اخبار

دویچه‌وله: سران سه قوه ایران در جلسه‌ای مشترک نسبت به “توطئه جدید آمریکا” هشدار دادند. به گفته رئیس مجلس، قصد ترامپ “ایجاد اضطراب” در اقتصاد و سرمایه‌گذاری ایران است. روحانی از آمادگی ایران در برابر “سناریوهای مختلف” خبر داده است.

از راست: صادق آملی لاریجانی، حسن روحانی و علی لاریجانی، رؤسای قوای قضائیه، مجریه و مقننه ایران (عکس از آرشیو)

حسن روحانی، علی لاریجانی و صادق آملی لاریجانی، سران سه قوه مجریه، مقننه و قضائیه ایران، روز دوشنبه (۸ آبان/ ۳۰ اکتبر) در جلسه‌ای مشترک درباره مهم‌ترین مسایل ملی و منطقه‌ای گفت‌وگو و تبادل نظر کردند.

حسن روحانی پس از این جلسه در جمع خبرنگاران از جمله گفت: «در مورد برجام، آمریکایی‌ها دنبال توطئه هستند، توطئه اصلی آنها هم این است که مردم ما را نسبت به آینده اقتصاد و پیشرفت کشور دچار تردید کنند».

رئیس جمهوری ایران با اشاره به بحث سران قوا در این جلسه درباره “سناریوهای مختلف” احتمالی، اعلام کرد که “هماهنگی‌های لازم برای تصمیمات آینده” وجود دارد.

“تصمیمات خوب” برای جذب سرمایه‌گذاری

به گفته روحانی، بحث درباره “رفع برخی معضلات اقتصاد به گونه‌ای که مردم کاملا احساس امنیت بکنند” یکی دیگر از محورهای گفت‌وگوی سران قوا بوده است.

حسن روحانی در ادامه گفت: «برای جذب بهتر سرمایه‌گذاری بویژه از سوی کارآفرینان ایرانی خارج از کشور تصمیمات خوبی اتخاذ کردیم به گونه‌ای که همه سرمایه‌گذاران و کارآفرینان بتوانند در چارچوب قانون و مقررات کشور، از فضای اقتصادی کشور بهره‌برداری بکنند».

روحانی همچنین از مسایل مختلفی از جمله “معضل تروریسم” در منطقه، “تلاش استکبار جهانی برای تغییر در مرزهای جغرافیایی” منطقه و جست‌وجوی “راه حل” برای اختلافات منطقه‌ای، به عنوان دیگر محورهای گفت‌وگو در نشست سران قوای ایران خبر داد.

به گفته روحانی، سران قوا همچنین درباره جلسه‌های مشترک آتی‌شان “در فاصله زمانی کوتاه‌تر و به‌طور منظم‌تر” تصمیم گرفته‌اند.

کمپانی فرانسوی توتال موفق به امضای بزرگترین قرارداد نفت و گاز پس از توافق هسته‌ای شد. مقدمات این قرارداد در نوامبر ۲۰۱۶ فراهم شد و در ماه ژوئیه ۲۰۱۷ توسط مسئولان این کمپانی، شرکت ملی نفت چین و شرکت پتروپارس امضا شد. موضوع قرارداد: بهره‌برداری از بزرگترین حوزه گاز طبیعی جهان در پارس جنوبی.

“قصد تأثیر بر مسایل اقتصادی ایران”
علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در حاشیه جلسه مشترک سران قوای ایران، از “اتخاذ تصمیمات جدید” پیرامون مسایل هسته‌ای خبر داد و از جمله گفت: «دشمن بیشتر به دنبال ایجاد اضطراب است و در رسانه‌ها بارها گفته می‌شود که آمریکایی‌ها ما را تحریم کرده‌اند، اما ذات اظهارات آنها را که می‌بینید بیش از اینکه در مقام عمل جدی باشد، پروپاگاندا است».
در همین زمینه:

رئیس مجلس ایران افزود: «قبول داریم که گاهی نقض برجام صورت می گیرد، اما باید هدف آنها را بشناسیم که قصد دارند روی مسائل اقتصادی ایران تأثیر بگذارند، لذا در این جلسه تصمیماتی در زمینه مسائل هسته‌ای گرفته‌ایم که بخش‌های اجرایی چه اقداماتی کنند».

لاریجانی همچنین از رسانه‌ها خواست «توجه داشته باشند حریف به دنبال ایجاد اضطراب در مسائل اقتصادی و سرمایه‌گذاری در کشور است که باید آن را شناخت؛ حتی اگر دیده باشید رئیس جمهور فعلی آمریکا از هر فرصتی استفاده کرده تا نقش مخرب روانی ایجاد کند که در آن بستر نباید حرکت کرد».

سران قوای ایران در اظهارات خود اشاره‌ای به تصمیم جمهوری اسلامی برای ماندن در برجام و یا خروج از آن، در صورت خروج ایالات متحده از توافق هسته‌ای، نکرده‌اند. به نظر می‌رسد که آنها بیشتر نگران عواقب اقتصادی اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا در روند سرمایه‌گذاری‌ها در ایران و نیز پیامدهای روانی تحریم‌هایی هستند که از سوی ایالات متحده برنامه موشک‌های بالستیک ایران و سپاه پاسداران را هدف قرار می‌دهد.

دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، روز ۱۴ اکتبر (۲۲ مهر) راهبرد جدید آمریکا در قبال ایران را اعلام کرد و ضمن تأیید نکردن پایبندی ایران به توافق هسته‌ای، راه را برای افزودن سپاه پاسداران به فهرست تحریم‌های ایالات متحده گشود. سپس وزارت خزانه‌داری آمریکا سپاه را به فهرست تحریم‌های خود افزود. ترامپ ایران را به دلیل “حمایت از تروریسم”، “بی‌ثبات کردن منطقه” و توسعه برنامه موشک‌های بالستیک خود، ناقض “روح برجام” می‌داند.

روز پنجشنبه گذشته نیز مجلس نمایندگان آمریکا تحریم‌های جدیدی را علیه برنامه موشکی ایران تصویب کرد. این طرح شرکت‌ها و اشخاصی را که به برنامه موشک‌های بالستیک ایران کمک کنند، هدف تحریم‌های خود قرار می‌دهد.

رادیوفردا: همزمان با آنکه یک روزنامه چاپ ترکیه خبر داد «شش بانک» این کشور به اتهام نقض تحریم‌های آمریکا علیه ایران، «ممکن است میلیاردها دلار جریمه شوند»، سازمان نظارت بر بانک‌های ترکیه خواستار عدم توجه به شایعات در مورد نهادهای بانکی شد.

بر پایه گزارش خبرگزاری رویترز، خبرتُرک در گزارش خود به نقل از یک مقام مسئول در امور بانکی ترکیه نوشته بود که شش بانک این کشور به طور بالقوه مواجه با جریمه شده‌اند.

در این گزارش، به نام بانک‌های مشمول این جریمه مالی اشاره نشده اما نوشته شده که یکی از این بانک‌ها ممکن ایتبه میزان پنج میلیارد دلار جریمه شده، و پنج بانک دیگر مشمول جریمه‌های کمتری شده‌اند.

رویترز در گزارش خود یادآور شده که نتوانسته است صحت این گزارش را مستقلاً تأیید کند.

این خبرگزاری پیشتر به نقل از دو مقام اقتصادی ترکیه نوشته بود که این کشور در مورد این «جریمه‌ها» هیچ اعلانی از سوی مقام‌های آمریکایی دریافت نکرده است.

این مقام‌ها همچنین یادآور شده بودند که بازرسان آمریکایی به طور معمول چنین مواردی را به هیئت بررسی جرایم مالی در وزارت امور مالی این کشور اطلاع می‌دهند، و پیش‌بینی کرده بودند که مقام‌های مسئول به زودی بیانیه‌ای در ارتباط با این موضوع صادر کنند.

اما ساعتی پس از انتشار این گزارش، رویترز در گزارشی از آنکارا نوشت که سازمان تنظیم و نظارت بر بانک‌های ترکیه، با انتشار بیانیه‌ای خواستار عدم توجه به شایعات در مورد نهادهای بانکی این کشور شد.

