اخبار

ایران اینترنشنال: پس از آنکه یک کانال تلگرامی نزدیک به سپاه و کاربران شبکه‌های اجتماعی تصاویری از دود و اشیاء نورانی در آسمان چند شهر ایران منتشر کردند، معاون استانداری سمنان آزمایش سامانه‌های موشکی را تایید کرد، با این حال روزنامه هم‌میهن نوشت آنچه مشاهده شده، یک موشک قاره‌پیمای روسیه بوده است.

مهدی براری، معاون سیاسی امنیتی و اجتماعی استانداری سمنان، اعلام کرد که اشیاء نورانی که عصر پنج‌شنبه ۲۷ شهریور در آسمان برخی استان‌ها از جمله سمنان مشاهده شد مربوط به آزمایش سامانه‌های موشکی در یکی از مناطق کشور است و جای نگرانی برای شهروندان وجود ندارد.

پیش از آنکه این مقام آزمایش موشکی جدید جمهوری اسلامی را تایید کند، یک رسانه نزدیک به سپاه پاسداران و نیز شاهدان عینی در شبکه‌های اجتماعی شامگاه پنج‌شنبه ۲۷ شهریور از انجام چند آزمایش موشکی در تهران و استان‌های همجوار پایتخت خبر داده بودند.

با این حال، کانال تلگرامی روزنامه هم‌میهن گزارش داد آنچه دیده شده موشکی روسی بوده که در آسمان ایران دیده شده‌ است.

هم‌میهن نوشت وزارت دفاع روسیه از پرتاب آزمایشی یک موشک بالستیک قاره پیما از سایت آزمایشی کاپوستین یار در استان آستاراخان این کشور که در شمال دریای خزر قرار دارد خبر داده است.

به‌نوشته هم‌میهن علت مشاهده موشک روسی در آسمان ایران، ارتفاع بسیار بالای پرواز این موشک است که در لایه‌های فوقانی جو، مسیر پرواز خود را طی می‌کند و علی‌رغم اینکه مسیر آن از آسمان ایران نیست با این حال به‌دلیل ارتفاع بسیار بالا در نقاط مختلف مشاهده می‌شود.

براساس گفته‌های مقامات رسمی جمهوری اسلامی، آخرین آزمایش موشکی ایران حدود یک هفته پیش از حمله اسرائیل انجام شده است. عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع جمهوری اسلامی ۲‍۱ خرداد دو روز پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه گفت: « ما در امور دفاعی به موفقیت‌های چشمگیری دست یافته‌ایم. نیروهای عملیاتی ما با تمام توان در حال فعالیت هستند. آخرین دستاورد ما، آزمایش موفقیت‌آمیز یک موشک با سر جنگی دو تُنی بود که یک هفته پیش انجام شد.»

به‌نظر می‌رسد اشاره وزیر دفاع جمهوری اسلامی به رونمایی و آزمایش موشک خرمشهر ۴ در چهارم خرداد ماه امسال باشد. به‌نوشته رسانه‌‎های وابسته به حکومت، این موشک که به نام خیبر نیز شناخته می‌شود قادر به حمل کلاهک جنگی دو تنی است.

کانال تلگرامی «سپاه پاسداران نیوز» پنج‌شنبه ۲۷ شهریور تصاویری از رد دود در آسمان شب منتشر کرد، با این حال به صراحت به انجام آزمایش موشکی اشاره نکرد. دیگر رسانه‌های وابسته به حکومت ایران هنوز گزارشی در این زمینه منتشر نکرده‌اند.

براساس ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، شماری از شهروندان از مشاهده آثار پرتاب‌ موشک از تهران و شهرهای شمال‌شرقی اطراف آن شامل گرگان، ساری و سمنان خبر داده‌اند.

اسرائیل می‌گوید که در جریان جنگ ۱۲ روزه خود علیه جمهوری اسلامی که روز ۲۳ خرداد آغاز شد، بخش زیادی از زرادخانه موشکی و پرتابگرهای جمهوری اسلامی را نابود کرده است.

در مقابل، تهران تاکید می‌کند که توانایی‌های نظامی‌اش از حملات اسرائیل جان سالم به در برده و حملات موشکی به اسرائیل بازدارندگی موثری در برابر دشمن ایجاد کرده‌اند.

برنامه موشکی جمهوری اسلامی همواره یکی از محورهای اصلی اختلاف با قدرت‌های غربی و رقیب اصلی‌اش اسرائیل بوده است؛ آن‌ها می‌گویند این تسلیحات تهدیدی جدی محسوب می‌شوند.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، دوشنبه ۲۴ شهریور در جریان سفر خود به اسرائیل تاکید کرد نه‌تنها برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، بلکه برخورداری تهران از سلاح‌های میان‌برد و دوربرد نیز تهدیدی برای امنیت اسرائیل و جهان به شمار می‌رود.

در نشست خبری مشترک با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در اورشلیم گفت: «تهدید ایران فراتر از اسرائیل، به خلیج فارس و حتی اروپا گسترش می‌یابد… برخی موشک‌هایی که ایران اکنون در پی ساخت آن‌ها است، قادر به هدف قرار دادن کشورهای اروپایی‌ هستند.»

او افزود مادامی که جمهوری اسلامی «تغییر مسیر» ندهد، دولت دونالد ترامپ به اعمال «فشار حداکثری» بر تهران ادامه خواهد داد.

یک روز پیش از آزمایش‌های موشکی جدید اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به سخنان وزیر امور خارجه آمریکا گفت: « او بی‌خود گفته است.»

بقایی افزود: «آمریکا قرار نیست در مورد توانمندی‌های دفاعی ایران و اینکه می‌خواهد روی پای خودش بایستد و در مقابل زیاده‌خواهی و تعرض و تجاوز بیگانگان از جمله آمریکا و اسرائیل ایستادگی بکند بخواهد در این مورد نظری بدهد.»

ارونیوز: فرانس‌پرس در گزارشی به نقل ازمنابع دیپلماتیک اعلام کرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است روز جمعه قطعنامه‌ای را در باره بازگشت تحریم‌های هسته‌ای ایران به رای بگذارد.

این اقدام شورای امنیت در حالی رقم می‌خورد که بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش‌تر با فعال کردن مکانیسم ماشه، زمینه بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد علیه ایران را فراهم کرده‌اند.

به ادعای تروئیکای اروپایی که از امضاکنندگان برجام یا «برنامه جامع اقدام مشترک» هستند، ایران تعهدات خود را ذیل توافق سال ۲۰۱۵ که با هدف جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح‌های هسته‌ای تدارک دیده شده بود، نقض کرده است.

منابع دیپلماتیک پیش‌بینی می‌کنند که این قطعنامه نتواند ۹ رأی مثبت لازم برای حفظ وضع موجود که به ادامه لغو تحریم‌ها منجر می‌شود را کسب کند و در نتیجه، تحریم‌های سازمان ملل بار دیگر علیه ایران اعمال خواهند شد.

ریاست دوره‌ای شورا برگزاری این نشست در روز جمعه را که از ساعت ۱۰ صبح (۱۴:۰۰ به وقت گرینویچ) آغاز خواهد شد، تأیید کرده است.

فرانس‌پرس در گزارشی به نقل ازمنابع دیپلماتیک اعلام کرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است روز جمعه قطعنامه‌ای را در باره بازگشت تحریم‌های هسته‌ای ایران به رای بگذارد.

این اقدام شورای امنیت در حالی رقم می‌خورد که بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش‌تر با فعال کردن مکانیسم ماشه، زمینه بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد علیه ایران را فراهم کرده‌اند.

به ادعای تروئیکای اروپایی که از امضاکنندگان برجام یا «برنامه جامع اقدام مشترک» هستند، ایران تعهدات خود را ذیل توافق سال ۲۰۱۵ که با هدف جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح‌های هسته‌ای تدارک دیده شده بود، نقض کرده است.

منابع دیپلماتیک پیش‌بینی می‌کنند که این قطعنامه نتواند ۹ رأی مثبت لازم برای حفظ وضع موجود که به ادامه لغو تحریم‌ها منجر می‌شود را کسب کند و در نتیجه، تحریم‌های سازمان ملل بار دیگر علیه ایران اعمال خواهند شد.

ریاست دوره‌ای شورا برگزاری این نشست در روز جمعه را که از ساعت ۱۰ صبح (۱۴:۰۰ به وقت گرینویچ) آغاز خواهد شد، تأیید کرده است.

