ایران توصیه کرده‌اند با برگزاری «جلسات توجیهی در میان مبلغان، حساسیت‌های وضعیت کنونی را خاطر نشان ساخته و توصیه اکید نمایند که اصولا وارد مباحث اختلاف برانگیز میان اهل سنت و شیع

هشدارهای کارشناسان وزارت کشور جمهوری اسلامی به مقام‌های اجرایی و سیاسی در شرایطی مطرح شده که شماری از ناظران سیاسی اگرچه از انتصاب علی یونسی به عنوان «دستيار ويژه در امور اقوام و اقليت‌های دينی و مذهبی» استقبال می‌کنند٬ اما معتقدند انتصاب یک چهره امنیتی برای حل مشکلات اقوام و اقلیت‌ها نشان می‌دهد جمهوری اسلامی در بهترین حالت٬ مسائل و مشکلات آنها را «فرهنگی-امنیتی» می‌داند.

دویچه‌وله: مجوز تالیف کتب درسی به زبان کردی در مدارس متوسطه کردستان صادر شد. حسن روحانی در سفر به استان کردستان تأسیس رشته زبان و ادبیات‌کردی و افتتاح بخش کردی خبرگزاری “ایرنا” را هم مژده داد. این طرح‌ها اکنون چگونه عملی می​شوند؟

خبرگزاری ایرنا (۲۷ مرداد / ۱۸ اوت) گزارش داد تالیف محتوای کتب درسی دانش‌آموزان به زبان کردی در دست اقدام است. ایرنا به نقل از رشید قربانی، مدیرکل آموزش و پرورش کردستان نوشت: «سه فصل کتاب ادبیات سه پایه متوسطه اول به زبان بومی و محلی (کردی) اختصاص پیدا می​کند و هم اکنون محتوای این کتب در حال تهیه و تدوین است. در صورت آماده شدن محتوای این کتب، تدریس آن از امسال آغاز می​شود در غیر این صورت از سال آینده این مهم اجرایی خواهد شد.»

بیشتر بخوانید: کارنامه و عملکرد دو ساله روحانی در مورد مطالبات اقوام

شاهد علوی، روزنامه​نگار کرد و فارغ​التحصیل کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه شهید بهشتی تهران به دویچه وله می​گوید معلمان و دیگر نخبگان فرهنگی کردستان از این اقدام آموزش و پرورش کردستان استقبال کردند.

به نظر آقای علوی که خود پیش​تر به عنوان معلم در ایران کار کرده “تابوی آموزش رسمی زبان‌های غیرفارسی رایج در ایران از جمله کردی شکسته شده” است.

او ادامه می​دهد: «می‌شود گفت کتابی که قرار است در پائیز ۱۳۹۵ در مدارس استان کردستان به دانش‌آموزان کرد استان تدریس شود ضمیمه کتاب فارسی پایه‌های هفتم، هشتم و نهم دوره اول متوسطه است و با توجه به ظرفیت، فصل سفید ادبیات بومی در این کتاب تدوین شده است. البته سال تحصیلی گذشته با استفاده از همین ظرفیت، کتاب درس کردی با محتوای فرهنگی بسیار مناسب به دست ۷ نفر از معلمان سقزی تدوین و منتشر شد. اما اکنون ظاهرا قرار شده است سازمان آموزش و پرورش استان کردستان نظیر این کتاب را برای همه استان تالیف و منتشر کند.»

زبان کردی الگویی برای دیگر زبان​ها در ایران

اما آیا طرح تدریس زبان کردی در مدارس متوسطه کردستان می​تواند الگویی برای مدارس نقاط اتنیکی کشور باشد؟

شاهد علوی، روزنامه​نگار کرد به این پرسش دویچه وله چنین پاسخ می​دهد: «(رشید) قربانی مدیرکل آموزش و پرورش کردستان گفته است حدود یک سوم کتاب فارسی دوره متوسطه اول یعنی پایه​های هفتم، هشتم و نهم به زبان کردی اختصاص داده می​شود. اما این گفته به نظرم دقیق نیست چون کتاب فارسی در مرکز تدوین می​شود و استان کردستان نمی‌تواند راسا محتوای آن را تغییر دهد یا حذف کند. لذا در حال حاضر تنها امکان اختصاص حدود یک هشتم کتاب فارسی به کتاب کردی (همان فصل ادبیات بومی) وجود دارد. اما باید امیدوار بود سازمان‌های آموزش و پرورش سایر استان​ها هم از این ظرفیت استفاده کرده و متناسب با زبان مادری کودکان هر استان کتاب یا کتاب​هایی به زبان مادری دانش آموزان تالیف کرده و در اختیار دانش‌آموزان قرار دهند.»