در این بیانیه آمده است که «گزارش‌ها در مورد بانک‌ها ما، به کلی شایعاتی هستند که بر پایه سند و مدرک نیستند، و نباید مورد توجه قرار گیرند».

مقام‌های آمریکایی در سال‌های اخیر شماری از بانک‌های بین‌المللی را به دلیل نقض تحریم‌های مرتبط با ایران و دیگر کشورها میلیاردها دلار جریمه کرده‌اند.

ماه گذشته هم دادستان‌های آمریکا وزیر پیشین اقتصاد ترکیه و نیز رئیس پیشین یکی از بانک‌های دولتی این کشور را به دست داشتن در نقض تحریم‌های ایران از طریق انتقال صدها میلیون دلار در سیستم مالی آمریکا به نیابت از تهران، متهم کردند.

ظفر چاغلایان، که بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳، در زمان نخست‌وزیری رجب طیب اردوغان وزیر اقتصاد ترکیه بود، متهم به دریافت ده‌ها میلیون دلار رشوه به‌صورت نقدی و در قالب جواهرات، برای همکاری و کمک به دور زدن تحریم‌ها و پنهان کردن انتقالات مالی دولت ایران از طریق سیستم مالی ایالات متحده، شده‌است.

علاوه بر آقای چاغلایان، نام سلیمان اصلان رئیس کل پیشین بانک دولتی «هالک‌بانک»، و لونت بالکان معاون او و مهمت هاکان آتیلا مدیر اجرایی این بانک نیز در میان کسانی هستند که اتهام‌هایی علیه آن‌ها مطرح شده‌است. این افراد و مقام‌های پیشین متهم به کمک به رضا ضراب، در جریان سوءاستفاده و دور زدن تحریم‌ها برای نقل و انتقالات مالی دولت ایران هستند.

دادستان‌های این پرونده گفته‌اند که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ متهمان از این بانک هالک به عنوان پوششی برای تأمین غیرقانونی ارز و طلا برای ایران استفاده کرده‌اند.

به گفته دادستان‌ها، در این زمینه و برای دور زدن تحریم‌های آمریکا متهمان برای فریب بانک‌های آمریکایی از شرکت‌های پوششی و صورت حساب‌های جعلی استفاده کرده‌اند که نشان می‌دهد آنها سرگرم فروش اقلام غذایی هستند. اقلامی که مشمول تحریم‌ها نمی‌شدند.

این اتهام‌ها از سوی بانک هالک ترکیه رد شده و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، نیز آن را برساخته انگیزه‌های سیاسی و حمله‌ای به جمهوری ترکیه توصیف کرده است.

در مورد پرونده رضا ضراب هم آقای اردوغان اظهار نظر کرده که «انگیزه‌هایی پنهان» پشت این است و خود آقای ضراب در این پرونده ادعای بی‌گناهی کرده است.

کیهان لندن: آمریکا برای تضعیف و انزوای سپاه، از جذب متحدان آن در منطقه شروع کرده است.
– اصلاح‌طلبان در دفاع از سپاه مواضعی داغ‌تر از اصولگرایان گرفتند.
– سرنوشت همه‌ی جناح‌های نظام به سپاه پاسداران گره خورده است.

دونالد ترامپ در سخنرانی ۱۳ اکتبر خود، سیاست‌های جدید آمریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران را اعلام کرد. رئیس جمهور آمریکا، با توجه به مخالفت شرکای اروپایی‌ و بخشی از دولت خود، برجام را «پاره» نکرد، بلکه این وظیفه را به کنگره محول کرد که ۶۰ روز برای تصمیم‌گیری فرصت دارد. در حقیقت تنها تصمیم اجرایی کاخ سفید تشدید تحریم‌ها علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.
ترامپ، ۱۳ اکتبر ۲۰۱۷ سخنرانی درباره ایران

اگر بلافاصله پس از سخنرانی دونالد ترامپ، وزارت خزانه‌داری آمریکا بخشنامه اجرایی این تحریم‌ها را رونمایی کرد، ولی نمی‌توان نادیده گرفت که سپاه پاسداران نه به عنوان کلیت مانند این‌بار، بلکه برخی از عناصر و شرکت‌های وابسته‌اش از مدت‌ها پیش هدف تحریم‌های آمریکایی قرار داشتند. این تحریم‌ها، که امروز در مورد کلیت سپاه و نهاد‌های وابسته و یا همکار به اجرا گذاشته شده، در قانون «مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» گنجانده شده است.

کارکرد تحریم‌های جدید

در رابطه با کارکرد این تحریم‌ها باید به چند مساله توجه داشت. این تحریم‌ها در دو مورد زیاد موفق نخواهند بود. بخش عمده منابعی که سپاه برای توسعه برنامه‌های موشکی‌اش استفاده می‌کند، داخلی هستند. در بخش خارجی تا کنون عمدتا از فن‌اوری‌های وارداتی از کره شمالی و روسیه استفاده شده است. تشدید تحریم‌ها بر همکاری با کره شمالی هیچ‌گونه تاثیری نخواهد داشت و در مورد روسیه هم باید گفت که تاثیر آنها بسیار محدود خواهد بود. برنامه موشکی سپاه پاسداران از ابتدا با مشکل تحریم‌های بین‌المللی دست به گریبان بوده است و با این وجود توانسته به موفقیت‌هایی دست یابد، اگرچه نه در حدی که سپاه پاسداران ادعا می‌کند.

تحریم‌ها همچنین نخواهند توانست، به صورت جدی نفوذ جمهوری اسلامی ایران در کانون‌های بحران در منطقه را کاهش دهند. حضور سپاه و نیروهای قدس، به فرماندهی قاسم سلیمانی، از نیروهای بومی در این کشور‌ها استفاده می‌کنند و به استثنای سوریه، با نیروهای خود به صورت گسترده و ملموس حضور ندارند. در لبنان سیاست‌های سپاه و جمهوری اسلامی توسط حزب‌الله پیش برده می‌شود. در دیگر کشور‌ها، سپاه نیابتی عمل می‌کند. طالبان در افغانستان، حوثی‌ها در یمن، حشدالشعبی و سپاه بدر در عراق، گروه‌های افراطی شیعی در بحرین و مناطق جنوبی پادشاهی سعودی، شرکای سپاه در کانون‌های بحران هستند. این روابط سابقه‌ای طولانی دارند و در دوران تحریم‌های سخت قبل از توافق اتمی نیز وجود داشتند. مشکل است تحریم‌های جدید به ‌تنهایی بتوانند بر آنها تاثیر‌گذار باشند.

تمرکز آمریکا بر متحدان سپاه

آمریکا نیز به این مساله واقف است و در همین راستا تلاش‌هایی برای منزوی کردن حزب‌الله لبنان را آغاز کرده است. تعیین جایزه ۱۲ میلیون دلاری برای دو تن از رهبران این سازمان، اولین گام در این جهت است. البته پیشتر کشور‌های عربی نیز تحریم‌هایی را علیه حزب‌الله تصویب کرده بودند، که از جمله باعث مسدود شدن حساب‌های بانکی این سازمان در بانک‌های لبنان شد. تحویل دولت نوار غزه از سوی حماس، یکی دیگر از گروه‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران، به حکومت خودگردان فلسطین، که سابقه دشمنی با جمهوری اسلامی ایران را دارد، یکی دیگر از اقداماتی است که با فشار‌های آمریکا و با میانجیگری مصر انجام گرفت. هدف بعدی آمریکا، بنا بر آنچه برخی مقامات عراقی ادعا می‌کنند، تحت فشار قرار دادن دولت بغداد برای محدود ساختن فعالیت‌های حشدالشعبی، بازوی شبه‌نظامی نیروهای قدس در این کشور است.
محمدجواد ظریف وزیر خارجه جمهوری اسلامی و محمدعلی جعفری فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در نشست هماهنگی برگزاری چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در محل شورای نگهبان، ۹ اکتبر ۲۰۱۷

تحریم‌های جدید ولی می‌توانند اقتصاد بحران‌زده جمهوری اسلامی ایران، که بخش عمده آن توسط سپاه به صورت مستقیم و غیر مستقیم کنترل می‌شوند را دچار بحرانی شدید‌تر کنند. شرکت‌ها و بانک‌های خارجی در پیامد هرگونه رابطه تجاری، مالی و اقتصادی با هر کدام از نهاد‌های اقتصادی، مالی و تجاری جمهوری اسلامی که به هر شکلی با سپاه پاسداران در ارتباط باشند، از سوی آمریکا مورد تحریم، تنبیه و مجازات قرار خواهند گرفت. در همین رابطه، شرکت اتوموبیل‌سازی اسپانیایی سیات، که زیر مجموعه گروه آلمانی فولکس‌واگن است، اعلام کرد از سرمایه‌گذاری در جمهوری اسلامی صرف‌نظر کرده است. شرکت توتال نیز که چندی پیش قرارداد همکاری مهمی در زمینه استخراج گاز در حوزه پارس جنوبی با ایران امضا کرده، در انتظار تصمیم کنگره آمریکا برای ورود به مرحله اجرایی این طرح است.

