اخبار

رادیوفردا: قاسم سلیمانی با صدور حکمی، حسن پلارک را از ریاست «ستاد بازسازی عتبات عالیات» کنار گذاشت و «محمد جلال‌مآب» را به عنوان جانشین او منصوب کرد. آقای جلال مآب، که کرمانی است، در کارنامه‌اش شهرداری این شهر را به عهده داشته و پیش از انتصاب به سمت جدید، به عنوان جانشین «ستاد بازسازی عتبات عالیات» مشغول به کار بود.

حسن پلارک هم مثل قاسم سلیمانی و محمد جلال‌مآب اهل کرمان است. او در دوران جنگ نیز در لشگر ۴۱ ثارالله کرمان حضور داشت که قاسم سلیمانی فرمانده آن بود.

آقای پلارک پس از برکناری از ریاست ستاد به عنوان «مشاور و دستیار ویژه» قاسم سلیمانی منصوب شده است و مأموریت دارد که بر فعالیت‌های ستاد نظارت کند و به توسعه اقتصادی بخش خصوصی بپردازد.

او در بخش خصوصی هم صاحب تجربه است و ۱۰ سال پیش شرکت «یگانه‌اندیش سرمایه» را همراه پسرش، هادی پلارک راه‌اندازی کرده است.

در زیر مجموعه این شرکت، شرکت‌های خودروسازی راین، پرستوی آبی ارگ (واردات قطعات خودرو)، دان‌ ارتباط گویا (تولید مواد غذایی) و رادکیش (واردات مواد آرایشی) فعال بودند.

دو شرکت خودروسازی راین و پرستوی آبی ارگ اول زیرمجموعه خودروسازی کرمان بودند که به طیف حسن مرعشی، فعال اقتصادی اصلاح‌طلب تعلق دارد، بعد به حسن پلارک و فرزندش هادی پلارک که طیف قاسم سلیمانی در این استان محسوب می‌شوند، فروخته یا داده شدند. در گام سوم پدر و پسر این شرکت‌ها را به هلدینگ یاس وابسته به بنیاد تعاون سپاه واگذار کردند.

هلدینگ یاس که از قدرتمندترین مجموعه‌های اقتصادی سپاه بود، پس از بروز فسادهای گسترده و بازداشت مدیران ارشدش از جمله مسعود مهردادی و محمود سیف، در بهمن ۱۳۹۶ منحل شد.

پس از این انحلال، برکناری‌ها و جابه‌جایی‌های متعددی مانند برکناری جمال‌الدین آبرومند، معاون سابق هماهنگی فرماندهی کل سپاه رخ داد.

مشخص نیست برکناری پلارک ارتباطی به فساد آن هلدینگ داشته یا نه ولی این ارتباطات به خوبی گستره نفوذ اقتصادی او در ایران را هم مشخص می‌کند‌.

حسن پلارک از بهمن ۱۳۹۴ تا آذر ۱۳۹۵ نیز به عنوان مشاور اسحاق جهانگیری، معاون اول رئيس‌جمهور ایران در زمینه اقتصاد عراق فعالیت داشت.

ابهام در نقش نیروی قدس سپاه

فعالیت‌های ایران در بازسازی اماکن مذهبی شیعیان در عراق از سال ۱۳۸۲ شروع شده است. در وب‌سایت «ستاد بازسازی عتبات عالیات» تاکید شده که این نهاد با نظر رهبر جمهوری اسلامی و توسط برخی از علاقه‌مندان به امامان شیعه و «متخصصین و معتمدین و خیرین» تشکیل شده است.

در ساختار تشکیلاتی این ستاد نیز از وجود یک نهاد بالادستی به عنوان «هیئت مؤسس یا شورای مرکزی» نام برده شده و اشاره‌ای به این موضوع که این نهاد زیر نظر نیروی قدس سپاه پاسداران قرار دارد، نشده است.

حکم جدید قاسم سلیمانی برای تغییر روسای این ستاد در مقام «فرمانده نیروی قدس سپاه» صادر شده و نشان می‌دهد که این ستاد بر خلاف برنامه‌ریزی اولیه به بخشی از نیروی قدس سپاه تبدیل شده است.

علاوه بر قاسم سلیمانی، دفتر رهبر جمهوری اسلامی هم نفوذ قابل توجهی در «ستاد بازسازی عتبات عالیات» دارد. نماینده ولی فقیه در سپاه قدس، نماینده ولی فقیه در ستاد بازسازی عتبات عالیات، معاون امور بین‌الملل دفتر رهبر جمهوری اسلامی، رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه و رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه ایران نیز در ساختار تشکیلاتی این ستاد حضور دارند که همه آنها به طور مستقیم و غیرمستقیم از منصوبان دفتر خامنه‌ای محسوب می‌شوند.