سه کشور اروپایی اواسط ماه اوت در نامه‌ای به سازمان ملل از ایران به دلیل نقض برخی تعهدات برجامی، از جمله افزایش ذخایر اورانیوم خود به بیش از ۴۰ برابر سطح مجاز، به شدت انتقاد کردند.

این توافق که سال ۲۰۱۵ به سختی به دست آمده بود، سه سال بعد پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ در ایالات متحده در آستانه فروپاشی کامل قرار گرفت.

رئیس جمهوری وقت آمریکا در سال ۲۰۱۸ ضمن خروج کشورش از این توافق، تحریم‌های حداکثری را مجدداً علیه ایران اعمال کرد.

به دنبال خروج آمریکا، تهران نیز به تدریج تعهدات خود ذیل این توافق را کنار گذاشت و فعالیت‌های هسته‌ای خود را افزایش داد.

تروئیکای اروپایی در حالی روند فعال سازی مکانیسم ماشه را استارت زده‌اند که که تنش‌ها از زمان جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در ماه ژوئن نیز بالا گرفته است.

این جنگ همچنین مذاکرات هسته‌ای تهران با ایالات متحده را از مسیر خود خارج کرد و باعث شد ایران همکاری خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به حالت تعلیق درآورد.

صدای آمریکا: سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده با تأکید بر این که «از گزارش‌های مربوط به سرکوب اخیر رژیم [جمهوری اسلامی] ایران» در سومین سالگرد قتل حکومتی مهسا امینی مطلع است، به صدای آمریکا گفت که ایالات متحده اطمینان حاصل خواهد کرد که «جنایات رژیم با پاسخگویی» مواجه شود.

یک سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در پاسخ به بخش فارسی صدای آمریکا در مورد گزارش‌های منتشره درباره تهدید و ارعاب برگزارکنندگان مراسم سومین سالگرد کشته شدن مهسا امینی گفت: «ما از گزارش‌های مربوط به سرکوب اخیر رژیم [جمهوری اسلامی] ایران در سومین سالگرد قتل وحشیانه مهسا ژینا امینی مطلع هستیم.»

او اضافه کرد: «ایالات متحده از خواسته‌های مردم ایران برای داشتن کرامت و زندگی بهتر حمایت می‌کند.»

این سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا همچنین تأکید کرد: «ما به اعمال حداکثر فشار، از جمله از طریق همکاری با متحدان و شرکای‌مان در سراسر جهان، ادامه خواهیم داد تا اطمینان یابیم که جنایات رژیم با پاسخگو شدن، اجرای عدالت، و عزم راسخ روبه‌رو می‌شود.»

این سخنگو بار دیگر به بیانیه وزارت امور خارجه آمریکا که به مناسبت سومین سالگرد کشته شدن مهسا امینی در روز دوشنبه منتشر کرده بود ارجاع داد.

تامی پیگت، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، در بیانیه‌ای گفت: «در سومین سالگرد قتل وحشیانه» او، «یاد و خاطره مهسا ژینا امینی را گرامی می‌داریم؛ کسی که جمهوری اسلامی، زندگی جوان او را کوتاه کرد و به آن پایان داد.»

در این بیانیه آمده است که جمهوری اسلامی ایران «طی ۴۶ سال با شکنجه و اعدام حکومت کرده و با اعدام‌ها و ضرب و جرح‌های عمومی، هرگونه مخالفتی را سرکوب کرده است.»

این بیانیه می‌گوید «نام مهسا هرگز فراموش نخواهد شد. قتل او، همراه با بسیاری دیگر، گواهی محکمی بر جنایات جمهوری اسلامی علیه بشریت است.»

رادیوفردا: رئیس سازمان انرژی اتمی ایران می‌گوید با توجه به تهدیدات مربوط به حمله احتمالی مجدد اسرائیل، وضعیت ایران همچنان «مشابه شرایط جنگی» است.

محمد اسلامی در گفت‌وگو با یک رسانه ژاپنی که متن آن روز چهارشنبه ۲۶ شهریور در رسانه‌های ایران منتشر شد، گفت با توجه به این وضعیت، «اعتماد میان ایران و آژانس باید بازسازی شود. تهدیدات دشمنان ما همچنان ادامه دارد.»

اشاره او به هدف قرار گرفتن تأسیسات هسته‌ای ایران توسط اسرائیل و آمریکا در جریان جنگ ۱۲ روزه در خرداد و تیر ماه امسال است. رئیس‌جمهور آمریکا بعد از حملات هوایی این کشور به سه سایت فردو، نطنز و اصفهان اعلام کرد برنامه هسته‌ای ایران به شکل کامل نابود شده است.

بعد از ۱۲ روز حملات متقابل هوایی میان ایران و اسرائیل، آتش‌بس با اعلام دونالد ترامپ میان طرفین برقرار شد.

بازرسان آژانس از زمان آغاز این جنگ نتوانسته‌اند به مراکز هسته‌ای ایران دسترسی پیدا کنند. ماه گذشته، تیمی از بازرسان آژانس تنها برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر به ایران بازگشتند و سپس کشور را ترک کردند، بدون آنکه اجازه دسترسی به سایت‌های کلیدی از جمله فردو و نطنز که در جریان درگیری آسیب دیده بودند، داده شود.

رئیس سازمان انرژی اتمی همچنین اعلام کرد که ازسرگیری بازرسی‌ها از تأسیسات هسته‌ای ایران توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مشروط به «تدابیر ویژه» است.

آقای اسلامی گفت به دلیل آن که آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرده‌اند،«پیش از آنکه بازرسی‌ها به حالت عادی بازگردد، باید تدابیر ویژه‌ای اتخاذ شود.»

او درباره این تدابیر توضیح بیشتری نداد.

ایران و آژانس هفته گذشته با میانجی‌گری مصر به توافقی دست یافتند که به موجب آن به این نهاد ناظر سازمان ملل اجازه دسترسی به تمام تأسیسات هسته‌ای ایران داده می‌شد و تهران می‌توانست در مورد محل نگهداری تمام مواد هسته‌ای خود گزارش دهد.

هنوز مشخص نیست که ایران چه زمانی این گزارش را ارائه خواهد کرد. اما شورای عالی امنیت ملی ایران روز ۲۳ شهریور اعلام کرد توافق با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی «در مجموع» همان متنی است که در کمیته هسته‌ای این شورا تصویب شده است.

این شورا و وزارت خارجه ایران تهدید کرده‌اند که اگر تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران بر اثر «مکانیسم ماشه» احیا شوند، همکاری تهران و آژانس متوقف خواهد شد.

این در حالی است که در پی تماس تلفنی روز چهارشنبه عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، با نمایندگان فرانسه، آلمان و بریتانیا و همچنین کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، مقام‌های اروپایی به ایران هشدار دادند که هنوز اقدامات لازم را برای جلوگیری از اجرای سازوکار ماشه انجام نداده است.

دو دیپلمات اروپایی و یک دیپلمات ایرانی به خبرگزاری رویترز گفتند وزرای ایرانی و اروپایی در مذاکره تلفنی روز چهارشنبه پیشرفت چندانی نداشتند.

چهار دیپلمات اروپایی و یک مقام ایرانی پیش از تماس به همین خبرگزاری گفته بودند که محتمل‌ترین سناریو این است که فرانسه، بریتانیا و آٖلمان اجرای دوباره تحریم‌ها را پیش ببرند.

یک دیپلمات ایرانی گفت تهران بار دیگر تأکید کرده که اگر تصمیم به بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل گرفته شود، واکنش نشان خواهد داد.

یکی از مقامات ایرانی در این زمینه اعلام کرد: «برداشت در تهران این است که تحریم‌های سازمان ملل دوباره اعمال خواهند شد. به همین دلیل تهران از دادن امتیاز خودداری می‌کند.»

این در حالی است که وزارت خارجه ایران در موضع رسمی خود درباره تماس تلفنی روز چهارشنبه گفت عباس عراقچی به همتایان اروپایی خود گفته است ایران برای رسیدن به یک «راه حل منصفانه و متوازن که متضمن منافع متقابل باشد» آمادگی دارد.

رادیوفردا: وکیل مدافع بابک شهبازی که به اتهامات امنیتی توسط شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب اسلامی تهران به ریاست قاضی صلواتی به اعدام محکوم شده، از رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی خواست تا مانع از اجرای فوری این حکم شود.