تردید سرمایه‌گذاران خارجی

مایک پمپئو در سخنرانی‌اش در «مرکز دفاع از دمکراسی‌ها» به شک و تردید‌های نهاد‌های اقتصادی و مالی در همکاری با جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت «حضور گسترده سپاه در اقتصاد ایران، بدون شک شرکت‌هایی را که می‌خواهند با این کشور مبادلات اقتصادی داشته باشند دچار تردید می‌کند». یکی از مدیران بخش خصوصی در ایتالیا می‌گوید: «هر چقدر مبادلات اقتصادی با جمهوری اسلامی ایران سود‌آور باشد، در مقایسه با مبادلات ما با آمریکا و کشور‌های عربی خلیج فارس، رقم کوچکی است و بنابراین حاضر نیستیم ریسک تحریم و تنبیه از سوی آمریکا و کشور‌های عربی را برای معامله با ایران بپذیریم.»

واکنش کشور‌های اروپایی به سخنرانی اخیر دونالد ترامپ را باید از دو منظر بررسی کرد. در رابطه با توافق هسته‌ای یا برجام، اروپا کاملا از دیدگاه‌های جدید کاخ سفید فاصله گرفته است و حاضر به پشتیبانی از آن نیست. در رابطه با تحریم سپاه پاسداران، موضع اروپایی‌ها متفاوت است. در بیانیه اخیر رهبران کشور‌های عضو اتحادیه اروپا، ضمن تاکید بر پایبندی به برجام، به «نگرانی‌های اروپا در زمینه موشک‌های بالستیک و افزایش تنش در منطقه» اشاره می‌شود و پیشنهاد می‌شود «با این مسائل در خارج از چارچوب هسته‌ای برخورد شود». امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه حتی پیشنهاد کرد که در این رابطه بندهایی به برجام افزوده شود، که البته مورد توافق دیگر رهبران اروپایی، روسیه و چین قرار نگرفت.

واکنش‌ها در ایران

واکنش‌ها در جمهوری اسلامی ایران به سخنرانی دونالد ترامپ و تحریم گسترده سپاه بلافاصله و همه‌گیر بود. فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه‌ای اعلام کرد «به فضل الهی و به کوری چشم دشمنان به ویژه آمریکا و شبکه خبیث صیهونیسم بین‌الملل، نفوذ منطقه‌ای و اقتدار و توسعه توان موشکی جمهوری اسلامی که در شرایط تحریم کامل رقم خورده است را با شتاب بیشتر، بدون وقفه ارتقاء و تداوم خواهیم داد.»
بهنام محمدی kayhan.london©

علی اکبر ولایتی، مشاور علی خامنه‌ای در امور بین‌الملل، می‌گوید «اصلا اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها چه حقی دارند که در خصوص حضور یا عدم حضور ما در منطقه اظهار نظر کنند و بگویند چه کسی چه کاری انجام دهد». شخصیت‌های موسوم به اصلاح‌طلب در این رابطه مواضعی حتی داغ‌تر از اصول‌گرایان انتخاب کردند. محمد خاتمی، ساعاتی قبل از اینکه در خانه خود محصور شود، سپاه را «برآمده از متن انقلاب و از ارکان امنیت ملی» خواند و صحبت‌های دونالد ترامپ را «یاوه‌گویی و تهدید» دانست. محمد خاتمی افزود: «در ایران سپاه و ارتش، دولت و جریان‌های سیاسی و اجتماعی در کنار یکدیگر هستند.»

«سپاه عامل تقویت دمکراسی»

در این میان، حمیدرضا جلائی‌پور، از شخصیت های برجسته جناح موسوم به اصلاح‌طلب، سپاه را عامل تقویت دمکراسی در ایران می‌داند و معتقد است که بدون دولتی قوی که تنها با سپاهی قدرتمند امکان‌پذیر است، «دمکراسی افسانه‌ای بیش نخواهد بود». در شبکه‌های اجتماعی ولی صحبت‌های محمد‌جواد ظریف انعکاس گسترده‌تری یافتند. وزیر خارجه دولت حسن روحانی در توییتر خود بلافاصله پس از سخنرانی دونالد ترامپ نوشت: «امروز همه ایرانی‌ها (پسر، دختر، مرد و زن) سپاهی هستند. کنار کسانی که از ما و منطقه در برابر تهاجم تروریسم محافظت می‌کنند، مستحکم ایستاده‌ایم.»

«من سپاهی نیستم»

البته در پاسخ هشتگی که هواداران نظام با عنوان «من سپاهی هستم» راه انداختند، کارزار وسیع‌تری با هشتگ «من سپاهی نیستم» راه افتاد. بسیاری از «چرخش» در مواضع وزیر خارجه جمهوری اسلامی تعجب کردند. بدون شک چهره‌ای که محمد‌جواد ظریف در روز‌های اخیر از خود نشان داده، با تصویر وی در دوران گفتگو‌ها برای دستیابی به توافق هسته‌ای، متفاوت است. نگاهی به نظرات ظریف در ۵ سال گذشته در مورد سپاه می‌تواند این سوء‌تفاهم را، که وزیر خارجه تغییر موضع داده است، برطرف سازد. محمد‌جواد ظریف در گذشته نیز با وجود حملات سپاه به مذاکرات هسته‌ای، هرگز موضعی علیه این نهاد اتخاذ نکرده بود.

گفته می‌شود در دوران گفتگوهای هسته‌ای، محمد‌جواد ظریف در دیداری با فدریکا موگرینی، مسئول ارشد سیاست خارجی و امنیت اروپا، در پاسخ به انتقاداتی در مورد عملکرد سپاه گفته است: «می‌دانید در مورد چی صحبت می‌کنید؟ مردم ایران سپاسگزار سپاه برای دفاع از میهن در زمان جنگ ۸ ساله با عراق هستند. مصلحت شما در این است که در ایران مردم شما را دشمن سپاه تلقی نکنند». در این روز‌ها محمد‌جواد ظریف سخت تلاش دارد از چهره‌ی یک دیپلمات کارکشته و ورزیده فاصله گیرد و با زبان «انقلابی» از وزیر‌ خارجه دوران برجام فاصله گیرد و خود را هر چه بیشتر به بیان و نظرات بیت رهبری نزدیک سازد. برخی معتقدند که محمدجواد ظریف با این چرخش در نظر دارد آینده‌ی خود را بیمه کند.
احمد رأفت

[کیهان لندن شماره ۱۳۳]

ایران وایر: مهدی شریفی نیک‌نفس، مدیرعامل شرکت بازرگانی پتروشیمی هم تایید کرده بود در پرداخت پول ناشی از صادرات محصولات پتروشیمی «اختلال» ایجاد شده اما دارایی‌های ایران بلوکه نشده است.

