اخبار

صدای آمریکا: نماینده چابهار در مجلس شورای اسلامی، خروج سرمایه انسانی از کشور را زیان‌بارتر از خروج سرمایه اقتصادی دانست و گفت نخبگان کشور مجبور می‌شوند مهاجرت کنند.

معین‌الدین سعیدی، در گفتگو با رویداد ۲۴، با اشاره به انگ زدن برخی مسئولان و رسانه‌های حکومتی به افراد مهاجر، گفت: «در حقیقت افراد را مجبور به مهاجرت می‌کنند و بعد انگ بی‌وطنی به آنها می‌زنند، در حالی که این گزاره اشتباه است و بسیاری از این افراد، از سر اجبار مهاجرت از کشور را انتخاب کردند.»

او افزود: «خروج سرمایه انسانی از کشور، بحث جدی است و به باور من، ضرر از بابت این موضوع به مراتب بدتر و سخت‌تر از خروج سرمایه اقتصادی از مملکت است اکنون بسیاری از افراد برتر در کنکور آزمون سراسری، نخبگان و کادر بهداشت و درمان مسیر مهاجرت را در پیش گرفته‌اند و این اتفاقات، وضع را سخت‌تر از گذشته کرده است.»

این نماینده مجلس با اشاره به علل افزایش تمایل ایرانیان به مهاجرت خاطرنشان کرد:«بخش عمده مهاجرت افراد و نخبگان، اقتصاد است، اما اقتصاد همه ماجرا نیست. به طور مثال رویکرد اخیری که در خصوص دانشگاه‌ها در پیش گرفته شده و عده‌ای از افراد توانمند از تدریس محروم شدند، خود می‌تواند جزو دلایل اثرگذار برای مهاجرت باشد.»

معین‌الدین سعیدی نماینده چابهار همچنین تصریح کرد: «متاسفانه برخی معتقدند و می‌گویند هر کسی از شرایط موجود ناراحت است، می‌تواند از کشور خارج شود. از طرفی، برخی دیگر می‌گویند ما همین هستیم که می‌بینید، نخواستید، پاسپورت بگیرید و بروید. این روش درست برخورد با سرمایه‌های انسانی و نخبگان یک کشور نیست.»

سایت دیده‌بان ایران نیمه شهریورماه در گزارشی از مهاجرت با عنوان «جای خالی یک مجال برای آینده‌ای روشن» تعبیر کرد و نوشت: «مهاجران متخصص و فرهیخته ایرانی همراه با خود، چمدانی از اندیشه و برنامه‌های موثر در جهت پیشرفت و آبادانی این مرز و بوم را نیز به غربت می‌برند و حاکمیت همچنان با کمال میل در حال صادر کردن این منابع انسانی است.»

این وب‌سایت در ادامه به نقل از مدیر رصدخانه مهاجرت ایران که گفته بود: «نیروهای کلیدی و متخصص ۶۷ درصد شرکت‌های دانش‌بنیان، وارد فرآیند مهاجرت شده‌اند.» افزود: «هم‌اکنون دامنه مهاجرت از استعدادها، آموزش‌دیدگان و نخبگان ایرانی پا را فراتر گذاشته و در طبقه‌های گوناگون اجتماعی، به ویژه در دهک‌های پایین اقتصادی نیز در حال گسترش است.»

انتخاب: روح الله دهقانی فیروزآبادی رییس سازمان جهاد دانشگاهی گفت: دانشمندان در شرکت های دانش بنیان و فناور در حال تولید فناوری هستند اما در همین جا درجا می زنند. فناوری های تولیدی باید برای استفاده، تبدیل به نوآوری شود و به دلیل همین مشکل، اتفاقی مانند آنچه که درحال رخ دادن است، خواهد افتاد؛ به طوری که حالا نه مهاجرت نخبگان بلکه با معضل مهاجرت شرکت های دانش بنیان روبرو شده ایم. او تصریح کرد: درحال حاضر کشوری مانند امارات ۱۰۰ هزار ویزای طلایی به فناوران می دهد و ترکیه و کشورهای دورتر جوانان ما را جذب می کنند.

ایرنا: رییس سازمان جهاد دانشگاهی با انتقاد از روند رو به رشد مهاجرت نخبگان، اعلام کرد این رویه اکنون در سایه حمایت‌هایی که از شرکت‌های دانش‌بنیان در کشورهای دیگر به ویژه کشورهای همسایه و عربی می‌شود و در غفلت مسوولان، به مهاجرت دسته‌جمعی نخبگان در قالب شرکت‌های دانش‌بنیان رسیده است.
روح الله دهقانی فیروزآبادی رییس جدید سازمان جهاد دانشگاهی که معتقد است مسیر زنجیره تولید ارزش و ثروت در جامعه شامل مسیر و سیکل تولید اندیشه، تولید دانش، تولید فناوری، تولید نوآوری، تجاری سازی و تولید و بازار در ایران بخوبی کار نمی کند و دو حلقه آن شامل تولید اندیشه و همچنین تولید نوآوری از فناوری است معیوب و حتی غیرفعال است.

وی معتقد است کشورمان نیازمند شکل گیری یک نظام تولید ارزش و ثروت و قرار گرفتن هر یک از اجزای این زنجیره سرجای خود است و می گوید: در حال حاضر در کشورمان همه اجزای یک زنجیره تولید ارزش شامل اندیشکده، کرسی آزاداندیشی، دانشگاه ها و مراکز علمی، مراکز فناوری، پژوهشکده های فناوری و شرکت های دانش بنیان، مراکز نوآوری و تولیدکنندگان و بازار وجود دارند اما اینها به شکل منظم پشت سر یکدیگر قرار نگرفته اند.

در حال حاضر معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به صورت محوری و همچنین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان جهاد دانشگاهی به عنوان دو نهاد فعال و مهم در این حوزه، تولید علم و تبدیل روان آن به فناوری و ثروت در جامعه را مدیریت می کنند.

وقتی یکدفعه گفته می‌شود شرکت‌های دانش بنیان باید افزایش یابند!

رییس جهاد دانشگاهی در این میزگرد با تاکید براینکه، در کشورمان باید در ابتدا چرخه تولید ارزش و ثروت به شکل صحیح تعریف، ایجاد و بر اساس آن حرکت کنیم، افزود: این در حالی که متاسفانه برخی بدون توجه به مسیر زنجیره تولید ارزش و ثروت در جامعه می گویند که تعداد شرکت های دانش بنیان باید افزایش یابد.