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق، میلادی پناهی‌پور با اشاره به این‌که موکلش «در آستانه اجرای مجازات اعدام قرار دارد»، خطاب به رئیس قوه‌ قضائیه گفته است: «حکم اولیه در ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ توسط شعبهٔ ۱۵ صادر شده، در کمتر از چهار ماه، پنج رأی صادر شده؛ رأی اعدام اولیه، رأی مربوط به رد فرجام‌خواهی و سه رأی مربوط به رد اعاده دادرسی همگی در مدت حدوداً چهار ماه».

حکم اعدام این متهم دهم تیر امسال در شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور تأیید شد.

به گزارش سازمان حقوق بشر ایران، بابک شهبازی به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» حکم اعدام گرفته است.

این سازمان می‌گوید: نامه شهبازی به ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، که در آن از آمادگی خود برای جنگیدن کنار اوکراینی‌ها علیه روسیه سخن گفته بود، دلیل دستگیری و سپس شکنجه و نگهداری او در سلول‌های انفرادی زندان اوین و خانه‌های امن برای ۹ ماه بود؛ آن‌جا او تحت فشار قرار گرفت تا به جاسوسی برای اسرائیل اعتراف کند.

وکیل بابک شهبازی می‌گوید: «درخواست ما از مقامات قضایی این است که فرصت کافی جهت بررسی مجدد پرونده اعطا شود. با توجه به این‌که متهم زندانی است و پرونده نیز موجود، تأخیر در اجرای مجازاتِ کشنده هیچ تالی فاسدی ندارد».

آقای پناهی‌پور تأکید کرده که «برخی اطلاعات موجود در پرونده با وضعیت متهم که یک تعمیرکار و نصاب کولر است انطباق ندارد»، و از غلامحسین محسنی اژه‌ای خواسته تا «شخصاً در پرونده ورود نموده و نظر به اختیارات قانونی خود، مانع اجرای فوری مجازات اعدام شود».

به گفتهٔ این وکیل، «با توجه به مستندات موجود حتما در صورت رسیدگی مجدد، امکان نقض مجازات اعدام وجود دارد».

در همین حال، کیهان شهبازی، برادر بابک شهبازی، روز سه‌شنبه اعلام کرد که برادرش امروز به یکی از سلول‌های انفرادی زندان قزلحصار کرج منتقل شده است.

به گفته او، این موضوع موجب نگرانی خانواده‌اش شده است. کیهان شهبازی افزوده که خانوادهٔ این زندانی سیاسی همراه با نزدیکانشان در مقابل زندان قزلحصار دست به تحصن زده‌اند.

بی‌بی‌سی: شورای عالی امنیت ملی با انتتشار بیانیه‌ای اعلام کرد «شیوه‌نامه همکاری» با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تایید کمیته هسته‌ای این شورا رسیده است. کمیته هسته‌ای شورای عالی امنیت ملی که مقام‌های ارشد نهادهای مرتبط در آن عضو هستند درباره برنامه هسته‌ای ایران تصمیم‌گیری می‌کند.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، هفته گذشته در قاهره با میانجیگری بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر، یک شیوه‌نامه جدید برای بازرسی از تاسیسات اتمی ایران امضا کردند.

بر اساس «قانون الزام دولت ایران به تعلیق همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی» که یک روز پس از آتش‌بس با اسرائیل، در مجلس شورای اسلامی تصویب شد، دولت ایران برای همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، باید از شورای عالی امنیت ملی نظر بگیرد.

اکنون شورای عالی امنیت ملی در بیانیه خود به صراحت توافق تازه با آژانس را مورد تایید قرار داده و نوشته است «متن این ترتیبات در کمیته هسته‌ای شورای عالی امنیت ملی مورد بررسی قرار گرفته و آنچه به امضا رسیده، در مجموع همان چیزی است که مصوب این کمیته بوده است.»

شورای عالی امنیت ملی درباره ماهیت کمیته هسته‌ای شورای عالی امنیت ملی نوشت که این کمیته «متشکل از مسئولان ارشد نهادهای مختلف ذی‍ربط است و در همه ی ادوار از جانب شورای عالی امنیت ملی مأذون به تصمیم‌گیری بوده و در این زمان نیز مطابق روال معمول عمل نموده است.»

وزارت خارجه ایران هدف از این توافق را نحوه تعامل ایران و آژانس پس از حمله آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای این کشور عنوان کرده بود.

با حمله اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران دسترسی بازرسان آژانس به سایت‌های هسته‌ای ایران قطع شد.

بر این اساس، شورای عالی امنیت ملی در بیانیه‌ای چهار بندی خود، درباره چگونگی نظارت آژانس بر تاسیسات هسته‌ای ایران نوشت:

«پس از ایجاد شرایط لازم امنیتی و ایمنی، ایران صرفا گزارش خود را پس از کسب نظر شورای عالی امنیت ملی به آژانس ارائه می کند.»

شورای عالی امنیت ملی ایران می‌گوید «در مرحله بعد، روش‌های اجرایی همکاری بین ایران و آژانس در خصوص گزارش ارسالی به آژانس، باید میان طرفین توافق شده و از جمله طبق رویه داخلی اجرای هر گونه اقدامی باید به تأیید شورای عالی امنیت ملی برسد.»

شورای عالی امنیت ملی: هر اقدام خصمانه‌ای اجرای ترتیبات را متوقف می‌کند

در بند پایانی بیانیه شورای عالی امنیت ملی هشدار داده شده است که «در صورت اتخاذ هر گونه اقدام خصمانه علیه ایران و تاسیسات هسته‌ای، از جمله بازگرداندن قطعنامه های مختومه شده شورای امنیت، اجرای این ترتیبات متوقف می‌شود.»

آقای عراقچی هم در نشست خبری در مصر پس از اعلام توافق ایران و آژانس بر سر «شیوه‌نامه» همکاری هشدار مشابهی داده بود: «در صورت هر در صورتی که هر اقدام خصمانه‌ای علیه ایران از جمله بازگردندن تحریم‌های سازمان ملل، این همکاری با آژانس «پایان‌یافته تلقی خواهد شد.»

حدود سه هفته پیش کشورهای آلمان، بریتانیا و فرانسه که سه کشور اروپایی طرف برجام هستند، در نامه‌ای به شورای امنیت سازمان ملل، روند فعال‌ کردن مکانیسم ماشه را آغاز کردند.

با این حال سه قدرت اروپایی در جلسات شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفتند پیشنهادشان برای تمدید مهلت مکانیسم ماشه و دست‌کم به تعویق افتادن بازگشت تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل، با وجود فعال شدن این مکانیسم، همچنان روی میز است.

ایران امیدوار است با توافق جدید با آژانس روند بازگشت تحریم‌های شورای امنیت متوقف شود.

در همین حال، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران امروز گفت که ایران قصد دارد فردا در کنفرانس عمومی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، قطعنامه‌ای را برای محکومیت حمله به تاسیسات هسته‌ای ارائه کند.

محمد اسلامی بار دیگر با تکرار موضع ایران، آژانس را متهم کرد که در جریان حمله اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هسته‌ای منفعل بوده است.

تاسیسات ایران که آمریکا و اسرائیل به آن حمله کردند تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود.

ایران همچنین از موضع آژانس در باره ترور دانشمندان و کارشناسان هسته‌ای هم انتقاد کرده است.

عدم انتشار شیوه‌نامه همکاری؛ منتقدان توافق ایران و آژانس چه می‌گویند؟

توافق جدید ایران و آژانس با انتقادهایی در داخل ایران روبه‌رو شد. اکنون با انتشار بیانیه شورای عالی امنیت ملی، ممکن است فشار منتقدان بر دولت تا حدی کاسته شود.

با بالاگرفتن انتقادها، عباس عراقچی دیروز برای توضیح درباره این «شیوه‌نامه» در یک «جلسه اضطراری» کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس حاضر شد.

منتقدان توافق جدید با آژانس عمدتا نمایندگان محافظه‌کاران مخالف دولت مسعود پزشکیان هستند که در مجلس شورای اسلامی کرسی‌های قابل توجهی را در اختیار دارند.

برخی از آنها، توافق وزیر خارجه ایران و مدیرکل آژانس در قاهره را «نقض قانون الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس» توصیف کردند از جمله، عباس گودرزی سخنگوی هیئت رئیسه مجلس، گفته بود: «براساس قانون مصوب مجلس، هرگونه همکاری ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی باید با مصوبه شورای عالی امنیت ملی باشد.»

بر اساس این قانون که یک روز پس از پایان جنگ اسرائیل و ایران به تصویب رسید، شورای عالی امنیت ملی مرجع نهایی تصمیم‌گیری درباره برنامه هسته‌ای است.