«شادی» یکی از دانشجویان ايرانی ساکن چین است که در دو هفته گذشته بارها از سوی بانک «ای بی سی»(ABC) برای بستن حسابش با او تماس گرفته‌اند. دوستان دیگرش هم در شهرهای مختلف با همین مشکل روبه‌رو شده‌اند. بهانه نقص مدارک برای کشاندن آن‌ها به بانک و بستن حساب‌هایشان بوده است:«از طرف بانک با من و خواهرم که این جا دانشجو هستیم، تماس گرفتند که نقص مدارک دارید و باید به ما مراجعه کنید. چند نفر از دوستان قبلا رفته بودند و بانک حساب‌هایشان را بسته بود. دو هفته قبل با خواهرم به بانک رفته بودیم تا شماره پاسپورت عوض کنیم اما گفتند امکان ندارد و دیگر به ایرانی‌ها خدمات ارایه نمی‌دهیم. این‌بار ما هم مراجعه نکردیم و جواب تلفن‌هایشان را ندادیم. شنیده‌ایم بدون مراجعه مشتری نمی‌توانند کاری کنند ولی دوستان ديگر می گويند بهتر است محض اطمینان، مبالغ سنگین در حساب نگه ندارید.»

مرداد ماه سال جاری اخبار مربوط به بستن حساب‌های بانکی ایرانی‌ها در چین به رسانه‌ ها راه پیدا کرد. یک مقام مسوول در اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین خبر داد حساب‌های برخی ایرانیان در بانک‌های ای‎بی‏سی،«آی‎سی‎بی‎سی«(ICBC) و «مرچنت»(MERCHENT) این کشور مسدود شده اند. گمانه‌زنی‌ها از تحریم‌های امریکا تا تحریم صنایع پتروشیمی و نظارت سازمان مبارزه با پول‌شویی دامنه پیدا کرد. مذاکراتی هم انجام شد اما تاثیرگذار نبوده و هم چنان حساب‌های بانکی ایرانی‌ها مسدود می‌شوند.مسوولان بانک‌ها هم سند یا توضیحی به مشتریان ارایه نمی‌دهند و فقط می‌گویند: «به ایرانی‌ها خدمات نمی‌دهیم.»

مرداد ماه امسال خبرگزاری «ایسنا» به نقل از یک مقام آگاه نوشت حساب‌های بانکی توریست‌ها و دانشجویان ایرانی در چین که بدون مجوز کار، حساب دارند و ارقام درشت در حساب‌هایشان گردش دارد، بسته می‌شوند.

قبل از اين ادعا، «حمید حسینی»، عضو هیات‌مدیره اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی خبر داده بود پول‌های صادرکنندگان این محصولات در چین بلوکه شده است. به گفته او، این مساله ربطی به تحریم‌های امریکا ندارد بلکه نظام بانکی چین تغییر کرده و مقید به قوانین پول‌شویی شده است.

او هم چنین گفته بود بانک‌های چینی حاضر نیستند به ایران پول حواله کنند. برای همین برخی تجار ایرانی از هویت‌های غیرایرانی استفاده می‌کنند وگرنه مجبور می‌شوند برای حواله پولی در معاملات، از شرکت‌هایی در هنگ‌کنگ و سنگاپور بهره بگیرند.

«مهدی شریفی نیک‌نفس»، مدیرعامل شرکت بازرگانی پتروشیمی هم تایید کرده بود در پرداخت پول ناشی از صادرات محصولات پتروشیمی اختلال ایجاد شده اما دارایی‌های ایران بلوکه نشده است.

«اسدلله عسگراولادی»، رییس اتاق بازرگانی ایران و چین نیز در اظهارنظری گفته بود چین در حال بستن حساب‌های شخصی ایرانیان است و با شرکت‌های ایرانی که در آن‌جا به ثبت رسیده‌اند، کاری ندارد، پس انسداد این حساب‌ها ربطی به تحریم‌های امریکا ندارد. به گفته او، برخی از ایرانی‌ها با ویزای توریستی برای خرید و فروش کالا، حساب‌های بانکی باز می‌کنند: «بستن این حساب‌ها مربوط به پول‌شویی است چراکه این افراد نه مالیات می‌دهند و نه صورت حساب و مدرک می‌توانند ارایه دهند که این پول‌ها را از کجا آورده‌اند.»

حالا عین همین اتفاق برای ایرانیان ساکن گرجستان هم افتاده؛ کشوری که در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین مقاصد توریستی ایران تبدیل شده است.

«رضا» در گرجستان زندگی می‌کند. با او هم از طرف بانک«تی‌بی‌اس»(TBS) که از مهم‌ترین بانک‌های این کشور است، تماس گرفته‌ و توضیح‌ داده‌اند حساب ایرانی‌هایی که در این کشور اقامت ندارند، بسته می‌شود و آن‌هایی هم که اقامت دارند، دچار محدودیت‌هایی خواهند شد. به گفته او، امکان خرید اینترنتی با کارت بانکی را از دست خواهند داد و کارت‌هایشان خارج از این کشور فعال نخواهد بود. رضا برای تن ندادن به این محدودیت‌ها حسابش را بست اما برخی دیگر از ایرانی‌ها چاره‌ای جز پذیرفتن این محدودیت‌ها نداشته اند.

اگرچه مسوولان بانک دلیل یا مدرکی رسمی برای این اقدام ارایه نداده‌اند اما رییس شعبه‌ای از بانک که رضا در آن حساب داشته، به او گفته است که از طرف «معاونت پول‌شویی و مبارزه با تروریسم فدرال امریکا»‌ از آن‌ها خواسته شده است حساب‌های ایرانی‌های مقیم محدود و غیرمقیم بسته شود.

اگرچه رضا توانست در بانک دیگری حساب باز کند اما وقتی از رییس شعبه خواست که همین مساله را در ایمیل و به شکل مکتوب اعلام کند، پاسخ شنید که این مقام مسوول اجازه چنین کاری ندارد.

به گفته برخی از ساکنان گرجستان، هم‎زمان با این فشارهای بانکی، دولت گرجستان از یک ماه پیش سخت‌گیری‌هایی برای اقامت ایرانی‌ها اعمال کرده است. گرفتن اقامت البته در گرجستان کار سختی نیست؛ هم ارزان است و هم سریع.

یکی از راه‌های دریافت اقامت در این کشور، ثبت شرکت است که حداکثر سه روز زمان می‌برد و با هزینه‌هایی، از جمله گرفتن وکیل، کم‌تر از هزار دلار هزینه‌ در بر دارد.

ایرانی‌های بسیاری در سال‌های اخیر با ثبت شرکت در گرجستان، اقامت‌های موقت تا پنج سال دریافت کرده‌اند. برای چنین اقامت‌هایی نیاز به حضور دایم در کشور نیست و در صورت پرداخت مالیات و عدم ارتکاب به جرم، اقامت دایم صادر می‌شود که در آن صورت، نیاز به حداقل شش ماه حضور در گرجستان است. بعد از شش سال اقامت هم پاسپورت گرجی صادر می‌شود. حالا گفته می‌شود که دولت گرجستان در حال شناسایی ایرانی‌هایی است که اقامت‌شان در این کشور صرفا کاغذی است.

در این میان شرکت‌هایی هم هستند که فعلا با هیچ مشکلی روبه‌رو نشده‌اند اما خودشان در گرفتن اقامت‌های این‌چنینی نقش دارند. اين شركت ها هم در گرجستان و هم در ایران دفتر دارند و با دريافت حدود یک هزار و۲۰۰ دلار می توانند برای متقاضیان شرکت ثبت ‌کنند، آدرس مجازی دهند، اقامت بگیرند و حساب بانکی باز کنند. از سوی دیگر، چون در این کشور منعی برای صدور اقامت کارمندی یا کارگری نیست، این شرکت ها در مقابل ۵۵۰ دلار، با ارایه یک نامه دعوت به کار از سوی شرکتی گرجی، می‌توانند اقامت بگیرند.

فشارهای بانکی در گرجستان هم سابقه دارد؛ در سال ۲۰۱۳ «محمود داوری»، یکی از اعضای اتاق بازرگانی بین‌المللی گرجستان خبر داده بود بیش از یک هزار و۶۰۰ تاجر ایرانی به خاطر رویارویی با چالش‌هایی که از سوی دولت گرجستان ایجاد شده است، ناچار به خروج از این کشور شدند.