دهقانی فیروزآبادی با یادآوری سیکل و زنجیره اندیشه، دانش، فناوری، نوآوری، تجاری سازی و تولید و بازار اذعان داشت: متاسفانه در حال حاضر در این زنجیره در کشورمان اتصال اندیشه به علم و همچنین اتصال فناوری به نوآوری فعال نیست و کار نمی کند. لذا با افزایش شرکت های دانش بنیان تنها افزایش فناوری هایی را خواهیم داشت که به نوآوری یا محصول آماده مصرف تبدیل نشده اند و به فروش نمی رسند.

وی افزود:البته در زنجیره تولید ارزش بخش علم به فناوری، بخش نوآوری به تجاری سازی و تولید و بخش تولید به بازار و فروش به شکل مناسب فعال است اما در این زنجیره بخش فناوری به نوآوری فعال نیست.

وی معتقد است: هنوز نتوانسته ایم نظامی را وسط بگذاریم که فناوری هایی را که دانش بنیان ها و آزمایشگاه ها و پژوهشگاه های کاربردی تولید می کنند، به هم بچسبانیم و به یک محصول نوآورانه دارای نقشه و آماده تولید و دارای استانداردهای کیفی(QC) تبدیل کنیم.

افزایش جوانان تحصیلکرده و غیرفعال بودن اتصال فناوری به نوآوری فاجعه است

رییس سازمان جهاد دانشگاهی در ادامه با یادآوری آنکه در دوره ای در دهه های گذشته و هنگامی که آمار بچه دبیرستانی ها بالا بود، برای جلوگیری از ایجاد مشکلات اجتماعی بعدی و مهاجرت، بنگاه های تولید علم مثل دانشگاه ها را افزایش یافت و کلی دانشگاه در کشور راه اندازی کردیم افزود:خروجی این اقدام در حال حاضر بسیاری از فارغ التحصیلانی هستند که عده ای مشغول بکار شده اند و برای عده زیادی نیز شغلی نداشته ایم که بخشی از آنها شروع به مهاجرت به خارج از کشور کردند.

کلیه آمار را در این صفحه نگاه کنید
خبرآنلاین: به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مسئله مهاجرت از ایران این روزها مورد توجه قرار گرفته است، به‌ویژه درباره نخبگان و فارغ التحصیلان دانشگاهی، اما قبل از اقدام به مهاجرت، میل به مهاجرت است که باید مورد بررسی قرار بگیرد. براساس تعریف موسسه گالوپ این شاخص گرایش افراد به مهاجرت را می‌سنجد بطوری‌که مایل هستند در صورت وجود فرصت و به شکل دائم به کشورهای مورد علاقه خود مهاجرت کنند، این شاخص فقط میل را اندازه‌گیری می‌کند و با مفهوم تصمیم یا اقدام به مهاجرت تفاوت دارد.

رصدخانه مهاجرت ایران در یک پژوهش به بررسی شاخص میل به مهاجرت میان دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، پزشکان، پرستاران، اساتید، محققان، پژوهشگران و فعالان کسب و کارهای نوپا یا همان استارتاپ‌ها پرداخته است. در نتایج آن آمده که شاخص میل به مهاجرت در همه گروه‌های بررسی شده بیش از ۴۰ درصد است. به عبارتی ۵۳ درصد اساتید و محققان، ۴۵ درصد پزشکان و پرستاران، ۴۳ درصد فعالان استارتاپی و ۴۰ درصد دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی میل دارند از ایران مهاجرت کنند، جدول زیر این آمار را به تفکیک نشان می‌دهد.

میل به مهاجرت در بیش از ۴۰ درصد دانشگاهی‌ها / سهم ۶۰ درصدی مشکلات کشور در دلایل میل به مهاجرت؛ مقصد کدام کشورها است؟
تاثیر عوامل بیرونی و درونی بر شاخص میل به مهاجرت

همچنین در این پژوهش تاثیر عوامل درونی و بیرونی برای میل به مهاجرت بررسی شده است. عوامل دورنی شامل موارد شخصی و فردی می‌شود، اما عوامل بیرونی به شرایط کلی کشور اشاره دارد. ۷۱ درصد پزشکان و پرستاران به دلیل عوامل بیرونی یعنی شرایط کشور میل به مهاجرت دارند، این درصد در میان دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی ۵۸ درصد است.

میل به مهاجرت در بیش از ۴۰ درصد دانشگاهی‌ها / سهم ۶۰ درصدی مشکلات کشور در دلایل میل به مهاجرت؛ مقصد کدام کشورها است؟

درخصوص اساتید دانشگاه و فعالان استارتاپی این پرسش به صورت طیفی بررسی شده است، فعالان استارتاپی ۶۰ درصد و اساتید، محققان و پژوهشگران ۸۲ درصد تمایل خود به مهاجرت را تحت تاثیر عوامب بیرونی (خیلی زیاد و کاملاً بیرونی) دانسته‌اند.

میل به مهاجرت در بیش از ۴۰ درصد دانشگاهی‌ها / سهم ۶۰ درصدی مشکلات کشور در دلایل میل به مهاجرت؛ مقصد کدام کشورها است؟
تاثیر تحولات اقتصادی سال‌های اخیر بر شاخص میل به مهاجرت

یکی از دلایل بیرونی (شرایط کلی کشور) تاثیرگذار بر مهاجرت وضعیت اقتصادی کشور است. در این پژوهش آمده که ۷۳ درصد پزشــکان و پرستاران، و ۵۹ درصد دانشجویان اثرات تورم را بر تمایل به مهاجرت خود بسیار زیاد دانسته‌اند، این درحالی‌ست که ۶۳ درصد پزشکان پرستاران و ۵۱ درصد دانشجویان اثرات تحریــم را بر تمایل بــه مهاجرت خود را خیلــی زیاد ارزیابی کرده‌اند.

میل به مهاجرت در بیش از ۴۰ درصد دانشگاهی‌ها / سهم ۶۰ درصدی مشکلات کشور در دلایل میل به مهاجرت؛ مقصد کدام کشورها است؟

میل به مهاجرت در بیش از ۴۰ درصد دانشگاهی‌ها / سهم ۶۰ درصدی مشکلات کشور در دلایل میل به مهاجرت؛ مقصد کدام کشورها است؟

تاثیر عوامل اقتصادی در شاخص میل به مهاجرت میان اساتید، محققان، پژوهشگران و فعالان استارتاپی نشان می‌دهد ۶۹ درصد از اساتید و محققان و ۵۹ درصد از فعالین استارتاپی اثر تحولات اقتصادی بر تصمیم به مهاجرت را بسیار زیاد دانسته‌اند.

میل به مهاجرت در بیش از ۴۰ درصد دانشگاهی‌ها / سهم ۶۰ درصدی مشکلات کشور در دلایل میل به مهاجرت؛ مقصد کدام کشورها است؟
کشورهای مطلوب برای مهاجرت

در نمودار زیر ۵ کشور مطلوب برای مهاجرت در میان گروه‌های مختلف اجتماعی که توسط رصدخانه مهاجرت بررسی شده‌اند نشان داده شده است.

