اخبار

دویچه‌وله: تاجیکستان فارسی زبان و سنی مذهب به لحاظ زبانی به ایران و از جهت دینی به عربستان نزدیک​ است. سفر رئیس جمهور تاجیکستان به ریاض، در زمان اوج‌گیری تنش میان عربستان و ایران پرسش‌‌برانگیز شده است.

امام​علی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان روز سه​شنبه (۵ ژانویه/ ۱۵ دی) به سفر سه روزه خود به عربستان سعودی پایان داد. در این سفر ۵ سند و توافقنامه بین دو کشور امضا شد. رحمان در ملاقات با ملک سلمان، پادشاه عربستان گفت که “دوشنبه، عربستان سعودی را در میان کشورهای عرب و خاورمیانه شریک مهم خود می​داند و طرفدار رشد همکاری​هاست”.

بیشتر بخوانید: عربستان با ۳۴ کشور مسلمان “ائتلاف ضد تروریسم” تشکیل داد

برخی از کارشناسان سیاسی تاجیک می​گویند، عربستان درخواست کرده بود که تاجیکستان به “ائتلاف کشورهای مسلمان ضد تروریسم” بپیوندد، اما تاجیکستان به این درخواست پاسخی نداده و اعلام کرده است که این موضوع را ارزیابی خواهد کرد.

چرا امام​علی رحمان به عربستان سفر کرد؟

رهبر تاجیکستان پیش از این نیز به عربستان دعوت شده، اما به این دعوت بی‌اعتنایی کرده بود. اکنون در چنین شرایطی چرا رحمان با سفر به عربستان سعودی، رقیب منطقه​ای جمهوری اسلامی ایران موافقت کرده است؟

کارشناسان تاجیک در این رابطه به اعتراض تاجیکستان به حضور رهبر اپوزسیون تاجیک در تهران اشاره می​کنند. ایران برای شرکت در بیست و نهمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی (۲۷ دسامبر/ ۶ دی) از محی​الدین کبیری رهبر حزب نهصت اسلامی، حزب مخالف دولت تاجیکستان به تهران دعوت کرده بود. در سایت علی خامنه​ای، رهبر ایران تصاویری از دیدار او با کبیری نیز منتشر شد که باعث نارضایتی و خشم مقام​های تاجیک شد.

خبرگزاری فارس از کبیری به عنوان “مهمان ویژه بیست و نهمین کنفرانس وحدت اسلامی در تهران” یاد کرد. این در حالی است که حزب نهضت اسلامی تاجیکستان اخیر در این کشور ممنوع اعلام شد.

وزارت خارجه تاجیکستان روز (۲۹ دسامبر/ ۸ دی) با احضار حجت‌الله فغانی سفیر ایران در این کشور، به شرکت محی‌الدین کبیری در کنفرانس تهران رسما اعتراض کرد. در یادداشت رسمی وزارت خارجه تاجیکستان این اقدام “غیرقابل‌قبول” توصیف‌ و هشدار داده‌ شد که این‌ گونه اقدامات به “روابط حسنه ایران و تاجیکستان” صدمه می‌زند.

بیشتر بخوانید: “آغاز دوران جدید سرکوب در تاجیکستان”

وزارت خارجه تاجیکستان حزب نهضت اسلامی را حزبی “افراط‌ گرا و تروریستی” توصیف می​کند. محی​الدین کبیری پیش‌تر در یک گفت و گوی اختصاصی با بخش فارسی دویچه وله گفته بود، “در کشورهای دیکتاتوری رقیب دشمن تلقی می​شود”. کبیری همچنین تاکید کرده بود: «(حزب) نهضت همچون یک جریان معتدل مانع رشد افراط گرایی بود. مبارزه با افراط گرایی اکنون پوششی برای سرکوب‌ در کشور است که خود یک عامل رشد افراط گری است.»

تاثیر سفر رحمان به عربستان در مناسبات دوشنبه و تهران

برخی از کارشناسان تاجیک تاکید می​کنند که سفر رحمان به ریاض بر روابط ایران و تاجیکستان تاثیری ندارد. به گفته آنها تاجیکستان به ایران و عربستان از زاویه منافع ملی خود می​نگرد. در همین راستا تاکید می​شود که تاجیکستان باید با ایران و عربستان مناسبات دوستانه​ خود را حفظ کند.

ذوالفقار اسماعیلیان، کارشناس و روزنامه‌نگار مستقل تاجیک بر این باور است که سفر رحمان به ریاض قبلا و از مدتها پیش طرح ریزی شده بود و هدف از رفتن به مکه به جای آوردن حج عمره بوده است. این کارشناس به دویچه وله می​گوید: «تبادل تجاری تاجیکستان و عربستان شاید تا پانصد هزار دلار هم نرسد. اما ما با ایران حدود ۳۰۰ میلیون دلار تبادل کالا داریم. بنابراین من فکر نمی​کنم که هدف سفر رئیس‌جمهور تاجیکستان پشتیبانی از عربستان یا حمایت از ایران باشد. دولت تاجیکستان در چنین موقعیتی با احتیاط برخورد می​کند.»

کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند شریک اصلی تاجیکستان در جهان اسلام عربستان سعودی خواهد بود. تاجیکستان انتظار دارد که عربستان در ساختار اقتصادی این کشور بویژه در عرصه تامین انرژی سرمایه​گذاری کند. به نظر ذوالفقار اسماعیلیان تاجیکستان سیاست بی​طرفانه​ای در قبال ایران و عربستان اتخاذ خواهد کرد.

سحام: عضو جامعه روحانیت مبارز و نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی حمله به سفارت عربستان را «مشکوک» دانست و گفت که «دولت باید در قبال تنش آفرینی دولت سعودی با تدبیر عمل کند.»

به گزارش سحام، غلامرضا مصباحی مقدم در گفت‌وگویی با ایسنا اظهار عقیده کرده است که «حادثه شهادت شیخ نمر را حادثه بزرگی می‌داند که نشان از روحیه سبوعیت و خشونت آل سعود دارد که در مقابل “منطق”، اعمال زور می‌کنند.»

