اخبار

رادیوفردا: رئیس‌جمهوری آمریکا می‌گوید به نیروی دریایی این کشور دستور داده است که اگر قایق‌های ایرانی برای کشتی‌های ایالات متحده ایجاد مزاحمت کردند، آنها را هدف قرار داده و منهدم کنند.

دونالد ترامپ روز چهارشنبه سوم اردیبهشت با انتشار توئیتی، نوشت: «من به نیروی دریایی ایالات متحده دستور داده‌ام تا هرگونه و تمام قایق‌های مسلح ایرانی را در صورت ایجاد مزاحمت برای کشتی‌های ما در دریا، هدف قرار داده و منهدم کند».

این اظهارات چند روز بعد از آن صورت می‌گیرد که نیروی دریایی آمریکا از تهدید ناوگان نظامی این کشور در خلیج فارس توسط قایق‌های تندرو سپاه پاسداران خبر داد.

آمریکا روز ۲۷ فروردین​ اعلام کرد که ۱۱ قایق سپاه پاسداران برای ناوهای این کشور در شمال خلیج فارس مزاحمت ایجاد کردند.

ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا مستقر در بحرین این حرکت قایق‌های تندرو سپاه را «غیرحرفه‌ای» و «ناایمن» توصیف کرده است.

سپاه پاسداران نیز روز ۳۱ فروردین در اطلاعیه‌ای گزارش نیروی دریایی آمریکا درباره ایجاد مزاحمت برای یک ناو این کشور را روایتی «جعلی» و «هالیوودی» خواند و در عین حال تایید کرد که نیروهایش در دو هفته گذشته سه بار با ناوهای آمریکایی مواجه شده‌اند.

مایک پومپئو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، روز ۲۸ فروردین در واکنش به «مزاحمت» قایق‌های سپاه برای ناوهای آمریکایی در خلیج فارس، گفته بود که واشینگتن در حال بررسی پاسخ مناسب به این اقدام ایران است.

اردیبهشت و خرداد ۹۸ به شش کشتی، از جمله چهار نفتکش در آب‌های امارات و عمان حمله شد که آمریکا و عربستان، ایران را مسئول این حملات معرفی کردند.

پس از این حملات، ایالات متحده برای تامین امنیت تردد کشتی‌ها و نفتکش‌ها در آب‌های جنوبی ایران ائتلافی تشکیل داد. کشورهایی مانند عربستان، امارات، کویت، بحرین، قطر، بریتانیا، آلبانی و استرالیا در این ائتلاف حضور دارند.

تنش میان ایران و آمریکا از زمان کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس سپاه پاسداران، توسط پهپادهای آمریکایی در بغداد در دی‌ماه پارسال افزایش یافته است.

ایران بعد از این حادثه، پایگاه عین الاسد را در عراق که مقر نیروهای آمریکایی است هدف قرار داد و اگرچه هیچ تلفات انسانی گزارش نشد، اما بیش از ۱۰۰ نیروی آمریکایی با آسیب سطحی مغزی مواجه شدند.

توئیت روز چهارشنبه ترامپ با ادعای سپاه پاسداران درباره پرتاب یک موشک به فضا همزمان شده است.

خبرگزاری‌های فارس و تسنیم نام این ماهواره را «نور» معرفی کرده و آن را «نخستین ماهواره نظامی جمهوری اسلامی ایران» توصیف کرده‌اند.

در خبر این دو رسانه که به نظر می‌رسد بر اساس بیانیه سپاه پاسداران نوشته شده باشد آمده است: «صبح امروز (چهارشنبه ۳ اردیبهشت‌ماه) از ماهواره‌بر دو مرحله‌ای قاصد از کویر مرکزی ایران توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با موفقیت پرتاب و در مدار ۴۲۵ کیلومتری زمین قرار گرفت.»

هنوز هیچ مرجع بین‌المللی در عرصه فضانوردی و نظامی و منبع دیگری این خبر را تایید نکرده است.
منابع: شبکه‌های اجتماعی، خبرگزاری فارس و تسنیم، رادیو فردا/ ف.ق/ ک.ر

ارونیوز: وزارت خارجه فرانسه روز دوشنبه اعلام کرد که هشت کشور اروپایی از ایجاد یک ماموریت نظارت دریایی اروپایی در تنگه هرمز (EMASOH) حمایت می کنند.

هشت کشور آلمان، فرانسه، بلژیک، دانمارک، یونان، ایتالیا، هلند و پرتغال اعلام کرده‌اند که از تمام عملیات‌های مشترکی که قبلا توسط دانمارک، فرانسه، یونان و هلند در منطقه انجام می شده است حمایت می کنند و مشتاقانه منتظر اعلام تعهدات بیشتر در این زمینه در روزهای آینده هستند.

به نوشته این بیانیه، امارات متحده عربی میزبان مقر این ماموریت دریایی اروپایی در خلیج فارس و تنگه هرمز خواهد بود. هدف از این ابتکار کاهش ناامنی و تنش‌های موجود در منطقه عنوان شده است.

بیانیه‌ای که وزارت خارجه فرانسه منتشر کرده است از افزایش ناامنی، تنش و بی‌ثباتی در خلیج فارس و تنگه هرمز در سال ۲۰۱۹ که منجر به بروز حوادث متعدد درایی و غیردریایی شده، ابراز نگرانی کرده و تاکید کرده است که این وضعیت پرتش بر آزادی ناوبری و امنیت کشتی‌ها و خدمه اروپایی و غیراروپایی در منطقه تاثیر گذاشته است.