حمید رسایی، نماینده مجلس، هم با اشاره به جلسه عباس عراقچی با نمایندگان گفته بود که «مراحل شبیه به برجام در حال تکرار است»

امیر حیات مقدم، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در این باره گفت: «اظهارات عراقچی مبنی بر بی‌اعتباری توافق در صورت اجرای اسنپ‌بک، باید در متن توافق ذکر می‌شد، اما چون پاسخی درباره درج آن در توافق ندادند و این موضوع یک‌طرفه مطرح شده، من خوش‌بین نیستم.»

او گفت که «به نظرم توافق فعلی هیچ خاصیت و سودی برای جمهوری اسلامی ندارد. ما باید آمادگی دفاعی بالایی داشته باشیم، هرچند معتقدم اسرائیل و آمریکا جرات حمله مجدد ندارند.»

با این حال، هنوز جزئیات «شیوه‌‌نامه» (مدالیتی) همکاری منتشر نشده است و روزنامه تندرو کیهان در یادداشتی خطاب به آقای عراقچی خواستار انتشار آن شد.

پس از توافق، رافائل گروسی مدیرکل آژانس در شورای حکام اعلام کرد که بر اساس این توافق، ایران بازرسی کامل از همه تاسیسات اتمی و گزارش‌دهی لازم درباره تمام تاسیساتی که به آنها حمله شده و مواد هسته‌ای موجود در آنها را پذیرفته است.

اما آقای عراقچی در روزهای گذشته بارها تاکید کرده است که ایران فعلا اجازه دسترسی به بازرسان آژانس نمی‌دهد.

خبرآنلاین: مالک شریعتی، نماینده مجلس با انتشار تصویری از یک پیامک مربوط به پرداخت حقوق اعلام کرد که بابت عضویت در هیات علمی در پژوهشگاه نیرو ۳۹ میلیون تومان حقوق می گیرد.  

شریعتی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: این حقوق شخصی بنده است از محل هیات علمی؛ هزینه دفاتر و مشاوران و … را از هیات رئیسه مجلس مطالبه کنید تا برای همه نمایندگان منتشر شود.  

باشگاه خبرنگاران می نویسد که پس از آنکه فیش حقوقی ۱۰۰ میلیونی معاون برکنارشده وزیر ارشاد افشا شد برخی از اکانت‌های حامی وی در فضای مجازی از مالک شریعتی خواستند تا فیش حقوقی خود را منتشر کند.

در تصویری که مالک شریعتی منتشر کرده رقم ۳۹ میلیون تومانی ذکر شده است.  

اما همانطور که او در شبکه ایکس نوشته، ای مبلغ شامل حقوق نمایندگی مجلس نیست.   

رادیوفردا: مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرد در پی دیدار با وزیر امور خارجه ایران در مصر، درباره نحوه آغاز دوباره بازرسی‌ها از تأسیسات هسته‌ای ایران به توافق رسیده است. رافائل گروسی شامگاه سه‌شنبه ۱۸ شهریور در شبکه ایکس نوشت که بعد از مذاکره با عباس عراقچی «درباره شیوه‌های عملی ازسرگیری فعالیت‌های بازرسی در ایران به توافق رسیدیم.»

او این اتفاق را «گامی مهم در مسیر درست» دانست و از نقش بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر، در این زمینه تشکر کرد.

عباس عراقچی در پی امضای توافق با مدیرکل آژانس، با انتشار بیانیه‌ای تهدید کرد در صورت «هرگونه اقدام» برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران در قالب فعال کردن مکانیسم ماشه، ایران گام‌های عملی برای همکاری با آژانس را «پایان یافته تلقی خواهد کرد».

او در عین حال گفت که این توافق «یک سازوکار عملی» برای همکاری برقرار می‌کند که هم «شرایط استثنائی امنیتی ایران» بعد از حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران و هم «الزامات فنی آژانس» را بازتاب می‌دهد.

وزیر خارجه ایران همچنین گفت که اجرای بازرسی‌های آژانس بر اساس توافق امضا شده «به طور کامل با قانون مجلس شورای اسلامی ایران منطبق است».

رسانه‌های ایرانی ساعاتی پیش‌تر خبر دادند که وزیر خارجه ایران در قاهره با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دیدار کرد.

این دیدار که وزیر خارجه مصر نیز در آن حضور داشت، نخستین نشست دو طرف پس از تعلیق همکاری تهران با آژانس در دو ماه گذشته است.

بنابر گزارش‌ها، عباس عراقچی روز سه‌شنبه پس از ورود به قاهره، با همتای مصری خود دیدار کرد.

به نوشته خبرگزاری ایسنا، عراقچی اعلام کرد ایران آماده تدوین شیوه‌نامه تعامل با آژانس در وضعیت جدید ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل است و مصر نیز آمادگی خود را برای تسهیل این تعاملات اعلام کرد.

دیدار عراقچی با گروسی در حالی انجام شده که تهران پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل و حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای خود، همکاری با آژانس را متوقف کرده بود.

ایران از آژانس به دلیل خودداری از محکوم کردن این حملات انتقاد کرده و گفته است همکاری‌های آینده با این نهاد «شکل تازه‌ای» خواهد داشت.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز سه‌شنبه در نشست خبری خود در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه «گفته می‌شود اسناد آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای درز کرده»، گفت: «در ماه مه، دو مورد از اسناد از فردو به وین منتقل شد و بعد از اعتراض ایران، مجوز آن دو بازرس لغو شد. همکاری ایران و آژانس در چارچوب قانون مجلس خواهد بود. ضمناً به‌مانند وزیر خارجه باید بگویم که ما به اورانیوم‌ها دسترسی نداریم. درخصوص ان‌پی‌تی نیز باید گفت که هر کدام از قوا نکاتی دربارهٔ این مسئله دارند ولی در نهایت جمع‌بندی با کلیت نظام است و دولت هم آن تصمیم را دنبال خواهد کرد.»

ماه گذشته، تیمی از بازرسان آژانس تنها برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر به ایران بازگشتند و سپس کشور را ترک کردند، بدون آنکه اجازه دسترسی به سایت‌های کلیدی از جمله فردو و نطنز که در جریان درگیری آسیب دیده بودند، داده شود.

ایران هم‌اکنون تحت فشارهای فزاینده برای بازگشت به تعهدات برجامی است، چرا که بریتانیا، فرانسه و آلمان روند بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل را در چارچوب «سازوکار ماشه» آغاز کرده‌اند. تهران این اقدام را «غیرقانونی» دانسته و هشدار داده است که چنین روندی همکاری با آژانس را بیش از پیش تضعیف خواهد کرد.

قدرت‌های غربی و اسرائیل مدت‌هاست ایران را به تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای متهم می‌کنند، اتهامی که تهران آن را رد کرده و تأکید دارد برنامه هسته‌ای‌اش صرفاً اهداف صلح‌آمیز دارد.

آمادگی «کامل» ایران برای شفاف‌سازی در مورد سرنوشت اورانیوم غنی‌شده؟

وب‌سایت «امواج مدیا» روز دوشنبه ۱۷ شهریور در بخش انگلیسی خود نوشت که ایران در چرخشی تازه «اعلام آمادگی کامل» کرده دربارهٔ سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود شفاف‌سازی کند؛ موادی که گفته می‌شود پس از حملات آمریکا در خرداد به تأسیسات زیرزمینی دفن شده‌اند.

«امواج مدیا» نوشت که «مطلع شده است ایران در یک تغییر جهت خیره‌کننده، آمادگی خود را برای رسیدگی به سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده با غلظت بالا ابراز کرده است.»

اروپا این موضوع را یکی از شروط تعویق «سازوکار ماشه» قرار داده و در برابر، پیشنهاد تعویق بازگشت تحریم‌های سازمان ملل را داده است.

«امواج مدیا» در این رابطه می‌نویسد که «اکنون نشانه‌هایی وجود دارد که پیشرفت در هر سه پیش‌شرط اروپایی ممکن است برای دیپلماسی زمان بخرد و احتمالاً از موج دوم حملات اسرائیل به ایران جلوگیری کند.»

گزارش‌های رسانه‌ها حاکی است ایران در مذاکرات اخیر با اتحادیه اروپا و آژانس انرژی اتمی پیشرفت‌هایی داشته و احتمال امضای توافقی موقت برای همکاری بیشتر مطرح شده است. هم‌زمان بحث از سرگیری گفت‌وگوهای ایران و آمریکا نیز در جریان است، هرچند تهران خواستار تضمین واشینگتن برای توقف حملات به سایت‌های هسته‌ای شده است.

