اخبار

دویچه‌وله: ابتلای سه نفر دیگر از بیماران بستری در قم و اراک به ویروس کرونا در ایران تایید شد. در بابل نیز دو فرد مشکوک به ابتلا به کرونا شناسایی شده‌اند. یک پزشک هم می‌گوید ده‌ها نفر با علایم کرونا در بیمارستان‌های قم فوت کرده‌اند.

رییس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت اعلام کرد بر اساس شواهد آزمایشگاهی، ابتلای سه نفر از بیماران بستری در قم و اراک به کرووید۱۹ (کرونا) تایید شده و بیماران مذکور در حال حاضر در بیمارستان تحت مراقبت قرار دارند.

به گزارش “ایرنا”، کیانوش جهانپور درباره ابتلای ۳ نفر به ویروس کرونا جدید در قم و اراک گفت: «تا صبح امروز (پنجشنبه ۱ اسفند ۹۸) آزمایشات از ابتلای دو مورد جدید در قم و یک مورد در اراک به کرووید ۱۹ حکایت دارد، هر سه بیمار تابعیت ایرانی داشته و فرد مبتلا در اراک نیز ساکن قم و از همکاران پزشک ماست. با احتساب این موارد تعداد مبتلایان کرووید ۱۹ تایید شده در کشور به پنج نفر می‌رسد.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

جهانپور هم‌چنین از نشست “قرارگاه مقابله با کروناویروس” در صبح پنجشنبه خبر داده که در آن موضوعاتی همچون ساختار پیشگیری، شناسایی و مدیریت این بیماری و همچنین آمادگی مراکز فوریت‌های پزشکی و تیم های واکنش سریع، آمادگی تخت‌های بیمارستانی، آموزش همگانی و پروتکل بهداشتی پیشنهادی برگزاری انتخابات دوم اسفند، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

طبق تصمیم “قرارگاه مقابله با کروناویروس” مرخصی تمامی روسا و معاونین دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی سراسر کشور تا اطلاع ثانوی لغو شده و تمامی ماموریت‌های خارج از کشور نیز از دستور کار خارج شده‌اند.

به گفته کیانوش جهانپور، یکی از پیشنهادهای مطرح شده در نشست قرارگاه مقابله با کرونا، محدود کردن موقت رفت‌وآمد به حرم حضرت معصومه، مسجد جمکران و سایر اماکن زیارتی و محل تجمع در شهر قم بود که اجرایی‌شدن آن بر عهده استانداری قم است.

هم‌چنین وزارت بهداشت توصیه کرده که اردوهای سیاحتی و زیارتی دانشجویی و دانش‌آموزی همچنین تمام سمینارها و همایش‌ها در شهر قم تا اطلاع ثانوی لغو شوند.

رییس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت در مورد انتخابات روز جمعه مجلس گفت: »ملاحظه خاصی در این زمینه وجود ندارد و پیشنهادات و توصیه‌های پیشگیرانه و بهداشتی درباره انتخابات و به ویژه حوزه انتخابیه قم، به اطلاع ستاد انتخابات کشور و وزارت کشور رسیده است.«

Iran Coronavirus

«ده‌ها نفر با علایم بیماری کرونا در قم فوت کرده‌اند»

دکتر محمد مولایی، پزشک ساکن قم که برادرش در اثر ابتلا به کرونا فوت کرده، گفته است در بیمارستان کامکار قم که برادرش در آنجا بستری بوده، هیچ ایزولاسیونی صورت نمی‌گیرد، حتی خبر و هشداری هم در کار نیست.

دکتر مولایی روز پنجشنبه اول آذر (۲۰ فوریه) به خبرگزاری “رکنا” گفت «روز قبل از ICU بیمارستان کامکار قم به من خبر دادند تست کرونای برادرم مثبت شده است. این در حالی است که در این بیمارستان هیچ ایزولاسیونی صورت نمی‌گیرد. حتی خبر و هشداری هم در کار نیست. مسول آی‌سی‌یو روز اول به من گفت ما چند مورد دیگر با همین وضعیت داشته‌ایم که به مرور سطح اکسیژن آنها کاهش پیدا کرده و بعد انتوبه می‌شوند و بعد هم فوت می‌شوند. می‌گفت پروگنوز خوبی ندارند و لذا با تجربه ای که دارم احتمال زنده ماندن آنها پایین است.»

دکتر مولایی در ادامه می‌افزاید: «به آنها گفتم برادر من هیچ سابقه بیماری نداشته است، اما گفت موارد قبلی هم سابقه بیماری نداشته‌اند. گفتند تمام تست‌ها منفی شده است و مشخص نیست این چه عفونتی است که تمام داروهای وسیع الطیف آنتی باکتریال و انتی ویرال را دریافت می‌کنند ولی علایم نه تنها بهبود پیدا نمی‌کند بلکه بدتر هم می‌شود. ظاهرا سیاست بر خاموش نگه داشتن بیماری بوده است.»

ادامه سخنان این پزشک تکان‌دهنده است. او می‌گوید: «جالب است که در مدت یک هفته‌ای که برادرم در بیمارستان بود درخواست تست عفونت کرونا برای او داده نشده بود و روز آخر با اصرار و خواهش من یک بال گرفتند و تست کرونا را به تهران فرستادند و امروز هم جواب تست آماده شد که مثبت بود. جالب اینکه که ده‌ها نفر با این علایم در بیمارستان‌های قم فوت کرده‌اند و علت را پنومونی و عفونت ریه اعلام کرده‌اند. و واقعا مشخص نیست پنومونی بوده ،انفلوآنزا بوده یا کرونا؟»

«ظاهرا تا کنون بنا نبوده است که از بیماران تست کرونا گرفته شود. من یک شب قبل از فوت برادرم در ICU به مسئول بخش گفتم از برادرم تست کرونا ویروس گرفته شود. جواب دادند ما تست کرونا تا حالا نگرفته‌ایم. با اصرار و خواهش من بالاخره این کار را انجام دادند. ضمن اینکه طی این چند هفته تعدادی دیگری بیمار با همین تابلو و علایم فوت کرده‌اند. برادر من که فوت شد هیچ بیماری زمینه‌ای نداشت. ۶۰ ساله و معلمی بازنشسته بود که سابقه سفر به جایی هم نداشتند. در کوچه و بازار دچار کرونا شده است.»

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

دکتر مولایی در پایان گفت‌وگوی خود با خبرگزاری رکنا به وزارت بهداشت پیشنهاد کرده که این وزارتخانه از تمام بیمارستان‌ها و بخش‌های ICU که لیستی از بیمارانی که فقط با تابلو علایم عفونت تنفسی در طی یک ماه گذشته فوت کرده‌اند ارائه کند تا میزان مرگ‌ومیر و گسترش بیماری در سطح کشور مشخص شود.

شناسایی دو فرد مشکوک در بابل

هم‌زمان با تایید موارد جدید ابتلا به کرونا در قم و اراک، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بابل در مازندران از شناسایی دو فرد مشکوک به ابتلا به ویروس کرونا در این شهرستان خبر داد.

به گفته مصطفی جوانیان “این دو فرد هم اکنون در قرنطینه قرار دارند و نمونه‌گیری از آنها در حال انجام است”. خبرگزاری “ایرنا” نوشته است جوانیان از دادن اطلاعات بیش‌تر در مورد بیماران مشکوک به آلودگی به ویروس جدید کرونا در حوزه استحفاظی این دانشگاه خودداری کرد و اظهارنظر دقیق در این مورد را به بعد موکول کرد.

پیش از این معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران اعلام کرده بود، هیچ موردی از این بیماری ویروسی در حوزه استحفاظی این دانشگاه مشاهده نشده است.

رادیوفردا: یک عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی جامعه پزشکی ایران که برادر خود را در قم بر اثر ابتلا به ویروس کرونا از دست داده است از تلاش مقام‌های بیمارستانی برای «خاموش نگاه داشتن» موارد این بیماری انتقاد کرد و از مرگ «ده‌ها» نفر در قم با علائمی مشابه وی خبر داد.

از سوی دیگر کیانوش جهانپور، یک مقام وزارت بهداشت ایران، گفت: «هنوز به طور دقیق منبع سرایت و انتقال بیماری در کشور مشخص نشده است.»