با این حال، در طول ۱۵ سال گذشته، حسن پلارک که مدیر معتمد قاسم سلیمانی محسوب می‌شد، مسئول اصلی پیشبرد این بخش از فعالیت‌های عمرانی و مذهبی ایران در عراق بود.

ستاد عتبات عالیات چه می‌کند؟

«ستاد بازسازی عتبات عالیات» در شهرهای مختلف عراق مانند نجف، کربلا، کاظمین، کوفه، سامرا، مسیب و شهر بلد از توابع سامرا فعالیت دارد و از سال ۱۳۹۳ نیز فعالیت‌های خود را در سوریه شروع کرده است.

این ستاد در حال حاضر یک دفتر مستقل در سوریه دارد که وظیفه‌اش بازسازی اماکن مذهبی در این کشور است.

درباره ابعاد فعالیت‌های اقتصادی این ستاد در عراق و سوریه تاکنون به طور دقیق گزارشی منتشر نشده است ولی گفته شده که در حال حاضر ۳هزار نیروی ایرانی در پروژه‌های این ستاد در عراق مشغول به فعالیت هستند.

حسن پلارک در گزارش عملکرد این ستاد در اسفند ۱۳۹۵، بودجه این ستاد را سالانه ۵۰۰میلیارد تومان اعلام کرده و گفته برای شش سال آینده، ۳ هزار میلیارد تومان پروژه تعریف شده است.

در زیرمجموعه این ستاد ۱۱ معاونت و ۳۴ بخش اداری فعالیت دارند که نشان‌دهنده فعالیت یک مجموعه گسترده است.

در وب‌سایت این ستاد همچنین اشاره شده که تاکنون در مجموع ۱۵۶ پروژه در عراق و سوریه، شامل ۳۴ پروژه در شهر نجف اشرف، ۴۰ پروژه در کربلا، ۲۹ پروژه در کاظمین، ۱۹ پروژه در سامرا، ۱۳ پروژه در شهر مسیب، ۴ پروژه در شهر بلد، ۵ پروژه در کوفه و ۱۲ پروژه در دمشق توسط این ستاد اجرا شده است.

رقابت داخلی در عراق

یکی از پروژه‌های مهم این ستاد در عراق، پروژه مشهور به «صحن حضرت زهرا» در کنار آرامگاه امام اول شیعیان در عراق است که از آن به عنوان دومین بنای مسقف جهان اسلام نام برده شده و بودجه اولیه آن در سال ۱۳۹۰، هفتصد میلیارد تومان معادل ۵۸۰ میلیون دلار برآورد شده بود.

بخش اول این صحن که ۵هزار متر مربع مساحت داشت، فروردین ۹۵ با حضور«محمد محمدی گلپایگانی»، رییس دفتر علی خامنه‌ای به بهره‌برداری رسید.

چند ماه بعد از این ماجرا در شهریور ۹۵، سردار عبداللهی، فرمانده وقت قرارگاه خاتم‌الانبیای سپاه که در سال‌های گذشته به حضور عمرانی و اقتصادی‌اش در عراق افزوده، اعلام کرد که این پروژه را آنها تکمیل خواهند کرد.

دخالت ناگهانی قرارگاه خاتم‌الانبیا در این پروژه نشان‌دهنده برخی اختلافات داخلی سپاه برای تصرف این پروژه‌های عظیم عمرانی بود.

پروژه‌هایی که این ستاد در عراق ایجاد می‌کند، صرفاً ابعاد مذهبی ندارند و در کنار آنها، مجموعه‌ای از فروشگاه‌ها، میهمان‌سرا، پارکینگ و … قرار دارد که آنها را تبدیل به یک مجموعه تجاری هم می‌کند. وجود این مجموعه‌های تجاری می‌توانند بازار رقابت‌های داخلی برای بهره بردن بیشتر از این سفره عظیم را تشدید کند.

پول چگونه جمع می‌شود؟

این ستاد از روش‌های گوناگونی مانند دریافت کمک‌های مردمی که میزان متوسط آن سالانه ۶۰ میلیارد تومان اعلام شده، فروش اقلام «متبرک» آرامگاه ائمه شیعه در ایران، ساخت بخش‌هایی مثل ضریح و درب این اماکن در ایران و ارسال آنها به عراق و فروش خشت طلا، دریافت پول از طریق ارسال پیامک به یک شماره مشخص، بودجه‌های مورد نیاز را تأمین می‌کند.