وزارت خارجه فرانسه روز دوشنبه اعلام کرد که هشت کشور اروپایی از ایجاد یک ماموریت نظارت دریایی اروپایی در تنگه هرمز (EMASOH) حمایت می کنند.

هشت کشور آلمان، فرانسه، بلژیک، دانمارک، یونان، ایتالیا، هلند و پرتغال اعلام کرده‌اند که از تمام عملیات‌های مشترکی که قبلا توسط دانمارک، فرانسه، یونان و هلند در منطقه انجام می شده است حمایت می کنند و مشتاقانه منتظر اعلام تعهدات بیشتر در این زمینه در روزهای آینده هستند.

به نوشته این بیانیه، امارات متحده عربی میزبان مقر این ماموریت دریایی اروپایی در خلیج فارس و تنگه هرمز خواهد بود. هدف از این ابتکار کاهش ناامنی و تنش‌های موجود در منطقه عنوان شده است.

بیانیه‌ای که وزارت خارجه فرانسه منتشر کرده است از افزایش ناامنی، تنش و بی‌ثباتی در خلیج فارس و تنگه هرمز در سال ۲۰۱۹ که منجر به بروز حوادث متعدد درایی و غیردریایی شده، ابراز نگرانی کرده و تاکید کرده است که این وضعیت پرتش بر آزادی ناوبری و امنیت کشتی‌ها و خدمه اروپایی و غیراروپایی در منطقه تاثیر گذاشته است.

این بیانه همچنین از خطر افتادن مبادلات تجاری و عرضه انرژی در منطقه خلیج فارس ابراز نگرانی کرده و تاکید کرده است که این وضعیت پرتش در منطقه احتمالا برای تمام جهان عواقب اقتصادی در پی خواهد داشت.

کشورهای حامی ماموریت نظارت دریایی اروپایی در تنگه هرمز گفته‌اند که ماموریت آنها با رعایت کامل حقوق بین‌الملل بویژه کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها انجام خواهد شد.

این بیانیه افزوده است که این ماموریت «به طور دقیق به ارائه اطلاعات و نظارت بر وضعیت دریایی و با استقرار روشهای نظارتی دریایی اضافی در منطقه خلیج فارس و دریای عرب صورت خواهد گرفت».
استفاده بیانیه وزارت خارجه فرانسه از نام «خلیج» به جای خلیج فارس

بیانیه وزارت خارجه فرانسه درباره ماموریت نظارت دریایی اروپایی در تنگه هرمز در حالی از نام «خلیج» به جای «خلیج فارس» استفاده کرده است که بکار نبردن نام دقیق این مکان در روزهای گذشته باعث واکنش وزارت خارجه ایران شده بود.

امانوئل ماکرون، رئیس جمهوری فرانسه روز پنجشنبه با انتشار توئیتی از عبارت «خلیج عربی-فارسی» به جای «خلیج فارس» استفاده کرده بود. همین موضوع واکنش عباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران را در پی داشت که با انتشار توئیتی خطاب به امانوئل ماکرون نوشت: «به امانوئل ماکرون یادآوری می کنم خلیجی که در جنوب ایران واقع است فقط یک نام دارد و آن «خلیج فارس» است».

بیانیه وزارت خارجه فرانسه در حالی نام «خلیج» را به جای «خلیج فارس» استفاده کرده است که با جستجوی کوتاهی در سایت این وزارتخانه می توان دید که این وزارتخانه در گذشته هم در کنار خلیج فارس، واژه «خلیج» و «خلیج عربی-فارسی» را بکار برده است.

رادیوفرانسه: یک روز پس از سخنرانی امانوئل ماکرون، رئیس جمهوری فرانسه درباره ضرورت برقراری امنیت در خاورمیانه، وزیر ارتش فرانسه اعلام کرد که این کشور یک سیستم رادار پیشرفته در مرزهای شرقی عربستان سعودی و در نزدیکی ایران مستقر می‌کند.

استقرار این سیستم رادار در حالی است که چند ماه پیش، فرانسه به همراه دیگر قدرت‌های غربی ایران را به دست داشتن در حملات پهپادی علیه تاسیسات نفتی عربستان سعودی متهم کرد.

پس از آن، فلورانس پارلی، وزیر ارتش فرانسه در نوامبر گذشته به منامه، پایتخت بحرین رفت و از استقرار یک سیستم رادار هشداردهنده نسبت به حملات هوایی در خلیج فارس خبر داد.

امانوئل ماکرون، رئیس جمهوری فرانسه نیز شامگاه پنج‌شنبه در سخنرانی سالانه خود در جمع ارتشیان فرانسه، از اعزام نیروهایی به منطقه برای تضمین امنیت عربستان سعودی خبر داد.

ماکرون همچنین گفت که ناو هواپیمابر شارل دوگل در یک ماموریت چندماهه به آب‌های شرقی دریای مدیترانه و در نزدیکی لبنان و سوریه مستقر خواهد شد.

اعزام نیروهای فرانسوی به منطقه در حالی است که حسن روحانی، رئیس جمهوری اسلامی ایران به تازگی علاوه بر نیروهای آمریکایی، نیروهای اروپایی را نیز تهدید کرده است.