وب‌سایت «امواج مدیا» در ادامه نیز نوشت که منابع آگاه می‌گویند طرحی از سوی روسیه برای تعویق شش‌ماهه «سازوکار ماشه» در شورای امنیت در حال چرخش است که می‌تواند به ایران امکان دهد از فشار تحریم‌ها بکاهد و مسیر تازه‌ای برای دیپلماسی باز شود.

کره جنوبی پیش‌نویس لغو تحریم‌های ایران را به شورای امنیت برد

کره جنوبی در جایگاه ریاست دوره‌ای شورای امنیت سازمان ملل، روز دوشنبه ۱۷ شهریور پیش‌نویس قطعنامه‌ای را نهایی کرد که لغو دائمی تحریم‌های ایران را در نظر دارد؛ اما هنوز زمان رأی‌گیری مشخص نشده است.

این اقدام بخشی از روند «سازوکار ماشه» است که ۲۸ اوت توسط بریتانیا، فرانسه و آلمان آغاز شد تا تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران به دلیل نقض توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ بازگردانده شود. بر اساس این روند، شورای امنیت باید تا اواخر سپتامبر دربارهٔ لغو تحریم‌ها رأی بدهد.

به گفته دیپلمات‌ها، احتمال تصویب این قطعنامه اندک است، زیرا سه کشور اروپایی همچنان تلاش دارند ایران را به اجرای سه شرط برای تعویق بازگرداندن تحریم‌ها متقاعد کنند تا فضای بیشتری برای گفت‌وگو دربارهٔ توافقی بلندمدت فراهم شود.

هم‌زمان، روسیه و چین نیز پیش‌نویس جداگانه‌ای تهیه کرده‌اند که تمدید شش‌ماهه توافق ۲۰۱۵ و آغاز فوری مذاکرات را خواستار است، اما هنوز آن را به رأی نگذاشته‌اند. این متن در صورت طرح، ممکن است با وتوی آمریکا یا متحدان اروپایی روبه‌رو شود.

رادیوفردا: ارتش اسرائیل روز سه شنبه ۱۸ شهریور اعلام کرد رهبری ارشد گروه افراطی حماس را هدف قرار داده است.

برخی رسانه‌ها از شنیده شدن صدای چندین انفجار در دوحه، پایتخت قطر، گزارش داده‌اند. خبرگزاری‌های رویترز و اسوشیتدپرس به نقل از شاهدان عینی این خبر را منتشر کرده‌اند.

تصاویر منتشر شده در فضای مجازی، برخاستن دود از منطقه «کتارا» در دوحه را نشان می‌دهند.

قطر با فاصله کوتاهی «حمله بزدلانه اسرائیل» به خاک خود را محکوم کرد.

در اطلاعیه ارتش اسرائیل که در حساب شبکه ایکس آن منتشر شده است، اشاره‌ای به محل حمله نشده اما آمده است که پیش از حمله «اقداماتی برای کاهش آسیب به افراد غیر درگیر» انجام شد.

یک مقام اسرائیلی در گفت‌وگو با اسوشیتدپرس تأیید کرد که رهبران حماس در قطر هدف حملات اسرائیل قرار گرفتند. شبکه کان اسرائیل نیز تأیید کرد که علیه رهبران حماس مستقر در دوحه اقدام شده است. گیلی کوهن، گزارشگر امور سیاسی شبکه کان، گفت مقامات اسرائیلی به او گفتند این کشور امروز حمله‌ای در دوحه انجام داده است.

ارتش اسرائیل در بیانیه خود گفته است افرادی که در این حمله هدف قرار گرفتند، سال‌ها گروه حماس را هدایت می‌کردند و به شکل مستقیم مسئول اجرای حمله ۷ اکتبر دو سال پیش به خاک اسرائیل بودند.

ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، در روزهای گذشته گفته بود نوبت رسیدگی به رهبری حماس در خارج از اراضی فلسطینی رسیده است.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، جمعه گذشته به کانال تلگرامی «ابوعلی اکسپرس» گفت «به زودی غافلگیری‌هایی داریم» اما توضیح بیشتری نداده بود.

رهبری حماس در قطر در آغاز این هفته در هتل ریتزکارلتون دوحه با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، دیدار کرده بود.

اسرائیل با قطر روابط ندارد اما مقامات ارشد اسرائیل در یک دهه گذشته بارها با رهبری ارشد قطر، عمدتا بر سر مسائل مربوط به حماس و فلسطینیان، دیدار کرده‌اند.

دوحه مناسبات نزدیکی با واشینگتن دارد و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در سفر اخیر خود به منطقه از قطر دیدار کرد.

فارین افرز: آنچه قدرت‌های هسته‌ای مشتاق از حملات اسرائیل به ایران آموختند
ویپین نارنگ، استاد امنیت هسته‌ای و علوم سیاسی در کالج فرانک استانتون و مدیر مرکز سیاست امنیت هسته‌ای در موسسه فناوری ماساچوست است. او از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ به عنوان معاون اصلی و سپس دستیار موقت وزیر دفاع ایالات متحده در سیاست فضایی خدمت کرده است.
پرانای وادی، پژوهشگر ارشد هسته‌ای در مرکز سیاست امنیت هسته‌ای در موسسه فناوری ماساچوست است. او از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ به عنوان مدیر ارشد کنترل تسلیحات، خلع سلاح و عدم اشاعه در شورای امنیت ملی خدمت کرده است.
در ماه‌های پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایالات متحده با ایران در ماه ژوئن، تحلیلگران و سازمان‌های اطلاعاتی به طور گسترده در مورد میزان خسارت به برنامه هسته‌ای و رژیم ایران بحث کرده‌اند. هنوز مشخص نیست که چه مقدار از زیرساخت‌های هسته‌ای ایران باقی مانده است و با چه سرعتی، اگر اصلاً، می‌توان آن را بازسازی کرد. با این حال، در سطح استراتژیک، تأثیر جنگ غیرقابل انکار است: این جنگ نشان‌دهنده افول استراتژی هسته‌ای است که جمهوری اسلامی از دهه ۱۹۸۰، اغلب با موفقیت، دنبال کرده بود.

برای دهه‌ها، ایران نمونه بارز یک کشور بازدارنده هسته‌ای بود. این کشور به دنبال دانش و فناوری لازم برای تسلیحاتی کردن برنامه هسته‌ای خود بود، اما به دلایل سیاسی از انجام این کار خودداری کرد. این استراتژی آستانه، حداقل برای مدتی موفقیت‌آمیز بود. اگرچه هم اسرائیل و هم ایالات متحده سعی کردند از طریق خرابکاری و ترورهای هدفمند، برنامه هسته‌ای را به طور مداوم به تأخیر بیندازند، اما هیچ یک از این دو کشور آشکارا به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله نکردند. سپس، در سال ۲۰۱۵، با امضای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، به نظر می‌رسید که قمار رژیم نتیجه داده است: ایران در ازای پذیرش محدودیت‌هایی بر برنامه خود، از کاهش تحریم‌های بسیار مورد نیاز خود بهره‌مند شد. تهدید ایجاد شده توسط بازدارنده ایران، همراه با تمایل دولت دوم اوباما برای یافتن یک راه‌حل دیپلماتیک جامع، منجر به مذاکره موفقیت‌آمیز برای توافق تاریخی شد که برنامه ایران را بسیار دورتر از بمب قرار داد.

اما از زمان جنگ ۱۲ روزه، آن استراتژی در حال فروپاشی است. حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل خسارات قابل توجهی به تأسیسات کلیدی نطنز، فردو و اصفهان وارد کرد و ساختار رهبری نظامی ایران را فلج کرد. ایران تمایل واشنگتن برای حمایت از اقدام نظامی اسرائیل و پیوستن به این کارزار را دست کم گرفت. امروز، ایران خود را در برابر حمله به سرزمین‌های وجودی و تلاش‌های تغییر رژیم آسیب‌پذیر می‌بیند، زیرا بمب احتمالاً بسیار دور از دسترس است و موقعیت مذاکره‌اش با غرب ضعیف‌تر از همیشه است.