محمد مولایی، عضو شورا، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری رکنا گفت در طول یک‌ هفته‌ای که برادرش با حال نامناسب در بیمارستان بستری بود، از وی نمونه‌برداری کرونا نشد و تنها در روز آخر، با «اصرار» این پزشک این کار انجام شده و پاسخ آن نیز مثبت بوده است.

فوري

مدیرعامل شرکت بهره‌برداری متروی تهران با اشاره به برخی اخبار مبنی بر تعطیل شدن ایستگاه مترو شوش به علت پاکسازی ناشی از مشکوک شدن به ویروس کرونا، گفت:

مورد مشکوکی به ویروس کرونا در این ایستگاه مشاهده شد که بلافاصله اورژانس مراجعه و مسافر را به بیمارستان منتقل کرد

1 pic.twitter.com/pF8dTIpb3K

— Mr.Haamin (@HMN202) February 20, 2020

به گفته وی، خودداری مقام‌های بیمارستانی در قم از نمونه‌برداری کرونا در حالی بوده که «ده‌ها نفر با این علائم در قم فوت کرده‌اند و علت را پنومونی [ذات‌الریه] و عفونت ریه اعلام کرده‌اند».

این عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی جامعه پزشکی ایران اضافه کرد این در حالی است که علت مرگ آنها «واقعا مشخص نیست پنومونی بوده، آنفلوآنزا بوده یا کرونا.»

آقای مولایی تاکید کرد که برادر ۶۰ ساله‌اش «هیچ بیماری زمینه‌ای نداشته، هیچ سفری هم به هیچ جایی نداشته و در کوچه و بازار دچار کرونا شده است.»

اظهارات وی پس از تائید نتایج مثبت نمونه‌برداری کرونا از دو شهروند ساکن قم و اندکی بعد، اعلام خبر جان‌ باختن آنها منتشر شده است.

اما این خبرها در شرایطی اعلام می‌شود که چند مقام‌ وزارت بهداشت به‌ویژه در یک هفته گذشته بارها هرگونه ابتلا به ویروس کرونا در ایران را به شدت انکار کرده بودند.

روز پنج‌شنبه، اول اسفند، نیز خبرهای متعددی از شهرهای مختلف ایران درباره مشاهده موارد مشکوک به ویروس کرونا منتشر شد.

ناهید خداکرمی، رئیس کمیته سلامت شورای شهر تهران نیز در گفت‌و‌گو با خبرگزاری ایسنا از تهیه دستورالعملی برای مقابله با ویروس کرونا در وسایل حمل و نقل عمومی خبر داد.

به گفته وی، قرار است مواد ضدعفونی‌کننده در هر ایستگاه مترو و اتوبوس نصب شود و در پایان هر شیفت کاری وسایل حمل و نقل عمومی از جمله اتوبوس و مترو شستشو و ضدعفونی شود.

محسن حاجی‌میرزایی، وزیر آموزش و پرورش هم از ابلاغ دستور «بارگذاری» تجهیزات لازم پیشگیری از کرونا در مدارس خبر داد.

به گزارش ایرنا، حسین صفوی، مدیرکل تجهیزات و ملزومات پزشکی سازمان غذا و دارو هم گفت: «همه تولیدکنندگان ماسک طبی در حال تولید هستند و روزانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار عدد ماسک تولید می‌شود که پاسخگوی نیاز کشور است.»

به گفته این مقام مسئول، شب گذشته چند محموله ماسک به استان قم ارسال شده است.

مجتبی خالدی، سخنگوی اورژانس ایران نیز اعلام کرد که تعداد انتقال افراد مشکوک به ویروس کرونا از نقاط مختلف تهران به بیمارستان‌های مرجع کمتر از ده مورد بوده است.

فرنوش نوبخت، مدیرعامل شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه، گفت: «یک مورد مشکوک در ایستگاه مترو شوش مشاهده شد که بلافاصله اورژانس مراجعه و مسافر را به بیمارستان منتقل کرد و نظافت ایستگاه هم انجام شد. البته در خصوص مشکوک بودن به قطعیت نمی‌توان در این مورد اظهار نظر کرد.»

در همین حال، به گزارش ایرنا، پیرحسین کولیوند، رئیس سازمان اورژانس ایران، در نامه‌ای خطاب به روسای دانشگاه‌های علوم پزشکی، انتقال بیماران مشکوک به کرونا به وسیله آمبولانس‌ خصوصی را ممنوع اعلام کرد.

وی در این نامه بر ممنوعیت انتقال بیماران بین شهرها نیز تاکید کرده و گفت طبق دستورالعمل‌های ابلاغی، این بیماران باید توسط تیم‌های ویژه عملیاتی منتقل شوند.

در همین حال خبرگزاری ایلنا به نقل از کیانوش جهانپور، سخنگوی وزارت بهداشت، گفت که تا صبح روز پنج‌شنبه «آزمایشات از ابتلای دو مورد جدید در قم و یک مورد در اراک حکایت دارد، هر سه بیمار تابعیت ایرانی داشته و فرد مبتلا در اراک نیز ساکن قم و از همکاران پزشک ما است.»

به گفته آقای جهانپور، با دستور وزیر بهداشت، مرخصی تمامی روسا و معاونان دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی سراسر کشور تا اطلاع ثانوی لغو و مقرر شده که تمامی ماموریت‌های خارج از کشور نیز از دستور کار خارج شود.

وی پیشنهاد کرده رفت و آمد به اماکن زیارتی در قم تا اطلاع ثانوی محدود شود و اردوهای سیاحتی و زیارتی دانشجویی و دانش‌آموزی و همه سمینارها و همایش‌ها در شهر قم تا اطلاع ثانوی لغو شود.
منابع: خبرگزاری‌های رکنا، ایلنا، ایرنا، ایسنا و رادیوفردا/ ب. ب./ ف. دو.

رادیوفردا: وزارت دادگستری ایالات متحده شرکت هواوی چین را متهم کرده است که فناوری ردیابی و هویت‌یابی معترضان را در اختیار سازمان‌ها و نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار داده است.
اتهام‌های تازه واشینگتن علیه غول فناوری چین جزئی از مجموعه‌ای از اتهام‌هاست علیه این شرکت که بزرگ‌ترین سازنده قطعات و تجهیزات مخابراتی در جهان است.
در کیفرخواست تازه‌ای که روز ۲۴ بهمن ماه علنی شده، شرکت هواوی متهم شده «با نصب ادوات جاسوسی، از جمله ادوات مورد نیاز برای رصد، تشخیص هویت و بازداشت معترضان، در جریان اعتراضات سال ۲۰۰۹ (۱۳۸۸) در تهران به دولت ایران یاری رسانده است».
اعتراضات گسترده سال ۱۳۸۸ پس از اعلام پیروزی محمود احمدی‌نژاد، به نتیجه انتخابات صورت گرفت. در واکنش ِ نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، دست‌کم ۷۲ نفر کشته و ده‌ها تن دیگر زخمی شدند. هزاران نفر نیز روانه بازداشت‌گاه‌هایی شدند که مرگ معترضان در آن‌ها خود خبرساز شد. میرحسین موسوی، همسرش زهرا رهنورد، و مهدی کروبی نیز از آن زمان در حصر خانگی به سر می‌برند.
پیامدهای اعتراضات، کشته‌شدن ده‌ها تن از شهروندان و از جمله آن‌چه «موج بازداشت‌ها» توصیف شد، واکنش‌های گسترده بین‌المللی را همراه داشت.
مقام‌های جمهوری اسلامی -به‌مانند موارد مشابه- این اعتراضات را «فتنه» توصیف کرده و کشورها و عوامل خارجی را مسئول رخدادهای آن متهم کردند.
دادستانی آمریکا در کیفرخواست تازه در عین حال هواوی را متهم کرده دست‌کم یک نفر را در ایران استخدام کرده که ناقض تحریم‌های واشینگتن علیه تهران به شمار می‌رود.
پیش از این در دی ماه سال گذشته خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی گفته بود اتهام‌ها و پرونده‌های موجود در آمریکا علیه منگ وانجو، رئیس امور مالی شرکت هواوی که در کانادا بازداشت شده، متمرکز بر «روابط مشکوک» این شرکت و دو شرکت گمنام است؛ از جمله یک فروشنده تجهیزات مخابراتی که در تهران فعال بود.
به گزارش رویترز مقام‌های آمریکایی گفته بودند هواوی «بارها» در مورد روابط خود با شرکت اسکای‌کام «دروغ گفته‌» و از این واقعیت که «اسکای‌کام به‌طور کلی در کنترل هواوی است» پرده برنداشته‌است. این شرکت نیز مشغول نقل و انتقال پول ایران و ارائه تجهیزات به شرکت‌های ایرانی بود.
بنا بر مدارک دادگاه، هواوی اما گفته بود سهم خود در اسکای‌کام را در سال ۲۰۰۹ (۱۳۸۸) فروخته‌است.
کیفرخواست تازه علیه هواوی اتهام‌های دیگری را نیز در بر می‌گیرد؛ از جمله «توطئه» برای سرقت اسرار تجاری از شش شرکت فناوری آمریکایی یا تلاش برای «پنهان کردن» روابط با کره شمالی، با وجود تحریم‌های که علیه پیونگ‌یانگ اعمال شده‌است.
هواوی در بیانیه‌ای که روز ۲۴ بهمن ماه منتشر کرده، اتهام‌ها را «فاقد ارزش و شایستگی» توصیف کرده است. به گفته هواوی این اتهام‌ها «بخشی از تلاش‌های وزارت دادگستری (آمریکا) برای وارد کردن ضربه‌های جبران‌ناپذیر به شهرت هواوی و تجارت آن است؛ به دلایلی که قبل از آن‌که به مسئله اجرای قانون ربط داشته باشند، به رقابت مربوط می‌شوند».
آمریکا پیشتر نیز هشدارهایی در مورد فعالیت‌های هواوی و ارتباط آن با دولت چین داده بود و از متحدان خود نیز خواسته از همکاری‌های کلیدی، از جمله در مورد نسل جدید اینترنت، با این شرکت پرهیز کنند. هواوی ارتباط با دولت چین را رد کرده‌است.