وی بدون اشاره به حصر پنج ساله و غیرقانونی رهبران جنبش سبز و زندانی بودن جمع زیادی از منتقدین نظام گفت: اعدام شیخ نمر نشان عدم اعتدال و خامی در مدیریت عربستان است «زیرا هر گروه و دولت‌مردی سعی می‌کند نسبت به ملت خود از هر قوم، مذهب و طایفه‌ای که هست با مدارا عمل کند» اما دولت عربستان عدم بردباری و تحمل و طایفه گرایی را مبنا قرار داده است.

وی افزود: این اتفاق در حالی می‌افتد که جمعیت شیعه عربستان جمعیت قابل توجهی هستند اما از حقوق اجتماعی و سیاسی لازم و آزادی فعالیت‌های مذهبی برخوردار نیستند، تا جایی‌که شیخ نمر را به خاطر سخنرانی‌هایش به زندان می اندازند و در نهایت او را به اعدام محکوم می‌کنند.

مصباحی مقدم با اشاره به حمله آنارشیست‌های حزب‌اللهی به سفارت عربستان در تهران و کنسول‌گری این کشور در مشهد نیز گفت: کاری که نسبت به سفارت و کنسولگری عربستان انجام شد «بسیار مشکوک» است و نمی‌شود آن را مشابه کارهای خودسرانه‌ای که در مسائل سیاست داخلی رخ می‌دهد تحلیل کرد. ما باید ببینیم این اقدام به نفع چه جریانی صورت گرفته است. واکنش دولت عربستان نشان دهنده این است که این اقدام به سود آن دولت بوده است. گزارشی که سپاه تهران ارائه کرده هم این‌کار را سازمان یافته می‌داند و از ناحیه نیروهای حزب اللهی هم نبوده است! بنابراین نمی‌توان این اتفاق را با موارد دیگری که در جریانات سیاسی در داخل ممکن است گه گاهی رخ دهد مقایسه کرد.

سخنان این نماینده وابسته به جامعه روحانیت مبارز در حالی بیان شده که انبوه عکس‌های مخابره شده از هجوم نیروهای بسیجی به سفارت عربستان، وابستگی آنان را به محافلی هم‌چون سپاه و بسیج نشان می‌دهد.

نماینده مردم تهران در مجلس با ادعای این‌که «احتمال دارد این اقدام به طور مستقیم یا غیرمستقیم توسط سفارت یا دولتمردان عربستان برنامه‌ریزی شده بود» اضافه کرد: ممکن است آن‌ها برای اینکه بتوانند بهره برداری‌های بعدی را انجام دهند دست به چنین کاری زده باشند! مشابه این قبیل اتفاقات هم در برخی حوادث رخ داده است.

وی با بیان این‌که اعدام شیخ نمر از نظر حقوق بشر و مجامع جهانی محکوم است و ملت ها و دولت ها باید نسبت به آن واکنش نشان دهند در عین حال یادآور شد: حمله به سفارت و کنسولگری اصل حادثه را تحت شعاع قرار داد و وزارت خارجه عربستان حداکثر بهره برداری را از این اتفاق کرد و اقدام به قطع رابطه سیاسی و اقتصادی و حتی رابطه کنسولی با ایران کرد و سفر اتباع عربستان به ایران را هم ممنوع اعلام کرد.

مصباحی مقدم درباره اعلام قطع روابط چند کشور منطقه با ایران نیز گفت: دولت عربستان برخی دولت‌های کوچک منطقه که به نحوی از این کشور کمک مالی دریافت می‌کنند و یا رابطه ویژه سیاسی و اقتصادی دارند را هم تحت فشار قرار داد که اقدام قطع یا کاهش رابطه کنیم البته این امر از منظر سیاسی ارزش چندانی ندارد اما از نظر رسانه‌ای بازتاب گسترده‌ای پیدا کرده است.

وی در پایان درباره رفتار متقابل ایران نیز خاطرنشان کرد: تبعا دولت ایران باید در مقابل این اقدام عربستان با اتکا به تدبیر و حکمت موضع‌گیری کند و رفتار مشابه دستپاچگی که عربستان نشان داده و نشان از غرور و فرافکنی می‌کند را انجام ندهد. البته من معتقدم نهایتا این اقدامات تنش آفرین دولت عربستان به پشیمانی منتهی خواهد شد.

نظر: شنبه‌شب گروهی از مردم تهران در اعتراض به اعدام شیخ نمر، با سر دادن شعارهایی همچون «حسین، حسین، شعار ماست، شهادت افتخار ماست، مرگ بر سلفی و مرگ بر تکفیری» و حیدر حیدر گویان درب سفارت عربستان در تهران را شکستند و وارد سفارت شدند. رئیس پلیس تهران و معاونانش به‌همراه تعداد زیادی از نیروی امنیتی پس از ساعت‌ها تلاش معترضان را متفرق و چندین نفر را دستگیر کردند.

رییس پلیس تهران: چندین نفر را بازداشت کردیم

به گزارش «نظر»، سردارحسین ساجدی نیا درباره این تجمع گفت: حوالی ساعت ۲۲:۲۰ شنبه شب عده ای از نیروهای خودسر رو به روی سفارت عربستان تجمع کرده و مدتی بعد اقدام به پرتاب سنگ و کوکتل مولوتف به سمت ساختمان سفارت کردند.

وی با بیان این که در پی این اقدام خسارت هایی به ساختمان سفارت وارد شد، گفت: ماموران پلیس از همان دقایق اولیه با این اقدام مقابله کردند تعدادی از ماموران ما نیز زخمی شدند.
ساجدی نیا که با ایسنا سخن می‌گفت، با ببان این که تعدادی از نیروهای خودسر حمله کننده به سفارت دستگیر شدند، افزود: عده قلیلی هم وارد سفارت شدند که ماموران پلیس اقدام به خارج کردن این افراد کردند.
به گفته ساجدی نیا در حال حاضر اوضاع در اطراف سفارت عربستان آرام است و ماموران پلیس تا هر زمان که لازم باشد، در محل حضور خواهند داشت. رییس پلیس پایتخت از شهروندان خواست اعتراضات خود را از شیوه های قانونی پیگیری کنند.