در روش فروش خشت طلا، میزان خشت‌های لازم برای ساخت یک بنا برآورد می‌شود، سپس یک قیمت معین برای خشت تعیین می‌شود، مثلاً هر خشت طلا، دو میلیون و ۱۵۰هزار تومان. در مرحله بعد، ستاد عتبات عالیات به مردم اعلام می‌کند که می‌توانند با خرید یک یا چند خشت طلا در این پروژه مشارکت کنند. برای خرید این خشت‌ها لازم نیست افراد متقاضی پول را یکجا بپردازند، می‌توانند به صورت اقساط روزانه هم بپردازنند.

در یک روش دیگر، ستاد عتبات عالیات در شهرهای مختلف ایران سفارش بافت فرش می‌داد. فرش‌های بافت شده به عراق برده می‌شدند و مدتی در صحن مکان‌های مذهبی پهن می‌شدند. بعد از چند ماه فرش‌ها از عراق جمع‌آوری و در ایران به عنوان «فرش متبرک» به قیمت مناسب فروخته می‌شدند و پول این تجارت به حساب ستاد عتبات عالیات واریز می‌شد.

این روش‌های ابتکاری در مجموع به تشکیل یک شبکه پیوسته در استان‌های مختلف شده است، به گونه‌ای که ستاد عتبات عالیات در داخل ایران مانند یک وزارتخانه دارای شعبه‌های متعدد در شهرستان‌های مختلف است.

نحوه فعالیت‌های این ستاد، ارسال کمک‌های گسترده به عراق و سوریه و عدم شفافیت فعالیت‌ها در سال‌های گذشته در شبکه‌های اجتماعی مورد انتقاد قرار گرفته است ولی این انتقادها تأثیری در روند کاری این مجموعه بزرگ عمرانی مذهبی نداشته است.

بی‌بی‌سی: دفاتر شرکت‌های نفتی بین‌المللی در عراق هدف موشک‌پرانی قرار گرفته است.

صبح روز چهارشنبه، ٢٩ خرداد (١٩ ژوئن)، پلیس عراق گزارش کرد که یک موشک در محوطه مجتمع اداری-مسکونی برجسیا در بصره که دفاتر شماری از شرکت‌های نفتی بین‌المللی در آن قرار دارد منفجر شد و به خساراتی به بار آورد. در اثر انفجار موشک، دو کارگر عراقی هم زخمی شده‌اند.

این ساختمان در غرب بصره واقع شده و دفاتر محلی شماری از شرکت‌های نفتی بزرگ از جمله اکسون موبیل، شل و انی ایتالیا در آن واقع شده است.

بعضی از کارکنان محلی گفته‌اند که صدای سه انفجار را شنیدند اما پلیس تا کنون اصابت یک موشک را تایید کرده است.

منابع پلیس موشک پرتاب شده را از نوع کاتیوشا، که نوعی موشک برد کوتاه است گزارش کرده و گفته‌اند که موشک در فاصله حدود یکصد متری بخشی از این مجتمع منفجر شد که دفتر اصلی و ساختمان‌های مسکونی کارکنان شرکت آمریکایی اکسون موبیل در آن واقع است.

سفارت آمریکا در بغداد – چندی پیش یک خمپاره به نزدیکی ساختمان سفارت اصابت کرد

مجتمع برجسیا در نزدیکی حوزه نفتی زبیر واقع شده که شرکت ایتالیایی انی استخراج نفت از آن را در دست دارد.

به گفته یک منبع امنیتی، شرکت اکسون در نظر دارد فورا حدود بیست کارمند غیر بومی خود را از بصره خارج کند.

ماه گذشته، در پی هشدار دولت ایالات متحده در مورد تهدیدهای امنیتی از سوی ایران و گروه‌های شبه‌نظامی عراقی وابسته به آن و تصمیم به خارج کردن کارکنان غیر ضروری سفارت آمریکا در عراق، شرکت اکسون نیز کارمندان غیربومی خود را از عراق تخلیه کرد.

این شرکت بعدا کارکنان خود را برای ادامه عملیات به عراق باز گرداند.
ایالات متحده حکومت جمهوری اسلامی ایران را مسئول حمله به نفتکش‌ها دانسته اما مقامات جمهوری اسلامی این اتهام را رد کرده‌اند

دولت عراق به منظور افزایش تولید نفت خود به طور گسترده به همکاری با شرکت‌های خارجی از جمله شرکت اکسون موبیل آمریکا روی آورده است. از نظر سطح تولید در اوپک، عراق در حال حاضر پس از عربستان سعودی در رده دوم قرار دارد و دولت این کشور برای جبران هرگونه کمبود در بازار جهانی نفت ابراز آمادگی کرده است.