شکست ایران به عنوان یک قدرت هسته‌ای در آستانه، استراتژی یکی دیگر از دشمنان ایالات متحده، یعنی کره شمالی، را توجیه می‌کند . برخلاف تهران، پیونگ یانگ تا حد زیادی از تأخیر در تسلیحاتی کردن برنامه خود اجتناب کرد؛ این کشور با استفاده از تعامل دوره‌ای برای آزمایش عزم ایالات متحده در مورد توافقات احتمالی، به طور معمول به تاکتیک‌های فریب و وقت‌کشی متکی بود و در طول مسیر، فشارهای دیپلماتیک و اقتصادی عظیمی را تحمل کرد. هنگامی که دیپلماسی شکست خورد، کره شمالی به سرعت برنامه خود را پیش برد، به طوری که رژیم کیم آماده بود تا از موضع قدرت بیشتری به هرگونه تعامل آینده نزدیک شود. در حالی که علی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب، تلاش می‌کند تا در ایران تجدید قوا کند، کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، با یکی از سریع‌ترین زرادخانه‌های در حال گسترش و تنوع در جهان و شرکای استراتژیک در پکن و مسکو، به عنوان نمونه‌ای از آنچه می‌توانست باشد، ظاهر می‌شود. برای کشورهای بالقوه تکثیرکننده، درس‌ها به طرز خطرناکی واضح هستند: منتظر نمانید تا به بمب دست یابید، فرض کنید قدرت‌های بزرگ حمله خواهند کرد و به اینکه دیپلماسی در دسترس است اعتماد نکنید. به عبارت دیگر، مانند کیم باشید، نه مانند خامنه‌ای. لحظه را از دست داد
تهران جاه‌طلبی و تخصص لازم برای گسترش برنامه انرژی هسته‌ای خود برای اهداف بالقوه نظامی را داشت. این برنامه دو دهه قبل در زمان محمدرضا شاه پهلوی آغاز شده بود و ایران در سال ۱۹۷۰ به پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) پیوست. در طول جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰، جمهوری اسلامی اکتشافات مخفیانه فناوری‌های حساس‌تر، مانند غنی‌سازی اورانیوم، را آغاز کرد و با کمک کشورهای ثالث به کسب تخصص ادامه داد. از سال ۱۹۸۹، رژیم طرح موسوم به AMAD را تدوین کرد که نقشه راهی برای کارهای نظری و مهندسی مورد نیاز برای تسلیحاتی کردن پس از غنی‌سازی اورانیوم کافی برای ساخت بمب ایجاد می‌کرد.

اما ایران از آستانه تسلیحاتی شدن عبور نکرد. این کشور به دلایل سیاسی، نه فنی، از این کار دست کشید: پس از افشای فعالیت‌های هسته‌ای مخفی ایران در آغاز قرن بیست و یکم، رهبران ایران طرح AMAD را کنار گذاشتند و ترجیح دادند از تلاش برای ساخت بمب در ازای دریافت کمک‌های اقتصادی و دیپلماتیک صرف نظر کنند. آنها همچنان به این نتیجه رسیدند که عبور از آستانه به عنوان عضوی از NPT، با وجود افزایش حضور نظامی ایالات متحده و آزادی عمل در خاورمیانه، به نفع امنیت و منافع استراتژیک ایران نیست. با این وجود، ایران – با هزینه هنگفت – تخصص فنی، نهادهای بوروکراتیک و زیرساخت‌های صنعتی مورد نیاز برای پیشبرد تحقیقات هسته‌ای غیرنظامی، تولید ایزوتوپ‌های پزشکی و تولید برق را حفظ کرد و در صورت تمایل، آن را برای استفاده نظامی تغییر کاربری داد. رژیم شرط بست که این برنامه آستانه به سه هدف ژئوپلیتیکی خدمت خواهد کرد: به ایران این امکان را می‌دهد که در صورت قریب‌الوقوع بودن تهدید وجودی، به سرعت بمب تولید کند. با عدم اطمینان هر دو کشور در مورد میزان نزدیکی تهران به ساخت بمب، از حمله نظامی اسرائیل یا ایالات متحده جلوگیری می‌کند. و با استفاده از محدودیت‌های این برنامه به عنوان یک ابزار چانه‌زنی برای رهایی از تحریم‌های اقتصادی تنبیهی، اهرم فشاری در برابر دشمنان خود در غرب فراهم می‌کند.
تقریباً دو دهه پس از توقف طرح آماد، ایران داوطلبانه از عبور از خط تولید سلاح‌های هسته‌ای خودداری کرد. حتی زمانی که دانشمندان هسته‌ای ایران زرادخانه اولیه‌ای متشکل از پنج سلاح را پیش‌بینی می‌کردند، رهبران سیاسی تهران در مورد اینکه آیا هدف برنامه این کشور دستیابی به زرادخانه سلاح‌های هسته‌ای است یا معامله بخش‌های بزرگی از آن در ازای امتیازات اقتصادی و سیاسی، مردد بودند. با این حال، آنها تا حد زیادی متقاعد شده بودند که نزدیک شدن به آستانه تسلیحاتی شدن، ملت را از حمله وجودی محافظت می‌کند. پس از سال‌ها سیاست مخاطره‌آمیز با دولت‌های جورج دبلیو بوش و اوبامای اول، به نظر می‌رسید که با انعقاد برجام، که به تهران اجازه می‌داد بخش‌هایی از برنامه را برای تقویت اعتبار و اقتصاد ایران معامله کند، حق با آنها ثابت شد.

اما برجام الزام دولت‌های آینده ایالات متحده به پایبندی به این توافق را الزامی نکرده بود و در دولت اول ترامپ ، ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد. پس از این خیانت آشکار، ایران شروع به ذخیره مقادیر زیادی اورانیوم غنی‌شده، از جمله در سطوح خلوصی بسیار نزدیک به خلوص مورد نیاز برای ساخت بمب هسته‌ای، کرد. این اقدامات، اهرم مذاکره‌ای برای یک توافق آینده ایجاد کرد، اما همچنین یک بیمه‌نامه بالقوه در برابر دولت غیرقابل پیش‌بینی اول ترامپ و اسرائیل بود که تمایل خود را برای حمله به ایران پنهان نمی‌کرد. ترور هدفمند قاسم سلیمانی، ژنرال ایرانی، توسط ایالات متحده در سال ۲۰۲۰، احتمالاً این نگرانی‌ها را در ذهن رهبران ایران تشدید کرد.

پس از مذاکرات غیرمستقیم بی‌نتیجه در دوران دولت بایدن و اقدامات نظامی منطقه‌ای فزاینده و تهاجمی اسرائیل در پی حملات گستاخانه حماس در ۷ اکتبر، طبق برخی برآوردها، ایران ظرف چند روز به توانایی غنی‌سازی اورانیوم کافی برای ساخت بمب رسید. سرانجام، با بازگشت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا به کاخ سفید در سال ۲۰۲۵، پتانسیل حمله اسرائیل به ایران با حمایت آمریکا ناگهان به واقعیت تبدیل شد و نقص‌های استراتژی آستانه آشکار شد. در ماه ژوئن، تهران بهای تردید خود را پرداخت و ایالات متحده، برای اولین بار در دوران هسته‌ای، به تأسیسات هسته‌ای یک کشور دیگر حمله کرد. اگر ایران در سال ۲۰۰۳ از مرز هسته‌ای عبور کرده بود، ایالات متحده می‌توانست از چنین رویارویی مستقیمی که تمام خطرات حمله به یک دشمن مسلح به سلاح هسته‌ای را به همراه داشت، اجتناب کند.

ستاره شمالی
اینجاست که مورد متضاد کره شمالی آموزنده می‌شود. در دهه 1960، پیونگ یانگ، که با کره جنوبی ، متحد متعارف برتر ایالات متحده در مرز خود، تحت شرایط آتش‌بس، نه صلح، روبرو بود، برنامه‌ای را با تمرکز بر انرژی هسته‌ای آغاز کرد. اما در طول جنگ سرد، به دنبال حمایت برای توسعه سلاح هسته‌ای از اتحاد جماهیر شوروی و چین بود. کره شمالی در اوایل دهه 1990 با امتناع از همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) برای رسیدگی به اعلامیه‌های ناقص خود در مورد برنامه هسته‌ای خود، بحرانی را برانگیخت و منجر به سوءظن بین‌المللی مبنی بر انجام فعالیت‌های غیرقانونی مرتبط با سلاح‌ها شد. ایالات متحده در سال 1993 به طور جدی حمله به راکتور یونگ‌بیون کره شمالی را در نظر داشت، حتی نقشه‌های نظامی برای حمله به این سایت با مهمات نفوذی که توسط بمب‌افکن‌های رادارگریز پرتاب می‌شدند، طراحی کرد. اما دولت کلینتون از ترس اینکه حمله می‌تواند منجر به تلافی علیه کره جنوبی و جنگی گسترده‌تر شود، این ایده را لغو کرد و در عوض به دنبال یک راه حل دیپلماتیک بود. نتیجه، چارچوب توافق‌شده‌ی ۱۹۹۴ بود که کره شمالی را ملزم می‌کرد ساخت رآکتورهای هسته‌ای مشکوک به استفاده در تولید سلاح را متوقف کند و قابلیت‌های تولید پلوتونیوم موجود این کشور را تحت رژیم بازرسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار دهد. در عوض، ایالات متحده و سایر شرکا موافقت کردند رآکتورهای هسته‌ای با قابلیت استفاده کمتر برای کار سلاح‌های هسته‌ای را در اختیار کره شمالی قرار دهند و سوخت لازم برای رفع نیازهای انرژی را که کیم ایل سونگ، رهبر کره شمالی، به عنوان دلیل ساخت رآکتورهای هسته‌ای ذکر کرده بود، تأمین کنند.