واکنش وزارت خارجه ایران

سخنگوی وزارت خارجه گفت: وزارت امور خارجه با درک احساسات پاک مردم مسلمان کشورمان خواستار جلوگیری از هرگونه تجمع در مقابل این اماکن دیپلماتیک است.
جابر انصاری، سخنگو و رئیس مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه ای ضمن اعلام محکومیت مجدد اعدام ناعادلانه عالم دینی شیخ نمر النمر، بر ضرورت تامین امنیت اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی در تهران و مشهد مقدس تاکید و اعلام کرد وزارت امور خارجه با درک احساسات پاک مردم مسلمان کشورمان خواستار جلوگیری از هرگونه تجمع در مقابل این اماکن است.
جابر انصاری افزود: پلیس دیپلماتیک مسئولیت برخورد با هرگونه تعرض به اماکن دیپلماتیک متعلق به عربستان سعودی را بر عهده دارد و بر اساس وظایف ذاتی خود برای حفظ نظم عمومی و اعاده امنیت این اماکن اقدام می کند.

حضور شدید نیروهای امنیتی در خیابان منتهی به سفارت عربستان

به گزارش «نظر» این تجمع با واکنش شدید نیروهای امنیتی و نظامی حدود ساعت دو بامداد روز یک‌شنبه به‌پایان رسید و مطابق گفته‌های ٰرئیس پلیس تهران چندین نفر نیز بازداشت شدند.

تابناک: وزارت کشور عربستان با صدور بیانیه‌ای از اجرای حکم اعدام شیخ نمر باقر النمر رهبر شیعیان این کشور خبر داد. رهبر شیعیان عربستان از سال 2012 و در پی اعتراض شیعیان این کشور بازداشت شده بود.

وزارت کشور عربستان با صدور بیانیه‌ای از اجرای حکم اعدام شیخ نمر باقر النمر رهبر شیعیان این کشور خبر داد.

به گزارش تابناک، بر اساس بیانیه وزارت کشور عربستان، حکم اعدام شیخ نمر به همراه 46 متهم دیگر که اغلب آنها تروریست معرفی شده‌اند روز شنبه (امروز) در 12 منطقه در عربستان اجرا شده است.

شیخ باقر النمر رهبر شیعیان عربستان است که در پی اعتراضات شیعیان این کشور در سال ۲۰۱۲ بازداشت شد. در روز چهارشنبه ۱۵ اکتبر ۲۰۱۴ دادگاه جنایی عربستان سعودی نمر النمر را به دلیل اقدام علیه امنیت ملی و محاربه، به «اعدام با شمشیر و به صلیب کشیده شدن در انظار عمومی» محکوم کرد. اجرای حکم شیخ باقر النمر در یک سال گذشته بارها به تعویق افتاد و تلاش‌های بین‌المللی فراوانی برای حمایت از این روحانی مبارز عربستانی صورت گرفته بود. با این حال وزارت کشور عربستان امروز اعلام کرد شیخ باقر النمر هم در جمع 47 نفری بوده که صبح امروز در عربستان اعدام شدند. وزارت کشور عربستان اعلام کرد که این 47 تن به اتهام ارتکاب “جرایم تروریستی” اعدام شدند.

دستگاه قضایی عربستان پیشتر علیه این افراد که نامی از آنها برده نشده حکم اعدام صادر کرده بود و امروز این احکام اجرا شده است. برخی از افرادی که علیه آنها احکام اعدام صادر شده بود از اعضای گروه‌های تندرو از جمله داعش و القاعده هستند و در میان محکومان معترضان به سیستم حکومتی آل سعود نیز دیده می‌شود.

رادیوفردا: وزارت خارجه تاجیکستان روز سه‌شنبه، هشتم دی‌ماه، با احضار سفیر ایران در این کشور به شرکت محی‌الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، در همایشی در تهران رسما اعتراض کرد.

این وزارتخانه روز سه‌شنبه، پس از انتشار اخبار و عکس‌های مربوط به این همایش در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی حجت‌الله فغانی، سفیر ایران در شهر دوشنبه، را به وزارت خارجه تاجیکستان احضار کرد.

به گزارش بخش تاجیک رادیو اروپای آزاد/رادیوآزادی، دولت تاجیکستان مراتب اعتراض خود به حضور محی‌الدین کبیری، رهبر حزب ممنوع شده نهضت اسلامی تاجیکستان، در تهران و شرکت او در همایش بین‌المللی وحدت اسلامی را در قالب نامه‌ای رسمی به سفیر ایران ابلاغ کرده است.

در این کنفرانس در کنار مقام‌های دولتی و رسمی کشور تاجیکستان همچون مکرم عبدالقادرزاده، رئیس مرکز اسلامی، سلیمان دولت‌اف، رئیس کمیته دولتی دین و مراسم ملی تاجیکستان، و فیض‌الله برات‌زاده، رئیس مرکز اسلام‌شناسی تاجیکستان، محی‌الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی، هم که از بهار امسال در تبعید به سر می‌برد، شرکت داشته و عکس‌های آنان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

محی‌الدین کبیری در حاشیه دیدار شرکت‌کنندگان همایش با رهبر ایران، با آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، هم گفت‌وگوی کوتاهی داشته که تصویر آن در وب‌سایت رسمی رهبر جمهوری اسلامی ایران منتشر شده است.

بیست و هشتمین همایش بین‌المللی وحدت اسلامی طی روزهای گذشته همزمان با سالروز تولد پیامبر اسلام در تهران برگزار شد.

در یادداشت رسمی وزارت خارجه تاجیکستان، اقدام سازمان‌دهندگان کنفرانس وحدت اسلامی در تهران «غیرقابل‌قبول» توصیف‌ و هشدار داده‌ شده است که این‌ گونه اقدامات به «روابط حسنه ایران و تاجیکستان» صدمه می‌زند.

ایران تاکنون درباره ممنوعیت فعالیت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، واکنش یا اظهار نظری رسمی نداشته است.

وزارت خارجه تاجیکستان در اطلاعیه خود حزب نهضت اسلامی این کشور را حزبی «افراط‌گرا و تروریستی» توصیف کرده و محی‌الدین کبیری، رئیس این حزب، را به تلاش برای «کودتا» متهم کرده است.