پیش از این نیز گزارش‌هایی از پرتاب موشک به نقاطی در نزدیکی سفارت آمریکا در بغداد منتشر شده بود که ایالات متحده شبه‌نظامیان وابسته به حکومت جمهوری اسلامی ایران را مسئول آنها معرفی کرده است.

موشک‌پرانی به سوی دفاتر شرکت‌های نفتی در بصره در حالی گزارش می‌شود که در هفته‌های اخیر، انتقال نفت از منطقه خلیج فارس و دریای عمان دستخوش ناامنی بوده است.

ماه گذشته، درچهار نفتکش متعلق به نروژ، امارات متحده عربی و عربستان سعودی در آب‌های امارات انفجارهایی روی داد و هفته گذشته نیز به دو نفتکش در دریایی عمان حمله شد. همچنین، ماه گذشته شبه‌نظامیان حوثی، که از حمایت جمهوری اسلامی ایران برخوردارند، خطوط لوله انتقال نفت عربستان را با پهپاد حامل مواد منفجره هدف قرار دادند.

مقامات آمریکایی حکومت ایران را مسئول این حملات معرفی کرده‌اند.

پیشتر، برخی از مقامات جمهوری اسلامی هشدار داده بودند که در صورت توقف صادرات نفت ایران، صدور نفت از منطقه خلیج فارس مختل خواهد شد اما اتهام دست داشتن در حملات اخیر به نفتکش‌ها را رد کرده و این وقایع را “مشکوک” خوانده‌اند.

دویچه‌وله: حمله به دو نفتکش در دریای عمان باردیگر آتش مناقشه میان ایران و آمریکا را تندتر کرد. قیمت نفت در بازارها افزایش یافت و انگشت اتهام‌ آمریکا به عنوان عامل این حملات به سوی ایران نشانه رفته است. نظر چند تحلیل‌گر دراین باره.

آبی که دونالد ترامپ دو هفته پیش در سفرش به ژاپن به آتش تنش میان ایران و آمریکا ریخت چندان نپایید. برآورده نشدن انتظاری که از ماموریت شینزو آبه در سفر به تهران ایجاد شده و هم‌زمان حمله به دو نفتکش دیگر در نزدیکی‌های تنگه هرمز، آتش تنش میان دو کشور را دوباره شعله‌ور کرد.

در مورد حادثه روز پنجشنبه ۲۳ خرداد (۱۳ ژوئن) در دریای عمان، بسیار سریع‌تر و روشن‌تر از انفجارهای فجیره، انگشت اتهام به سوی ایران نشانه رفت. مقام‌های ارشد دولت ترامپ همان‌روز پنجشنبه ایران را عامل حمله به نفتکش‌ها معرفی کردند و صبح روز جمعه نیز سنتکام با انتشار ویدیویی ایران ادعا کرد که از عملیات قایق تندروی سپاه پاسداران ایران علیه نفتکش “کوکوکا” فیلم‌برداری کرده است.

چرا این‌بار به این سرعت ایران در مظان اتهام قرار گرفت؟ تا چه حد این اتهام‌ها پشتوانه دارند؟ جمهوری اسلامی چه انگیزه و منافعی در حمله احتمالی به نفتکش‌ها و ناامن‌کردن تجارت نفت در جهان دارد؟

سارا بازوبندی، حسین آرین، رضا تقی زاده، کامران متین و فرزانه روستایی به سوالات دویچه‌وله فارسی در باره تحولات مخاطره‌آمیز تازه در دریای عمان و تنگه هرمز پاسخ داده‌اند:

سارا بازوبندی، مدیرعامل شرکت ریسک‌سنجی خاورمیانه در هامبورگ

سارا بازوبندی، مدیرعامل شرکت ریسک‌سنجی خاورمیانه در هامبورگ:
این وضعیت به‌شدت به‌نفع ایران است

به دو علت انگشت اتهام به سوی ایران نشانه گرفته شده است: اول اینکه این وضعیت به‌شدت به‌نفع ایران است. به دلیل اینکه قبل از خودداری آمریکا از تمدید معافیت‌ها برای خرید نفت ایران، ایران تهدید کرده بود که اگر نتواند نفت بفروشد، قیمت نفت در بازار جهانی افزایش خواهد یافت و این به سود هیچ‌کس نخواهد بود و اقتصاد جهانی را به سمت رکود می برد.