او در گفت‌وگو با روزنامه «فایننشال» گرجستان گفته بود بازرگانان ایرانی مجبور به بستن حساب‌های بانکی خود شده‌اند. بانک مرکزی گرجستان تیرماه همان سال حساب بانکی ۱۵۰ تاجر ایرانی را به اتهام های استفاده از سیستم مالی این کشور برای دور زدن تحریم‌های غرب علیه ایران و پول‌شویی مسدود کرده بود.

بستن حساب‌های ایرانی‌ها محدود به گرجستان و چین نیست؛ «غزل» یکی از افرادی ا‌ست که پیش‌تر در دبی زندگی می‌کرد. به گفته او، حساب شرکتی که در آن مشغول به کار بوده، در اقدامی ناگهانی مسدود شده است. آن‌ها از طرف بانک نامه‌ای دریافت کرده اند که بایستی حساب‌ خود را ببندند. در پاسخ به چرایی این امر هم جواب داده بودند نمی‌توانند دلیل را توضیح دهند؛ اتفاقی که در عمان هم افتاد. رسانه ها گزارش هايی درباره ايجاد مشكل برای برخی ايرانيان در تركيه و عمان هم منتشر كرده اند.

عمده اين رويدادها به قوانين مربوط به مبارزه با پول شويی (FAFT) برمی گردد كه اجرای آن در ايران به بن بست خورده است. مهم ترين مخالفان اجرای اين قانون، اصول گرايان و نهادهای وابسته به سپاه پاسداران هستند كه تلاش های دولت حسن روحانی، به ويژه «علی طيب نيا»، وزير سابق امور اقتصادی و دارایی را به بن بست كشاندند.

اگر مبارزه با پول شويی در ايران جدی گرفته می شد و نام آن از فهرست سياه كشورهای مشكوك به پول شويی خارج می شد، شايد تركش ماجرا اين گونه به تن دانشجويان و تاجران ايرانی ساكن خارج از کشور نمی خورد. در حال حاضر نشانه ای در داخل ايران برای حل موضوع مبارزه با پول شويی به چشم نمی خورد و احتمال می رود با تحريم سپاه، موقعيت دولت روحانی برای نهايی كردن اتعهدات ایران در زمینه مبارزه با پولشویی سخت تر شود. پس تا اطلاع ثانوی ماجرا ادامه دارد.

بی‌بی‌سی: هم‌زمان با اعلام سیاست جدید دونالد ترامپ درباره ایران، وزارت دارایی آمریکا نهاد سپاه پاسداران را در فهرست تحریم‌هایش قرار داد. بسیاری منتظر بودند ببینند آیا این سازمان یک گروه تروریستی هم اعلام می‌شود یا نه.

تفسیرها متفاوت و مواد قانونی تحریم پیچیده است. در این متن سعی شده ماجرا شفاف‌تر توضیح داده شود؛ هرچند کارشناسانی که در تهیه این مطلب کمک کردند و هر کدام متخصص قوانین و تحریم‌های آمریکا هستند، بر سر همه موضوعات اتفاق نظر ندارند و منتظر هستند تا در چند هفته آینده موضع آمریکا شفاف‌تر شود.
برای سپاه پاسداران چه اتفاقی افتاده است؟

دولت آمریکا دو فهرست برای دسته‌بندی اشخاص و نهادهایی دارد که آنها را تروریستی یا حامی تروریسم می‌خواند. نام سپاه پاسداران به عنوان یک نهاد برای اولین بار در یکی از این دو فهرست قرار گرفته؛ البته شاخه برون‌مرزی سپاه با نام نیروی قدس قبلا در این فهرست بود.
دو فهرست کدام‌ است؟

۱- نهادهای تروریستی خارجی (به اختصار اف‌تی‌او): این مهم‌ترین فهرست گروه‌هایی است که آمریکا تروریستی می‌خواند و مسئول تهیه آن وزارت خارجه است. معنای دیگر قرارگرفتن در این فهرست، رویارویی نظامی و دفاعی با نیروهای آمریکایی است. سازمان مجاهدین خلق پیشتر در این فهرست قرار داشت، اما حالا نام این گروه حذف شده است. داعش، جندالله، حماس، القاعده و… همچنان در این فهرست هستند.

۲- اشخاص یا نهادهای معرفی شده باعنوان تروریست جهانی (به اختصار اس‌دی‌جی‌تی):این فهرست از نظر تبعات بین‌المللی یک پله پایین‌تر است. این لیست از سال ۲۰۰۱ بر اساس فرمان اجرایی جرج بوش به شماره ۱۳۲۲۴ شکل گرفت. بر اساس همین فرمان حالا دونالد ترامپ دستور داده نام سپاه پاسداران به این فهرست اضافه شود. نیروی قدس سپاه قبلا در این فهرست بوده است.

در نهایت آیا سپاه نهاد تروریستی شناخته شده است؟

به طور مشخص و به تفسیر وزارت دارایی آمریکا، پاسخ این سوال خیر است. سپاه پاسداران نهاد تروریستی شناخته نشده است و در فهرست دوم قرار گرفته است. یعنی به خاطر حمایت از تروریسم تحریم شده است. البته دونالد ترامپ اختیار این را داشت که سپاه پاسداران را در فهرست اول وزارت خارجه و هم‌ردیف گروه‌هایی مانند حزب‌الله لبنان، حماس و القاعده بگذارد. اما به تعبیر وزیر خارجه برای اجتناب از رویارویی مستقیم این اتفاق نیفتاد.
اولین بار است که سپاه تحریم می‌شود؟

سپاه پاسداران ایران قبلا هم به اتهام نقض حقوق بشر تحریم شده است. تحریم سپاه اتفاق جدیدی نیست. اما علت تحریم این بار حمایت از تروریسم و بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ است.

سپاه مشمول قانون کاتسا شد؟

بله. مجلس نمایندگان بر اساس لایحه کاتسا از دونالد ترامپ خواسته بود در ۹۰ روز سپاه را به فرمان اجرایی ۱۳۲۴۴ و فهرست تحریم اضافه کند. او قبل از مهلت سه ماهه، و همزمان با اعلام سیاست جدیدش در قبال برجام این موضوع را اجرا کرد.
کاتسا تحریم‌ها را سخت‌تر می‌کند؟

اعمال قانون کاتسا امکان دارد گستره تحریم‌ها علیه سپاه را وسیع‌تر کند. اما هنوز ابعاد این ماجرا به درستی مشخص نیست. وزارت دارایی آمریکا گفته که تحریم‌های همه‌جانبه به‌زودی اعلام خواهد شد و شامل تحریم‌های ثانویه هم خواهد بود. باید دید آیا آمریکا قصد دارد از ابزار تحریم‌ ثانویه به طور کامل استفاده کند، آیا قصد دارد همه شرکت‌های زیرمجموعه سپاه مانند مخابرات و شرکت‌های نفتی را تحریم کند، یا شرکت‌های اروپایی مانند توتال را از تجارت با شرکت‌های زیرمجموعه سپاه منع کند یا نه.

سپاه سال‌ها در فهرست تحریم بوده و عملا شرکت‌های آمریکایی و طرف تجارت با آمریکا از آن حذر می‌کنند. اما دولت آمریکا ممکن است بخواهد گستره تحریم‌ها را به جایی برساند که سپاه مجبور به مقابله و در نهایت برجام لغو شود.
تهدیدهای سپاه پاسداران به عمل نزدیک شده؟

محمدعلی جعفری، فرمانده کل سپاه پاسداران تهدید کرده بود که اگر سپاه در فهرست گروه‌های تروریستی قرار بگیرد و اگر تحریم شود، ایران هم نیروهای آمریکایی را هم‌سنگ داعش خواهند دانست و نیروهای نظامی آمریکا باید تا شعاع دو هزار کیلومتری (برد موشک‌های ایران) از این کشور فاصله بگیرند. البته ارتش آمریکا هم سکوت نکرده بود.