رادیوفردا: فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران با ابراز اینکه «نه ما و نه آمریکایی‌ها قصدی برای جنگ نداریم»، افزود: «البته ممکن است نیروهای در میدان که در تماس با هم هستند، دست به چنین اقدامی بزنند که در این صورت ممکن است جنگی شروع شود.»

به گزارش خبرگزاری تسنیم، امیر علی حاجی‌زاده که در یک برنامه تلویزیونی سخن می‌گفت افزود: «ما همواره خودمان را برای یک جنگ تمام‌عیار آماده کرده‌ایم.»

فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران همچنین بار دیگر گفت که «تمامی پایگاه‌های آمریکایی و شناورهای آنها تا فاصله دو هزار کیلومتری زیر برد موشک‌های ما قرار دارد».

سپاه پاسداران روز سی‌ام خرداد امسال از سرنگون کردن یک پهپاد تجسسی آمریکا از نوع «گلوبال هاوک موسوم به ام ‌کیو ۴ سی ترایتن» پس از «ورود به قلمرو هوایی ایران» خبر داد. اما مقام های آمریکایی تاکید می‌کنند که این پهپاد در برفراز آبهای بین المللی هدف قرار گرفته شده است.

امیرعلی حاجی‌زاده با اشاره به آن رخداد، روز یکشنبه در ادامه سخنانش گفت که «در آفند، نیروهای عمل‌کننده، قبل از عملیات دستور می‌گیرند ولی در پدافند ممکن است یک افسر جزء عمل‌کننده، بنا بر دستورالعمل، آتش‌به‌اختیار عمل کند. در موضوع زدن پهپاد آمریکایی نیز همین اتفاق افتاد و خود من بعد از زدن پهپاد متوجه شدم».

او همچنین گفت که نیروهای سپاه پس از سرنگون کردن پهپاد آمریکایی در خرداد ماه، دو پایگاه نظامی و یک ناو آمریکا در منطقه را نیز هدف‌گیری کرده بودند.

آقای حاجی‌زاده توضیح داد: «بعد از ساقط‌کردن پهپاد آمریکایی، به‌طور مشخص پایگاه العدید (پایگاه آمریکایی‌ها در قطر)، پایگاه الظفره (پایگاه آمریکایی‌ها در امارات) و یک ناو آمریکایی در دریای عمان نیز توسط موشک‌های سپاه هدف‌گیری شده بود».

وی اضافه کرد: «اگر آمریکایی‌ها حتی یک زمین خالی ما را هم می‌زدند، به آنها پاسخ می‌دادیم و در این صورت اگر آنها مجدداً جواب می‌دادند، جنگ شروع می‌شد.»

پیش از این فرماندهان سپاه پاسداران گفته بودند که نیروهای این نهاد پس از سقوط پهپاد آمریکایی و در آماده‌باش برای مقابله با اقدام احتمالی آمریکا تعدادی پایگاه‌های این کشور در منطقه را هدف گرفته بودند.

سقوط پهپاد آمریکایی با آتش نیروهای سپاه پاسداران ایران در اواخر خرداد ماه گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال وقوع جنگ میان دو کشور را شدت بخشید.

با این حال مقامات دو کشور احتمال وقوع جنگ بین دو کشور را رد کرده‌اند.

امیرعلی حاجی‌زاده نیز روز یک‌شنبه گفت که دو کشور قصدی برای جنگ ندارند اما ممکن است درگیری ناگهانی نیروهای دو طرف منجر به جنگ شود.
منابع: خبرگزاری‌های تسنیم و صدا و سیما و رادیو فردا /ا.م / .پ.پ

رادیوفرانسه: شبکه بریتانیایی اسکای‌نیوز، روز دوشنبه دوم سپتامبر از احتمال اعزام پهپادهای نظامی بریتانیا به خیلج فارس خبر داد و اعلام کرد که پهپادهای «ریپر» متعلق به نیروی هوایی ارتش سلطنتی بریتانیا که اکنون از خاک کویت بر فراز عراق و سوریه پرواز می‌کنند، می‌توانند در صورت تصمیم لندن، برای مأموریت جدید در خلیج فارس دوباره ساماندهی شوند.

احتمال اعزام پهپادهای شناسایی ارتش بریتانیا به خلیج فارس در شرایطی مطرح شده که تنش‌ها در این منطقه همچنان وجود دارد.

پیشتر بریتانیا اعلام کرده بود ناوهایی جنگی این کشور کشتی‌های تجاری بریتانیایی را برای تأمین امنیتشان در تنگه هرمز همراهی می‌کند.

این تصمیم بریتانیا پس از آن گرفته شد که ایران یک نفتکش بریتانیایی را در تنگه هرمز توقیف کرد. این اقدام ایران در واکنش به توقیف نفتکش حامل نفت ایران از سوی جبل‌الطارق بود. اما با وجود آزادسازی نفتکش حامل نفت ایران، تهران همچنان نفتکش بریتانیایی را در توقیف نگه داشته است.

همچنین بریتانیا پیشتر اعلام کرده که به ائتلاف نظامی امنیتی به رهبری آمریکا برای تضمین امنیت کشتی‌رانی در خلیج فارس می‌پیوندد. علاوه بر بریتانیا، کشورهای استرالیا و بحرین نیز در این ائتلاف حضور دارند.

چند روز پیش مارک اسپر، وزیر دفاع آمریکا از آغاز کار این ائتلاف خبر داد.

اعزام احتمالی پهپادهای بریتانیایی به خلیج فارس در حالی است که سپاه پاسداران دو ماه پیش یک پهپاد آمریکایی را برفراز تنگه هرمز هدف گرفتند.