با قول‌هایی که عربستان، امارات و عراق به آمریکا دادند و با همکاری این سه کشور برای افزایش صادرات نفت و نیز افزایش تولید نفت در خود آمریکا، این اتفاق نیفتاد. یعنی نفت ایران خیلی راحت از بازار حذف شد، بدون آنکه قیمت نفت افزایش چشمگیری پیدا کند. در این شرایط برای اینکه بازار نفت بحرانی شود، به نظر می‌رسد که چنین اتفاقی می‌توانسته موثر باشد. حتی اگر ایران پشت سر این حملات نبوده باشد، اما به هر حال سود نهایی را این کشور خواهد برد.

علت دوم هم این است که مقامات مختلف سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی در ماه‌های اخیر بارها آشکارا گفته‌اند که اگر ما نتوانیم نفت بفروشیم، نمی‌گذاریم کشور دیگری هم نفت بفروشد. به همین دلیل، اغلب ناظران بر این باورند که احتمالا ایران در این حملات دست داشته است.

اکنون فارغ از اینکه چه کسی مسئول این حملات بوده است، سوال این است که چرا حملات روز پنجشنبه باعث افزایش قیمت نفت شد و احتمالا این افزایش قیمت ادامه نیز خواهد یافت؟ علت این امر، امنیت توزیع انرژی در جهان است. یعنی فقط مساله این نیست که منابع در داخل زمین وجود داشته باشند یا این منابع استخراج شوند، مساله مهم این است که این منابع در امنیت و زمان مقتضی به دست مصرف‌کننده برسد.

در واقع، وجود منابع، استخراج و توزیع سه عامل اصلی تعیین قیمت انرژی هستند. الان عامل سوم، یعنی توزیع به خطر افتاده است. یعنی درست است که منابع وجود دارد و استخراج هم صورت می‌گیرد، اما در این شرایط، شرکت‌های حمل و نقل دیگر حاضر نیستند که این منابع انرژی را در منطقه خلیج فارس حمل کنند یا شرکت‌های بیمه، تعرفه‌های بیمه خود را به‌شدت افزایش می‌دهند.

تا زمانی هم که این تنش ادامه داشته باشد، افزایش قیمت هم به مرور ادامه پیدا خواهد کرد، اگرچه نه به‌صورت جهشی. چشم‌انداز آینده نزدیک چندان روشن نیست و به همین دلیل، پیش‌بینی می‌شود که افزایش تنش‌ها به افزایش قیمت نفت منجر شود.

حسین آرین، افسر سابق نیروی دریایی و تحلیلگر امور نظامی

حسین آرین، افسر سابق نیروی دریایی و تحلیلگر امور نظامی:
این حادثه ممکن است چین و روسیه را با آمریکا همسو کند

اتهام مایک پمپئو به ایران مبنی بر دست داشتن در حمله به نفتکش‌ها در دریای عمان، بر اساس ارزیابی دولت آمریکا است و تاکنون سازمانهای اطلاعاتی این کشور مطلبی را در این باره عنوان نکرده‌اند. برای اعتبار دادن به این ادعا و ادعای گذشته در مورد حمله به نفتکش‌ها در لنگر گاه فجیره، لازم است آمریکا تا جائی که امکان دارد، ارزیابی سازمان‌های اطلاعاتی‌اش را آشکار کند. ارائه دلایل و شواهد متقن درباره دست داشتن ایران در این حملات، در کنار ارزیابی تیم‌های بین‌المللی، می‌تواند بررسی این مسئله را در شورای امنیت تسهیل ‌کند و چه بسا که چین و روسیه را نیز در این مورد ویژه با آمریکا همسو کند. چین به نفت و منابع انرژی خلیج فارس نیاز حیاتی دارد.

آنچه که مسلم است حمله اخیر به نفتکش‌های در حال تردد و حمله به کشتی‌ها لنگرگاه فجیره، یک کار حرفه‌ای و حساب شده از منظر نظامی است و دست داشتن یک “عامل دولتی” در این کار دور از انتظار نیست. اینکه جمهوری اسلامی به این کار دست زده باشد، هنوز معلوم نیست. یکی از سناریوها این می‌تواند باشد که در مقابل “فشار حداکثری” آمریکا و مقاومت حداکثری آیت‌الله خامنه‌ای، سپاه که از نتیجه رویائی نظامی کلاسیک با آمریکا آگاهی دارد، تصمیم گرفته است که پیش‌دستانه از برخی از ابزار های جنگ نامتقارن‌اش مانند مین استفاده کند و با نشان دادن آسیب‌پذیری خطوط مواصلات دریائی، حتی خارج از آب‌های خلیج فارس، پیامی روشن به آمریکا و کشور های عرب منطقه خلیج فارس مخابره کند.