منابع: اسوشیتدپرس، ان‌بی‌سی، رویترز

ایران اینترنشنال: در حالی که با گذشت نزدیک به سه ماه از اعتراضات سراسری آبان ماه، مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان از اعلام تعداد بازداشت‌شدگان و کشته‌شدگان این اعتراضات خودداری می‌کنند، کمپین حقوق بشر در ایران از «بی خبری مطلق از سرنوشت تعدادی از بازداشت‌شدگان» این اعتراضات خبر داد و به نقل از خانواده‌های تعدادی از بازداشت‌شدگان این اعتراضات اعلام کرد که آنها از زمان دستگیری «ناپدید شده‌اند.»

این کمپین به نقل از منابع مطلع تاکید کرد که نزدیک سه ماه پس از اعتراضات آبان ماه «از سرنوشت برخی از بازداشت‌شدگان هیچ خبری در دست نیست» و تعدادی از معترضان «از لحظه بازداشت تاکنون هیچ تماسی با خانواده‌های خود نداشته‌اند.»

یک وکیل که وکالت تعدادی از بازداشت‌شدگان اعتراضات آبان ماه را در تهران بر عهده دارد به این کمپین گفت که مقام‌های امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی بازداشت‌شذگان اعتراضات آبان ماه را به سه دسته تقسیم کرده‌اند: «یک دسته در خود اعتراضات و در خیابان‌ها بازداشت شده اند که تعدادی از آنها جزو کسانی هستند که با قرارهای سبک و به دلیل عدم ظرفیت بازداشتگاهها آزاد شده‌اند و دسته دوم کسانی که بعد و یا در جریان اعتراضات از روی فیلم‌ها و ویدیوها و دوربین‌های مداربسته توسط ماموران امنیتی شناسایی و بازداشت شدند که من و همکارانم وکالت تعدادی از آنها را برعهده داریم.»

به گفته این وکیل، بازداشت‌شدگانی که از سرنوشت آنها اطلاعی در دست نیست اما اغلب از دسته‌ سوم هستند که «مقام‌های امنیتی و قضایی آنها را لیدر یا رهبر آشوب معرفی می‌کنند که ما هیچ اطلاعی از وضعیت آنها نداریم، پرونده‌های آنها به دادگاه ارسال نشده و وکلا تاکنون نتوانسته اند وارد پرونده‌های آنها شوند.»

کمپین حقوق بشر در ایران با تاکید بر وجود «بازداشت‌شدگانی که ناپدید شده‌اند»، به نقل از «خانواده‌های برخی از بازداشت شدگان» اعلام کرد که آنها «از بی‌خبری مطلق از سرنوشت و محل نگهداری اعضای بازداشت شده خانواده‌های خود» خبر می‌دهند.

علاوه بر شهر و استان تهران، بی‌خبری از سرنوشت بازداشت‌شدگان در استان و شهرهای مختلفی که صحنه اعتراضات سراسری آبان ماه بود نیز گزارش شده است.از جمله کمپین حقوق بشر از قول کریم دیهیمی، فعال مدنی، نوشت که «بیش از ۴۰۰ نفر در استان خوزستان همچنان در بازداشت به سر می‌برند و در مناطقی چون ماهشهر، اهواز و خرمشهر که مقامات جمهوری اسلامی مناطق بحرانی می‌خواندند از سرنوشت تعدادی از بازداشت شدگان خبری در دست نیست.»

او همچنین به این کمپین گفت که در ماهشهر، اهواز و خرمشهر «تعداد بازداشت‌شدگان خیلی زیاد بود و طبق آماری که ما داشتیم بیش از ۸۰۰ نفر اما در همان روزهای اول تعدادی از آنها را بدون هیچ وثیقه و کفالتی و فقط با یک تعهد آزاد کردند. تعدادی هم با قرار وثیقه بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان آزاد شدند» اما از سرنوشت تعدادی از کسانی که بازداشت شدند «از محل نگهداری‌شان نه ما خبری داریم و نه خانواده‌هایشان. فقط می دانیم که دست سازمان اطلاعات سپاه پاسداران هستند.»

بنابر گزارش کمپین حقوق بشر در میان بازداشت‌شدگان اعتراضات که هیچ خبری از سرنوشت آنها در دست نیست «تعدادی هستند که در جریان اعتراضات مجروح شده بودند و آنها را از بیمارستان معرفی‌زاده در شادگان [استان خوزستان] بازداشت کرده و برده‌اند. خانواده‌ها در بی‌خبری به سر می‌برند و به شدت نگران هستند که آنها هم جزو کشته شدگان باشند.»

کمپین حقوق بشر همچنین از قول کریم دیهیمی تاکید کرد که در ماهشهر «برخی خانواده‌ها حتی خبر ندارند بچه‌هایی که بازداشت شدند کجا هستند. خیلی خانواده‌ها می روند دادگاه انقلاب و ستاد خبری [وزارت اطلاعات] هیچ پاسخی نمی‌گیرند و وضعیت‌شان روشن نیست. خیلی ترسیده‌اند و نگران هستند.»

سه ماه بعد از اعتراضات آبان؛جمهوری اسلامی تعداد کشته‌شدگان و بازداشت‌شدگان را اعلام نکرد

مقام‌های جمهوری اسلامی درباره تعداد کشته‌شدگان اعتراضات آبان ماه تاکنون هیچ گزارشی نداده‌اند و این در حالی که خبرگزاری رویترز شمار کشته‌شدگان را بیش از هزار و ۵۰۰ تن اعلام کرده است. مقام‌های جمهوری اسلامی اما بدون ارائه هرگونه آمار و توضیحی عنوان کرده‌اند که تعداد کشته‌شدگان «کمتر» از تعداد اعلام شده از سوی این خبرگزاری معتبر بین‌المللی است.

تنها آماری نیز که در خصوص بازداشت‌شدگان از سوی مقام‌های رسمی اعلام شده آماری است که حسین نقوی‌حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در اوایل آذر ماه اعلام کرد و گفت که بیش از هفت هزار تن در سه روز نخست اعتراضات بازداشت شده‌اند.

در آستانه پایان سومین ماه پس از اعتراضات سراسری آبان ماه، اما کمپین حقوق بشر در ایران اعلام کرد که بررسی‌های کمپین حقوق بشر از اطلاعات منتشر شده توسط مقامات و رسانه‌های رسمی و همچنین منابع مطلع در شهرهای مختلف، نشان‌دهنده آن است که در جریان اعتراضات آبان ماه «دستگیری‌های انجام شده در سراسر کشور بسیار بیشتراز آماری است که از سوی نقوی حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس اعلام شده» است.