میل به مهاجرت در بیش از ۴۰ درصد دانشگاهی‌ها / سهم ۶۰ درصدی مشکلات کشور در دلایل میل به مهاجرت؛ مقصد کدام کشورها است؟

رادیوفرانسه: بر پایه گزارش اداره مرکزی مهاجرت آلمان، در میان پناهجویان ایران که به آلمان پناهنده می‌شوند، هر سال برتعداد پناهجویان دارای تحصیلات دانشگاهی افزوده می‌شود. در سال ۲۰۱۸ میلادی، درصد پناهجویان دانش آموخته در میان کل پناهجویان ایرانی ۴۷ و نیم درصد بوده است.

جزئیات گزارش اداره فدرال مهاجرت آلمان در نشریه دی ولت این کشور انتشار یافته است. برپایه این گزارش، علاوه بر ۴۷ و نیم درصد دانش آموختۀ دانشگاه‌ها، نزدیک به ۴۰ درصد از پناهجویان ایرانی سال ۲۰۱۸ به آلمان نیز دارای دیپلم بودند. هیچیک از پناهجویان ایرانی در فهرست بی سوادان ثبت نشده‌اند.

با توجه به آمار اداره فدرال مهاجرت، در سال‌های اخیر، هرسال بر تعداد پناهجویان دانشگاه دیده ایران و ترکیه در آلمان افزوده شده و این روند رو به رشد داشته است. به عنوان نمونه تعداد پناهجویان صاحب مدارک دانشگاهی از ایران در سال ۲۰۱۸ نسبت به سال ۲۰۱۷ پنج درصد و نسبت به سال ۲۰۱۶ بیش از این افزایش یافته است.

با توجه به این روند، مسئولان اداره فدرال مهاجرت پیشنهاد کرده‌اند که آلمان شرایط مناسبی برای بهینه سازی استفاده از تخصص پناهجویان دانشگاه دیده ایرانی و ترک فراهم سازد. در میان کشورهای همسایه ایران، تنها ترکیه است که به لحاظ پناهجویان دانش آموخته وضعیتی بهتر از ایران دارد. در سال ۲۰۱۸ نزدیک به ۶۰ درصد شهروندان ترکی که به آلمان پناهنده شدند، خود را دارای مدارک دانشگاهی معرفی کردند. این رقم در سال ۲۰۱۷ سیزده درصد کمتر بود. اما نزدیک به هشت درصد پناهجویان ترک در سال ۲۰۱۸ بیسواد مطلق بودند.

تعداد پناهجویان دانشگاه دیده عراق، سوریه و افغانستان با فاصله زیاد از ایران و ترکیه کمتر است.
در سال ۲۰۱۸ از میان پناهجویان سوریه ۱۷ درصد، از پناهجویان عراق ۱۴ درصد و از پناهجویان افغانستان نزدیک به ۱۲ درصد دارای تحصیلات دانشگاهی بوده‌اند.

بر مبنای گزارش اداره فدرال مهاجرت، از میان کل افرادی که در سال ۲۰۱۸ درخواست پناهندگی خود را تسلیم دولت آلمان کردند، نزدیک به ۳۰ درصد دارای تحصیلات دانشگاهی و بیش از ۲۰ درصد صاحب دیپلم متوسطه بودند. به این ترتیب بازار کار آلمان می‌تواند از نیروهائی استفاده کند که به هزینه ملت‌های دیگر تحصیل کرده‌اند.

در گزارش اداره مهاجرت آلمان تصریح شده است که اقتصاد کلان کشورهائی مثل ترکیه و ایران که بالاترین میزان فرار دانشگاه دیدگان را دارند، از این روند رو به ازدیاد به شدت آسیب خواهند دید.

دویچه‌وله: دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره جذب جوانان ایرانی به دانشگاههای کشورهای عربی منطقه اظهار نگرانی کرده است. او می‌گوید کشور های عربی اعلام پذیرش دانشمند از منطقه کرده‌اند؛ من نگران هستم که بچه‌های ما را جذب کنند.

محمدرضا مخبر دزفولی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی روز شنبه ۱۶ نوامبر (۲۶ ابان ۹۷) در گفت و گو با “باشگاه خبرنگاران جوان” درباره خروج نخبگان علمی کشور و تبلیغاتی که برای جذب آنان انجام می‌گیرد گفت “بیش از ۲۹۰ شبکه فارسی زبان متمرکز روی ایران هستند”.

به گفته این مقام ایرانی عوامل داخلی چون “کج‌کاری‌ها و رفتارهای ناصحیح مسئولین” و “نارسایی‌ها به لحاظ طراحی‌ها و برنامه‌ها” سبب شده است که جوانان از کشور خارج شوند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از صحبت‌های خود تاکید کرد که ایران پولی برای تحقیق خرج نمی‌کند و تاکنون فقط نیم درصد تولید ناخالص داخلی را خرج تحقیق و توسعه کرده است. به گفته این مقام ایرانی این هزینه در کره جنوبی نزدیک به چهار درصد و در کانادا سه درصد به بالا است.

او در ادامه صحبت‌های خود به سرمایه‌گذاری کشورهای منطقه حاشیه خلیج فارس هم اشاره کرد و گفت که دانشگاه بن راشد در امارات برای ۲۰۲۰ نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار هزینه کرده است.

این مقام ایرانی همچنین تاکید کرد: «کشور های عربی اعلام پذیرش دانشمند از منطقه کرده‌اند؛ من نگران از این هستم که بچه‌های ما را جذب کنند.»

مخبر دزفولی گفته است که کشورهای عربستان و قطر به دانشجویان ایرانی “پیشنهاد جذب” داده‌اند.

آمار دقیقی از تعداد نخبگان علمی ایرانی که از کشور برای ادامه تحصیل و کار خارج شده‌اند وجود ندارد. در سال‌های اخیر کشورهایی چون کانادا بسیاری از نخبگان ایرانی شاغل در ایران را به خود جذب کرد. به ویژه شرایط زندگی و اشتغال در این کشورها و فقدان چشم‌اندازهای مثبت برای کار و زندگی متناسب و نبود ساختارها و توجهات لازم برای کارهای تحقیقاتی در ایران سبب گرایش و تمایل بیشتر ایرانیان برای مهاجرت از کشور بوده است.

۶۷ درصد دانشجویان در آرزوی ادامه تحصل در خارج

خبرگزاری ایرنا روز شنبه ۱۶ نوامبر (۲۶ آبان ۹۷) گزارش داد که کرسی ارتباطات علم و فناوری یونسکو با مشارکت “انجمن ترویج علم در ایران” در ارتباط با موضوع “علم و فرهنگ عمومی در ایران” نشستی برگزار کرد.