همچنین نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران روز یکشنبه با نمایش یک پهپاد جدید به نام «کیان» اعلام کرد که این پهپاد «با سرعت بالا برای ماموریت‌های رهگیری و برای انجام ماموریت‌های نقطه زنی طراحی شده است».

بی‌بی‌سی: دولت بریتانیا امروز یکشنبه ۲۸ ژوئیه (شش مرداد) اعلام کرد که ناوشکن اچ‌ام‌اس دانکن برای تامین امنیت کشترانی وارد خلیج فارس شده است. در همین حال حسن روحانی رئیس جمهور ایران حضور نیروهای خارجی در منطقه را “عامل اصلی تنش” خواند.

طبق بیانیه دولت بریتانیا، ناوشکن دانکن در کنار ناو محافظ مونتروز از کشتی‌هایی که با پرچم بریتانیا از تنگه هرمز عبور می‌کنند محافظت می‌کند.

بن والاس وزیر دفاع بریتانیا گفت: “آزادی کشتیرانی برای نظام تجاری و اقتصادی جهان اهمیت اساسی دارد و دولت بریتانیا متعهد است که برای دفاع از آن هر چه می‌تواند بکند.”

“امنیت کشتی‌های حامل پرچم بریتانیا برای ما الویت است، با این حال پس از توقیف غیرقابل قبول و غیرقانونی نفتکش استینا ایمپرو همچنان برای تنش‌زدایی با ایران تلاش خواهیم کرد.”

بریتانیا می‌گوید این اقدامی نظامی نیست بلکه هدف آن افزایش امنیت در تنگه هرمز و ممانعت از اختلال در آزادی کشتیرانی است.

آقای والاس تاکید کرد که به تلاش برای یافتن راه حل دیپلماتیک ادامه خواهد داد اما “آزادی” و “امنیت” کشتیرانی در تنگه هرمز هم برای بریتانیا هم برای شرکا و متحدان بین‌المللی‌اش “حیاتی” است.

ایران می‌گوید قرن‌ها است که امنیت خلیج فارس را بر عهده داشته و مصمم است که این نقش را ادامه دهد. ایران حضور نیروهای خارجی را عامل تنش می‌داند. حسن روحانی رئیس جمهور ایران امروز گفت: “جمهوری اسلامی ایران همواره تلاش می‌کند تا دریای عمان، خلیج فارس و تنگه هرمز مسیری امن و مطمئن برای کشتیرانی آزاد بین‌المللی باشد… حضور نیروهای خارجی نه تنها کمکی به امنیت منطقه نمی‌کند، بلکه عامل اصلی تنش خواهد بود.”

سپاه پاسداران ایران ۹ روز پیش نفتکش بریتانیایی “استنا ایمپرو” را به دلیل رعایت نکردن قوانین و مقررات بین‌المللی دریایی در تنگه هرمز توقیف کرد.
حق نشر عکس AFP

پانزده روز پیش از آن، نیروی دریایی بریتانیا نفتکش گریس یک را که حامل نفت ایران بود در آب‌های جبل‌الطارق به دلیل “نقض تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه سوریه” توقیف کرد.

هر دو کشور اقدام طرف مقابل را “دزدی دریایی” و “غیرقانونی” خواندند و سفرای یکدیگر را احضار کردند.

بریتانیا اقدام ایران را مقابله به مثل خواند و محکوم کرد. ایران گفت مقصد نفتکش سوریه نبوده، تحریم‌ اتحادیه اروپا شامل ایران نمی‌شود و این تحریم برای خرید نفت از سوریه است نه برای فروش آن. ایران گفت اقدام بریتانیا به درخواست آمریکا بوده، بریتانیا بارها این را تکذیب کرد.

هر دو کشور تاکید کرده‌اند که به دنبال مقابله‌جویی نیستند و برای تنش‌زدایی تلاش می‌کنند.

دولت بریتانیا هفته پیش اعلام کرد که نیروی دریایی را موظف کرده کشتی‌های حامل پرچم بریتانیا را در عبور از تنگه هرمز همراهی کند.

به گفته دولت بریتانیا ناوشکن اچ ام اس دانکن نوع ۴۵ تا اواخر اوت که ماموریتش به پایان برسد همراه با ناو محافظ اچ‌ام‌اس مونتروز ۲۳ کشتی های تجاری را همراهی خواهد کرد تا این دو ناو برای محافظت از کشتی‌های تجاری همیشه در دسترس باشند.

ناو مونتروز در محدوده‌ای به وسعت نوزده هزار مایل دریایی فعال خواهد بود. این ناومحافظ تا به حال در بیست ماموریت، ۳۵ کشتی را در عبور از تنگه هرمز همراهی کرده است.

اواخر اوت ناومحافظ اچ‌ام‌اس کنت جای ناوشکن دانکن را خواهد گرفت اما ناومحافظ مونتروز به عنوان بخشی از نیروی دریایی دائمی بریتانیا در منطقه، تا سال ۲۰۲۲ به ماموریت خود ادامه خواهد داد.

عملیت کیپون، نام عملیاتی نیروهای بریتانیایی در منطقه است که به گفته دولت بریتانیا وظیفه آن “برقراری صلح و ثبات و تامین امنیت برای جریان آزاد تجاری و مقابله با قاچاق مواد مخدر و دزدی دریایی” است.