در این گزارش به نگهداری بازداشت‌شدگان اعتراضات آبان ماه در زندان‌های قرچک ورامین و فشافویه تهران اشاره شده از جمله آمده است که «در حال حاضر بیش از ۳۰۰ نفر از بازداشت‌شدگان در سوله‌ای به نام تیپ ۵ در زندان فشافویه نگهداری می‌شوند که بندی تازه تاسیس است و هیچ امکاناتی ندارد.»

علاوه بر این در زندان زنان واقع در قرچک ورامین هم «بازداشت‌شدگان آبان ماه در سوله‌ای هستند که پیشتر سالن بسکتبال بوده، تهویه مناسب و امکانات ندارد و بازداشت شدگان کف خواب هستند و وضعیت خوبی ندارند.»

این گزارش به نقل از یک وکیل دادگستری در تهران که وکالت تعدادی از بازداشت شدگان آبان ماه را برعهده دارد، تاکید کرده است که «به دلیل حجم عظیم پرونده‌ها و تعداد زیاد بازداشت شدگان علاوه بر شعبه های ۱۵، ۲۶ و ۲۸ دادگاه انقلاب که به پرونده‌های سیاسی و امنیتی رسیدگی می کنند شعبه‌های ۲۲، ۲۴ و ۲۹ دادگاه انقلاب هم که پیش از این به پرونده‌های مواد مخدر رسیدگی می‌کردند حالا وارد رسیدگی به پرونده‌های بازداشت شدگان آبان شده اند.»

به گفته این وکیل دادگستری تعدادی از بازداشت‌شدگان اعتراضات آبان ماه «در مرحله دادسرا با تعهد یا کفالت و قرارهای سبک آزاد شده‌اند که آزادی آنها دلیل حقوق بشری ندارد بلکه به دلیل عدم ظرفیت بازداشتگاه‌ها و تراکم شدید پرونده‌ها در دستگاه قضایی است که یک‌باره با چند هزار بازداشتی و پرونده جدید مواجه شدند اما با این حال تعداد پرونده‌ها و بازداشتی‌ها اینقدر زیاد است که شش شعبه دادگاه انقلاب تهران برای رسیدگی به پرونده‌ها اختصاص داده شده‌اند.»

همزمان برخی از بازداشت‌شدگان اعتراضات آبان ماه که با قرار وثیقه آزاد شده‌اند از «فشارهای شدید روانی و ضرب و شتم در دوران بازداشت با باتوم و شوکر»، برای «اعتراف دروغ» از جمله اعتراف به داشتن ارتباط با شبکه‌های خارج از کشور خبر داده‌اند.

محمدحسین آقاسی، وکیل سرشناسی که وکالت تعدادی از بازداشت‌شدگان آبان را برعهده دارد به کمپین حقوق بشر در ایران گفت: «بسیاری از این بازداشت شدگان علیرغم گذشتن مدت زیادی از بازداشت، در اسارت به سر می‌برند هرمقدار تحقیقات که لازم بوده تاکنون انجام شده و باید آزاد شوند اما وثیقه‌ها را اینقدر بالا می گیرند که در توان افراد نباشد.»

رادیوفردا: گزارشگران بدون مرز پنج‌شنبه ۱۷ بهمن‌ماه با انتشار گزارشی از احضار ۲۱ روزنامه‌نگار در شهرهای مختلف ایران از طرف سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات و تهدید آنها بعد از «افشای دروغ حکومتی در رابطه با ساقط شدن هواپیمای اوکراینی» خبر داده است.

بنا بر اطلاعات گردآوری شده توسط این نهاد، از تاریخ ۱۸ دی ماه ۱۳۹۸، زمان سرنگونی هواپیما، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی دست‌کم ۲۱ روزنامه‌نگار را در شهرهای مختلف ایران احضار و بازجویی کرده‌اند. «هیچ‌کدام از این روزنامه‌نگاران بازداشت نشده‌اند، اما هر لحظه امکان بازداشت آنها وجود دارد».

این گزارش می‌افزاید برخی از این روزنامه‌نگاران هشدارهایی در رابطه با «موضع‌‌گیری خود در شبکه‌های اجتماعی» از سوی تحریریه خود دریافت کرده‌اند و از این میان شماری مجبور شده‌اند که حساب‌های خود را در اینستاگرام، توییتر و فیس‌بوک ببندند و یا تنها از «وضعیت آب و هوا» بنویسند.

در جریان سرنگونی هواپیمای اوکراینی که در پی شلیک پدافند سپاه پاسداران اتفاق افتاد، ۱۷۶ نفر از جمله ۵۷ شهروند کانادایی که عمدتا دوتابعیتی بودند، همچنین چندین شهروند اوکراین، افغانستان و بریتانیا و شهروندان خود ایران کشته شدند.

ایران بعد از سه روز پنهانکاری، در نهایت تحت فشار افکار عمومی و اطلاعاتی که سیستم‌های ماهواره‌های خارجی‌ از هدف قرار گرفتن هواپیما ارائه دادند، اعلام کرد که علت سقوط هواپیما شلیک اشتباهی سامانه دفاع هوایی سپاه پاسداران بوده است.

تا پذیرفتن این موضوع، رسانه‌های داخلی و مقامات دولتی با انتشار گزارش‌هایی مدعی «نقص فنی» هواپیما بودند.

گزارشگران بدون مرز می‌گوید اعتراف‌های فرماندهان سپاه پاسداران در سرنگون کردن هواپیما موجی از خشم و اعتراض را در بسیاری از شهرهای کشور و به ویژه در تهران با شعارهایی علیه «دروغ و بی‌آبرویی» برانگیخت.

این نهاد بین‌المللی می‌افزاید پس از سرکوب این اعتراض‌ها مقامات جمهوری اسلامی فشار و تهدید علیه رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران را بیشتر کردند و انتشار اطلاعات متفاوت با مواضع رسمی در رسانه‌ها ممنوع شد.

بر اساس این گزارش، در دو هفته اخیر منازل و محل کار برخی از روزنامه‌نگاران به دست اطلاعات سپاه پاسداران بازرسی شده است و کامپیوتر، تلفن همراه، کتاب و دست‌نوشته‌های آنها ضبط شده است.

این نهاد بین‌المللی به روزنامه‌نگارانی مانند مازیار خسروی خبرنگار سابق روزنامه شرق، یاسمن خالقیان روزنامه‌نگار مستقل، مولود حاجی‌زاده روزنامه‌نگار نشریه تعادل و یغما فشخامی روزنامه‌نگار سابق سایت اطلاع رسانی دیده‌بان اشاره کرده است که هدف این فشارها قرار گرفته‌اند.

گزارشگران بدون مرز از قول روزنامه‌نگاری که نامی از وی نرفته، نوشته است: «من را اطلاعات سپاه پاسداران احضار کرد و همه گفته‌هایشان در باره نوشته‌هایم در اینستاگرام بود که از پوشش دروغ حکومتی در باره هواپیما ابراز شرمندگی کرده بودم. در آخر گفتند: اگر نمی‌خواهی ده سال آینده را در زندان بگذرانی و زنده بمانی هم درِ دهانت را ببند و هم حساب‌هایت را در شبکه‌های اجتماعی. همین. با دشمن همکاری نکن.»

آخرین گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز که فروردین‌ماه منتشر شد، می‌گوید ایران از لحاظ رتبه‌بندی آزادی رسانه‌ها در ۱۸۰ کشور جهان با شش رده تنزل نسبت به سال ۲۰۱۸، به جایگاه ۱۷۰ سقوط کرده است.
با استفاده از اطلاعیه گزارشگران بدون مرز و گزارش رادیو فردا؛ ف.ق/س.ن

بی‌بی‌سی: مهدی محمودیان در دو ماه گذشته، دو بار بازداشت شده است

مهدی محمودیان، فعال حقوق بشر و عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت سه‌شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۸ از سوی اطلاعات سپاه برای دومین بار در دو ماه گذشته بازداشت شد.

پس از آنکه سپاه پاسداران اعلام کرد هواپیمای مسافربری خطوط هوایی اوکراین را ساقط کرده، آقای محمودیان همراه با عده‌ای از فعالان مدنی و سیاسی فراخوان به روشن کردن شمع برای کشته‌شدگان این هواپیما داد.

براساس یک فایل صوتی که به دست بی‌بی‌سی فارسی رسیده بازجوی سازمان اطلاعات سپاه با او تماس می‌گیرد و وی را تهدید می‌کند فراخوان را حذف کند و می‌گوید در غیراین صورت، “خودم برت می‌دارم می‌برمت اوین و اونجا از خجالتت در میام”.