حکومت و مقام‌های تاجیکستان در پی ناآرامی‌های تابستان گذشته که به مرگ عبدالحلیم نظرزاده، معاون سابق وزارت دفاع این کشور و شماری از طرفدارانش انجامید، حزب نهضت اسلامی را به همدستی با او در طرح و اجرای کودتا متهم کردند.

در پی آن عملیات، شماری از فعالان حزب نهضت اسلامی و نزدیکان و وابستگان به آقای نظرزاده بازداشت شدند. پس از آن با رأی دادگاه عالی تاجیکستان، حزب نهضت اسلامی حزب «تروریستی و افراط‌گرا» خوانده و فعالیت آن در تاجیکستان ممنوع اعلام شد.

این اتهامات سبب شده تا مقام‌های قضایی تاجیکستان نام آقای کبیری را در فهرست افراد تحت تعقیب اینترپل، پلیس بین‌الملل، قرار دهند و خواستار بازداشت و استرداد او به تاجیکستان باشند.

در همین حال محی‌الدین کبیری اتهامات وارده به خود و حزبش در همدستی با ژنرال نظرزاده، معاون پیشین وزارت دفاع تاجیکستان را رد کرده و آن را بهانه‌ای برای ممنوع کردن فعالیت حزب نهضت اسلامی می‌داند.

آقای کبیری پس از محروم ماندن حزبش از کرسی نمایندگی در انتخابات زمستان گذشته این کشور، ضمن اعتراض به روند برگزاری آن انتخابات، تاجیکستان را ترک کرد و گفته می‌شود در یک کشور اروپایی در تبعید به سر می‌برد.

در همین حال گروه‌های فعال حقوق بشری «بازداشت‌های خودسرانه و شکنجه» اعضا و فعالان حزب نهضت اسلامی را محکوم کرده و از دولت تاجیکستان خواسته‌اند که به سرکوب مخالفان سیاسی‌اش پایان داده و به آزادی‌های سیاسی شهروندان احترام بگذارد.

برخی از این سازمان‌ها گفته‌اند که ممنوعیت حزب نهضت اسلامی به معنای لغو توافقات صلح سال ١٩٩٧ است که به جنگ داخلی پنج ساله (١٩٩٢ تا ١٩٩٧) در تاجیکستان پایان داد.

حزب نهضت اسلامی نیروی اصلی مخالفان در زمان جنگ داخلی و از طرف‌های محوری مذاکرات صلح به سرپرستی سازمان ملل متحد بود

رادیوفرانسه: یک سایت ایرانی به نام “خبرگزاری اهل بیت” با انتشار عکس‌هایی از قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، از حضور وی در “خط مقدم” جنگ با داعش و جبهه نصرت خبر داده است. این سایت خبری، به نقل از “کاربران سوری شبکه‌های اجتماعی” نوشته که قاسم سلیمانی روز شنبه، پنجم دی، در عملیات نظامی “حزب الله” در منطقه “باشکوی” در اطراف حلب حضور یافت و در پایان عملیات، با سربازان “عکس یادگاری” گرفت.

بر اساس این گزارش، در این عملیات که فرماندهی‌اش بر عهده قاسم سلیمانی بوده، بسیاری از اعضای جبهه نصرت کشته شدند.

با این حال، سرویس عکس خبرگزاری رویترز با انتشار عکسی از قاسم سلیمانی که قبلا از سوی “خبرگزاری اهل بیت” منتشر شده، تأکید کرده که نمی‌تواند صحت ادعای مطرح شده درباره این عکس را تأیید کند.

در این عکس ادعا شده که سلیمانی در جنگ رمادی حضور دارد.

ایران بارها ادعا کرده که حضور نظامی‌اش در سوریه و عراق مستشاری است، اما مخالفان رژیم بشار اسد می‌گویند که سپاه پاسداران عملا علیه آنان وارد جنگ شده است.

امروز ابراهيم جعفری وزير امور خارجه عراق نیز در گفت‌وگو با روزنامه شرق الاوسط چاپ لندن گفته که “ايران در عراق حضور نظامی ندارد اما مشاورانی از کشورهای مختلف در عراق حضور دارند.”

روز: پس از محافظ احمدی‌نژاد، محافظ امامی کاشانی هم در سوریه کشته شد.

خبرگزاری‌های جمهوری‌اسلامی به صورت رسمی خبر مرگ محسن فرامرزی را اعلام کردند. فرامرزی که محافظ امام جمعه موقت تهران، امامی کاشانی، بوده در کشور سوریه کشته شده. خبرگزاری تسنیم نزدیک به سپاه پاسداران مدعی شده که فرامرزی به صورت داوطلبانه و در قالب طرح مدافعان حرم به کشور سوریه رفته بوده.

پس از حسین همدانی و عبدالله باقری نیارکی، محافظ محمود احمدی نژاد، این سومین نظامی سرشناسی است که در سوریه کشته می‌شود.

دویچه‌وله: تعداد کشته‌شدگان ایرانی در سوریه همچنان رو به افزایش است. در روزهای اخیر خبر کشته شدن حداقل شش ایرانی دیگر منتشر شده است. برخی منابع از کشته شدن دو ایرانی دیگر همراه با سمیر قنطار نیز خبر داده‌اند.

روز جمعه ۴ دی ماه (۲۴ دسامبر) سرهنگ پاسدار محمدرضا علیخانی پس از چندین روز بستری بودن در بیمارستان بقیة‌الله تهران جانش را از دست داد.

این پاسدار اهل خوزستان چند روز پیش‌ از مرگش در حلب سوریه به همراه با یک ایرانی دیگر به نام فرامرز رضازاده که او هم اهل اهواز است، در اثر اصابت موشک زخمی شده بود. رضازاده اما در دم جان سپرده بود و پیکرش روز جمعه به ایران منتقل شد.

بیشتر بخوانید: مشاور فرمانده سپاه: در سوریه گروه‌های کشاب درست کردیم

هم‌زمان در روز جمعه پس از مراسم نماز جمعه تهران تشییع جنازه محسن فرامرزی پاسدار ایرانی دیگری که هفته گذشته در سوریه کشته شده بود برگزار شد. او محافظ شخصی امامی کاشانی امام جمعه موقت تهران بود و دوم دی‌ماه در حلب سوریه کشته شد.