سناریوی دیگر این است که عامل یا عوامل دولتی دیگر با این عملیات حساب شده و تقارن آن با سفر شینزو آبه و سخنان اخیر ترامپ مبنی بر تمایل به گفت‌وگو با جمهوری اسلامی و عدم تمایل‌اش به تغییر رژیم، می‌خواهند جمهوری اسلامی را مسبب حملات معرفی کنند و بدین وسیله رویاروئی نظامی ایران و آمریکا را رقم زنند.

در هرصورت بالا رفتن تنش فعلی، چه ایران مسبب این حملات باشد و چه نباشد، می‌تواند به محاسبات غلط منجر شود و خواسته یا نخواسته به جنگ منتهی گردد که برای ایران و منطقه فاجعه بار خواهد بود.

رضا تقی‌زاده، تحلیل‌گر سیاسی

رضا تقی‌زاده، تحلیل‌گر سیاسی:
تندروها در سیاست‌گذاری‌های جمهوری اسلامی دست بالا گرفته‌اند

تجدید جنگ نفتکشها یک ماه پس از رویدادهای ماه مه گذشته در آب‌های منطقه که طی آن چهار نفتکش دیگر مورد حمله قرار گرفتند، حاکی از دست بالا یافتن تندرو ها در سیاست‌گذاریهای جمهوری اسلامی و اتخاذ تصمیم به «جنگ گرم» در پاسخ به «جنگ نرم» و تحریمهای آمریکا است.

بر پایه این محاسبه که «آمریکا قادر و مایل به جنگ علیه ایران نیست» رهبر جمهوری اسلامی پس از دور زدن دولت، سیاست توسل به قدرت آتش را به‌منظور افزایش هزینههای متحدان واشنگتن در پیش گرفته که از این راه بتواند طی مذاکرات محتمل بعدی به امتیازهای بیشتری برسد، حال آنکه هزینه ابتدایی وارد ساختن ایران به جنگ نرم، از دست دادن حمایت افکار عمومی جهان، و بعد از آن، هموار ساختن راه تلافی جویی متقابل و آسیب دیدن زیر ساخت‌های اقتصادی و تجهیزات نظامی کشور است؛ استقبال از زیانی سنگین در مقایسه با سود به‌دست نیامده با تکیه بر محاسبات غلط!

کامران متین، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه ساکس

کامران متین، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه ساکس:
آمریکا می‌خواهد ثابت کند ایران سرمنشاء تنش‌ها در منطقه است

«به نظر من در مقطع فعلی تلاش اصلی ایالات متحده آمریکا متمرکز است بر اینکه جامعه جهانی و به خصوص همپیمانان اروپایی‌ خود را قانع کند که ایران سرمنشاء تنش‌ها در منطقه است. آمریکا می‌کوشد تا جایی که می‌تواند این تصور را که خروج آمریکا از برجام ‌زمینه‌ساز تنش و درگیری است، منتفی کند.

آمریکا تا این اواخر در سیاست فشار حداکثری بر ایران تنها بود و هم‌پیمانان سنتی غربی این کشور چندان پیرو این خط نبودند. هرچند تناوب حملات به نفتکش‌ها بیشتر شود و شواهدی که آمریکا بتواند ارائه کند که ایران در آنها دست داشته، طبیعتأ موضع کشورهای غربی هم به آمریکا نزدیک‌ می‌شود و این دست آمریکا را در سیاست‌های بعدی در رابطه با ایران، مثلأ تحریم‌ها یا حتی درگیری نظامی بازتر می‌کند.

به نظر من محاسبات ایران به خصوص رهبر جمهوری اسلامی این است که در مقطع فعلی آمریکا تمایل به جنگ را ندارد و آنها می‌خواهند یک سال و اندی باقی‌مانده از دوره ترامپ را از سر بگذرانند بدون اینکه نرمشی نشان دهند. رهبران جمهوری اسلامی امید به این بسته‌اند که ترامپ دوباره انتخاب نشود و دولت بعدی که از حزب دمکرات خواهد بود، انعطاف بیشتری نشان خواهد داد. در این چنین حالتی، آنها هم ایستادگی و چهره ضدآمریکایی خود را برای پایه اجتماعی خود حفظ خواهند کرد و به منطقه نشان می‌دهند که آمریکا هم‌‌پیمان قابل اطمینانی نیست و آنها بهتر است که به نوعی با ایران کنار بیایند.