ماموران اطلاعات سپاه با مراجعه به منزل آقای محمودیان و تفتیش آن، کامپیوتر و موبایل و وسایل الکترونیک و شخصی‌اش را توقیف کردند و او را به محل کارش بردند و در دفتر کارش هم وسایلی را توقیف کردند. ماموران سپس او را بازداشت و به زندان اوین منتقل کردند. اتهامات آقای محمودیان و دلیل بازداشت او هنوز اعلام نشده است.

در این فایل صوتی که مربوط به شنبه ۲۱ دی و پس از فراخوان عده‌ای از فعالان مدنی برای همدردی با جان‌باختگان هواپیمای خطوط هوایی اوکراین است، بازجوی اطلاعات سپاه با مهدی محمودیان تماس می‌گیرد و او را مواخذه می‌کند که چرا اقدام به انتشار چنین توییتی در حساب کاربری شخصی‌اش کرده است. بازجو می‌گوید: “شما باید برای این فراخوان مجوز بگیرید” و مهدی محمودیان در پاسخ، به قانون اساسی، آزادی تجمع مسالمت آمیز اشاره می‌کند.
فایل صوتی بازجوی مهدی محمودیان

در ابتدای این فایل صوتی بازجو از مهدی محمودیان سوال می‌کند “این توییت شما چیه” و پاسخ می‌شنود که “۱۸۰نفر آدم مرده‌اند و ما قصد داریم بریم در میدان‌های شهر براشون شمع روشن کنیم، همین، هیچ اتفاقی قرار نیست بیافته”.

بازجو: “مجوز گرفتید برای این کار؟”

محمودیان: “برای شمع روشن کردن مجوز می‌خواد؟”

بازجو: “وقتی فراخوان برای کل کشور می‌دید که ملت برن فلان کار را بکنند باید مجوز بگیرید”.

محمودیان: “از کی باید مجوز بگیریم؟”

بازجو: “شما که خودتون بلدید دیگه، باید یک جایی برید”.

محمودیان: “ما براساس قانون اساسی عمل کردیم”.

بازجو: “تو اوین هم مگه من به شما نگفتم، شما باید برید یک جا تعهد بدید که اسلحه دستت نیست؛ این را من به شما گفتم و اگر شما جوابی داشتید همون موقع باید می‌دادید”.

محمودیان: “همون موقع جواب دادم، شما امنیت ما را تضمین کنید، هیچ اتفاقی نمی‌افتد”.

محمودیان در ادامه خطاب به بازجو می‌گوید که “این کار قبلا هم انجام شده بود، برای آتش نشان‌ها و برای سردار سلیمانی هم چنین کاری انجام شد و مجوز لازم نداشت”. بازجو می‌گوید “چون شما شروع کننده آن کار نبودید خبر ندارید” و محمودیان می‌گوید “من که رفتم شمع روشن کردم مجوزی در کار نبود”.

در بخش دیگری بازجو می‌گوید: “ما براساس اسناد و مدارک‌مون، اولین نفر برای این فراخوان شما و چند نفر دیگه هستید، امروز ساعت ۵ ملت بیان، شمع روشن کنند و درگیری بشه و اتفاقی بیافته و خون از دماغ کسی بیاد، من دارم به شما می‌گم، مسئولیتش با شماست”.

محمودیان می‌گوید که “مسئولیت امنیت ما با نهاد امنیتی است”. بازجو می‌گوید “ما مسئولیت کاری را به‌عهده می‌گیریم که خودمون شروع کرده باشیم”.

محمودیان در بخش دیگری می‌گوید: “من امیدوارم که نهاد امنیتی و نیروی انتظامی امنیت من را به‌ عنوان یک شهروند تامین کند”.

بازجو: “به‌عنوان یک شهروند امنیت همه تامین است، اما اگر به‌واسطه این موضوع حاشیه‌ای پیش بیاد، مسئله‌ای پیش بیاد، خودم برت می‌دارم می‌برمت اوین و اونجا از خجالتت در میام، نه با این برخوردی که دیدی”.

مهدی محمودیان در ادامه تاکید می‌کند که “هیچ کار غیرقانونی نکرده و کاملا از حق قانونی خودش استفاده کرده است”.

مهدی محمودیان در ۱۹ آذر ماه و به دلیل امضای بیانیه ۷۷ نفر در اعتراض به خشونت‌‌ورزی علیه معترضان آبان‌ماه به دادسرا احضار شد و پس از بازجویی، در پی صدور قرار وثیقه ۵۰۰ میلیون تومانی در پایان ساعات اداری و ناتوانی در تودیع آن بازداشت شد. وی پس از بیش از سه هفته بازداشت، سرانجام در نهم دی ماه آزاد شد.

آقای محمودیان عضو حزب اتحاد ملت است و در سال ۱۳۸۸ هم به دلیل فعالیت‌هایش در کمیته‌ای درباره تحقیق بر سر تعداد کشته‌شدگان اعتراض‌ها، پنج سال زندانی شد.

رادیوفردا: هیچ عکسی از او در رسانه‌های ایران منتشر نمی‌شود. آمریکا نیز فقط یک تصویر نه چندان با کیفیت از چهره او منتشر کرده است. حتی هیچیک از خبرگزاری‌های متعدد حکومتی و غیرحکومتی ایران نیز هنوز یک خط خبر یا یک گفت‌وگو از او منتشر نکرده‌اند. در هیچ کجا نام او را نمی‌بینید و هیچکس درباره او صحبت نمی‌کند.

اگر رسانه‌­های ایران را جستجو کنید انگار اصلاً چنین کسی وجود ندارد. در دیدارهای آیت­‌الله خامنه‌­ای رهبر جمهوری اسلامی با فرماندهان سپاه پاسداران هم ردی از او دیده نمی‌شود. تنها فرمانده سپاه پاسداران که آمریکا ۱۵ میلیون دلار برای کسب اطلاعات درباره او و شبکه تحت فرماندهی­‌اش در یمن پاداش تعیین کرده است. سرتیپ عبدالرضا شهلایی. نامی که معلوم نیست حتی واقعی باشد.

ماه گذشته، درست همان شبی که سپاه پاسداران مسئولیت سرنگونی هواپیمای مسافربری اوکراینی را پذیرفت خبر مهم دیگری در خبرگزاری رویترز منتشر شد که زیر سایه خبر­های هواپیمای اوکراینی گم شد. در آن خبر دو مقام آمریکایی به رویترز گفته بودند که در همان شبی که قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس در بغداد هدف حمله پهپادی آمریکا قرار گرفت و کشته شد حمله دیگری در یمن برای کشتن سرتیپ عبدالرضا شهلایی از فرماندهان ارشد نیروی قدس صورت گرفته ولی او از این حمله جان سالم به در برده است.

تاکنون پنتاگون درباره این عملیات سکوت کرده و مقامات ایرانی هم که بعد از کشته شدن قاسم سلیمانی رسانه‌ها را پر از خبر و گزارش و تحلیل درباره او کردند، به طور کامل درباره عبدالرضا شهلایی و اینکه مورد حمله آمریکایی‌ها قرار گرفته یا نه سکوت کرده‌اند. سپاه پاسداران نیز ترجیح می‌دهد همچنان در این باره سکوت کند.

با سکوت سپاه، رسانه‌ها و خبرگزاری‌های داخل ایران هم سکوت کرده‌اند. اما با وجود سکوت ایرانی‌ها، آمریکا می‌گوید عبدالرضا شهلایی یکی از فعال‌ترین فرماندهان نیروی قدس سپاه پاسداران در خاورمیانه است و سال‌هاست که به طراحی عملیات برای کشتن نیروهای آمریکایی و تأمین منابع مالی برای این نوع عملیات‌ها مشغول است.

مقامات دفاعی و اطلاعاتی آمریکا می‌گویند او از افغانستان تا عراق و از سوریه تا یمن در تحرک و در حال برنامه‌ریزی و اقدام علیه نظامیان و اهداف آمریکایی است. سرتیپ شهلایی متهم است که سازمان‌دهنده اصلی حمله ۲۰ ژانویه ۲۰۰۷ ( بهمن ۱۳۸۵) در کربلا بوده که به کشته‌شدن پنج نظامی آمریکایی و زخمی شدن سه نظامی دیگر انجامیده است. در آن روز در مجموع و طی ۲۴ ساعت دست‌کم ۲۴ سرباز آمريکايی در نقاط مختلف عراق کشته شدند که شماری از آنها از سوی شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران هدف قرار گرفتند.