داوود جوانمرد نیز روز دوم دی در حلب کشته شده است. او که از طرف صدا و سیمای جمهوری اسلامی به سوریه رفته بود، اولین فردی بود که از این ارگان رسانه‌ای در سوریه کشته می‌شد.

بیشتر بخوانید: ایران سنی​های بلوچ را به جنگ سوریه اعزام کرده است

حمیدرضا اسداللهی، ایرانی دیگری است که در سایت‌های نزدیک به سپاه از او به عنوان “فعال فرهنگی” در سوریه نام برده‌ شده است. همچنین عنوان شده که او در حوزه بین‌الملل فعال بود و با نیروهای جهادی دیگر کشورها ارتباط داشته است. او نیز در روزهای اخیر کشته شد.

به نوشته سایت تسنیم، اسداللهی از بانیان “کنگره بین‌المللی لقاء الحسین” بوده و تا پیش از سفر شرکت‌کنندگان این کنگره به کربلا، همراهشان بوده است. پس از آن وارد منطقه عملیاتی سوریه شده و در آنجا کشته شده است. قرار است در مراسم تشییع حمیدرضا اسداللهی پدر و مادر داود مغنیه، عضو کشته‌شده حزب‌الله لبنان نیز شرکت کنند.

بیشتر بخوانید: «با کمک ایران، ارتش سوریه برای حمله‌ای بزرگ آماده می‌شود»

امیر سیاوشی نیز از نیروهای ویژه نیروی دریایی سپاه پاسداران بوده که از منطقه چیذر تهران به سوریه اعزام شده بود. او در ۲۹ آذر در حلب کشته می‌شود. پیکر او همراه با حمیدرضا اسداللهی و داود جوانمرد روز یک‌شنبه ۶ دی (۲۷ دسامبر) در تهران تشییع می‌شود.

پیشتر نیز سایت فرارو به نقل از پایگاه “دبکا فایل” که گفته می‌شود وابسته به منابع اطلاعاتی اسرائیل است، نوشته بود که همراه با سمیر قنطار، فرمانده ارشد حزب‌الله در سوریه، دو فرمانده نظامی ایران نیز کشته شده‌اند. نام این دو در منابع اسرائیلی محمدرضا فهمی و میراحمد احمدی ذکر شده است.

صدای آمریکا: مقاله ای از دکتر اوفر اسراییلی برای وبسایت خبری “آی ۲۴”

به دنبال ترور سمیر قنطار که در سال های اخیر به یکی از نمادهای گروه تروریستی حزب الله لبنان بدل شده بود، حسن نصرالله رهبر حزب الله، با وضعیتی غامض روبرو است. او با دو گزینه مهار اوضاع یا تشدید تنش روبرو است. نصرالله به دلیل وضعیت استراتژیک گروهش احتمالا گزینه نخست را انتخاب خواهد کرد، تا در زمانی که از نظر استراتژیک مناسب‌تر است، دست به انتقام بزند.

در این آتش افروزی کنونی، حسن نصرالله پیش از هر گونه اقدام به واکنش نظامی جدی علیه اسراییل یا شاید به جای اقدام نظامی تصمیم به ایراد سخنرانی گرفت. علت این امر محدودیت های شدیدی است که جنگ در سوریه در سال های اخیر بر حزب الله تحمیل کرده است.

نصرالله در لبنان به دلیل هزینه های سنگین انسانی جنگ سوریه که در بازگشت تابوت چند صد جنگجوی حزب الله انعکاس یافته است، تحت فشارهای شدیدی قرار دارد. این وضعیت به نظم و نظام و آمادگی این سازمان لطمات شدیدی وارد کرده است.

نصرالله از سوی دو ارباب خود تحت فشار است؛ بشار اسد رییس جمهوری به چالش کشیده شده سوریه، و آیت الله های ایران. نصرالله موقعیت خود و قدرت نظامی سازمان اش را مدیون ایران است که طی سال ها جنگ افزار و کمک های اقتصادی گسترده در اختیار حزب الله قرار داده است. او همچنین مدیون اسد است که امکان انتقال کاروان های بی پایان تسلیحات را از طریق بنادر سوریه به لبنان فراهم کرده است.

تهدید پیش روی رژیم اسد به حسن نصرالله اجازه نمی دهد که در شرایط کنونی دست به خطر زده و ده ها هزار راکت و موشک اش را به سمت اسراییل پرتاب کند. واکنش تند حزب الله ممکن است عملیات نظامی گسترده اورشلیم علیه این گروه را در پی داشته باشد و در نتیجه باعث شود حزب الله نیروهای مورد نیازش در میدان جنگ در سوریه را به لبنان فرا بخواند. هزینه چنین درخواستی از تهران و دمشق بسیار بالا است و آنها به نصرالله اجازه نخواهند داد این گزینه را انتخاب کند.

بخشی از محدودیت های جدید اعمال شده بر حزب الله ناشی از مداخله روسیه در سوریه است. مسکو می تواند در حالی که ولادمیر پوتین رییس جمهوری روسیه، در حال تحکیم حضور این کشور در سوریه در یک رویارویی استراتژیک با دشمن دیرینه اش آمریکا است، از اهرم فشارش در برابر ایران و سوریه استفاده کرده تا آن دو مانع این شوند که حزب الله در برابر اسراییل دست به اقدامی بزند.

با توجه به مجموعه این محدودیت ها، می توان انتظار داشت که اعتراض حزب الله لبنان در این مقطع محدود به سخنرانی های حسن نصرالله و دیگر چهره های ارشد این گروه و تلاش هایی برای تحمیل نمادین هزینه به ارتش اسراییل و شهروندان اسراییلی باشد. این هزینه احتمالا شامل گزینه ادامه پرتاب مسلسل وار راکت به الجلیل و آسیب رساندن به خودروهای نظامی و غیرنظامی نزدیکی مرز خواهد بود. حزب الله انتقام سمیر قنطار، از اعضای برجسته حزب الله در دمشق، را به زمانی نامعین در آینده موکول خواهد کرد و ممکن است از فرصت حمله به اسراییلی ها یا اهدافی یهودی در اطراف جهان استفاده کند.