در این نشست که در دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شده بود، مقصود فراستخواه، محقق و استاد دانشگاه گفت که بر اساس یک پیمایش ملی بیش از ۶۷ درصد دانش آموزان و دانشجویان تمایل دارند به خارج از کشور برای ادامه تحصیل بروند.

او تاکید کرد: «اینها ذخائر ژنیتیکی هستند. با فرض ثابت بودن این شرایط از هر ده نفری که از کشور خارج می‌شوند تنها دو نفر خواهان بازگشت به ایران هستند.»

این محقق ایرانی همچنین خاطرنشان کرد که نابرابری آموزشی در ایران بالا و فعالیت‌های فرهنگی و علمی ایرانیان کم است.

بی‌بی‌سی: عرفان کسرایی پژوهشگر مطالعات علم در دانشگاه کاسل آلمان

عرفان کسرایی، پژوهشگر در یادداشتی برای صفحه ناظران به بحث مهاجرت نخبگان جامعه ایرانی با اشاره به دو مورد کوچر بیرکار و مریم میرزاخانی پرداخته است.
در میان نام برندگان مدال فیلدز این دوره نام کوچر بیرکار، ریاضیدان کرد ایرانی تبار متولد مریوان نیز به چشم می خورد. ریاضیدان برجسته ۴۰ ساله اهل مریوان که پیشتر فریدون درخشانی نام داشته است

روز چهارشنبه دهم مرداد ماه ۱۳۹۷، طی مراسمی که در شهر ریودوژانیرو در برزیل برگزار شد چهار ریاضیدان به پاس پژوهش های مهمی که در حوزه های گوناگون ریاضیات انجام داده بودند مدال فیلدز دریافت کردند. مدال فیلدز، به گواه بسیاری معتبرترین جایزهای است که یک ریاضیدان میتواند دریافت کند و در بین بسیاری از مجامع علمی به عنوان “نوبل ریاضی” نیز مشهور است.

در میان نام برندگان مدال فیلدز این دوره نام کوچر بیرکار، ریاضیدان کرد ایرانی تبار متولد مریوان نیز به چشم می خورد. ریاضیدان برجسته ۴۰ ساله اهل مریوان که پیشتر فریدون درخشانی نام داشته، سال ها پیش و در دوره کارشناسی در دانشگاه تهران تحصیل کرده واینک در دانشگاه کمبریج بریتانیا مشغول به کار و پژوهش است. اعطای این مدال ارزشمند به کوچر بیرکار از دو جهت مورد توجه رسانه ها قرار گرفت. نخست اینکه او یک پناهجو بوده که از ایران به بریتانیا آمده و دوم اینکه دومین ایرانی تباری است که موفق به دریافت جایزه فیلدز میشود. پیش از او مریم میرزاخانی برنده مدال فیلدز شده بود. تنها زن برنده مدال فیلدز، ریاضیدان برجسته ای که سه سال پس از دریافت این جایزه، پس از یک دوره بیماری سخت درگذشت.

مریم میرزاخانی و کوچر بیرکار تنها دانشمندانی نیستند که در دهه های اخیر و بنا به دلایل گوناگون، خانه و کاشانه خود را ترک و به کشورهای دیگر مهاجرت کرده اند. به راستی چرا مهاجرت نخبگان و آن چه که به فرار مغزها مشهور است، در دهه های اخیر به یکی از بزرگترین مشکلات کشور تبدیل شده است؟
فرار مغزها و نابودی منابع انسانی

با وقوع انقلاب اسلامی در سال پنجاه و هفت و ایجاد فضای سرکوب و رعب و وحشت و به خصوص با شروع انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاه ها، موج بزرگی از مهاجرت نخبگان و دانشجویان ایرانی به راه افتاد. روح الله خمینی پایه گذار جمهوری اسلامی در آن سال ها گفته بود: می گویند مغزها فرار کردند! بگذار فرار کنند. جهنم که فرار کردند‏‎ ‎‏این مغزها! مغزهای علمی نبودند این مغزها، مغزهای خیانتکار بودند، و الاّ کسی از‏‎ ‎‏مملکت خودش فرار می کند به امریکا؟! از مملکت خودش فرار می کند به انگلستان و‏‎ ‎‏زیرِ سایه انگلستان می خواهد زندگی بکند؟ (صحیفه نور، جلد ۱۰ صفحه ۸۴)

این موج مهاجرت با پایان گرفتن دهه شصت به هیچ عنوان کاهش نیافت و به عنوان نمونه تنها در سال ۱۳۸۸ در حدود ۹۰ نفر از برگزیدگان المپیادهای علمی ایران به خارج مهاجرت کرده اند. گزارش سال ۱۹۹۹ صندوق جهانی پول نشان می داد که ایران با ۱۵ درصد مهاجرت نخبگان به آمریکا و ۲۵ درصد مهاجرت نخبگان به دیگر کشورهای توسعه یافته، در ردیف کشورهای با بالاترین آمار فرار مغزها در جهان قرار گرفته است.

مواجه با مساله فرار مغزها در بین مسئولان نظام جمهوری اسلامی اما همواره یکسان نبوده است. برخی مثل کامران دانشجو، وزیر علوم محمود احمدی نژاد که گفته بود “ما به هیچ عنوان در کشور فرار مغزها نداریم” مساله را از بیخ و بن منکر شدند و برخی به دنبال چاره جویی برآمده اند.

بر اساس برخی آمارها خروج سالانه بین ۱۵۰ هزار تا ۱۸۰ هزار متخصص تحصیل کرده، معادل خروج روزانه ۴۰۰ تا ۵۰۰ نفر از ایران خسارت بزرگی به کشور وارد می کند. برخی این خسارت را، سالانه ۶۰ میلیارد دلار ارزیابی کرده اند و برخی دیگر از خسارات سالانه بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار سخن گفته اند. یعنی به عبارت دیگر چیزی حدود ۱۵ درصد از کل تولید ناخالص داخلی ایران، میزان خسارتی است که با فرار مغزها به کشور وارد می شود. اظهارات پنج سال پیش معاون بنیاد ملی نخبگان نشان می داد که ۳۰۸ نفر از دارندگان مدال المپیاد و ۳۵۰ نفر از برترین های آزمون سراسری از سال ۸۲ تا ۸۶ به خارج از ایران مهاجرت کرده اند.