حالا سپاه گروه تروریستی معرفی نشده، اما کل این نهاد یک بار دیگر تحریم شده است. شاید اگر تحریم‌های “فراگیر” آمریکا از قانون به عمل تبدیل شود و تهدیدهای دونالد ترامپ هم از حرف فراتر رود، سپاه برای عملی کردن تهدیدش تحت فشار قرار بگیرد.

صدای آمریکا: خزانه داری ایالات متحده در بیانیه ای که دقایقی بعد از سخنرانی پرزیدنت ترامپ منتشر شد، از تحریم نهاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران خبر داد.

در بخشی از بیانیه خزانه داری ایالات متحده آمریکا نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در لیست دستور اجرایی مقابله با تروریسم جهانی قرار گرفته است.

تحریم سپاه پاسداران تحت دستور اجرایی ۱۳۲۲۴ خزانه داری برای مقابله با تروریسم جهانی اولین بار است که از سوی ایالات متحده صورت می گیرد.

در بیانیه وزارت خزانه داری به بند ۱۰۵ قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم ها اشاره شده و ایران را به خاطر فعالیت های تروریستی از جمله با گروه های تروریستی در سوریه و حزب الله لبنان و گروه حماس تحت تحریم قرار داده است.

وزیر خزانه داری آمریکا تاکید کرده فعالیت های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مخرب است.

تحریم به جای لیست سیاه

پرزیدنت ترامپ روز جمعه ۲۱ مهر در سخنان خود درباره سیاست جدید آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران وعده داده بود دستور به خزانه داری داده که سپاه را تحریم کند. وی گفت سپاه پاسداران ایران بازوی اجرایی ایران در منطقه برای بی ثبات سازی است.

پیش از این هم، رکس تیلرسون وزیر خارجه آمریکا خبر داده بود که آقای ترامپ دستور به تحریم سپاه داده است.

در هفته های اخیر برخی فعالان سیاسی و چهره های سیاسی آمریکا به دونالد ترامپ پیشنهاد کرده بودند نام سپاه را در لیست سازمان های تروریستی وزارت خارجه آمریکا قرار دهد اما هنوز دولت ترامپ چنین تصمیمی ندارد.

مقام های جمهوری اسلامی ایران در یک هفته گذشته تهدید کرده بودند اگر آمریکا سپاه پاسداران را در فهرست گروه های تروریستی قرار بگیرند، آنها ، اقدام به مقابله به مثل خواهند کرد.

وزارت خزانه داری آمریکا غیر از سپاه، سه شرکت فناموج، راستافن ارتباط و صنایع شهید علم الهدی را نیز به فهرست تحریم‌ها اضافه کرد.

آیا تحریم سپاه جدید است؟

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سال ۲۰۰۷ به خاطر نقش در برنامه هسته ای و توسعه برنامه موشکی ایران توسط آمریکا تحریم شد و بعد از نقش در سرکوب های سال ۲۰۰۹، دولت اوباما سپاه پاسداران را به خاطر نقض حقوق بشر تحریم کرد.

تفاوت تحریم اینبار سپاه با دفعات گذشته این است که اینبار به خاطر نقش در حمایت از گروه های تروریستی این نهاد تحریم شده است.

در بیانیه وزارت خزانه داری آمریکا به حمایت ایران از اسد اشاره شده است.

رادیوفردا: مجلس نمایندگان آمریکا به متمم‌هایی رای داده‌است که اگر در سنا نهایی و با امضای رئیس‌جمهوری اجرایی شود، مانع از فروش هواپیماهای تجاری به ایران می‌شود. نمایندگان دمکرات هشدار داده‌اند تصویب نهایی مصوبه می‌تواند به تلاش‌های بین‌المللی در پیوند با توافق اتمی ضربه بزند.

متمم‌ها را پیتر روسکام، نماینده جمهوری‌خواه، ارائه کرده و ۲۲ شهریور ماه در روند بررسی لایحه دفاعی سال آینده آمریکا، مطرح شده‌است.

به گزارش وب‌سایت هیل، متمم‌ها مانع از استفاده از منابع مالی برای صدور مجوزهای مربوط به نقل‌وانتقلات پولی و نیز مانع از صدور مجوز فروش هواپیماها توسط اداره کنترل دارایی‌های خارجه وزارت خارجه آمریکا می‌شود.

پیتر روسکام با اشاره به آنچه سابقه جمهوری اسلامی در استفاده از هواپیماهای تجاری، برای انتقال سلاح و نفرات در حمایت از بشار اسد، عنوان شده، خواستار جلوگیری از از فروش هواپیما شده بود.

روسکام گفته است «تا زمانی که ایران به استفاده از هواپیماهای تجاری برای حمایت از تروریست‌ها و جنایت‌کاران جنگی خاتمه ندهد، شرکت‌های غربی نباید مجاز به فروش آن‌ها به شرکت‌های هوایی ایران باشند؛ هواپیماهایی که به جنگ خشونت‌بار راه‌افتاده توسط [بشار] اسد کمک می‌کنند».

ایران حمایت از تروریسم را رد کرده‌است. تهران و مسکو، مهم‌ترین حامیان بشار اسد، می‌گویند به درخواست دولت مرکزی آن کشور و برای مقابله با آنچه «گروه‌های تروریستی» می‌نامند در سوریه حضور دارند. ایران و روسیه در عین حال مخالفان اسد را عامل جنگ داخلی سوریه می‌دانند.

جنگ سوریه هفت سال پیش و با سرکوب شدید اعتراضات عمدتا مسالمت‌آمیز به دولت سوریه آغاز شد و تا کنون بین ۳۷۰ هزار تا نیم میلیون قربانی و بیش از ده میلیون آواره برجای گذاشته‌است.

دمکرات‌ها در مجلس نمایندگان در مورد متمم‌های ارائه شده هشدار دادند. وب‌سایت هیل از ارل بلومناور، یکی از نمایندگان دمکرات، نقل کرده است که این مصوبه «بدون هیچ دلیل مناسبی، شرکت‌های آمریکایی را هدف جریمه‌شدن قرار می‌دهد» و به توافق اتمی میان ایران، آمریکا و پنج قدرت جهانی، ضربه می‌زند.

بلومناور گفته است «به نظر من پایبندی به تعهدات ما در ارتباط با توافق اتمی مهم است. توافق اتمی با ایران، یکی از اندک نقاط روشن در (رخدادهای) منطقه است».

رای‌گیری به متمم‌های آقای روسکام به‌صورت شفاهی (یک‌صدایی) انجام شده‌است. این نماینده جمهوری‌خواه سال گذشته نیز متمم‌هایی را به لایحه بودجه خدمات مالی ارائه کرده بود که هدف از آن‌ها نیز جلوگیری از فروش هواپیما به ایران است.

در پی توافق هسته‌ای و اجرای برنامه جامع اقدام مشترک، باراک اوباما رییس‌جمهوری وقت به وزیر خارجه‌اش اختیار داد تا مجوز صدور هواپیمای مسافربری به ایران را صادر کند. در تیر ماه ۱۳۹۵ وزارت خارجه آمریکا، با استقبال از بیانیه شرکت هواپیماسازی بوئینگ درباره توافق با ایران‌ایر، گفته بود، این توافق در چارچوبی که «برجام» مشخص کرده، انجام می‌شود.

مصوبه فعلی باید به رای سنا و سپس امضای رئیس‌جمهوری آمریکا برسد تا نهایتا اجرایی شود. وب‌سایت هیل به این موضوع نیز اشاره کرده که تصویب مصوبه مشابهی در سال گذشته، به بررسی در سنا نرسید.

دویچه‌وله: اپل می‌گوید بر اساس تحریم‌های آمریکا اپلیکیشن‌های ایرانی را از اپ‌استور حذف می‌کند. اپلیکیشن‌هایی چون دیجی‌کالا و اسنپ حذف شده‌اند. در این‌باره با فعالان استارت‌آپ‌ها و توسعه‌دهندگان اپلیکیشن‌ در ایران گفت‌وگو کرده‌ایم.