از این رو بعید است نصرالله دستور حمله ای گسترده به اسراییل را صادر کند. با این وجود، تاریخ به ما آموخته است که صحنه فوق العاده انفجاری خاورمیانه به شکلی عجیب فریب دهنده است و یک اتفاق ظاهرا محدود ممکن است شعله یک جنگ تمام عیار را روشن کند؛ همان طور که نصرالله این واقعیت را در جنگ ۲۰۰۶ تصدیق کرد. به همین جهت ارتش اسراییل باید خود را برای هر اقدام دشمن با تجربه اش در مرزهای شمالی آن کشور آماده کند.

* برگردان فارسی این مقاله تنها برای آگاهی رسانی منتشر شده و نظرات بیان شده در آن الزاماً بازتاب دیدگاه صدای آمریکا نیست.

بی‌بی‌سی: در هفته‌های اخیر و با انتشار مکرر خبر کشته شدن اعضای سپاه پاسداران ایران در سوریه، توجه‌‌‌‌ها بار دیگر به نقش نظامی ایران در این کشور جلب شده است. در این میان اخیرا بیش از هر جای دیگری، از منطقه جنوب حلب نام برده می‌شود که درگیری‌ها در آن بزرگترین موج تلفات نظامیان ایرانی در خاک سوریه را از آغاز جنگ داخلی در پی داشته است.
پیشینه عملیات نیروهای وابسته به‌ ایران در شمال سوریه

حمله اخیر در استان حلب را می‌توان سومین عملیات گسترده‌‌ای خواند که نظامیان وابسته به سپاه قدس ایران در طول یک سال گذشته در این ناحیه ترتیب می‌دهند.

این نیروها در آذرماه ۱۳۹۳ در عملیاتی مشترک با ارتش سوریه تلاش کردند جاده کاستیلو، تنها جاده مرتبط با نیمه شرقی شهر حلب که تحت کنترل مخالفان بشار اسد است را ببندند و این بخش از شهر را محاصره کنند.

وقتی مصطفی صدرزاده، از نیروهای ایرانی پشت خاکریزی در مخیم حندرات رو به دوربین می‌گفت «حلب در حال محاصره شدن کامل است»، با پیروزی‌های اولیه این اطمینان خاطر برای آنان به وجود آمده بود که تا ساختن یک «جنوب دمشق» دیگر فاصله‌ای ندارند. جنوب دمشق همزمان صحنه اجرای تاکتیکی بود که عموماً به نام «الجوع او الرکوع» (گرسنگی یا تسلیم) شناخته می‌شود و طی آن، نیروهای ارتش سوریه در کنار حزب‌الله لبنان و سپاه قدس ایران با محاصره کامل این منطقه، که عمدتا شامل شهرک‌های ببیلا، یلدا، بیت سحم، یرموک، تضامن و حجرالاسود می‌شد، موجب بروز قحطی شدند.

مخالفان در حلب نگران تکرار شرایط مشابهی در مناطق تحت کنترلشان با جمعیت تقریبی سیصدهزار نفر بودند، اما طرح نیروهای حامی اسد به نتیجه نرسید و کار در جنوب مزارع ملاح گره خورد.
Image copyright
Image caption مخالفان اسد شواهد مختلفی از حضور ایران در جنگ سوریه منتشر می‌کنند

ارتش سوریه و نیروهای ایرانی در اواسط بهمن ماه ۹۳ این بار در دو جبهه به طور هماهنگ به این منطقه یورش بردند. نخست نیروها از شمال حلب به سمت ملاح و حندرات سرازیر شدند تا بار دیگر برای قطع جاده کاستیلو تلاش کنند و هم‌زمان از غرب از سمت محور سیفات به سمت دو شهرک شبه‌محاصره نبل و الزهراء خیز برداشتند تا به نیروهای حز‌ب‌الله محصور در این منطقه برسند.

فشار حمله چنان بود که در دو روز اول به طور برق‌آسا تا شهرک‌های حردتنین و رتیان جلو آمدند اما در پی ضدحمله مخالفان در پشت شهرک بیانون متوقف شدند و مخالفان مسلح نواحی از دست‌رفته را پس گرفتند. به این ترتیب اگر تصرف روستای باشکوی را مستثنی کنیم، این عملیات نتوانست به اهداف از پیش‌تعیین‌شده خود دست یابد. گفته می‌شود که بین ۸۰ تا ۱۳۰ نفر از نیروهای حامی اسد در این درگیری‌ها کشته شدند و حدود ۵۰ تن از آنها هم به اسارت مخالفان در آمدند.

طی درگیری‌ها در جریان این دو عملیات بزرگ در حومه حلب، تصاویری از تجهیزات مخابراتی ایرانی (محصول شرکت “مبین”)، غذای نظامیان (خوراک‌های‌ آماده کارخانه “پارس کادوس”)، اوراق شناسایی افتاده در کنار اجساد (برگه عبور موقت ویژه اتباع افغان) و پهپادهای شاهد-۱۲۹ ساخت صنایع نظامی سپاه در آسمان منتشر شد که شواهدی روشن بر حضور نیروهای تحت حمایت ایران تلقی شد.

پس از پایان این دو عملیات به نظر می‌رسید نیروهای طرفدار بشار اسد متقاعد شده‌ بودند که امکان پیروزی موثر در جبهه حلب وجود ندارد، مگر با تزریق پرشمار جنگجویان؛ امری که در آن مقطع زمانی غیرممکن می‌نمود تا آنکه با ورود روسیه، آرایش نیروها و استراتژی جنگ تغییر کرد.
بالا گرفتن بحران و دخالت مستقیم ایران و روسیه
Image copyright
Image caption عکس‌های هوایی که اخیرا از پایگاه هوایی نوژه همدان منتشر شده، هواپیماهای نظامی روسی را نشان می‌دهد

سقوط زنجیروار شهرهای استان ادلب در بهار ۹۴ به دست مخالفان بشار اسد و سخنرانی تاریخی او در اعلام ناتوانی ارتش سوریه و مشکل کمبود نیروی انسانی، فصل جدیدی را در تحولات سوریه رقم زد. توازن قوا در شمال کشور به هم خورده بود و ارتش یک به یک مناطق تحت کنترل خود را از دست می‌داد و عقب می‌نشست تا آنجا که خط مقدم درگیری‌ها به سهل‌الغاب در شرق لاذقیه کشیده شد. حالا دیگر پایگاه مطمئن ساحلی و قلب حکومت در معرض تهدید قرار گرفته‌ بود و همین وضع را بحرانی می‌ساخت.