آمریکا می‌گوید شهلایی معاون نیروی قدس است و سازمان‌های زیادی را کنترل می‌کند که مسئول حملات به آمریکایی‌ها و متحدان آنها در سراسر جهان هستند و علاوه بر برنامه‌ریزی قتل تعداد زیادی از سربازان ائتلاف در عراق، مهمات و اسلحه گروه‌های تندرو شیعه را نیز تأمین کرده و می‌کند. او در سال ۲۰۰۸ به دلیل همین اقدامات به عنوان تروریست در فهرست سیاه آمریکا قرار گرفت.

برنامه ی پاداش برای عدالت وزارت امور خارجه تا سقف ۱۵ میلیون دلار برای دریافت اطلاعات مربوط به فعالیت های مالی،ارتباطات، و همکاران عبدالرضا شهلایی تعیین کرده است. pic.twitter.com/RPetdeMnLw

— USA darFarsi (@USAdarFarsi) December 7, 2019

در ۲۰۱۱ نیز (مهر۱۳۹۰) آمریکایی‌ها اعلام کردند که رد عبدالرضا شهلایی را در طراحی و سازماندهی ترور ناکام سفیر عربستان در آمریکا گرفته‌اند. ایران تلاش برای ترور سفیر عربستان را رد کرد اما حاضر نشد که بگوید اصولاً فردی به نام عبدالرضا شهلایی وجود دارد یا خیر چه رسد به اینکه حضور او در طرح ترور سفیر عربستان را تکذیب کند. آمریکا، اتحادیه اروپا و کانادا در همین ارتباط نام شهلایی را در فهرست تحریم‌های خود قرار دادند.

سازمان مجاهدین خلق یکی از مهم‌ترین گروه­‌های مخالف جمهوری اسلامی می‌گوید سرتیپ شهلایی در سال ۲۰۱۳ (۱۳۹۱) مسئولیت حمله به اردوگاه لیبرتی، محل استقرار نیروهای این سازمان در عراق را به عهده داشته است. سازمان مجاهدین خلق با انتشار تصویری از عبدالرضا شهلایی مدعی شده که او طراح اصلی این حمله بوده است.

به گفته سازمان مجاهدین خلق، عبدالرضا شهلایی ۶۱ ساله و متولد کرمانشاه در غرب ایران است. این سازمان مدعی شده که عبدالرضا شهلایی در دوران جنگ ایران و عراق از فرماندهان قرارگاه برون‌مرزی رمضان بوده و بعد از سقوط صدام حسین در سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۲)همراه با محمد جعفری صحرارودی (رئیس دفتر کنونی علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی) برای طراحی عملیات علیه نیروهای آمریکا و سازمان مجاهدین خلق به عراق رفته‌اند.

قرارگاه رمضان در دوران جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۳ در کرمانشاه تأسیس شد و محمدباقر ذوالقدر و محمدرضا نقدی، دو تن از سیاسی‌ترین فرماندهان سپاه در سال‌های بعد از جنگ از فرماندهان ارشد آن بودند. هدف از تأسیس قرارگاه رمضان هماهنگ کردن فعالیت­‌های نظامی ایران در درون خاک کردستان عراق و همکاری با گروه‌­های کرد عراقی مخالف صدام حسین بود.

برخی از فرماندهان کنونی نیروی قدس سپاه پاسداران در آن دوران از فرماندهان اصلی قرارگاه رمضان بودند که از جمله آنها می‌توان به سرتیپ ایرج مسجدی، سفیر کنونی ایران در عراق، اشاره کرد. ایرج مسجدی در آن سال­‌ها رئیس ستاد قرارگاه رمضان بود و به روابط گسترده‌اش با رهبران گروه­‌های کرد و عرب مخالف صدام حسین که حالا اکثر آنها از مقامات ارشد عراق هستند، مشهور است.

محمد جعفری صحرارودی، رئیس دفتر علی لاریجانی، نیز از فرماندهان شناخته شده و مشهور قرارگاه رمضان است که حوزه اصلی فعالیت او نظارت بر همکاری‌های نظامی ایران با پیشمرگه­های تحت فرماندهی مسعود بارزانی و جلال طالبانی دو رهبر اصلی کردهای عراق بود. او در جریان ترور عبدالرحمان قاسملو، دبیرکل حزب دمکرات کردستان در وین در سال ۱۳۶۸، طرف مذاکره قاسملو بود و کردها او را طراح این ترور متهم می‌دانند.

با وجود چنین اطلاعاتی درباره فرماندهان قرارگاه رمضان، هیچ سابقه‌ای از عبدالرضا شهلایی در قرارگاه رمضان منتشر و علنی نشده است. در هیچیک از مراکز مطالعاتی جنگ ایران و عراق که تا حالا هزاران سند، مقاله، فیلم و کتاب درباره جنگ ایران و عراق و فرماندهان حاضر در جنگ منتشر کرده‌اند، اثری از نام و عنوان و سمت عبدالرضا شهلایی به چشم نمی‌خورد. در خاطرات فرماندهان جنگ و مطالب منتشر شده درباره عملیات‌های دوران جنگ و اشاراتی که به تمامی یگان‌های مختلف ۵۷ گانه سپاه در جنگ می‌شود، ردی از عبدالرضا شهلایی به چشم نمی‌خورد.

بخشی از سخنان برایان هوک، نماینده ی ویژه ی وزارت امور خارجه ی آمریکا در امور ایران:
پاداش وزارت خارجه در ازای دریافت اطلاعات پیرامون شهلایی (بخش اول) pic.twitter.com/qJ63CzOubg

— USA darFarsi (@USAdarFarsi) December 9, 2019

برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، در سپتامبر ۲۰۱۹ (شهریور ۱۳۹۸) اعلام کرد، واشینگتن ۱۵ میلیون دلار برای ارائه اطلاعات درباره شهلایی و شبکه تحت فرمانش جایزه تعیین کرده است و در دسامبر ۲۰۱۹ (آذرماه امسال) نیز بار دیگر بر این موضوع تأکید کرده است.

شواهد و قرائن نشان می‌دهد که عبدالرضا شهلایی دست‌کم از زمان تصرف صنعا به دست شبه‌نظامیان حوثی در ابتدای سال ۲۰۱۵ (زمستان ۱۳۹۳) مسئول پرونده یمن در نیروی قدس سپاه پاسداران بوده است.

حتی به نظر می رسد مسئولیت او فراتر از یمن بوده و نوعی بازیگر آزاد نیروی قدس در سرتاسر فضای خاورمیانه و آسیای مرکزی باشد. با وجود این جمهوری اسلامی حتی نسبت به خبر حمله آمریکا برای کشتن او هم سکوت کرده است. سکوتی که ۳۰ سال است درباره یکی از مرموزترین فرماندهان سپاه پاسداران ادامه دارد.

بی‌بی‌سی:  گاهی نهاد قدرت، هزینه ناهمسویی با یک روایت جعلی را به میزانی بالا می برد که بخش مهمی از فعالان عرصه عمومی، جرات ناهمسویی با این روایت را از دست می دهند. رویه ای که می توان آن را “جعل بالرعب” نامیدانتشار فایل صوتی مکالمات برج مراقبت فرودگاه تهران با خلبان یک پرواز خط هوایی آسمان، که از مطلع شدن برج مراقبت از شلیک موشک به هواپیمای اوکراینی حکایت داشت، بخشی جدید از روایت‌های رسمی در مورد این واقعه را زیرسوال برد.

دستگاه های حکومتی ایران، در پی سه روز فشار برای تثبیت یک روایت جعلی، و تنها پس از پی‌گیری کشورهای دیگری که اتباع آنها کشته شده بودند، به سقوط هواپیما بر اثر شلیک موشک اعتراف کردند. اما همین دستگاه ها، علت نادرستی روایت اولیه خود را اطلاع دیرهنگام از اصابت موشک دانستند که با انتشار فایل صوتی جدید، این ادعا به طور مستند زیر سوال رفت.

مهمتر آنکه این بار هم، مانند مقطع اعتراف به ساقط شدن هواپیما با موشک، افشای ناگفته های جدید نخستین بار از سوی منابع خارجی (یک خبرگزاری اوکراینی) صورت گرفت و نه مقام ها یا رسانه های رسمی ایران.