اپل در چند روز اخیر به مرور دست به حذف اپلیکیشن‌های ایرانی از اپ استور زده است. این نخستین بار نیست که اپل اپلیکشن‌های ایرانی را حذف می‌کند ولی این بار بر خلاف گذشته شرط خاصی از سوی اپل برای بازگشت اپلیکیشن‌ها به اپ استور مطرح نشده است

اپل در زمستان گذشته از توسعه‌دهندگان اپلیکیشن‌ها در ایران خواسته بود که به علت تحریم‌های مالی موجود آمریکا علیه ایران، هر گونه درگاه پرداخت بانکی را از اپلیکیشن‌های خود حذف کنند. پس از این درخواست بیش‌تر اپلیکیشن‌های ایران مثل اپلیکیشن شناخته‌شده ارایه خدمات حمل و نقل درون شهری “اسنپ” از روش‌های دیگر برای انجام پرداخت‌ها استفاده کردند و آن دسته از اپلیکیشن‌هایی که پیش‌تر به علت داشتن درگاه پرداخت از اپ استور حذف شده بودند با حذف درگاه مجددا به اپ استور بازگشتند.

بیش‌تر بخوانید: آیا تهران “دره سیلیکون” خواهد شد؟

این بار اما اپل در یک اقدام ضربتی اعلام کرده است “بر اساس قوانین تحریم آمریکا، اپ استور نمی‌تواند میزبانی، توزیع یا انجام کسب و کار با اپلیکیشن‌ها یا توسعه‌دهندگان مرتبط به کشورهایی را که تحت نظام تحریم آمریکا قرار دارند برعهده بگیرد.” این اقدام محدود به ایران نیست و اپل همین تصمیم را درباره اپلیک‍یشن‌های چینی نیز اجرا کرده است. به گزارش نیویورک تایمز، بسیاری از اپلیکیشن‌های چینی که برای تسهیل دسترسی کاربران به اینترنت آزاد از سانسورهای دولتی چین فعالیت داشته‌اند حالا حذف شده‌اند.

در ایران کاربران، توسعه‌دهندگان اپلیک‍یشن‌ها و فعالان کسب و کارهای اینترنتی با امضای طوماری به این اقدام اپل اعتراض کرده‌اند. آن‌ها در توییتر با استفاده از هشتگ #StopRemovingIranianApps خواهان توقف این رویه اپل در برخورد با اپلیک‍یشن‌های ایرانی هستند. محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات ایران، نیز در توییتر از پیگیری حقوقی اقدام اپل خبر داد.

۱۱% سهم بازار گوشی ایران متعلق به اپل است. احترام به حقوق مصرف کننده امروزه یک اصل است که اپل رعایت نکرده. حذف اپها را پیگیری حقوقی میکنیم.

— MJ Azari Jahromi (@azarijahromi) August 24, 2017

بر اساس لیست تهیه شده از اسامی اپلیکیشن‌های حذف شده، ۱۹ اپلیک‍یشن که برخی از آن‌ها از نام‌دارترین اپلیکیشن‌های استارت‌آپ‌های ایرانی هستند تا کنون از اپ استور حذف شده‌اند. اسامی اپلیکیشن خریدهای آن‌لاین “دیجی کالا” و “اسنپ” هم در این لیست به چشم می‌خورد.

تماس خبرنگار دویچه وله فارسی با برخی فعالان این دو استارت‌آپ بی‌نتیجه ماند. آن‌ها اعلام کردند که بر اساس تصمیم گرفته شده در شرکت‌شان قرار نیست در این زمینه مصاحبه‌ای کنند. اما یک منبع مرتبط با موضوع که نخواست نامش درگزارش برده شود، گفت در میان استارت‌آپ‌هایی که اپلیکیشن‌های آن‌ها حذف شده است، “برخی می‌خواهند از طریق وکیل شکایتی را در آمریکا تنظیم کنند و برخی نیز به دنبال روش‌های دور زدن اپل هستند”. به گفته او “شرکت‌ها بخاطر رقابت” برنامه‌شان را اعلام نمی‌کنند.

بیش‌تر بخوانید: از تهران تا سیلیکون ولی؛ کارآفرینان ایرانی در “آی‌بریج” برلین

حذف اپلیکیشن‌ها به این معنی است که کاربر جدید امکان دانلود آن‌ها را ندارد و کاربران قدیمی نیز هرچند می‌توانند از نسخه‌ای که روی گوشی یا تبلت خود دارند همچنان استفاده کنند اما نمی‌توانند اپلیکیشن را به روز رسانی کنند و حتی اگر اپلیکیشن به مشکلی بربخورد، در صورت رفع مشل امکان ارائه نسخه به روز شده به کاربران وجود ندارد. چیزی که می‌تواند در طولانی مدت به از رونق افتادن فعالیت استارت‌آپ‌های ایرانی که در چند سال اخیر نگاه دنیا را به سوی خود چرخانده بودند منجر شود.

حذف، چه کسانی و چرا؟

گفته می‌شود تعداد اپلیکیشن‌های حذف شده بیش از ۱۹ اپلیکیشنی است که اسم‌شان در لیست منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی آمده است. میلاد نوری، توسعه‌دهنده اپلیکیشن در ایران (Mobile app developer) و مدیرعامل شرکت “توکان‌تک”، که لیست را روی صفحه توییتر خود قرار داده است، در گفتگو با خبرنگار دویچه وله فارسی می‌گوید که “اپلیکیشن‌هایی که لیست کردیم اپلیکیشن‌های معروفی هستند که صدایشان شنیده شده است. خیلی از اپلیکیشن‌ها بوده‌اند که صرفا پنج هزار کاربر داشته‌اند و صدایشان درنیامده است چون یا غیرتجاری بوده‌اند و یا در شبکه‌های اجتماعی شناخته‌شده نبوده‌اند.” او تاکید می‌کند که “اپلیکیشن‌ها دارند به صورت تدریجی حذف می‌شوند و تعداد حذفی‌ها خیلی بیشتر از این اعداد است”.

همگی با هشتگ #StopRemovingIranianApps به حذف اپ‌های ایرانی از اپ‌استور اعتراض کنیم. انگلیسی توییت کنید رسانه‌های خارجی هم ببینند #ریتوییت

— Miladᴺᴼᵁᴿᴵ（ツ） (@MilaDnu) August 22, 2017

نوری همچنین بحث درباره این‌که اپل چه گروه از اپلیکیشن‌ها را حذف می‌کند “حدس و گمان” خواند. او گفت: «بر اساس بررسی‌‌های ما، هم اپلیکیشن‌هایی که درگاه پرداخت داشته‌اند، حذف شده‌اند و هم آن‌ها که نداشته‌اند. هم اپلکیشن‌هایی که به اسم افراد ایرانی بوده‌اند حذف شده‌اند و هم اپلیکیشن‌هایی که به اسم افراد خارجی یا شرکت‌های خارجی راه‌اندازی شده‌اند.»

این توسعه‌دهنده اپلیکیشن در ایران نتیجه می‌گیرد که “هویت شخص مهم نیست که ایرانی باشد یا آلمانی، اپلیکیشن “تخفیفان” به اسم یک شرکت آلمانی ارائه شده بود و حذف شده است. اینکه اپلیکیشن تجاری یا غیرتجاری باشد هم مهم نیست. انگار برای اپل مهم این است که بازار اپلیکیشن کجاست و چه درصدی از کاربرهایش داخل ایران هستند. این چیزی است که ما بر اساس بررسی لیست اپلیکیشن‌های حذف شده به آن رسیده‌ایم.”

موقتی بودن راهکارها

گفته می‌شود اگر اپل در تصمیم اخیر خود تجدیدنظر نکند ضربه‌ای که به کسب و کارهای ایرانی می‌خورد “جبران‌ناپذیر” است. میلاد نوری از تاثیر اقدامات شرکت اپل بر کار توسعه‌دهندگان اپلیکیشن می‌گوید: «این اتفاقی که افتاده تاثیر بزرگی روی کار توسعه‌دهندگان اپلیکیشن، خصوصا توسعه‌دهندگان اپلیکیشن سیستم عامل آی‌او‌اس دارد. چون یکسری از این افراد به صورت مستقیم اپلیکیشن خود را در بازار منتشر می کردند و درآمد داشتند که فعلا دیگر نمی‌توانند این کار را بکنند و یکسری هم توسعه اپلیکیشن آی‌او‌اس را برای کسب و کارها انجام می‌دادند که مطمئنا فعالیت‌شان محدودتر می‌شود.»