از یاد نبریم که مریم میرزاخانی یکی از بازماندگان حادثه سقوط اتوبوس حامل دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۷۶ بود که طی آن هفت نفر از دانشجویان در مسیر بازگشت از اهواز جان خود را از دست دادند
چرا مریم میرزاخانی و کوچر بیرکار مهاجرت کردند؟

در جمهوری اسلامی بودجه های کلانی صرف نهادهای تبلیغاتی می شود و اولویت فرهنگی نظام، ترویج و تحمیل سبک زندگی خود به جامعه است. نخبگان و نوابغ نیز به شکل های منختلف از آسیب این سیاست کلان نظام حاکم در امان نیستند.

کافی است به خاطر بیاوریم که مرکز خدمات حوزه علمیه بیش از ۷۰۸ میلیارد تومان بودجه سالانه دارد و این در حالیست که برای نمونه بودجه دانشگاه صنعتی شریف با ۱۳ دانشکده علوم و مهندسی و ۱۸ پژوهشکده و مرکز پژوهشی و حدود پانصد عضو هیئت علمی در سال ۹۷ تنها ۱۷۰ میلیارد تومان تعیین شده است. بودجه های چند صدمیلیارد تومانی دفتر تبلیغات اسلامی قم و موسسه تنظیم و نشر آثار امام و جامعة المصطفی العالمیة و دهها نهاد و سازمان تبلیغات دینی در جمهوری اسلامی، هیچ آینده و تضمینی برای رشد و پیشرفت و بالندگی نخبگان و نوابغ باقی نمی گذارد.

از یاد نبریم که مریم میرزاخانی یکی از بازماندگان حادثه سقوط اتوبوس حامل دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۷۶ بود که طی آن هفت نفر از دانشجویان در مسیر بازگشت از اهواز جان خود را از دست دادند. چه بسا آرمان بهرامیان، رضا صادقی، علیرضا سایه بان، علی حیدری، فرید کابلی، مجتبی مهرآبادی و مرتضی رضایی که در آن حادثه غم انگیزکشته شدند هر کدام می توانستند در سال های بعد مانند مریم میرزاخانی به بلندترین جایگاه های علمی در جهان دست پیدا کنند. مریم میرزاخانی که در المپیاد ریاضی هنگ کنگ با ۴۱ امتیاز از ۴۲ امتیاز مدال طلای جهانی گرفته و سال بعد از آن یعنی ۱۹۹۵ در المپیاد جهانی ریاضی کانادا با ۴۲ امتیاز از ۴۲، رتبه اول طلای جهانی را به دست آورده بود اما جلای وطن کرد و تقریبا در همان سال هایی که کوچر بیرکار به دانشگاه ناتینگهام بریتانیا راه یافت، از دانشگاه هاروارد ایالات متحده آمریکا سر در آورد.

زمینه اصلی پژوهشی کوچر بیرکار، هندسه جبری است و مهاجرت او و پناهندگی اش نیز مانند زمینه پژوهشی اش، جبری است. جبری تاریخی و جغرافیایی که در دهه های اخیر، میلیونها ایرانی را مجبور به ترک سرزمین خود کرده است. بیرکار در این سال ها موفقیت های چشمگیری به دست آورده است. او پیش از این در سال ۲۰۱۰ موفق به دریافت جایزه معتبر لورهولم شده و در سال ۲۰۱۶ نیز جایزه مور را دریافت کرده بود.

هم مریم میرزاخانی و هم کوچر بیرکار در عین حال که به بالاترین قله های علمی دنیا دست یافتند اما نماد یاس و سرخوردگی نخبگان نیز هستند. نخبگانی که به دلیل ناملایمات سیاسی و اجتماعی و اقتصادی، مجبور به ترک خانه و سرزمین خود شده اند. یکی پناهجویی نخبه چون فریدون درخشانی با هویتی تازه و به نام کوچر بیرکار (در زبان کردی بە معنی “مهاجر ریاضیدان”) و دیگری مریم میرزاخانی که رسانه های نظام حاکم هنوز هم برای نشان دادن تصویر او با نرم افزارهای ویرایش تصویر، روسری بر سرش کرده یا از فرمول ها و معادلات ریاضی برای پوشاندن موی سر او استفاده می کنند.

تابناک: کاوه مدنی که به تازگی با مشکلاتی جدی مواجه شده بود، از مسئولیتش استعفا داد و رفت؛ رفتنی که بعید است به این زودی‌ها بازگشتی داشته باشد!

به گزارش «تابناک»، معاون بین‌الملل، نوآوری و مشارکت فرهنگی-اجتماعی سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان که چندی پیش خبر بازداشت وی در خصوص برخی اتهامات منتشر شده بود، از سمت خود استعفا داد و این استعفا مورد پذیرش عیسی کلانتری، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفت.

این ادعایی است که محمود صادقی، یکی از نمایندگان تهران در مجلس شورای اسلامی مطرح کرده و در توضیح آن نوشته: «‏امروز از یک منبع موثق شنیدم ‎کاوه مدنی معاون سازمان حفاظت محیط زیست، ایران را ترک کرده است. همسر او نیز که ممنوع الخروج شده بود با رفع ممنوع الخروجی کشور را ترک کرد. درس عبرتی برای نخبگان ایرانی مقیم خارج از کشور!»

این در حالی است که به تازگی تصاویری از مدنی منتشر شده و توجه بسیاری را به خود جلب کرده بود که ادعا شده بود مربوط به رقصیدن مدنی در ساختمانی متعلق به کشورمان در مالزی است. ادعایی که مدنی در پاسخ به آن لیست کشور‌هایی که به آن‌ها سفر کرده را فهرست کرد تا نشان دهد هنوز نتوانسته به مالزی سفر کند!
کاوه مدنی با استعفای غیابی از سازمان حفاظت محیط زیست رفت!

تکذیبی که ظاهرا در زمان حضور مدنی در خارج از کشور صادر شده و وی را مجاب کرده که دست از ادامه فعالیتش در کشورمان بشوید و با استعفای غیرحضوری، دیگر به کشور باز نگردد. استعفایی که مورد پذیرش قرار گرفته تا دانشمند جوان و نخبه کشورمان که عضو کالج سلطنتی لندن و استادیار دانشگاه فلوریدا است، راهش را از مسئولیت در زادگاهش جدا کند و به مسیری برگردد که پیشتر برایش عناوینی مانند «دانشمند برجسته جوان در علوم زمین-۲۰۱۶» را به ارمغان آورده بود.

این در حالی است که دکتر مدنی به واسطه پژوهش‌ها و تحقیقاتش، به ویژه در حوزه آب، فردی صاحب نظر و متخصص شناخته می‌شد که حضور وی در هرم مدیریتی سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان این امیدواری را به وجود آورده بود که بتوانیم در خصوص بحران گسترده آب که گریبان کشورمان را گرفته، تصمیمات صحیح اتخاذ کرده و از این شرایط عبور کنیم.