آقای علوی اقدام دولت حسن روحانی در تدریس کردی در مدارس متوسطه را همچون “گامی مثبت جهت حفظ تنوع زبانی و در نتیجه میراث فرهنگی” می‌داند، حتی اگر هم به گفته وی این گام با انگیزه‌ای سیاسی برداشته شده باشد.

این روزنامه‌نگار کرد با این حال تاکید می​کند: «این گام اگر به همه گروه​های زبانی-اتنیکی ساکن ایران تعمیم داده نشود، ناقص خواهد بود. همه گروه​های اتنیکی باید از این حق برخوردار باشند که زبان مادری​شان حداقل به عنوان یک ماده درسی از پایه اول تا پایان متوسطه در مدارس به آنان تدریس شود.»

مشکلات افتتاح بخش کردی ایرنا

حسن روحانی در سفر استانی به کردستان در ۴ مرداد (۲۶ ژوئیه) تدریس زبان و ادبیات کردی در دانشگاه و افتتاح بخش کردی خبرگزاری ایرنا را هم وعده داد و آن را در راستای تحقق وعده‌های خود به مردم کردستان خواند.

بیشتر بخوانید: روحانی: بخش کردی خبرگزاری ایرنا راه‌اندازی می‌شود

نخبگان فرهنگی کردستان از جمله محمود محمودی سردبیر هفته نامه “ئاگرین روژ” چاپ سنندج اقدام دولت در به راه اندازی بخش کردی در خبرگزاری رسمی کشور را به فال نیک گرفته و آن را در راستای “باز شدن فضای فرهنگی به واسطه نگاه دولت اعتدال” می​دانند.

روحانی گرچه زمان مشخصی را برای افتتاح بخش کردی ایرنا ذکر نکرد اما با گذشت حدود یک ماه چنین بخشی در خبرگزاری دولتی ایران هنوز افتتاح نشده و در این رابطه ایرنا هیچگونه توضیحی منتشر نکرده است.

روزنامه دولتی “ایران” ولی به برخی مشکلات در مورد راه اندازی بخش کردی خبرگزاری ایرنا اشاره می​کند.

این روزنامه در مقاله​ای تحت عنوان “بخش کردی ایرنا، بایدها و نبایدها” (۲۷ مرداد / ۱۸ اوت) می​نویسد: «در سالیان گذشته رسانه​هایی چه در حوزه مکتوب و چه در حوزه مجازی اقدام به انتشار اخبار و مطالب خود به زبان کردی کرده​اند، مخصوصاً چندین سایت و خبرگزاری محدود، بخش کردی خود را فعال کرده و دست به انتشار مطالب به زبان کردی زده​اند. اما نکته​ای که در مورد اکثر این رسانه​ها مخصوصا در حوزه مجازی به چشم می​خورد، نبود اهتمام به زبان کردی در فرم و محتواست. در واقع در این رسانه​ها اشتباهات فاحشی در نگارش و ادبیات دیده می​شود که لازم است در خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی به این نکته توجه دقیقی شود.»

بیشتر بخوانید: زبان‌های مادری در ایران، فرصت یا تهدید؟

نویسنده مقاله به مشکل دیگری هم اشاره می​کند: «یکی از دلایل عمده می​تواند نبود آموزش زبان کردی در مدارس و دانشگاه​ها به شکل سیستماتیک باشد. به عبارت دیگر دانش‌آموخته​ای در این حوزه نداریم و هر کس به شکلی سلیقه​ای عمل می​کند. البته امسال با تأسیس رشته زبان و ادبیات کردی در دانشگاه کردستان که از اقدامات دیگر دولت تدبیر و امید است این مشکل تا حدی در سالیان آینده مرتفع می​شود.»

روزنامه ایران پیشنهاد می​کند که بخش کردی خبرگزاری ایرنا تولیدات مستقلی داشته باشد و صرفاً به باز نشر اخبار و گزارش​ها بسنده نکرده و گزارش​ها و مطالبی از بزرگان فرهنگ و ادبیات کردی نیز به خوانندگان خود عرضه کند.