در واکنش به افشاگری اخیر، مدیرکل سوانح سازمان هواپیمایی کشوری گفت فایل افشا شده از مجموعه اسنادی بوده که در اختیار اوکراینی‌ها قرار گرفته و تهدید کرد که دیگر “هیچ سندی” به آنها داده نخواهد شد. ظاهرا ترجمه اش می شد اینکه مقام های ایرانی، می خواسته اند ماجرای اطلاع برج مراقبت از علت سقوط هواپیما را تا اطلاع ثانوی پنهان نگه دارند.

چنین واکنشی به افشای اطلاعات جدید در مورد ساقط شدن هواپیمای اوکراینی، طبیعتا این سوال را در سطح افکار عمومی برجسته کرد که چه اطمینانی وجود دارد که آنچه تا این لحظه افشا شده، آمیخته با اطلاعات غلط نباشد؟

به بیان دیگر، اگر رویه مقام های رسمی آن باشد که تا وقتی نهادهای غیرایرانی اطلاعات جدیدی را افشا نکنند حقیقت را پهنان نگه دارند، از کجا معلوم که در مورد هواپیمای اوکراینی ناگفته های دیگری باقی نمانده باشد؟

بیشتر بخوانید:

از نصر بالرعب تا جعل بالرعب

فارغ از هر برداشتی از ماجرای ساقط شدن هواپیمای اوکراینی، ظاهرا اختلاف نظر چندانی وجود ندارد که این فاجعه، با تلفات سه رقمی آن، به نقطه عطفی در تاریخچه “جعل روایت” در جمهوری اسلامی ایران تبدیل شد.

پنهان کردن اطلاعات حساس یا انتشار ادعاهای جعلی، البته به خودیِ خود پدیده جدید یا غیرمنتظره ای در ایران محسوب نمی شود. ولی این پنهانکاری، به طور معمول وقتی پای سپاه پاسداران در میان بوده ابعادی استثنایی داشته و متناسب با آن، هزینه های زیر سوال بردن سپاه نیز، احتمالا تنها با مخالفت با شخص رهبر قابل مقایسه بوده است.

نتیجه، ایجاد شرایطی بوده که در آن، ایجاد تردید در طیف وسیعی از موضوعات، از عملکرد اطلاعاتی نظامیان در کشور و حضور منطقه ای آنها گرفته تا فعالیت های اقتصادی فرماندهان و روایت هایشان از تاریخ جنگ، افراد را در معرض اتهام “خیانت” قرار داده است.

لازم به یادآوری نیست که ساقط شدن هواپیمای اوکراینی در زمانی صورت گرفت که فضای حکومت بر تقدیر از حمله موشکی سپاه به پایگاه های آمریکا در عراق تمرکز داشت و گویی همین فضا، حتی جرات اشاره رسانه های رسمی به نقش احتمالی نظامیان در سقوط هواپیمای مسافربری را از بین برده بود.

بسیاری از آنها در این مسیر، عملا نه تنها کوچک‌ترین دغدغه ای برای کشف واقعیت ماجرا نشان ندادند، که همسو با منتسبان سپاه، در متهم کردن کسانی که در روایت رسمی شک داشتند سنگ تمام گذاشتند.

شرایط توصیف شده، یک مطالعه موردی آموزنده از سازوکاری بود که مطابق آن، روایتِ صاحبان افکار عمومی از وقایع حساس، در فضای “رعب” شکل می گیرد.

در این فضا نهاد قدرت، هزینه مخالفت با یک روایت جعلی را به میزانی بالا می برد که بخش مهمی از فعالان عرصه عمومی، جرات ناهمسویی با این روایت را از دست می دهند.

رویه ای که می توان با وام گرفتن عبارت آشنای “نصر بالرعب” -به عنوان روشی برای پیروزی بر دشمنان حکومت با ترساندن آنها- آن را “جعل بالرعب” نامید.

بیشتر بخوانید:

انتخاب عامدانه نظام؟

“جعل بالرّعب” فرایندی مستمر است؛ به این معنی که حتی افشای یک فضاسازی مشخص، جلوی فضاسازی های بعدی را نمی‌گیرد.

مثلا حتی بعد از افشای کشته شدن ۱۷۶ نفر بر اثر شلیک موشک زمین به هوای سپاه، مساله اصلی حامیان این نیرو به “تقدیر” از فرمانده نیروی هوا-فضای سپاه تبدیل شد. عجیب آنکه میزان این تقدیر، حتی بیشتر از فردای حمله همین نیرو به پایگاه های آمریکا در عراق بود.

درادامه این وضعیت بود که در فضای رسمی، بیشترین انتقادات در موضوع هواپیمای اوکراینی، متوجه اهدافی غیر از فرماندهان ارشد سپاه -و طبیعتا غیر از فرمانده کل قوا- شد. در حالی که به نظر می رسد پنهان‌کاری حکومت، بیش از هرچیز برای “تحت الشعاع قرار نگرفتن” عملیات برون‌مرزی همین فرماندهان صورت گرفته بود.

تعجبی نداشته که در فضای موجود، علی رغم تمام افشاگری های صورت گرفته بر سر ماجرای ساقط شدن هواپیما، مهمترین سوالات در مورد مسئولیت این فاجعه، بازتاب ناچیزی در رسانه های رسمی داشته یا اساسا مطرح نشده است.

سوالاتی در این حد که آیا متوقف نشدن پروازهای مسافری، “انتخاب عامدانه نظام” در روز حمله موشکی سپاه بوده است؟ و اینکه کدام مقام های حکومتی پیش از حادثه تصمیم گرفته بودند که علی رغم عملیات سپاه، پرواز هواپیماهای مسافربری متوقف نشود؟

در مقابل اما در روزهای اخیر، بخش مهمی از توجه رسانه ها به موضوع سقوط هواپیمای اوکراینی، محدود به تناقض گویی مقاماتی از جنس “مدیرکل سوانح سازمان هواپیمایی کشوری” مانده است.

مقام هایی که البته برای حفظ صندلی خود، یا در هراس از رد نکردن خط قرمزهای نظام، حرف های ضد و نقیض می زنند و سوژه رسانه ها می شوند.

اما در نهایت، مجریان -آماتور- تصمیم هایی هستند که مسئولان ارشد حکومت می گیرند.

دویچه‌وله: عفو بین‌الملل تعداد کشته‌های آبان را ۳۰۴ نفر و خبرگزاری رویترز ۱۵۰۰ نفر اعلام کرده است. مقامات ایرانی این آمار را بدون اعلام رقم واقعی جان‌باختگان تکذیب کرده‌اند. استاندار تهران وعده داد تعداد کشته‌های آبان را اعلام کند.

انوشیروان محسنی بندپی، استاندار تهران روز یکشنبه دوم فوریه (۱۳ بهمن ) گفت: «می‌توانم در جلسه آینده تعداد دقیق کشته شده‌های آبان ماه استان تهران را استعلام کرده و اعلام کنم.»

استاندار تهران در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا، درباره تعداد کشته‌شدگان آبانماه ۹۸ با تاکید بر اینکه تعداد کشته شده‌ها قطعا خیلی کمتر از ۱۵۰۰ نفر است گفت: «قرار شده که تعداد کشته شده‌ها توسط پزشکی قانونی و دیگر نهاد‌ها اعلام شود.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

بندپی در پاسخ به این سوال که چرا کسی زیر بار مسئولیت اعلام تعداد کشته شده‌های آبان نمی‌رود گفت: «قرار نیست که ما آن را اعلام کنیم بلکه قرار بوده دستگاهی که متولی این کار است آن را اعلام کند».

استاندار تهران همچنین افزود: «در جلسه شورای امنیت کشور قرار شد مرجعی که به لحاظ قانونی عهده‌دار این مسئله است تعداد کشته شده‌ها را اعلام کند.»

سخنان استاندار تهران را می‌توان تازه‌ترین واکنش مقامات ایرانی درباره آمار کشته‌شدگان آبانماه دانست. جمهوری اسلامی همچنان از انتشار رقم دقیق کشته‌شدگان، مجروحان و بازداشت‌شدگان اعتراض‌های آبان ماه خودداری می‌کند و به رغم انتشار شماری از ویدئوها و روایت‌های شاهدان عینی که از تیراندازی ماموران رسمی و لباس شخصی حکومت به تظاهرات‌کنندگان حکایت دارند، کماکان “اشرار و عوامل خارجی” را عامل این کشت و کشتارها معرفی می‌کند.