امیدواری‌ای که البته کمی هم سست بود چراکه در مقاطعی اخباری از سازمان محیط زیست کشورمان مخابره شد که نشان از موافقت این مجموعه با طرح‌های انتقال آب داشت. موافقتی که مدتی است کلانتری ابایی از مطرح کردن علنی آن هم ندارد و چه بسا از جمله دلایل استعفای مدنی هم باشد چراکه او برخلاف رئیس سازمان، بر این باور بود که کار از بحران هم گذشته است!

مدنی بار‌ها و بار‌ها در سخنرانی‌ها و گفت و گوهایش تاکید کرده که نه با بحران آب، که با ورشکستگی در این حوزه مواجهیم. وضعیت متفاوتی که در توضیح آن می‌گوید

: “بحران” در تعریف، شرایط حادی است که البته تا حدی برگشت پذیر است. بر این اساس است که وقتی بحرانی رخ می‌دهد، از مدیریت بحران می‌گوییم و می‌کوشیم شرایط را به روال قبل بازگردانیم که البته گاهی موفق نمی‌شویم و شکست می‌خوریم، اما شکست که خوردیم، جنس اقداماتمان تغییر می‌کند.

شهروند: فرشید شکر خدایی، رئیس انجمن بهره‌وری ایران: تمام دانشگاه‌های ایران به جز دانشکده‌های مدیریت زیانده هستند نخبه‌های ما علاقه‌ای به تحصیل در علوم پایه ندارند سالانه 180 هزار نفر از افراد تحصیلکرده از ایران خارج می‌شوند
«صادرات» البته نه از نوع کالا و خدمات، بلکه این‌بار ماجرای صادرات رایگان نخبه است، صادراتی که نه ارزش افزوده‌ای دارد و نه درآمدی. آن‌گونه که گزارش صندوق بین‌المللی پول می‌گوید ایران از نظر فرارمغزها رتبه نخست جهان را به خود اختصاص داده است. آمارها نشان می‌دهد که سالانه تا 180‌هزار نفر از افراد تحصیلکرده از ایران خارج می‌شوند. طبق آمار رسمی‌گذرنامه در‌ سال 87 روزانه 15 کارشناس‌ارشد، 4 دکتر و 54تا 75 نفر لیسانسه از ایران خارج می‌شدند. حالا شرایط بدتر شده و تعداد تحصیلکرده‌هایی که از ایران خارج می‌شوند تا چندین برابر افزایش یافته است. همین چند وقت پیش بود که رئیس پارلمان بخش خصوصی تهران نسبت به تبعات مهاجرت 1.5‌میلیون ایرانی هشدار داد. بخش خصوصی که به اذعان نایب‌رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران داغدار جذب نیروی متخصص است، حالا بیش از هر زمانی عملکرد نظام آموزش عالی را مورد انتقاد قرار می‌دهد. از بی‌کیفیتی دانشگاه‌های ایران گرفته تا هزینه سربار آنها برای اقتصاد. بی‌توجهی به نیازهای بازار از دیگر انتقادات بخش خصوصی به عملکرد این نظام است. فرامرز انتصاریان، رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران درخصوص عملکرد دانشگاه‌هایی همچون شریف، امیرکبیر، علم و صنعت می‌گوید: این دانشگاه‌ها همانند خط تولید ماشینی است که بهترین مواد اولیه را دریافت و بهترین خودرو را تولید می‌کند، اما محصول نهایی خود را رایگان صادر می‌کند. درواقع سال‌ها منابع کشور را برای ایجاد ارزش افزوده برای دیگر کشورها هزینه کردیم. در چنین شرایطی نمی‌توان گفت کدام دانشگاه ما باکیفیت است و کدام بی‌کیفیت. فرشید شکرخدایی، نایب‌رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران هم معتقد است که در نظام آموزشی ما تعریف درستی از مشتری وجود ندارد. مشتری آموزش پرورش، آموزش عالی است و مشتری آموزش عالی خود همین نظام است. درحالی دانشگاه‌های ما با خط‌کش تعداد قبولی‌ها در مقطع بعدی سنجیده می‌شود که در همه جای دنیا عملکرد دانشگاه‌ها براساس متوسط درآمد فارغ‌التحصیلان آن ارزیابی می‌شود. البته او بر این باور است که شرایط برای فارغ‌التحصیلان رشته‌های علوم پزشکی بسیار متفاوت است.
رشد بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها
براســاس آخرين آمار مركز ملي آمار ايران، كشور ما حدود 3ميليون و360‌هزار نفر بيكار دارد كه يك ميليون و 800‌هزار نفر آنها را افراد بين 15 تا 29‌سال تشكيل می‌دهند؛ ميانگين سني خاصي كه پاي فارغ‌التحصيلان دانشــگاه‌ها را هم به ميان می‌كشد. در سال‌های اخير با توجه به افزايش ظرفيت دانشگاه‌های كشور و آســان شدن تحصيل در مدارج بالای علمي، تعداد دانشجويان نيز با رشد چشمگيري همراه بوده و در مقايسه با يك دهه اخير بيش از دو برابر شده و به رقم 5 ميليون نفر رسيده است. این رشد اما در شرایطی حاصل شده که آمارها از افزایش تعداد فارغ‌التحصیلان بیکار در کشور خبر می‌دهد. شکرخدایی در این‌باره می‌گوید: دانشجویان ما برای بازار کار تربیت نمی‌شوند. لیسانس تربیت می‌کنیم که فوق لیسانس بخواند. فوق لیسانس تربیت می‌کنیم که دکترا بخواند و دکتراهایمان را برای عضویت هیأت علمی آموزش می‌دهیم. در این پروسه صنعت و نیاز بازار کار هیچ جایگاهی ندارد.
80‌درصد داوطلبان
علاقه‌مند به تحصیل در 20 رشته
حدود نيمي از دانشجویان در رشته‌های علوم انساني درس می‌خوانند و 30‌درصد نيز رشته‌های فني را انتخاب كرده‌اند. به گفته مســئولان وزارت علوم، 80‌درصد جمعيت داوطلبان كشور تنها در 20‌درصد رشته‌ها علاقه‌مند به ادامه تحصیل هستند که در صدر آن پزشکی و سپس رشته‌های مهندسی برق، کامپیوتر، عمران و رشته‌های حقوق و روانشناسی قرار دارد. علت اين انتخاب‌ها، در كنار علاقه، دستیابی به بازار کار مناسب اعلام می‌شود.
حفاظت محیط‌زیست بیکارترین رشته تحصیلی