دویچه‌وله: در مناطق کردنشین ایران بیش از ۳۰ نفر دستگیر شدند. پیشمرگه‌های حزب دمکرات کردستان ایران در مرزهای ایران حضور یافتند. رهبران احزاب کرد ایرانی درباره تحولات جدید پیش آمده به دویچه وله توضیح دادند.

به گفته سران احزاب کرد ایرانی طى روزهاى گذشته در مناطق کردنشین ایران نیروهای سپاه و وزارت اطلاعات ایران بازداشت‌هاى گسترده‌اى را آغاز کردند.

رسانه‌های کردی از جمله آژانس خبررسانی “کردپا” از دستگیری حدود ۳۰ نفر در مناطق کامیاران، سردشت و اروميه خبر دادند.

“کردپا” نام افراد دستگیر شده را نیز منتشر کرده است. در گزارش منابع کردی همچنین آمده که نیروهای تقویتی سپاه ارومیه با کاتیوشا و دیگر مهمات از شهر خوی به مناطق مرزی حاج عمران در پیرانشهر اعزام شد‌ه‌اند.

وزارت اطلاعات ایران نیز در بیانیه‌ای (۱۲ خرداد/ ۲ مه) از دستگیری اعضای یک گروه “تروریستی”در ارتباط با وقایع هتل تارای شهرستان مهاباد خبر داده بود.

بیشتر بخوانید: دستگیری “چهار تروریست” در رابطه با واقعه مهاباد

مقامات ایران پیش‌تر ادعا کرده بودند که اعتراض مردم مهاباد با تحریک دو گروه سیاسی “کومله و دمکرات” رخ داده است. اما رهبران هر دو گروه سیاسی در مصاحبه با دویچه‌وله این اتهام را رد کردند.

حضور پیشمرگه‌های کرد در مرزهای ایران

آغاز موج دستگیری‌ها در مناطق مختلف کردنشین ایران با حضور دوباره پیشمرگه‌های احزاب کرد ایرانی در مرزهای ایران و اقلیم کردستان هم‌زمان شده است.

عبدالله مهتدی، دبیر کل حزب کومله کردستان ایران

عبدالله مهتدی، دبیر کل حزب کومله کردستان ایران در گفت‌وگو با دویچه‌وله در ارتباط با این موضوع گفت: «به بهانه‌های مختلف این دستگیری‌ها در کردستان ادامه دارد و خیلی هم وسیع شده است. متاسفانه خیلی کم در رسانه‌ها منعکس می‌شود و فقط گاهی به حد اعدام که می‌رسد بازتاب رسانه‌ای پیدا می‌کند. از طرف دیگر امسال فعالیت نیروهای پیشمرگه کرد ایرانی بیشتر از گذشته است و احزاب کرد به این مسئله توجه بیشتری کردند.»

بیشتر بخوانید: احزاب کرد ایرانی دخالت در حادثه مهاباد را تکذیب کردند

در پاسخ به پرسش دویچه‌وله که چرا نیروهای پیشمرگه کرد ایرانی پس از گذشت ۲۰ سال دوباره به آن مناطقی که قبلا در مرزهای ایران حضور داشتند، بازگشتند، آقای مهتدی می‌گوید: «سالهاست سیاست ما خود داری از عملیات‌های مسلحانه بوده واین مسئله کماکان صادق است. ولیکن با توجه به تحولاتی که هست یعنی بالارفتن تعداد اعدام‌ها، بویژه اعدام‌های سیاسی در کردستان، سخت گیری‌های فوق‌العاده، دستگیرهای وسیع و شکنجه‌هایی که بعد از حوادث مهاباد کردند، احزاب کرد بطور کلی می‌پرسند که آیا این سیاست خودداری از درگیری‌ها و عملیات مسلحانه، سیاست درستی است؟»

“توافقنامه امنیتی” پ‌ک‌ک با ایران

حضور پیشمرگه‌های احزاب کرد ایرانی با مخالفت حزب کارگران کردستان ترکیه پ ک ک روبرو شده است. در برخی از منابع کردی به این موضوع اشاره شده که حزب پ‌ک‌ک با ایران بر سر عدم حضور نیروهای خارجی از جمله پیشمرگه‌های ایرانی “توافقنامه امنیتی” امضا کرده است.