اما پیونگ یانگ با رویکردی ریاکارانه به چارچوب توافق‌شده (و هر ابتکار دیپلماتیک هسته‌ای بعدی) نزدیک شد، اغلب به عنوان یک تاکتیک وقت‌کشی، در حالی که اعضای متوالی سلسله کیم برنامه تسلیحات هسته‌ای را در اولویت قرار دادند و تا حد امکان منابع خود را به دنبال کردن قابلیت تسلیحات هسته‌ای اختصاص دادند. برخلاف ایران، کره شمالی علاقه کمی به معامله بخش‌های قابل توجهی از برنامه خود در ازای لغو تحریم‌ها قبل از دستیابی به سلاح هسته‌ای پس از فروپاشی چارچوب توافق‌شده در سال ۲۰۰۳ نشان داد. هنگامی که اطلاعات خارجی یا ناظران بین‌المللی در جریان دیپلماسی هسته‌ای، فعالیت اعلام‌نشده‌ای را آشکار می‌کردند، کره شمالی با آزمایش موشک یا تحریک سئول، فشار را افزایش می‌داد. وقتی ایالات متحده و متحدانش تهدید به تلافی یا حمله کردند، مانند ماجرای یونگ‌بیون، یا پس از آنکه ایالات متحده در واکنش به تعطیلی مجدد تأسیسات کره شمالی تحت چارچوب توافق‌شده، نقض تعهدات NPT و خروج آن از این پیمان در سال ۲۰۰۳، بمب‌افکن‌های خود را در حالت آماده‌باش قرار داد، کیم ایل سونگ و بعداً کیم جونگ ایل به سمت دیپلماسی روی آوردند و با فریبکاری قول دادند که فعالیت‌های مرتبط با تسلیحات را متوقف کرده و به دیپلماسی حسن نیت روی آورند. در تمام این مدت، کره شمالی به طور مداوم زیرساخت‌های هسته‌ای، طراحی‌های تسلیحاتی و برنامه‌های موشکی خود را توسعه می‌داد و اغلب کار را بین لحظات مهم تعامل با ایالات متحده تسریع می‌کرد.

امروز، کیم جونگ اون بر روی یکی از سریع‌ترین زرادخانه‌های هسته‌ای رو به رشد جهان نشسته است، با گزینه‌های متنوعی برای حمله به کره جنوبی و ژاپن، از جمله سلاح‌های هسته‌ای تاکتیکی احتمالی و موشک‌های دوربرد برای هدف قرار دادن ایالات متحده. با این زرادخانه، رهبر کره شمالی به توانایی خود در جلوگیری از حمله ایالات متحده یا کره جنوبی یا تلاش برای تغییر رژیم اطمینان بیشتری دارد. وضعیت ایران نیز نمی‌توانست متفاوت‌تر از این باشد. با توجه به اینکه برنامه نظامی و هسته‌ای او حداقل به طور موقت از هم پاشیده و رژیمش شکننده است، خامنه‌ای بهای عدم تأمین بیمه هسته‌ای را پرداخته است. تندروهای ایران ممکن است احساس کنند که عدم تسلیحاتی کردن و دنبال کردن دیپلماسی با قدرت‌های بزرگ، ایران را در برابر حملاتی آسیب‌پذیر کرده است که استراتژی قاطع کره شمالی در زمینه گسترش سلاح‌های هسته‌ای به جلوگیری از آنها کمک کرده است.

تاریکی
همانطور که تجربه ایران نشان داده است، استراتژی آستانه گسترش سلاح‌های هسته‌ای نه تنها برای بازداشتن کشورهای مخالف گسترش سلاح‌های هسته‌ای کافی به نظر نمی‌رسد، بلکه ممکن است تمایل آنها را برای حمله پیشگیرانه به این برنامه افزایش دهد، زیرا آنها در مورد وضعیت واقعی تسلیحاتی شدن آن بی‌اطلاع می‌مانند. حفظ مبنای فنی برای توانایی توسعه سریع سلاح‌های هسته‌ای – آنچه استراتژیست‌های هسته‌ای آن را تأخیر می‌نامند – به اندازه داشتن قابلیت‌های هسته‌ای، بازدارندگی مؤثری ندارد. برعکس، کشوری با یک برنامه هسته‌ای نهفته، هدف مناسبی برای دشمنان و کشورهای مخالف گسترش سلاح‌های هسته‌ای است که به دنبال جلوگیری از تسلیحاتی شدن هستند و ممکن است وسوسه شوند قبل از اینکه فرصت انجام این کار بسته شود و کشور بتواند به طور موجهی تهدید به انتقام هسته‌ای کند، سریعاً اقدام کنند.

اسرائیل در ماه ژوئن چنین فرصتی را دید و از آن نهایت استفاده را برد و حمله‌ای را انجام داد که نتانیاهو و جناح راست اسرائیل سال‌ها آرزوی آن را داشتند. برای قدرت‌های مشتاق هسته‌ای، درس روشن بود: تبلیغ و نمایش برنامه هسته‌ای در برابر قدرت‌های نظامی بسیار قوی‌تر، بدون داشتن بمب هسته‌ای برای جلوگیری از حمله پیشگیرانه، یک بازی خطرناک است. بعید است که گسترش‌دهندگان بالقوه سلاح‌های هسته‌ای این اشتباه را تکرار کنند. گسترش‌دهندگان بالقوه سلاح‌های هسته‌ای مانند لهستان، عربستان سعودی، کره جنوبی، اوکراین و امارات متحده عربی، علاوه بر اینکه تسلیحاتی شدن را تا زمانی که ایران انجام داد به تعویق نمی‌اندازند، احتمالاً امنیت عملیاتی بالاتر را در اولویت قرار می‌دهند و سعی می‌کنند برنامه‌های خود را از ضد گسترش‌دهندگان سلاح‌های هسته‌ای به طور مؤثرتری نسبت به ایران پنهان کنند. گسترش‌دهندگان آینده سلاح‌های هسته‌ای احتمالاً به دنبال تسلیحاتی شدن با حداکثر سرعت ممکن خواهند بود و این کار را مخفیانه انجام خواهند داد.

برخلاف برنامه ایران که نمی‌توانست در طول دوره طولانیِ احتیاط و روند دیپلماتیکِ پر فراز و نشیبی که طی آن تهران مجبور شد در مورد فعالیت‌های خود شفاف‌تر باشد، پنهان بماند، این برنامه‌های بالقوه ممکن است نه در مراحل پیش از تسلیحاتی شدن به عنوان اهرم دیپلماتیک، بلکه تنها پس از اعلام یا آزمایش سلاح هسته‌ای آشکار شوند. بنابراین، گسترش‌دهندگان آینده ممکن است حاضر باشند با زیرزمینی کردن کامل برنامه خود، سرعت را فدای امنیت کنند و هر آنچه را که می‌توانند از صنعت و فناوری هسته‌ای غیرنظامی خود به دست آورند. چنین رویکردی ممکن است برای رژیم‌های کاملاً بسته آسان‌تر از دموکراسی‌ها باشد. با این وجود، حتی برای دموکراسی‌های باز نیز این امکان وجود دارد که برنامه‌های تسلیحاتی کوچک و مؤثر مخفیانه داشته باشند – هند، ظاهراً اسرائیل و آفریقای جنوبی همگی تلاش‌های مخفیانه‌ای برای تسلیحاتی شدن انجام داده‌اند. گسترش‌دهندگان، از جمله دموکراسی‌ها، ممکن است حاضر باشند رسوایی بین‌المللی نهایی را که با نقض یا خروج از توافق‌نامه‌های عدم اشاعه به نام امنیت ملی همراه است، بپذیرند.