با اين حال آخرين بررسي‌ها نشان می‌دهد، رشته‌های علوم رايانه با40 و معماري و ساختمان سازی با 26‌درصد فارغ‌التحصيل بيكار در رتبه‌های دوم و چهارم بيكارترين رشــته‌های كشور قرار دارند درحالي‌كه بسياري از دانشــجويان، علاقه‌مند به تحصيل در رشته‌هایی نظير كامپيوتر، معماري و عمران هستند. رتبه نخست بيكارترين رشته‌ها به حفاظت محيط زيست با 49‌درصد اختصاص دارد. نایب‌رئیس انجمن مدیریت کیفیت در این خصوص می‌گوید: پذیرش دانشجو در ایران براساس نیاز بازار کار صورت نمی‌گیرد همین مسأله موجب شده که فارغ‌التحصیلان برخی از رشته‌ها بیش از نیاز واقعی کشور باشد. مگر ما چه تعداد فارغ‌التحصیل برای رشته‌های همچون محیط‌زیست نیازداریم.
آموزشگاه‌های کنکور رقیب صنعت شدند
بهترين آمار نيز از آن خدمات پزشــكي با 19 و رياضيات و آمار با 18‌درصد است. فارغ‌التحصیلان رشته‌های علوم پایه اما درحالی کمترین نرخ بیکاری را از آن خود کرده‌اند که به اذعان فعالان بخش خصوصی بیشتر فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها به جای صنعت، راهی آموزشگاه‌های کنکور شده‌اند. آموزشگاه‌هایی با گردش مالی 8 میلیاردی كه توانسته‌اند حقوق‌های میلیونی برای مدرسان خود در نظر بگیرند، حالا بسیاری از نخبه‌های رشته‌های علوم پایه را جذب خود کرده‌اند. شکرخدایی معتقد است: فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها از کارکرد کاربردی علومی که یاد گرفته‌اند، فاصله گرفته‌اند. درحالی‌که این افراد می‌توانند با انجام کارهای محاسباتی به بهره‌وری و پیشرفت بیشتر بنگاه‌های صنعتی کمک کنند، اما برای این افراد در بازار کسب و کار هیچ جایگاهی در نظر گرفته نشده است. در بهترین حالت واحدهای صنعتی بزرگ بودجه ناچیزی در منابع خود را برای استخدام یک کارشناس علوم پایه اختصاص می‌دهند، اما همین بودجه اندک در واحدهای کوچک تقریبا صفر است. او با اشاره به حجم بالای تقاضا در رشته‌های مهندسی و پژشکی، ادامه داد: متاسفانه نخبه‌های ما هنر و ادبیات فارسی و علوم پایه نمی‌خوانند و علاقه‌ای به استخدام در آموزش و پرورش به‌خصوص در مقاطع ابتدایی ندارند، ما گمان می‌کنیم هرکس که نخبه است باید پزشکی بخواند، باید مهندس شود درحالی‌که علوم پایه پاشنه آشیل توسعه در هر کشوری محسوب می‌شوند.
کیفیت دانشگاه‌های ایران چطور است؟
کیفیت دانشگاه‌های ایران چطور است. سوالی که انتصاریان پاسخ متفاوتی برای آن دارد: «هیچ دانشگاه باکیفیتی در ایران نداریم. شاید فکر کنید که دانشگاه‌هایی همچون شریف یا علم و صنعت باید کیفیت بالایی داشته باشند. اما مسأله اینجاست که دانشگاه صنعتی‌شریف در تبدیل دانش‌آموز به دانش‌آموخته بسیار خوب عمل می‌کند، اما محصول این دانشگاه درایران نمی‌ماند و کارایی در اقتصاد و زندگی ما ندارد که نشان دهد این دانشگاه باکیفیت است یا بی‌کیفیت. مثل این است که شما بهترین مواداولیه را دریافت کنی، بهترین خودرو را نیز بسازی ولی درنهایت محصول نهایی را به صورت رایگان به دیگر کشور‌ها صادر کنی.
دانشگاه‌های ایران زیانده هستند
«تمام دانشگاه‌های کشور به جز دانشکده‌های مدیریت زیانده هستند و هزینه آموزش آنها بیش از درآمدشان است.» فرشید شکرخدایی معتقد است اگردرآمد حاصل از برگزاری دوره‌هایی همچون MBA و نمونه‌های مشابه آن را کنار بگذاریم تمام دانشگاه‌های ما زیانده هستند. تا کی قرار است این دوره‌ها را برگزار کنیم. بالاخره روزی عمر این دوره‌ها در نظام آموزشی ایران به پایان می‌رسد.
ارتباط پزشکی با بازار کار
رتبه نخست پزشکی ایران در خاورمیانه و شمال آفریقا و هفدهم در جهان از موفقیت جهانی ایران در این رشته‌ها حکایت می‌کند. موفقیتی که فعالان بازار ریشه آن را در ارتباط ایجاد شده بین دانشگاه‌ها و بیمارستان‌ها می‌دانند. رئیس کارگروه رقابت، خصوصی‌سازی و سلامت اداری اتاق بازرگانی ایران با اشاره به موفقیت نظام آموزش پزشکی ایران، گفت: پزشکانی که از دانشگاه‌های ما فارغ‌التحصیل می‌شوند شرایط بهتری از مهندسان و رشته‌های علوم انسانی دارند. دلیلش این است که در نظام آموزش عالی، پزشکي با کار عجین است و بیمارستان جزو دانشگاه است. به این معني که بازار کار با نظام آموزشی عجین شده و پیوسته است. این درحالی است که دانشگاه‌های رشته‌های مهندسی هیچ ارتباطی با کارخانه‌ها ندارند. این درحالی است که به اذعان رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران، در ژاپن شرکت‌های بزرگ کارمندان خود را از کلاس ششم، هفتم هشتم و نهم انتخاب می‌کنند. نظام آموزش پزشکی ما همین‌طور است. در نظام آموزش پزشکی نیز تا حدودی وضع این‌طور است. پزشکان و پرستاران در دوران تحصیل و دوره‌های آموزشی خود حقوق دریافت می‌کنند.او ادامه می‌دهد: این درحالی است که هیچ مدرسه حسابداری با شرکت حسابداری قرارداد ندارد و هیچ شرکتی هم حسابدار خود را از 16سالگی استخدام نمی‌کند. در کشورهای غربی نظام آموزشی به‌خصوص در دوران دبیرستان متمرکز بر مصرف و هدف است. بنابراین تعداد دروس در این دوره از 5 درس فراتر نمی‌رود. وقتی دانش‌آموزی در رشته حسابداری تدریس می‌کند دروس مربوط به آن رشته را مطالعه مي‌كند و در سن 16سالگی هم قادر به انجام این کار و ورود به بازار کار است.
لینک منبع خبر

دویچه‌وله: رهبر جمهوری اسلامی از استعدادهای برتر علمی کشور خواست به جای آنکه “خود را در هاضمه بی‌رحم و آزمند جوامع بیگانه” قرار دهند در ایران بمانند. او می‌گوید دل‌سرد کردن این جوانان “خیانت به کشور و ناموس ملی” است.

رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با شرکت‌کنندگان در نهمین همایش “نخبگان فردا” هشدار داد که جریانی به‌دنبال شناسایی نخبگان علمی کشور و هدایت آنان به خارج است.

علی خامنه‌ای صبح چهارشنبه، ۲۲ مهر همچنین به وجود “عناصر و افرادی” اشاره کرد که به گفته‌ی او با استفاده از “روزنامه‌ها و مجلات و تریبون‌ها، دائماً در حال دل‌سرد کردن مردم و جوانان و نفی پیشرفت‌های علمی و دست‌آوردهای بزرگ کشور” هستند.

خامنه‌ای می‌گوید کسانی که در پی دل‌سرد کردن نسل جوان نسبت به حال و آینده هستند، “مرتکب خیانت به کشور و ناموس ملی” می‌شوند.

بیشتر بخوانید: اعتراف معاون روحانی به ناتوانی در جذب نخبگان

مقایسه ایران با آمریکای ۲۴۰ سال پیش

رهبر جمهوری اسلامی به نخبگان جوانی که در فکر “رفتن به کشورهای بیگانه با برخی ذهنیت‌های رفاهی” هستند توصیه کرد در ایران بمانند.

او در ادامه گفت: «به‌جای آنکه خود را در هاضمه بی‌رحم و آزمند جوامع بیگانه، قرار دهید، سازنده هندسه صحیح سلامت کشور و تضمین کننده مغز و سلسله اعصاب و استخوان‌بندی جامعه خود باشید.»

خامنه‌ای می‌گوید اگرچه غربی‌ها در مسائل علمی و فناوری پیشرفت‌های زیادی کرده‌اند اما جوانان ایرانی که “توانایی بالقوه بسیار بالایی دارند” نباید مرعوب این موضوع شوند.

او معتقد است که “اگر قرار بر مقایسه باشد باید بیش از سه دهه کنونی ایران با بیش از سه دهه آن کشورها بعد از استقلال آنها، مقایسه شود”.

اعلامیه استقلال ایالات متحده آمریکا از بریتانیا دوم ژوئیه ۱۷۷۶ میلادی صادر و دو روز بعد در کنگره این کشور تصویب شد.

بر این اساس “استعدادهای برتر علمی” باید مطابق توصیه خامنه‌ای سه دهه گذشته در جمهوری اسلامی را با سه دهه‌ی قبل از ۲۳۹ سال پیش آمریکا مقایسه کنند.

بیشتر بخوانید: سیر صعودی مهاجرت نخبگان علمی ایرانی

نخبگان زندانی

رهبر جمهوری اسلامی پس از طرح این روش مقایسه حیرت‌آور، “احساس تافته‌ی جدا بافته بودن” را یک بیماری شخصیتی خواند و از نخبگان جوان خواست جلوی رشد این بیماری در خود را بگیرند.

او تنها راه مقابله با این بیماری را تقویت “روحیه جهادی” دانست و ضمن انتقاد از برگزاری اردوهای دانشجویی در کشورهای اروپایی خواستار شرکت جوانان نخبه در “اردوهای جهادی” شد.

خامنه‌ای اعزام دانشجویان به اردوهای اروپایی را “یکی از غلط‌ترین کارها” خواند و گفت: «اردوهای جهادی بسیار بهتر و شرافتمندانه‌تر از برگزاری چنین اردوهایی است.»

مسئولان دولت یازدهم نیز در کنار توصیه به تحصیل‌کردگان برای ماندن در ایران بارها خواستار بازگشت ایرانیان خارج از کشور، حتی کسانی که پس از جنبش اعتراضی سال ۸۸ کشور را ترک کرده‌اند شده‌اند.

شماری از بازداشت شدگان سال ۸۸ که برخی از آنها همچنان در زندان به سر می‌برند دانشجویان و نخبگان جوانی مانند امید کوکبی، از برگزیدگان المپیاد فیزیک هستند که خامنه‌ای آنها را به ماندن در ایران تشویق می‌کند.

بیشتر بخوانید: جایزه “آزادی و مسئولیت علمی” برای امید کوکبی، فیزیک‌دان زندانی

بازداشت ایرانیان مقیم خارج

چندی پیش حسن قشقاوی، معاون کنسولی و امور ایرانیان وزیر خارجه، از تصویب طرح “تسهیل ورود ایرانیان به داخل کشور” به دستور مستقیم حسن روحانی خبر داد.

قشقاوی می‌گوید مطابق این طرح ایرانیان مقیم خارج می‌توانند به محض بازگشت به ایران با ارائه سندی که ایرانی بودن آن‌ها را نشان دهد مجوز ورود به کشور را دریافت کنند.

بیشتر بخوانید: معاون وزیر خارجه: در جریان اعتراضات ۸۸ تا ۱۰۰هزار نفر ایران را ترک کردند

چنان‌که قشقاوی گفته با این مصوبه حتی کسانی که غیرقانونی از کشور خارج شده باشند نیز مشکلی برای بازگشت نخواهند داشت و “هیچ برگه و یا سندی درباره‌اسناد اقامتی آن‌ها از سوی ناجا یا سایر ارگان‌ها خواسته نمی‌شود”.

این طرح بلافاصله با سخنان تهدید‌آمیز سخنگوی قوه قضائیه، غلامحسین محسنی‌اژه‌ای روبرو شد و اندکی بعد بازداشت پنج فعال سیاسی ایرانی را به دنبال داشت که به کشور بازگشته بودند.

محسنی‌اژه‌ای معترضان سال ۸۸ را “فعال فتنه” خوانده و گفته است: «ما کسی را ممنوع‌الورود نمی‌کنیم. اما به محض اینکه وارد شد، تحت تعقیب قرار گرفته و به اتهام او رسیدگی می‌کنیم. چه افراد به صورت رسمی و با گذرنامه از مرزهای رسمی کشور خارج شده باشد و چه به صورت غیر رسمی.»

قانون: یک مسئول فراری دادن مغز، چشم، زبان و سیراب شیردان از کشور با نشان دادن جمعیت کثیر طرفداران تیم ملی ایران در استرالیا اعلام کرد: اوایل که ما مشغول فراری دادن مغزها بودیم معاندان و غرض‌ورزان می‌گفتند چرا این کار را می‌کنید؟ امروز چشمشان را باز کنند و ببینند تیم ملی ما در هر کشوری که برود حداقل 10هزار نفر برای طرفداری از آن به ورزشگاه می آیند و این دستاورد کمی نیست.