حضور بریتانیا در خلیج فارس و دریای عمان سابقه طولانی دارد و واحدهای نیروی دریایی بریتانیا یا ناوگان کمکی سلطنتی (یکی از پنج واحد تشکیل دهنده نیروی دریایی بریتانیا) در چهل گذشته در این منطقه حضور داشته‌اند.

آفتاب نیوز: توقف این نفتکش بریتانیایی به این دلیل توجه خبرنگاران و ناظران را جلب کرده است که چند روز پس از توقیف یک نفتکش ایرانی در جبل‌الطارق توسط نیروی دریایی بریتانیا رخ می‌دهد.
آفتاب‌‌نیوز :

اطلاعات ردیابی کشتی‌ها حاکی از آن است که یک نفتکش تحت پرچم بریتانیا به نام “پاسیفیک وویجر” از چند ساعت پیش در آب‌های خلیج فارس متوقف شده است.

به گزارش آفتاب‎نیوز؛ بی بی سی با انتشار این خبر نوشته است: این نفتکش وضعیت خود را “خارج از کنترل” اعلام کرده که اصطلاح دریانوردی برای وضعیتی است که کشتی قادر به حرکت و دور شدن از مسیر شناورهای دیگر نیست.

دلیل توقف این نفتکش اعلام نشده است.

پاسیفیک وویجر پیش از توقف به سوی بندری در عربستان سعودی می‌رفته است.

توقف این نفتکش بریتانیایی به این دلیل توجه خبرنگاران و ناظران را جلب کرده است که چند روز پس از توقیف یک نفتکش ایرانی در جبل‌الطارق توسط نیروی دریایی بریتانیا رخ می‌دهد.

سرلشگر محسن رضایی، فرمانده اسبق سپاه، پیش از این گفت ایران می‌تواند مقابله به مثل کند.

تکذیب خبر توقف کشتی نفتکش در خلیج فارس

خبرگزاری صداوسیما نیز نوشته است که برخی رسانه‌های داخلی به نقل از منابع مجعول، اقدام به انتشار خبری در خصوص توقف نفتکش انگلیسی در خلیج فارس کردند که خبر فوق از سوی منابع مطلع در منطقه تکذیب شد.

پایگاه خبری «دیلی استار» نیز گزارش داد، مقام‌های انگلیسی اعلام کردند که نفتکش پاسیفیک ویاجر این کشور در ایمنی کامل به سر می‌برد و امروز در مسیر حرکت به سمت عربستان سعودی برای تطبیق دادن مجوز الکترونیکی تردد خود توقف کرده بود.

بی‌بی‌سی: دونالد ترامپ امروز -و در بحبوحه ابراز نگرانی‌ متحدان آمریکا در خلیج فارس- از کشورهای دیگر جهان خواست خود از نفتکش‌های‌شان در تنگه هرمز حفاظت کنند، و سپس رهبر جمهوری اسلامی را “تحریم” کرد

به دنبال ساقط شدن پهپاد گلوبال هاوک آمریکایی به وسیله یک موشک زمین به هوای ایرانی در پنجشنبه گذشته، رئیس‌جمهور آمریکا به بیان پی در پی مواضعی پرداخته که شگفتی بسیاری از مخالفان و حامیانش را به دنبال داشته است.

او روز پنجشنبه (۳۰ خرداد) و پس از ساقط شدن پهپاد آمریکایی توییت کرد “ایران اشتباه بسیار بزرگی انجام داد” و سپس در پاسخ به این سئوال که آیا آمریکا برای تلافی سقوط پهپاد به ایران حمله خواهد کرد گفت: “به زودی خواهید دید.” رئیس‌جمهور آمریکا سپس تاکید کرد: “برای من سخت است که باور کنم این اتفاق عمدا رخ داده” و افزود: “احساس می‌کنم این اشتباه توسط فردی رخ داده که نباید این اشتباه را انجام می‌داد.” (آن هم در شرایطی که مقام های ایرانی تصریح کرده بودند اشتباهی در کار نبوده). او به علاوه، با تاکید بر اینکه کسی در ماجرای پهپاد کشته نشده گفت اینکه ماجرا تلفات جانی نداشته “بسیار مهم است”.

دونالد ترامپ روز جمعه، با انتشار یک رشته توییت نوشت که قرار بوده سه مکان در ایران مورد حمله قرار بگیرد، اما پس از آنکه متوجه شده چنین عملیاتی به مرگ ۱۵۰ نفر منجر خواهد شد، تصمیم گرفته آن را متوقف کند. او یک روز بعد در مصاحبه ای ادعای تجدیدنظر در حمله تلافی جویانه به خاطر تلفات آن را تکرار کرد (هرچند دیروز یکشنبه گفت درواقع حمله را “لغو” نکرده و “متوقف” کرده). رئیس دولت ایالات متحده، همچنین با تاکید بر علاقه‌مند‌ نبودن به جنگ، از آمادگی خود برای مذاکره بدون پیش شرط با تهران سخن گفت، هرچند این را هم افزود که اگر جنگ شود، جمهوری اسلامی ایران “ویران خواهد شد”.

روز شنبه، دونالد ترامپ با ذکر اینکه یک هواپیما با ۳۸ سرنشین نیز “در تیررس” ایران بوده ولی به آن شلیک نکرده گفت: “ما بابت این تصمیم از آنها سپاسگزاریم.” واکنشی که با موضع رسمی دولت ایالات متحده در این مورد که قلمرو هوایی ایران نقض نشده بوده تناقض داشت (اگر هواپیمایی وارد قلمرو ایران نشده بود، لابد ساقط نکردن آن جای تشکر نداشت).