بیشتر بخوانید: اعتراض هزاران مهابادی خشمگین به مرگ یک دختر جوان

مصطفی هجری، دبیر اول حزب دمکرات کردستان ایران در این رابطه به دویچه وله فارسی گفت: «ما اخباری را شنیدیم که پ ک ک حدود ۳ سال پیش این قرارداد را امضا کرده است. ولی ما خود این قرارداد را ندیده‌ایم، اما عملکرد پ‌ک‌ک و این‌که از ورود ما به داخل ایران جلوگیری می​کند، نشان می​دهد که امضای این قرارداد صحت دارد وگرنه پ‌ک‌ک هیچ ماموریتی و وظیفه​ای ندارد از مرزهای جمهوری اسلامی ایران حفاظت و از ورود پیشمرگان حزب دمکرات کردستان ایران جلوگیری کند.»
مصطفی هجری، دبیر اول حزب دمکرات کردستان ایران

آقای هجری همچنین تائید کرد که در درگیری میان پیشمرگه​های این حزب با پ‌ک‌ک نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران نیز حضور داشته‌اند. در درگيرى​ها ميان پیشمرگه‌های حزب دمكرات كردستان ایران با سپاه پاسدارن در مناطق مرزی اشنویه در استان آذربایجان‌غربی ۵ تن از افراد سپاه زخمی شدند. پیشمرگه​های کرد ایرانی در خطوط مرزی کیله‌شین از سوی نیروهای پ‌ک‌ک مورد حمله قرار گرفتند. دراین درگیری یک پیشمرگه‌ حزب دمکرات کردستان ایران کشته و ۳ تن دیگر زخمی شدند.

آقای هجری می‌افزاید: «دفتر سیاسی حزب دمکرات کردستان ایران به منظور ارتباط با مردم کرد تصمیم گرفته است پیشمرگان را بار دیگر روانه داخل کشور کند. این اقدام حزب رویکرد جدید و از سرگیری مبارزه مسلحانه نیست. اما ما هیچ وقت اعلام نکردیم که مبارزه مسلحانه را به طور کلی کنار خواهیم گذاشت. مبارزه مسلحانه به عنوان شکلی از اشکال مبارزه در دستور کار حزب همیشه قرار داشته است.»

سفر مصطفی هجری به آمریکا

هم‌زمان با حضور پیشمرگه​های احزاب کرد ایرانی در مرزهای ایران مصطفی هجری، دبیر اول حزب دمکرات کردستان ایران بنا به دعوت مقام​های آمریکا‌یی به این کشورسفر کرده است. وی با مقام​های کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، سناتورهای آمریکایی و همچنین با نمایندگان نهادهای حقوق بشری و مدنی نیز دیدار و گفت‌وگو کرد.

به گفته دبیر اول حزب دمکرات کردستان ایران توافق نهایی قدرت های بزرگ بر سر مذاکرات هسته‌ای با ایران و سرنوشت کردها از جمله مسائلی بودند که این حزب با مقام​های آمریکایی در میان گذاشته است.

به گفته آقای هجری، حضور پیشمرگه​های احزاب کرد درمرزهای ایران در میان مقام​های آمریکایی واکنش​های متفاوتی را برانگیخت: «واکنش مقام​های آمریکا متفاوت بود. بعضی​ها موافق این حرکت بودند اما برخی از مقام های آمریکایی گفتند که این اقدام در شرایط کنونی به نفع ما نیست. ولی به نفع آمریکایی​ها هم نیست، چون آنها منتظرند در ماه ژوئن مذاکرات هسته​ای ایران نتیجه نهایی بدهد. حزب دمکرات کردستان ایران هیچوقت وابسته به آمریکا نبوده است.»

آقای هجری همچنین تاکید می​کند که درباره حضور پیشمرگه​های حزب دمکرات کردستان ایران با آمریکا “رایزنی” نشده است.

“استقبال گرم آمریکایی‌ها از هجری”

رحیم رشیدی، روزنامه نگار کرد مقیم واشنگتن که دیدار هجری با مقام​های آمریکایی را از نزدیک دنبال کرده است، می​گوید آقای هجری در ملاقات با مقام‌های آمریکایی تاکید می​کرد، آمریکا و غرب که در آستانه دیالوگ با جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته​اند، نباید مسئله اقلیت​ها و حقوق بشر را به حاشیه برانند.