جزئیات آنچه میان قاسم سلیمانی و مقامات روسی در مسکو گذشت روشن نیست، اما نتیجه کار تشکیل ائتلافی جدید بود که اتاق عملیات مشترک با دو شعبه در بغداد و دمشق داشت. شعبه اطلاعاتی این اتاق در بغداد است و شعبه عملیاتی آن در دمشق. در چشم انداز کلی هدف از تشکیل چنین اتحادی محکم کردن جای پای حکومت فعلی و ایمن‌سازی “سوریه حداقلی” شامل استان‌های کرانه غربی است؛ مستقل از این که مذاکرات بر سر آینده سوریه به کجا بینجامد یا پشتیبانان خارجی او چگونه حاضر به معامله شوند. در واقع هر چه حزب بعث سوریه زمین بیشتر و مطمئن‌تری در اختیار داشته باشد، قدرت مانور پشتیبانان خارجی آن به هنگام مذاکره با طرف‌های غربی بالا خواهد رفت. اما در این میان مسئله این است که آیا ارتش سوریه روی زمین می‌تواند اسباب این کار را فراهم کند؟

در حقیقت اگرچه ایران و روسیه در تبلیغات رسمی ارتش سوریه را به عنوان نیرویی با کفایت معرفی می‌کنند که جهان می‌تواند روی آن حساب کند؛ نگاهی به جریانات جنگ نشان می‌دهد که این ارتش فرسوده با وجود تزریق پیوسته کمک‌های نظامی، مالی و انسانی متحدان خود طی پنج سال اخیر، توان ادامه موثر جنگ روی زمین را نداشته و بمباران‌های هوایی آن هم که مرگ گسترده غیرنظامیان را در پی داشته، با دستاوردی نظامی و استراتژیک همراه نبوده است. درنتیجه هر برنامه تهاجمی بدون حضور مستقیم نظامیان و شبه‌نظامیان متحدین خارجی ارتش لاجرم شکست خورده می‌نمود و بدین صورت برگرداندن بازی امکان پذیر نبود مگر آنکه روسیه با هواپیماهای نظامی خود در هوا و ایران با سرازیر کردن سیل شبه‌نظامیان شیعه روی زمین عهده‌دار امور شوند.
Image copyright
Image caption غذاهای کنسرو شده ایرانی که مخالفان اسد از میدان نبرد در اطراف حلب پیدا کرده‌اند

به این ترتیب نیروهای ارتش سوریه از جنوب حلب به جبهه شمال شرقی و حومه کویرس منتقل شدند و ایران عملا مسئولیت کامل این منطقه را به عهده گرفت. انتقال تجهیزات نظامی به خاک سوریه و رساندن تدارکات برای نقش‌آفرینی روسیه هم محتاج عملیات گسترده‌ای بود که بدون کمک ایران ممکن نمی‌شد. از جمله شواهد متعدد نشان می‌دهد که هواپیماهای روسی برای انتقال تجهیزات به سوریه و انجام حملات هوایی و موشکی در این کشور از حریم هوایی ایران استفاده می‌کنند.
جبهه تحت فرماندهی ایران را در جنوب حلب چه کسانی تشکیل می‌دهند؟

در طول سال‌های جنگ داخلی سوریه، ایران تنها کشوری بوده است که به صورت هدفمند و سیستماتیک نسبت به اعزام جنگجویان خارجی به خاک سوریه و تاسیس گردان‌های نظامی اقدام کرده است. در حقیقت اگر حضور کشوری نظیر عربستان عمدتاً در قالب کمک مالی و تسلیحاتی به مخالفان معنا پیدا می‌کند، حضور ایران، علاوه بر کمک مالی و تسلیحاتی، با آموزش، سازماندهی و اعزام شبه‌نظامیان شیعه همراه بوده است. این نیروها که گفته می‌شود طیف متنوعی را، از شیعیان پاراچنار پاکستان تا شیعیان هزاره ولایت دایکندی افغانستان تشکیل می‌دهند، عاملی حیاتی برای سرپا نگاه داشتن ارتش سوریه به شمار می‌روند. با آغاز عملیات جنوب حلب بخشی از نیروها به این جبهه منتقل شدند، هرچند تغییراتی در ترکیب آنها مشاهده می‌شود:

۱- نیروهای مستقیم سپاه پاسداران:

به نظر می‌رسد مقامات نظامی ایران متقاعد شده‌اند که برای شکست دادن مخالفان اسد به چیزی بیشتر از اعزام جنگجویان شبه‌نظامی خارجی و فرماندهان بازنشسته سپاه احتیاج است. در نتیجه برای اولین بار نیروهای خبره که هسته اصلی حملات را تشکیل دهند به منطقه فرستاده شده‌اند. از چندی پیش سپاه پاسداران با فراخوان از میان تیپ‌های تکاوران استان‌ها (موسوم به یگان‌های صابرین)، داوطلبین اعزام به سوریه را انتخاب و برای عملیات به این کشور برده است. در کنار این افراد که از توان رزمی ویژه برخوردارند، اعزام بسیجیان آموزش‌دیده نیز صورت می‌گیرد. تخمین زده می‌شود که تعداد ایرانیان حاضر در سوریه اکنون به حدود چهار هزار نفر رسیده است که نیمی از آنها در جنوب حلب به کار گرفته شده‌اند.