نهایتا امروز دوشنبه ۳ تیر، آقای ترامپ با دو غافلگیری جدید، ابتدا در بحبوحه ابراز نگرانی‌ متحدان آمریکا در خلیج فارس، از کشورهای دیگر جهان خواست خود از نفتکش‌های‌شان در تنگه هرمز حفاظت کنند. در مرحله بعد نیز، مجموعه تحریم‌های جدیدی را علیه تهران اعلام کرد که نقطه اوج آن، تحریم رهبر جمهوری اسلامی بود -تحریمی که گذشته از مفهوم “نمادین” آن، قاعدتا در حد انتظارات “عملیاتی” ایجاد شده در واشنگتن و تهران نبود.

مجموعه موضع گیری های فوق، از سوی رئیس جمهوری صورت گرفته که اگرچه از همان ابتدای روی کار آمدن تاکید داشته موافق “جنگ”‌هایی (زمینی) از جنس لشکرکشی به عراق و افغانستان نیست، اما وعده برخورد سختگیرانه تر با جمهوری اسلامی ایران و متحدانش را داده است. به عنوان نمونه، وی بارها گفته که از وقتی او رئیس جمهور شده، نیروهای ایرانی در خلیج فارس دیگر (مانند زمان باراک اوباما) رفتار تهدیدآمیز ندارند.

قاعدتا وقتی رئیس جمهور آمریکا پس از هشدارهای مکرر به برخورد “جدی” تر با نیروهای ایرانی در خلیج فارس، بر ادعاهایی از این نوع پافشاری می کند که ساقط شدن هواپیمای جاسوسی آمریکا “اشتباهی” بوده یا به دلیل نگرانی از کشته شدن ۱۵۰ نیروی ایرانی حمله‌ای لغو شده، معانی بسیار مشخصی از آن برداشت می‌شود.

مثلا در میان مدافعان و مخالفان جمهوری اسلامی ایران، بعید است افراد زیادی این روایت را جدی بگیرند که نه تنها آقای ترامپ، که اساسا هیچ رئیس جمهور دیگری در تاریخ آمریکا، عملیاتی نظامی را به ملاحظه جانِ۱۵۰ نیروی “دشمن” معلق کرده باشد. به ویژه آنکه حمله آمریکا، لابد قرار بوده به مناطقی همچون سایت های موشکی سپاه صورت بگیرد؛ یعنی همان نهادی که واشنگتن آن را در فهرست “گروه های تروریستی” خود قرار داده. همین موضوع، باور اینکه ملاحظه جان اعضای سپاه پاسداران باعث لغو یک عملیات آمریکا شود را، به طور مضاعف دشوار کرده است.

رئیس جمهور آمریکا، دو روز پیش از ساقط شدن پهپاد آمریکایی هم، حمله خبرساز به دو نفتکش در دریای عمان را کار ایران دانسته و در عین حال این مساله را “بسیار جزئی” خوانده بود (حدود یک ماه پس از آنکه به دنبال خرابکاری در چهار کشتی در نزدیکی سواحل امارات، بدون متهم کردن مستقیم جمهوری اسلامی ایران هشدار داده بود اگر تهران خطا کند “متحمل رنج زیادی خواهد شد”.) البته تهران هرگونه دست داشتن خود در حمله به دو نفتکش را رد می کرد، ولی اهمیت موضع‌گیری آقای ترامپ در جای دیگری بود: او “با فرض” حمله به نفتکش ها از سوی سپاه موضوع را “بسیار جزئی” عنوان کرده بود.

مجددا، آنچه در ارتباط با چنین موضع گیری هایی جلب توجه می کرد، نه نفس اظهارات دونالد ترامپ، که شدت مغایرت آن با مواضع هشدارآمیزی بود که در گذشته بیان کرده بود. تا جایی که مثلا در پایان اردیبهشت گذشته، ساعتی پس از اصابت چند راکت به نزدیکی سفارت آمریکا در بغداد، اعلام کرده بود: “اگر ایران جنگ می‌خواهد، این رسما پایان کارش خواهد بود، دیگر هرگز ایالات متحده را تهدید نکنید”. وی مرداد گذشته، حتی در واکنش به هشدار مشابه حسن روحانی توییت کرده بود اگر جمهوری اسلامی مجددا ایالات متحده را تهدید کند، “بلایی به سر آن خواهد آمد که کمتر کسی در تاریخ متحمل شده‌”، چون آمریکا “دیگر” تحمل چنین “حرف‌هایی” را ندارد.

در توییت دونالد ترامپ نه تنها زمان روز ساقط شدن پهپاد آمریکایی به اشتباه دوشنبه (به جای پنجشنبه) ذکر شده، که املای کلمه سایت هم اشتباه است (به جای site، کلمه sight آمده)

‘حرکت سینوسی’ سردرگم کننده

مشخص است که راهبرد اصلی رئیس جمهور ایالات متحده در مورد جمهوری اسلامی ایران، اعمال تحریم های حداکثری -که بر وضعیت اقتصادی ایران تاثیرات جدی بر جای گذاشته- و همزمان، دعوت به مذاکره است.