Farzaneh Roostaee (Farzaneh Roostaee)

فرزانه روستایی، روزنامه‌نگار

تردید آمریکا، موضع تندروها را تقویت کرده است

به نظرمی‌رسد آمریکا از موضع خود عقب‌‌نشینی کرده است. وزیر امور خارجه آمریکا چندی پیش گفته بود هرحمله‌ای در منطقه رخ دهد از نظر ما کار ایران است و پاسخ قاطع ما را در پی خواهد داشت، اما در چند هفته اخیر هفت حمله صورت گرفته و آمریکا هیچ اقدامی انجام نداده است.

به نظر می‌رسد آمریکا در پاسخ به ایران دچار تردید است و این تردید موضع تندروها در ایران را تقویت کرده است و باعث شده آنها با این تصور که آمریکا خواهان جنگ نیست تهدیدهای خود مبنی بر عدم امنیت مسیر عبور نفت را عملی کنند.

بی‌بی‌سی: سنتکام ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا ویدیویی را منتشر کرده است و می‌گوید این ویدیو یک قایق گشتی ایرانی را نشان می‌دهد که تلاش می‌کند مینی عمل نکرده را از بدنه نفتکش‌ کوکوئا جدا کند. این نفت‌کش پیشتر‌در دریای عمان ابتدا منفجر و بعد دچار آتش سوزی شد. آمریکا ایران را عامل این انفجار خوانده و ایران اتهامات را رد کرده است.

سنتکام می گوید این قایق سپاه پاسداران در حال جدا کردن مین عمل نکرده از یکی از نفتکش هاست pic.twitter.com/wiD16CnK0a

— BBCKambiz (@BBCFattahi) June 14, 2019

پیشتر رسانه‌های آمریکایی از قول مقام‌های این کشور گزارش داده‌ بودند فیلمی از یک قایق تندروی ایرانی وجود دارد که در حال حرکت در کنار نفت‌کش منفجر شده کوکوئا و جدا کردن یکی از مین‌های منفجر نشده از بدنه آن است.

به گفته مقام‌های آمریکایی که نامشان در این رسانه‌ها عنوان نشده بعد از انفجار یک مین بر بدنه نفت‌کش کوکوئا، خدمه کشتی هنگام بازرسی کشتی یک مین هشت اینچی منفجر نشده را بر بدنه شناسایی کرده‌اند. خدمه کشتی بین بریج و هواپیمای شناسایی آمریکایی نیز وجود این مین را تایید کرده‌اند. براساس این گزارش‌ها کمی بعد همین هواپیمای شناسایی متوجه می‌شود خدمه چند قایق کوچک ایرانی تلاش می‌کنند این مین منفجر نشده را از بدنه کشتی جدا کنند تا به ادعای آنها مدرکی برای ارتباط مستقیم ایران به این حملات وجود نداشته باشد.

به گفته مقام‌های آمریکایی هواپیمای شناسایی نیروی دریایی آمریکا فیلم کاملی از تحرکات این قایق ایرانی ضبط کرده است.

رسانه‌های آمریکایی گفته‌اند این تصاویر در اختیار آنها قرار داده نشده است.

شبکه خبری سی‌ان‌ان به نقل از یک مقام دیگر آمریکایی گفته است چندین قایق کوچک ایرانی حتی بعد از حضور کشتی برینبیج آمریکا در صحنه انفجار به تردد در نزدیکی این محل مشغولند تا جایی که ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا هشدار داد هیچ دخالتی را در حوزه ماموریت و فرماندهی این کشتی تحمل نخواهد کرد.
حق نشر عکس CENTCOM
Image caption خدمه کشتی جنگی بینبریج آمریکا برای کمک به نفت‌کش کوکوئا آمدند.

روز پنجشنبه دو نفتکش در نزدیکی آب‌های ایران در دریای عمان هدف حمله قرار گرفتند. منابع ژاپنی گفتند این کشتی‌ها حامل “محموله‌های مرتبط با ژاپن” بوده‌اند. سخنگویان دولتی ایران این حادثه را “مشکوک” توصیف کردند و آمریکا ایران را عامل این حملات خواند.

براساس این گزارش‌ها، کشتی‌ها پس از وقوع انفجار، آتش گرفتند.

این دومین بار ظرفش یک ماه گذشته است که نفت‌کش‌ها در این منطقه با مشکلاتی روبه‌رو می‌شوند. در جریان آتش‌سوزی‌های روز ۱۲ می که در نزدیکی بندر فجیره (متعلق به امارات) رخ دادند نیز آمریکا، ایران را مسئول “خرابکاری” نامید. ایران آن اتهام را نیز رد کرده بود.