او اعتقاد دارد که با این‌همه “ضربه بزرگ” را خود کسب و کارهای اینترنتی می‌خورند: «الان شش تا هفت میلیون ابزار فعال با سیستم عامل آی‌او‌اس در ایران داریم. فرض کنید اگر یک اپلیکیشن جدید بخواهد منتشر شود، مثل اپلیکیشن خود ما، اپلیکیشن پونز، نمی‌تواند به این کاربرها دسترسی داشته باشد و این تعداد ابزار تعدادی نیست که در طول یک شب یا یک هفته و یک ماه بشود به سیستم عامل جدیدی کوچ‌شان داد. این کاربرها در طور چند سال این ابزار (آیفون یا آی‌پد و …) را خریده‌اند و فکر کنم دو تا سه سال طول بکشد تا بخواهند به سوی ابزار جدیدی بروند.»

اپلیکیشن پونز یک اپلیکیشن مکان محور است که اماکن مختلف شهرهای ایران نظیر رستوران، پمب بنزین و … را به کاربر نشان می‌دهد.

به گفته میلاد نوری خیلی از کسب و کارها در این وضعیت مجبور خواهند بود یا از قسمتی از بازار چشم‌پوشی کنند یا باید دنبال راه‌کار جایگزین باشند. او البته به راه‌های جایگزین یا آن‌طور که گفته می‌شود راه‌های دور زدن خوش‌بین نیست و آن‌ها را “موقتی” می‌داند، چرا که به اعتقاد او “باز هم اپل متوجه می‌شود و جلویشان را می‌گیرد.”

او درباره اپلیکیشن خودش می‌گوید که “اپلیکیشن پونز در طول چهار ماه ۱۷۰ هزار کاربر اندروئیدی به دست آورده است و ۳۵۰ هزار کاربر هم روی ربات تلگرامی دارد و خیلی امید داشتیم که وارد بازار آی‌او‌اس هم بشویم. اما حالا درآمدی را که با حضور کاربرهای آی‌او‌اس می‌توانستیم داشته باشیم از دست داده‌ایم.”

ترس بزرگ‌تر، ترس از دست دادن بازار اندروئید

اسما کروبی، مدیر عامل شرکت تیارا، هم درباره از دست دادن مشتری‌های کسب و کارها با دویچه وله فارسی صحبت می‌کند. او می‌گوید: «اتفاقی که دارد می‌افتد این است که ۱۱ درصد مردم در ایران موبایل‌شان آی‌او‌اس است. استارت آپ‌ها دارند این مشتری‌ها را از دست می‌دهند.»

او که سال‌هاست در استارت‌آپ‌های ایرانی فعال است می‌گوید: «این حقیقتی است که کاربر آی‌او‌اس اصولا کاربر با کیفیت‌تری برای استارت آپ است به این معنا که عموما آدم‌هایی که گوشی‌هایشان آی‌او‌اس است سطح تمول‌شان و توانایی خریدشان بالاتر است، مدل استفاده از اینترنت‌شان بهتر است و خب توی خریدها و اطلاعات آماری کسب و کارها این موضوع مشخص است.»

او نیز مثل میلاد نوری به تجربه خودش برمی‌گردد و می‌گوید که “اپلیکیشن “آبانو”، اپلیکیشن کتاب صوتی ما است و در اندروئید ۵۰۰ هزار مورد نصب داشته است. ولی نکته‌ای که وجود دارد این است که نمی‌توانیم برای کاربر آی‌اواس آن را ارایه دهیم با اینکه مطمئنیم کاربر آی‌او‌اس از آن استقبال می‌کند.”

اسما کروبی می‌گوید: «با مسایلی که وجود دارد ترجیح می‌دهیم حتی توسعه نسخه آی‌او‌اس را شروع هم نکنیم، آن وقتی که باید بگذاریم نسخه آی‌او‌اس را تهیه کنیم و بعد ببینیم پذیرفته می‌شود یا نه، و بعد ببینیم فردا از اپ استور برش می‌دارند یا نه، یا آپدیت می‌شود برایش ارایه داد یا نه… آن وقت را صرف طراحی محصولات جدید در اندروئید می‌کنیم.»

با این‌همه کروبی می‌گوید نگرانی مهم‌تر همه در حال حاضر این است که “چند وقت دیگر این طور نشود که گوگل هم همین بازی را درآورد” و دسترسی به بازار اندروئید هم حذف شود.

در دولت اول حسن روحانی به علت اقبالی که به ایجاد رابطه با جهان نشان داده شد، فعالیت استارت‌آپ‌ها و کسب و کارهای اینترنتی رونقی نسبی یافت. تا جایی که برخی از نشریات بین‌المللی از شکل‌گیری یک “سیلیکون ولی” در قلب تهران نوشتند. با این‌همه هم‌زمان قوانین به روز نشده‌ تجارت ایران و مساله مالکیت معنوی موانع راه استارت‌آپ‌ها بوده‌اند. البته این شرکت‌های جوان‌گرا از فیلترینگ شدید اینترنت هم رنج برده‌اند و همواره ابهام در پرونده رفع تحریم‌ها مانعی بر سر راه‌شان بوده است.

عصرایران: تعدادی از نمایندگان پارلمان اروپا در بیانیه‌ای ضد ایرانی ضمن متهم کردن ایران به نقض حقوق‌بشر، از قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست سیاه حمایت کردند.

به گزارش فارس، شماری از اعضای پارلمان اروپا با انتشار بیانیه‌ای، ضمن محکوم کردن نقض حقوق‌بشر در ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به دست داشتن در بحران‌های منطقه متهم کردند و خواستار قرار گرفتن نام سپاه در فهرست سیاه شدند.

در این بیانیه سراسر ضد ایرانی به موارد اعدام در ایران به عنوان عاملی در راستای نقض حقوق‌بشر اشاره شده است. همچنین دولت کنونی را متهم کرده است که در 4 سال نخست فعالیت، شمار اعدام‌ها بسیار بالا بوده است.

بی‌بی‌سی: سنای آمریکا با اکثریتی بزرگ به وضع تحریم‌های جدید علیه ایران و روسیه رای داد.

مصوبه سنا باید برای تبدیل شدن به قانون در مجلس نمایندگان نیز تایید شده و سپس به امضای دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برسد.

۹۸ سناتور به مصوبه امروز رای مثبت دادند و در مقابل تنها ۲ نفر مخالف آن بودند.

سناتورهای آمریکایی ایران را به “حمایت مستمر از تروریسم” متهم کرده‌اند و همچنین روسیه را برای مداخله ادعایی در انتخابات آمریکا هدف گرفته‌اند.

اگر مصوبه سنا اجرایی شود، دونالد ترامپ نمی‌تواند راسا تحریمی را لغو کند و باید تایید کنگره را برای آن بگیرد.

طرحی که امروز در سنا تصویب شد ابتدا برای تحریم ایران طراحی شده بود اما سناتورهای آمریکایی با افزودن متممی به آن، روسیه را نیز در مصوبه خود گنجاندند.

در مصوبه سنا ایران به نقض حقوق بشر و بی ثبات کردن منطقه خاورمیانه متهم شده و همچنین برنامه موشک‌های بالستیک ایران به عنوان یک تهدید مطرح شده است.

مصوبه سنا می‌گوید نه فقط سپاه قدس، که کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، “مسئول اجرای اقدام‌های بی‌ثبات کننده خارجی، حمایت از تروریسم بین‌المللی و برنامه موشک بالستیک است”.

سناتورهای آمریکا بر همین مبنا می‌گویند که رئیس جمهور باید تا ۹۰ روز پس از اجرایی شدن این مصوبه، تحریم‌هایی را علیه سپاه پاسداران اعمال کند.