ولی با وجود وضوح کامل رویه دونالد ترامپ در عرصه اقتصادی، وی در عرصه های دیگرِ رویارویی با تهران، کمابیش سردرگم به نظر رسیده. به عنوان نمونه، دفعات تکرار پیشنهاد مذاکره با وی مقام های جمهوری اسلامی، و عجله ای که ظاهرا در این ارتباط به خرج می‌دهد، باعث شگفتی مخالفان و موافقان حکومت ایران شده است.

اظهارات رئیس جمهور آمریکا پس از ساقط شدن گلوبال هاوک نیز، حاکی از نوعی شتاب‌زدگی مشابه دارد. تا جایی که مثلا در توییت خبرساز جمعه او درمورد تصمیم به توقف حمله به سه مکان یا سایت در ایران، نه تنها زمان روز ساقط شدن پهپاد آمریکایی به اشتباه دوشنبه (به جای پنجشنبه) ذکر شده، که املای کلمه سایت هم اشتباه است (به جای site، کلمه sight آمده).

این شتابزدگی، البته ممکن است زودگذر باشد و دولت ایالات متحده، در میان‌مدت دست به اقدامات مشخص تری علیه جمهوری اسلامی ایران بزند. ولی حداقل از مجموعه واکنش های واشنگتن تا این لحظه، بی‌تردید سطوح موثری از حکومت ایران نتایج فوری خواهند گرفت. مثلا اینکه -برخلاف تهدیدات موثر دولت ترامپ در عرصه اقتصادی- تهدید نظامی واشنگتن را اساسا جدی نگیرند.

تقویت چنین نگاهی در جمهوری اسلامی ایران، به سادگی می‌تواند به ریسک‌پذیری بالاتر طیفی از تصمیم گیران نظامی و سیاسی -و نگرانی کمتر نیروهای عملیاتی از حرکت در “لب مرز درگیری”- تبدیل شود. در این صورت، پیام‌های متناقض دونالد ترامپ به تهران نه -چنانکه او انتظار دارد- زمینه ساز “مذاکره”، که نوعی اطلاعات گمراه کننده در مورد ریسک رویارویی سخت خواهد بود.

در بیان جزِئی تر، اگر دولت آمریکا در مناطقی چون خلیج فارس که پتانسیل درگیری بالایی دارند یک رویه مشخص -اعم از مسالمت جویانه یا سرسختانه- را در پیش بگیرد، احتمال بیشتری وجود دارد که نظامیان دو طرف درک واقعی تری از خطوط قرمز همدیگر داشته باشد و حرکت خود در اطراف این خطوط را، با واقع بینی بیشتری تنظیم کنند.

ولی حرکت سینوسی واشنگتن میان دو قطب “تهدیدشدید و نرمش شدید”، ممکن است با سردرگم کردن نیروهای مسلح دو طرف یا متحدان آنها در مناطق خطر، امکان اشتباه محاسبه یکی از بازیگران و جرقه خوردن درگیری نظامی را افزایش دهد.

رادیوفردا: روزنامه نیویورک تایمز روز پنج‌شنبه، ۳۰ خردادماه، به نقل مقام‌های آمریکایی گزارش داد که دونالد ترامپ در واکنش به سرنگونی پهپاد آمریکایی، دستور «حمله محدود» به ایران را صادر کرده، اما در حالی که این عملیات در مراحل اولیه بود، حمله را متوقف کرد.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز همین گزارش را به نقل از منابع خود تایید کرده است.

هیچ یک از این دو رسانه به نام منبع خود در دولت دونالد ترامپ اشاره نکرده‌اند.

نیویورک تایمز می‌نویسد که در حالی که شماری از مقامات نظامی و سیاسی منتظر بودند که حمله به برخی از مواضع ایران ساعت هفت عصر به وقت واشینگتن انجام شود، دونالد ترامپ دستور توقف حمله را صادر کرده است.

این گزارش اضافه کرده است، ترامپ دستور حمله به تعداد مشخصی از مراکز نظامی ایران از جمله مراکز راداری و پدافند موشکی را صادر کرده بود.

یک مقام بلندپایه دولت آمریکا به نیویورک تایمز گفت، در حالی که این عملیات در مراحل اولیه خود بود و هواپیماهای بمب‌افکن و ناو هواپیمابر آمریکا آماده حمله شده بودند، این عملیات متوقف شد.

شبکه تلویزیونی ای‌بی‌سی نیز به نقل از منابع مطلع گزارش داد رئیس جمهوری آمریکا دستور حمله به ایران را صادر کرد، اما از تصمیم خود بازگشت.

به نوشته ای‌بی‌سی، دلایل تغییر تصمیم دونالد ترامپ برای متوقف کردن این عملیات مشخص نیست.

در همین زمینه نیویورک تایمز می‌نویسد که مشخص نیست که آیا حمله به تعویق افتاده یا کاملاً لغو شده است.

هنوز کاخ سفید یا وزارت دفاع آمریکا به گزارش رسانه‌های آمریکا در این خصوص واکنشی نشان نداده‌اند.

بامداد روز پنج‌شنبه سپاه پاسداران اعلام کرد که یک فروند پهپاد آمریکایی را بر فراز قلمرو ایران ساقط کرده است. این در حالی است که آمریکا می‌گوید این پهپاد در آب‌های بین‌المللی هدف قرار گرفته شده است.

ساعاتی پس از انتشار خبر سرنگونی یک پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران، دونالد ترامپ در توییتر خود نوشت: «ایران اشتباه خیلی بزرگی کرد.»