۲- عراقی‌ها:

نیروهای شبه‌نظامی عراقی که توسط ایران تجهیز و برای جنگ به سوریه اعزام شده‌اند همواره رتبه اول را در میان کل جنگجویان خارجی حاضر در سوریه داشته‌اند. این شبه‌نظامیان عمدتاً توسط سپاه بدر در نجف سازمان داده می‌شوند و سپس از بغداد به دمشق و لاذقیه منتقل می‌شوند. در این میان پررنگ‌ترین وظیفه در عملیات جنوب حلب به دوش گروه “حرکت حزب‌الله النجباء” است. حضور قاسم سلیمانی در عملیات جنوب حلب با انتشار تصویری از او در میان این جمع اعلام شد و ظاهرشدن بار دیگر او در گرماگرم نبردها در جلوی مسجد شهرک الحاضر بار دیگر در میان همین جمع بود؛ هرچند شبکه العالم رسانه عرب‌زبان تلویزیون دولتی ایران، با محو کردن آرم پرچم در دست اعضای این گروه، اعلام کرد که قاسم سلیمانی در جمع نیروهای سوری حضور یافته است.

۳- افغان‌ها و پاکستانی‌ها:
Image copyright

فاطمیون و زینبیون به ترتیب نیروهای افغان و پاکستانی وابسته به سپاه در سوریه هستند. نیروهای افغان را عمدتا طبقات محروم شیعیان هزاره، ساکن حاشیه شهرها و بخصوص قم و مشهد تشکیل می‌دهند که گفته می‌شود در سه سال گذشته توسط سپاه به شکل مستمر به سوریه اعزام می‌شوند. تیپ زینبیون را نیز عموما شیعیان پاراچنار پاکستان تشکیل می‌دهند. افغان‌ها و پاکستانی‌ها در سال ابتدایی اعزام در یک دسته واحد حضور داشتند، سپس با افزایش شمار نیروها، افغان‌ها از این گروه جدا شده و مستقلا گروه فاطمیون را تشکیل دادند.

۴- حزب‌الله لبنان:

نیروهای حزب‌الله لبنان گرچه تا به حال از حیث نیروی انسانی نسبت به دیگر نیروهای اعزامی از شمار کمتری برخوردار بودند، از لحاظ قدرت و تجهیزات بازوی اصلی سپاه پاسداران در سوریه به شمار می‌آیند. با آغاز عملیات ائتلاف جدید، حزب‌الله لبنان وارد جنگ تمام‌عیار شده است و کمتر جبهه‌ای در سوریه است که اعضای این نیرو در آن حضور نداشته باشند. در حال حاضر عمده‌ افراد این نیرو در تپه‌های جب‌الاحمر در شرق لاذقیه، شمال غرب حماه در سهل‌الغاب، شرق حمص و شمال شرق حلب در حومه کویروس متمرکز هستند اما یک واحد از این نیروها نیز همراه با سپاه پاسداران در جنوب حلب می‌جنگند.
نیروهای سپاه پاسداران با چه کسی می‌جنگند؟

شهر حلب و نواحی روستایی اطراف آن یکی از نظامی‌ترین مناطق جهان است که بیش از یکصد دسته و گروه از مخالفان مسلح در آن حضور دارند. از زمانی که گروه‌های مخالف بشار اسد در تابستان ۲۰۱۲ عملیات ناکام تصرف حلب را کلید زدند و کنترل نیمی از شهر را به دست گرفتند، تلاش آنها برای نظم گرفتن و تشکیل یک اتاق عملیات مشترک (شامل تمامی گروه‌های درگیر) کمابیش ناموفق بوده است و علیرغم اتحادهای موقت، این مجموعه‌ها در نتیجه اختلافات داخلی و عدم وجود گروه مسلط پی در پی از هم پاشیده‌اند. نمونه این تجربه‌ها در سال گذشته دو مورد اتاق عملیاتی “تحریر حلب” و “جبهه شامیه” در دسامبر ۲۰۱۴ بود که علیرغم موفقیت اولیه به فاصله از یکدیگر منحل شدند. در آوریل ۲۰۱۵ آخرین تلاش‌ها برای همگرایی منجر به تاسیس اتاق عملیاتی “فتح حلب” متشکل از ۵۳ گروه شد (شامل ۱۹ زیرشاخه ارتش آزاد) که همچنان نیز فعال است. جبهه النصره و گروه‌های خارجی مرتبط با آن در “فتح حلب” حضور ندارند و تقریبا تمام گروه‌های سوری که با نام “میانه‌رو” در استان حلب شناخته می‌شوند در آن عضو هستند.

اتاق عملیاتی فتح حلب که تشکیلش تا حد بسیاری در پی فشار کشورهای حامی مخالفین، به خصوص آمریکا، ترکیه و عربستان برای یک‌دست کردن گروه‌های مخالف اسد در این استان بود، به طور هم‌زمان جنگ علیه داعش و علیه ارتش بشار اسد را پیش می‌برد و در جریان حمله ایران به حومه جنوبی حلب روی کاغذ وظیفه دفاع از این مناطق را به عهده دارد. از میان سه ائتلاف بزرگ مخالفان که علیه حکومت بشار اسد می‌جنگند (“جبهه جنوب” در درعا، “جیش‌الفتح” در ادلب و “فتح حلب” در حلب)، مورد حلب از نظر تشکیلاتی ضعیف‌ترین و به لحاظ طیف ترکیب انسانی آسیب‌پذیرترین نیروی مخالفان است؛ به خصوص در ناحیه جنوبی استان. این‌ موارد به علاوه تجربه حملات ناموفق قبلی ایران در جبهه‌های دیگر حلب دلایلی هستند که می‌توان گفت ایران را بر آن داشت تا حمله جدید خود را از این ناحیه سامان دهد.
نتیجه مقطعی عملیات

با شکست اولیه مخالفان مسلح در جنوب حلب و از دست دادن گسترده زمین‌های تحت کنترل، حدود دو هزار جنگجو از دو ائتلاف جیش‌النصر و جیش‌الفتح در استان‌های حماه و ادلب به کمک آن‌ها آمده‌اند. هر چند با رسیدن این قوای جدید پیشروی نیروهای تحت فرماندهی سپاه پاسداران متوقف شده است و آن‌ها نتوانستند به هدف اولیه در قطع شاهراه حلب- دمشق دست پیدا کنند، اما مخالفان نیز توان عقب زدن عمده آن‌ها را نداشتند و با پاتک‌ها تنها از نیروهای وابسته به ایران تلفات گرفته‌‌اند.