مورد سوریه بشار اسد را در نظر بگیرید . در دهه اول قرن بیست و یکم، همزمان با اینکه ایران طرح AMAD را متوقف کرد، سوریه با عجله به ساخت و تقریباً تکمیل یک برنامه مخفی سلاح‌های هسته‌ای پرداخت. اما در سال ۲۰۰۷، اطلاعات اسرائیل به طور اتفاقی به شواهدی از یک رآکتور هسته‌ای سوریه – یک ماکت مینیاتوری از تأسیسات یونگ‌بیون کره شمالی – که در یک مجتمع روی زمینی نامشخص در نزدیکی رودخانه فرات قرار داشت، برخورد کرد. با توجه به اینکه این رآکتور احتمالاً تنها چند هفته تا سوخت‌گیری فاصله داشت (پس از آن حمله به آن از نظر زیست‌محیطی خطرناک بود)، اسرائیل آن را با حملات هوایی هدف قرار داد. با این حال، این ماجرا درس عبرتی در مورد برنامه‌های مخفی ارائه داد. سوریه با وجود قرار گرفتن در فهرست نظارت بر گسترش سلاح‌های هسته‌ای غرب، توانست امنیت عملیاتی چشمگیری را برای یک رآکتور هسته‌ای روی زمینی حفظ کند. تنها یک تلاش اطلاعاتی مصمم – و کمی شانس – برنامه سلاح‌های هسته‌ای را کشف کرد. حتی اگر آنها از شتاب کره شمالی برای دستیابی به بمب دست بردارند، گسترش‌دهندگان هسته‌ای در آینده به احتمال زیاد به مدل مخفیانه سوریه روی خواهند آورد تا مدل شفاف‌تر ایران.

پیشنهاد نهایی
جنگ ۱۲ روزه علاوه بر پایان استراتژی هسته‌ای آستانه، احتمالاً پیامد مهم دیگری نیز خواهد داشت. این جنگ، دیپلماسی با کشورهای آینده که مشتاق سلاح‌های هسته‌ای هستند را به طرز فوق‌العاده‌ای دشوار خواهد کرد. در مورد ایران، تندروها اکنون ممکن است قدرت بیشتری در داخل رژیم و نفوذ بیشتری در رهبر معظم انقلاب داشته باشند. آنها همچنین می‌توانند به طور قانع‌کننده‌ای ایالات متحده و اسرائیل را که همزمان با مذاکرات تهران با واشنگتن وارد عمل شدند، ناتوان و بی‌میل به یافتن مسیر دیپلماتیک به جلو نشان دهند. در واقع، واشنگتن و تهران اکنون با چیزی روبرو هستند که محقق جیمز فیرون آن را «مشکل تعهد» توصیف کرده است. هر دو طرف ممکن است نتیجه دیپلماتیک را ترجیح دهند، اما انگیزه‌های قوی برای اجتناب از مذاکرات دارند، به ویژه از آنجایی که هر طرف اعتماد کمی به دیگری دارد و فرض می‌کند که در هر توافق آینده‌ای نقض عهد خواهد کرد. در ایالات متحده، قطب‌بندی شدید همچنان مانع جایگزینی مناسب و دو حزبی برای برجام خواهد شد.

رهبر معظم انقلاب با اعتماد به ایالات متحده یا گروه 1+5 – گروهی از کشورهای عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد که در توافق 2015 حضور داشتند – از جنگ بیرون نیامد. در عوض، او اکنون ممکن است معتقد باشد که تنها بیمه‌ای که دشمنان ایران به آن احترام خواهند گذاشت، سلاح هسته‌ای است. او همچنین احتمالاً می‌خواهد هرگونه مذاکره آینده را از موضع قدرت دنبال کند. در حالی که فرانسه، آلمان و بریتانیا در پاسخ به عدم پایبندی ایران به تعهدات هسته‌ای خود، اعمال مجدد تحریم‌های سازمان ملل متحد با مکانیزم ماشه را دنبال می‌کنند، مجلس شورای اسلامی ایران در حال بررسی قانونی است که خروج از NPT را توصیه می‌کند و یادآور گام مهمی است که کره شمالی دو دهه پیش در مسیر دستیابی به بمب برداشته است.

سیاست‌گذاران آمریکایی هنوز هم می‌توانند کسانی را که قصد گسترش سلاح‌های هسته‌ای دارند از دنبال کردن بمب منصرف کنند. ارکان مهم سیاست عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای آمریکا، حتی در چالش‌برانگیزترین روزهای جنگ سرد و پس از آن، در آزمون زمان سربلند بیرون آمده‌اند. با پایبندی به معماری بازدارندگی گسترده ایالات متحده و تقویت آن، می‌توان به متحدان و شرکای ایالات متحده در اروپا و آسیا اطمینان داد تا آنها به دنبال پوشش امنیتی بمب هسته‌ای خود نباشند و با تلاش برای دستیابی به آن، حملات خطرناکی را به خود دعوت نکنند. مقامات آمریکایی باید هزینه‌های دنبال کردن سلاح هسته‌ای را برای هر کسی که قصد گسترش سلاح‌های هسته‌ای را دارد، از جمله قطع کمک‌های نظامی، توقف تجارت مرتبط با هسته‌ای، اعمال تحریم‌ها و تهدید به اقدام نظامی، تأکید و روشن کنند. و از همه مهم‌تر، رهبران ارشد باید سابقه چشمگیر NPT و رژیم عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای را تصدیق و احترام کنند: اینکه فقط نه کشور دارای سلاح هسته‌ای هستند، نه ۲۵ کشوری که جان اف کندی، رئیس جمهور ایالات متحده، زمانی پیش‌بینی کرده بود، نتیجه شانس کورکورانه نیست. این محصول دهه‌ها توجه در سطح ریاست جمهوری در طول جنگ سرد است، زمانی که سیاست هسته‌ای یک موضوع استراتژی کلان بود و نه یک حوزه تخصصی، و دیپلماسی قوی و مداوم عدم اشاعه در دستگاه سیاست خارجی ایالات متحده در اولویت قرار داشت.
اما تهدید ایالات متحده به لغو ۸۰ سال تجربه و عملکرد عمدتاً موفق در سیاست عدم اشاعه، انگیزه‌هایی را برای متحدان و دشمنان ایجاد می‌کند تا به دنبال سیاست‌های بیمه هسته‌ای خود باشند. جنگ ۱۲ روزه هیچ کمکی به آنها نخواهد کرد تا از این تصور اشتباه رهایی یابند. برای کسانی که در آینده به دنبال اشاعه سلاح‌های هسته‌ای خواهند بود، تکیه بر ایالات متحده برای تحقق وعده توافقی مانند توافقی که در سال ۲۰۱۵ با ایران امضا کرد، شرط‌بندی بدی به نظر می‌رسد. کیم جونگ ایل سرانجام به این نتیجه رسید که خطرات معامله با ایالات متحده و سیستم آشفته ایالات متحده، ارزش سود آن را ندارد. پسرش بر این دیدگاه تأکید بیشتری کرد. مقامات ایرانی ممکن است فرض کرده باشند که ترامپ در دوره دوم ریاست جمهوری خود دیپلماسی را تهاجمی‌تر دنبال خواهد کرد، همانطور که رویکرد دولت او در بهار ۲۰۲۵ به ایران نشان می‌داد. اما این امید در ماه ژوئن به طور ناگهانی با تخریب تأسیسات اصلی که ایران را بیش از هر زمان دیگری به آستانه سلاح هسته‌ای نزدیک کرده بود، پایان یافت.

حتی پس از این عقب‌گرد شدید، پیشرفت‌های فنی و پایگاه دانش ایران و مقادیر قابل توجهی از مواد هسته‌ای که قبلاً جمع‌آوری کرده بود، احتمالاً باقی مانده است. تهران ممکن است هنوز فرصتی برای بازگشت به برنامه هسته‌ای خود پیدا کند و اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است رویکرد کره شمالی را در پیش بگیرد و تا رسیدن به بمب متوقف نشود. با انجام این کار، ممکن است مسیر خود را به سمت یک بیمه‌نامه برای یک عصر هسته‌ای جدید و پر هرج و مرج پیدا کند. به طور متناقضی، اقدام نظامی واشنگتن علیه برنامه هسته‌ای ایران ممکن است حرکت گسترش‌دهندگان بالقوه به سمت بمب را تسریع، سخت‌تر و پنهان کرده باشد.