این روزنامه​نگار کرد به دویچه‌وله گفت در آمریکا استقبال بسیار گرمی از مصطفی هجری شده است. وی افزود: «چونکه ایشان جزو اپوزیسیون برانداز است و در حالی به واشنگتن آمده که جمهوری‌‌‌‌خواهان که مخالفین سرسخت جمهوری اسلامی ایران هستند و مخالف نوع مذاکرات آقای اوباما با ایران هستند در کنگره و سنا اکثریت قاطع را دارند و به همین دلیل در شرایط کنونی از آقای هجری استقبال بیشتری شده است. مسئله دیگر که سفر آقای هجری به واشنگتن را حائز اهمیت کرده این است که بعد از ۲۰ سال به طور علنی حزب دمکرات کردستان ایران پیشمرگه​های خودش را به سوی مرزهای ایران فرستاده است.»

رشیدی بر این باور است که مسئله حضور و استقرار پیشمرگه​های احزاب کرد ایرانی در مرزهای ایران با آمریکایی ها رایزنی شده است.

به گفته آقای رشیدی، از نگاه آمریکا حزب دمکرات کردستان ایران یکی از احزاب قدیمی ایرانی است و پایگاه وسیعی در میان شهروندان کرد ایرانی دارد. این حزب در سالگرد مرگ عبدالرحمان قاسملو توانست اعتصابات بسیار گسترده‌ای در سرتاسر کردستان به راه بیاندازد.

عبدالرحمان قاسملو، دبیرکل حزب دمکرات کردستان بود که در ۲۲ تیرماه ۱۳۶۸ توسط عاملان وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در وین به قتل رسید. آقای قاسملو به هنگام یک جلسه گفت‌وگوی صلح با نمایندگان جمهوری اسلامی به رگبار بسته شد.

رادیوزمانه: بنابه گزارش “کمپین دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی“، صابر مخلد موانه، زندانی سیاسی کُرد اهل ارومیه که عصر دیروز دوشنبه ۱۵ دی‌ماه ۱۳۹۳، به قرنطینه زندان این شهر منتقل شده بود، بامداد امروز در سالن این زندان به دار آویخته شد.

صابر مخلدموانه زندانی سیاسی کُرد که عصر دیروز (دوشنبه ۱۵ دی‌ماه)، به سلول انفرادی در زندان ارومیه منتقل شده بود، بامداد امروز در این زندان اعدام شد.

صابر مخلد موانه در بیستم تیرماه سال ۱۳۹۱، از سوی نیروهای اطلاعاتی سپاه پاسداران دستگیر و پس از سپری کردن سه ماه در بازداشتگاه اطلاعات سپاه، به اتهام “محاربه” از طریق همکاری با سازمان کردی “کومله”، در ابتدا به پنج سال زندان محکوم شد و سپس با اعتراض وزارت اطلاعات، دادگاه دوباره پرونده را بررسی و او را به اعدام محکوم کرد.

این زندانی سیاسی از جمله زندانیانی بود که در دو ماه گذشته به همراه ۲۷ زندانی سیاسی کُرد در بند دوازده زندان مرکزی ارومیه (دریا)، در اعتراض به عدم اجرای اصل تفکیک جرایم و برای داشتن بند مستقل سیاسی و بازگرداندن زندانیان سیاسی پراکنده در سایر بندها و همچنین خروج زندانیان با جرایم خطرناک و جرایم مربوط به مواد مخدر از بند زندانیان سیاسی و توقف رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز در قبال زندانیان و اعضای خانواده آنها، به مدت ۳۳روز دست به اعتصاب غذا زده بود.

در رابطه با اعتصاب غذای زندانیان سیاسی در زندان ارومیه بیشتر بخوانید.

به گفته همبندی‌های صابر مخلد موانه، مسئولان زندان او و سایر زندانیان محکوم به اعدام را در جریان اعتصاب غذا تهدید کرده بودند که اگر به اعتصاب پایان ندهند حکم اعدام‌شان سریع‌تر اجرا خواهد شد.

به گزارش کمپین دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی، تحقیقات نشان می‌دهد که در پرونده صابر مخلد موانه و بسیاری دیگر از پرونده‌های زندانیان سیاسی، مراحل قانونی دادرسی رعایت نشده، متهمان به وکیل دسترسی نداشته‌اند و اظهارات آنها در مراحل دادرسی مورد توجه قرار نگرفته است. متهمان مدعی شده‌اند که در زمان بازجویی مورد آزار، اذیت و شکنجه فیزیکی قرار گرفته‌اند. به گفته خانواده برخی از متهمانی که چنین ادعاهایی را حتی با نوشتن نامه از زندان مطرح کرده‌اند، قوه قضاییه تحقیقات مستقلی برای بررسی ادعاهای یاد شده انجام نداده است.