دونالد ترامپ همچنین در خصوص نحوه پاسخ به این اقدام ایران گفت: «به‌زودی معلوم خواهد شد. من نمی‌خواهم در این مورد زیاد حرف بزنم. ایران اشتباه بزرگی کرد.»

به گفته مقام‌های نظامی ایران، پهپاد آمریکایی «در ساعت ۴:۰۵ صبح امروز» [پنج‌شنبه] و «توسط سامانه سوم خرداد» پس از «ورود به حریم هوایی ایران» رهگیری و منهدم شده است.

از سوی دیگر، ژنرال جوزف گاستلا، فرمانده نیروی هوایی ستاد فرماندهی مشترک آمریکا، عصر پنج‌شنبه گفت که پهپاد آمریکایی که دیشب با یک فروند موشک زمین به هوای ایران سرنگون شد، در ۳۴ کیلومتری دور از ساحل این کشور و در ارتفاع بالا در حال پرواز بود.

بر اساس قوانین بین‌المللی ۱۲ مایل دریایی (۲۲ کیلومتر)، مرز ساحلی کشورها محسوب می‌شود.

وزیر امور خارجه ایران هم می‌گوید، بخشی از بقایای لاشه این پهپاد در آب‌های ایران پیدا شده است.

بی‌بی‌سی: سنتکام ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا ویدیویی را منتشر کرده است و می‌گوید این ویدیو یک قایق گشتی ایرانی را نشان می‌دهد که تلاش می‌کند مینی عمل نکرده را از بدنه نفتکش‌ کوکوئا جدا کند. این نفت‌کش پیشتر‌در دریای عمان ابتدا منفجر و بعد دچار آتش سوزی شد. آمریکا ایران را عامل این انفجار خوانده و ایران اتهامات را رد کرده است.

سنتکام می گوید این قایق سپاه پاسداران در حال جدا کردن مین عمل نکرده از یکی از نفتکش هاست pic.twitter.com/wiD16CnK0a

— BBCKambiz (@BBCFattahi) June 14, 2019

پیشتر رسانه‌های آمریکایی از قول مقام‌های این کشور گزارش داده‌ بودند فیلمی از یک قایق تندروی ایرانی وجود دارد که در حال حرکت در کنار نفت‌کش منفجر شده کوکوئا و جدا کردن یکی از مین‌های منفجر نشده از بدنه آن است.

به گفته مقام‌های آمریکایی که نامشان در این رسانه‌ها عنوان نشده بعد از انفجار یک مین بر بدنه نفت‌کش کوکوئا، خدمه کشتی هنگام بازرسی کشتی یک مین هشت اینچی منفجر نشده را بر بدنه شناسایی کرده‌اند. خدمه کشتی بین بریج و هواپیمای شناسایی آمریکایی نیز وجود این مین را تایید کرده‌اند. براساس این گزارش‌ها کمی بعد همین هواپیمای شناسایی متوجه می‌شود خدمه چند قایق کوچک ایرانی تلاش می‌کنند این مین منفجر نشده را از بدنه کشتی جدا کنند تا به ادعای آنها مدرکی برای ارتباط مستقیم ایران به این حملات وجود نداشته باشد.

به گفته مقام‌های آمریکایی هواپیمای شناسایی نیروی دریایی آمریکا فیلم کاملی از تحرکات این قایق ایرانی ضبط کرده است.

رسانه‌های آمریکایی گفته‌اند این تصاویر در اختیار آنها قرار داده نشده است.

شبکه خبری سی‌ان‌ان به نقل از یک مقام دیگر آمریکایی گفته است چندین قایق کوچک ایرانی حتی بعد از حضور کشتی برینبیج آمریکا در صحنه انفجار به تردد در نزدیکی این محل مشغولند تا جایی که ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا هشدار داد هیچ دخالتی را در حوزه ماموریت و فرماندهی این کشتی تحمل نخواهد کرد.
حق نشر عکس CENTCOM
Image caption خدمه کشتی جنگی بینبریج آمریکا برای کمک به نفت‌کش کوکوئا آمدند.

روز پنجشنبه دو نفتکش در نزدیکی آب‌های ایران در دریای عمان هدف حمله قرار گرفتند. منابع ژاپنی گفتند این کشتی‌ها حامل “محموله‌های مرتبط با ژاپن” بوده‌اند. سخنگویان دولتی ایران این حادثه را “مشکوک” توصیف کردند و آمریکا ایران را عامل این حملات خواند.

براساس این گزارش‌ها، کشتی‌ها پس از وقوع انفجار، آتش گرفتند.

این دومین بار ظرفش یک ماه گذشته است که نفت‌کش‌ها در این منطقه با مشکلاتی روبه‌رو می‌شوند. در جریان آتش‌سوزی‌های روز ۱۲ می که در نزدیکی بندر فجیره (متعلق به امارات) رخ دادند نیز آمریکا، ایران را مسئول “خرابکاری” نامید. ایران آن اتهام را نیز رد کرده بود.

حملات روز پنج‌شنبه، واکنش‌های گسترده بین‌المللی نیز به دنبال داشت و از جمله آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل آن را محکوم کرد. آقای گوترش گفت که منطقه تاب یک درگیری بزرگ را ندارد.

در پی اتفاقات روز پنج‌شنبه در خلیج فارس و دریای عمان، قیمت نفت دو و دو دهم درصد در بازارهای جهانی افزایش یافت.