نهادهای بین‌المللی حقوق بشر تلاش می‌کنند آمار دقیق‌تری از کشتار آبان ارائه دهند و از مقامات اروپایی خواستند که به حکومت ایران فشار بیاورند که آمار جان باختگان در اعتراضات آبانماه و همچنین دستگیرشدگان را اعلام کند.

سازمان عفو بین‌الملل از خانواده‌های قربانیان و تمامی کسانی که اطلاعاتی در زمینه مرگ و بازداشت معترضان دارند دعوت کرده است که با این نهاد بین‌المللی مدافع حقوق بشر تماس بگیرند. این نهاد حقوق بشری اعلام کرده است که علاوه بر بستگان قربانیان، شاهدان عینی، همسایگان، کادر بیمارستان‌ها و کارمندان پزشکی قانونی، ثبت احوال و گورستان‌ها همه می‌توانند این سازمان را “در راه حقیقت‌یابی” یاری کنند.

لاهیجی: استاندار مسئولیت اعلام آمار کشته شدگان را ندارد

دکتر عبدالکریم لاهیجی، رئیس جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران و رئیس افتخاری فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر به دویچه وله می‌گوید: «با گذشت دو ماه و نیم هنوز جمهوری اسلامی آمار جان‌باختگان را اعلام نکرده است. دادستان کل کشور گفته است که تعداد قربانیان را می شماریم برای اینکه بدانیم چه کسانی تصادفی کشته شدند و چه کسانی به قول آقای خامنه‌ای اشرار بودند. ولی الآن نه قوه قضائیه و نه نیروی انتظامی بلکه استاندار تهران گفته است که تعداد کشته‌شدگان را اعلام خواهد کرد همین نشان می‌دهد که مقامات جمهوری اسلامی با یک مشکل بزرگ حقوقی، سیاسی و اجتماعی مواجه شدند.»

لاهیجی در ادامه افزود: «فشار جمهوری اسلامی ایران بر روی خانوداه‌های قربانیان زیاد شده است تا آنها را مجبور کنند که بگویند جان‌باختگان آنها جزو شهدا بوده و به تیر غیب گرفتار شدند و یا از خیابان رد می‌شدند و اگر به خیابان هم آمده‌اند برای تماشا بوده است. این سلب مسئولیت است و ما آن را در سقوط هواپیمای اوکراینی هم دیدیم.»

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

لاهیجی خاطرنشان کرد که استاندار مسئولیتی در حفظ امنیت و در وقوع جنایت نداشته و صلاحیت  آن را ندارد که ارقام کشته‌شدگان آبان را اعلام کند.

به گفته رئیس جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران اعلام تعداد کشه‌شدگان در مسئولیت استاندار تهران نیست چونکه این جنایت از طرف نیروی انتظامی انجام گرفته و آمار کشته‌ها را باید مسئولین نیروی انتظامی، روسای قوه قضائیه، رئیس جمهور و یا رهبر اعلام کنند.

بی‌بی‌سی:هواپیمای اوکراینی توسط موشک‌های تور، ساخت روسیه ساقط شد. این موشک‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که به جای اصابت به هدف، در نزدیکی آن منفجر شوند
خبرگزاری اطلاعات و اخبار مستقل اوکراین، یونیان، اقدام به انتشار متن مکالمات برج مراقبت فرودگاه تهران در روز ساقط شدن هواپیمای اوکراینی کرده است که براساس آن برج مراقبت از طریق خلبان پرواز “آسمان” در جریان شلیک موشک و ساقط شدن هواپیمای اوکراینی قرار گرفته بود.

فایل صوتی این مکالمات را یک بولتن خبری در تلویزیون اوکراین منتشر کرده و در آن مکالمات برج مراقبت تهران و خلبان پرواز “آسمان به شماره ۳۷۶۸” و پرواز “۷۵۲ خطوط هوایی اوکراین” شنیده می‌شود.

این مکالمات از ساعت ۵ و ۱۲ دقیقه صبح (به وقت ایران) به بعد را شامل می‌شود.

براساس مکالمات منتشر شده در این فایل صوتی، برج مراقبت به پرواز اوکراینی “اجازه حرکت در مسیر” را پس از پرواز تایید می‌کند و همزمان پرواز خطوط هوایی آسمان در حال گفتگو با برج مراقبت برای گرفتن “اجازه فرود” است.

در میان گفتگوهای برج مراقبت و خلبان پرواز آسمان، خلبان به برج مراقبت می‌گوید که “نوری” را در آسمان می‌بیند که مانند “موشک” بوده و پرسیده “یک سری نورهایی مثل موشک، حالا موشک است. چیزی هست؟”
حق نشر عکس AFP
Image caption هواپیمای اوکراینی توسط موشک‌های تور، ساخت روسیه ساقط شد. این موشک‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که به جای اصابت به هدف، در نزدیکی آن منفجر شوند

برج مراقبت از خلبان در مورد موقعیتی که چنین نوری را دیده سوال می‌کند و خلبان می‌گوید که از “سمت (فرودگاه) پیام و کرج” فکر می‌کند این نور را دیده است.

لحظاتی بعد خلبان پرواز آسمان مجددا به برج مراقبت اعلام می‌کند که “نور” دیگری به آسمان حرکت کرده و برج مراقبت می‌گوید “چیزی به ما گزارش نشده. نمی‌دونم” و سوال می‌کند که “اچه جوریه؟ نورش به چه صورتیه؟”

خلبان در پاسخ با قاطعیت اینبار پاسخ می‌دهد که “نور موشکه دیگه”.

برج مراقبت از خلبان سوال می‌کند که آیا به سمت شهر تهران این نور در حال حرکت است که خلبان پاسخ می‌دهد بله به سمت تهران حرکت می‌کند.

مامور برج مراقبت از خلبان می‌خواهد که همچنان آنچه را که مشاهده می‌کند به او گزارش دهد.

در ادامه مامور برج مراقبت برای ۹ بار پیاپی تلاش می‌کند تا با پرواز ۷۵۲ خطوط هوایی اوکراین تماس بگیرد که بی‌پاسخ می‌ماند و سپس از خلبان هواپیمای آسمان می‌پرسد “شما دیگه چیزی مشاهده نمی‌کنید؟”

خلبان پرواز آسمان در جواب می‌گوید که ما یک “انفجار دیدیم” و یک “یک نور بسیار بزرگی اونجا ما دیدیم. نمی‌دونم چی بود واقعا” و برج مراقبت هم جواب می‌دهد “ما نمی‌دانیم چی شده”.

پس از انتشار این فایل حسن رضایی‌فر، مدیرکل سوانح سازمان هواپیمایی کشوری به خبرگزاری مهر گفته است که از انتشار این گفتگو “متعجب” شده و “این فایل از مجموعه اسنادی بوده که در تیم مشترک بررسی سانحه هوایی در اختیار گروه کارشناسان اوکراینی قرار گرفته است”.

آقای رضایی‌فر همچنین تهدید کرد که “این اقدام اوکراینی‌ها سبب شد دیگر هیچ سندی به آنها ارائه ندهیم”.
حق نشر عکس Getty Images

در هفته‌های گذشته با وجود درخواست‌های مکرر اوکراین و کانادا، ایران از تحویل جعبه سیاه هواپیما ساقط شده به این کشورها، خودداری کرده است.

پرواز ۷۵۲ اوکراین صبح روز چهارشنبه ۱۸ دی (هشت ژانویه) دقایقی بعد از بلند شدن از فرودگاه بین‌المللی امام خمینی در نزدیکی تهران سقوط کرد. ایران بعد از سه روز اذعان کرد که پدافند سپاه پاسداران “در اثر خطای انسانی” این هواپیما را هدف گرفته و سرنگون کرده است.

در این حادثه تمامی ۱۷۶ نفر سرنشین هواپیما کشته شدند.

سخنگوی وزارت راه ایران، در همان روز سقوط، شایعه اصابت موشک را با قاطعیت رد کرد و گفت اگر این طور بود “هواپیما در آسمان منفجر می‌شد.” ساعاتی بعد خود وزیر هم “تروریستی بودن (حادثه)، انفجار یا تیراندازی به هواپیما” را نادرست خواند و گفت دلیل سقوط نقص فنی است.

۷۲ ساعت پس از سقوط ایران اذعان کرد که هواپیما با موشک سپاه پاسداران ساقط شده است.