حملات روز پنج‌شنبه، واکنش‌های گسترده بین‌المللی نیز به دنبال داشت و از جمله آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل آن را محکوم کرد. آقای گوترش گفت که منطقه تاب یک درگیری بزرگ را ندارد.

در پی اتفاقات روز پنج‌شنبه در خلیج فارس و دریای عمان، قیمت نفت دو و دو دهم درصد در بازارهای جهانی افزایش یافت.

دویچه‌وله: طبق یک گزارش، تشکیلات حزب‌الله در حومه لندن مقدار زیادی مواد منفجره انبار کرده است. بنا به گزارش، این مواد برای تولید بمب در نظر گرفته شده بود، اما با دخالت مأموران امنیتی بریتانیا از آن جلوگیری شد.

روزنامه انگلیسی دیلی تلگراف در گزارشی فاش کرده است که مأموران بریتانیا در پاییز ۲۰۱۵ بیش از سه تن نیترات آمونیوم را در شمال غربی لندن کشف و ضبط کرده‌اند.

به گفته روزنامه یادشده انبار مزبور به گروه حزب‌الله لبنان تعلق داشته و مواد شیمیایی برای ساختن بمب گردآوری شده است.

گفته می‌شود که این حجم از مواد منفجره می‌توانسته قدرت تخریبی بسیار بالایی داشته باشد و روزنامه مدعی است که این مواد “آشکارا برای حملات تروریستی” بوده است، اما شواهدی مبنی بر طراحی حملات مسلحانه در بریتانیا به دست نیامده است.

در رابطه با انبار یادشده مأموران چهار خانه را در شمال غربی لندن بازرسی و یک نفر را دستگیر کرده‌اند، که قبلا بدون هیچ کیفرخواستی آزاد شده است.

به گفته روزنامه، یک دولت خارجی درباره انبار مربوطه به مأموران بریتانیایی اطلاع داده بود.

مأموران MI6 تأیید کرده‌اند که دوایر امنیتی بریتانیا با ارگان‌های اطلاعاتی سایر کشورها برای ردیابی فعالیت‌های ایران و عوامل آن در بریتانیا همکاری دارند.

حزب‌الله لبنان عموما به عنوان سازمانی شناخته می‌شود که در سال ۱۹۸۰ با حمایت مادی و معنوی جمهوری اسلامی شکل گرفت.

در بریتانیا حزب‌الله گروهی تروریستی شناخته می‌شود و همکاری با آن می‌تواند تا ده سال زندان کیفر داشته باشد.

رادیوفردا: بیلبورد نصب‌شده در یکی از خیابان‌های غزه که بر روی آن به دو زبان فارسی و عربی نوشته شده است: «تشکر و قدردانی به ایران»
در حالی که رسانه‌های ایران و همچنین شمار زیادی از تحلیلگران به معیشت سخت ایرانیان در سال‌های اخیر اشاره می‌کنند و علاوه بر تحریم‌های آمریکا، هزینه سنگین اقدامات منطقه‌ای جمهوری اسلامی را از جمله عوامل چالش‌های اقتصادی اخیر می‌دانند، به نظر می‌رسد تغییری در رویکرد مقام‌های جمهوری اسلامی درباره این هزینه‌ها روی نداده است.

در یکی از تازه‌ترین موارد، خبرگزاری چینی شین‌هُوا چندی پیش بر اساس اخبار دفتر خود در غزه گزارش داد که جمهوری اسلامی ایران در مراسمی که پیش از «روز قدس» در غزه برگزار شد، مبلغ ۶۵۱ هزار دلار بین خانواده‌های فلسطینی غزه توزیع کرده است.

مراسم یادشده هر سال در آخرین شب جمعه ماه رمضان برگزار می‌شود و از دیرباز به نام «شب جمعه یتیم» معروف بوده است.

در مراسمی که امسال در غزه برگزار شد علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز به صورت ویدئویی صحبت کرد و از جمله بشدت به «معامله قرن» تاخت.

شمخانی در سخنانش خطاب به خانواده‌های فعالان حماس و جهاد اسلامی غزه به مبلغ ۶۵۱ هزار دلار اشاره‌ای نکرد اما گفت: «جمهوری اسلامی ایران به رغم همه فشارهای سیاسی و اقتصادی که متحمل می‌شود از مقاومت مردم فلسطین دفاع می‌کند و چنین دفاعی را وظیفه شرعی خود می‌داند».