اخبار

رادیوفردا: علی جنتی، وزير ارشاد، از حدود ۵ ميليون کاربر شبکه‌های ارتباطی چون وايبر و واتس‌اپ در ايران خبر داد و گفت که «در مورد فيلتر يا رفع فيلتر شبکه‌هايی که مورد اقبال ميليونی مردم قرار گرفته بايد با احتياط برخورد کرد».

وایبر و واتس‌اپ دو سرویس پیام‌رسانی است که از طریق اینترت صورت می‌گیرد و برای تلفن‌های هوشمند طراحی شده‌ است.

علی جنتی، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۲۸ تير ماه در گفت‌و‌گو با خبرگزاری خانه ملت، وابسته به مجلس، از تدوين آيين‌نامه جديد برای «کميته تعيين مصاديق مجرمانه» خبر داد و افزود: «در صورت تصويب آئين‌نامه جديد فيلتر هر سايتی بايد ضمن اخذ نظر ۱۳ عضو يا اکثريت اعضای کميته تعيين مصاديق مجرمانه صورت بگيرد.»

دادستان کل کشور رئيس «کارگروه تعيين مصاديق محتوای مجرمانه» است که مسئوليت فيلترينگ در ايران را عهده‌دار است.

فرمانده نيروی انتظامی، رئيس سازمان تبليغات اسلامی، رئيس سازمان صدا و سيما، نماينده دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی و دو نفر به انتخاب کميسيون‌های صنايع و قضايی مجلس در اين کارگروه عضويت دارند.

۶ نماينده از دولت شامل وزير يا نمايندگان وزارتخانه‌های اطلاعات، ارشاد، دادگستری، علوم، ارتباطات و فناوری اطلاعات و آموزش و پرورش نيز دراين کارگروه حضور دارند.

آقای جنتی يادآور شد که «در گذشته مسئوليت رفع فيلتر و فيلتر کردن برخی سايت‌ها از اختيارات خاصی بود که به هياتی ۵ نفره سپرده شده بود».

محمدعلی اسفنانی، عضو ناظر مجلس در کميته تعيين مصاديق محتوای مجرمانه، ۲۰ ارديبهشت گفته بود: «کارگروه تعيين مصاديق ۱۳ عضو دارد که حداقل ۷ عضو بايد حضور داشته باشند تا جلسه رسمی شود و در حضور ۷ عضو با ۴ رأی می‌توان تصميم‌گيری کرد».

وی گفته بود: «گروهی ۵ نفره از ۱۳ عضو کارگروه فيلترينگ برای تشکيل جلسات فوری و تصميم‌گيری‌های ضروری انتخاب شده‌اند.»

وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه تاکيد کرد که «بعيد نيست برخی اختلاف سليقه‌هايی در اعمال فيلتر و يا رفع آن بين اعضای کميته تعيين مصاديق مجرمانه در زمينه‌های شبکه‌های ارتباطی باشد مانند وايبر٬ واتس آپ و شبکه‌های اجتماعی هم مانند فيس بوک و تویيتر و امثال اينها وجود داشته باشد».

در ماه‌های گذشته تعدادی از مقام‌های مختلف دولتی خواستار رفع فيلتر شبکه‌های اجتماعی شده‌اند. در مقابل برخی از ائمه جمعه و نمايندگان مجلس به اين اظهارات واکنش نشان داده‌اند.

حسن روحانی، رئيس جمهور ايران ۲۷ ارديبهشت‌ماه از حضور مردم در شبکه‌های اجتماعی استقبال و تاکيد کرده بود که «دوران استبداد و رساندن پيام از طريق بلندگو، منبر و تريبون‌های يک‌طرفه و سنتی» به سر آمده است.

در مقابل ۱۰ نماينده مجلس ۱۵ تير ماه ۱۳۹۳ در تذکری خطاب به محمود واعظی، وزير ارتباطات و فناوری اطلاعات، «پهنای باند و رفع فيلترينگ» را موضوعات فرعی خوانده و خواستار عدم پرداختن به اين موضوعات شدند.

دویچه‌وله: شورای عالی فضای مجازی به ریاست رئیس جمهوری اسلامی ایران و کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه به ریاست دادستان کل کشور بر سر فیلترینگ اپلیکیشن‌های ارتباطی دچار اختلاف نظر شده‌اند. “واتس‌اپ” تازه‌ترین موضوع این دعواست.

یکی فیلتر می‌کند و آن دیگری دستور توقف اجرای فیلترینگ را می‌دهد. در حالی که هفته گذشته کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه، فیلترینگ اپلیکیشن واتس‌اپ را تصویب کرد، رئیس جمهوری دستور توقف فیلترینگ این نرم‌افزار را صادر کرده است.

محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات روز سه‌شنبه ۱۶ اردیبهشت، ۶ مه در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر اظهار داشت: «دستور توقف فیلتر شبکه اجتماعی “واتس اپ” که از سوی کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه اعلام شده، توسط رئیس جمهور صادر شده است».

در مقابل دبیر کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه اعلام کرده: «رئیس‌جمهور رأساً نمی‌تواند مانع اقدامات کارگروه تعیین مصادیق شده و صلاحیت قانونی تصمیم‌گیری در مورد شبکه‌های اجتماعی را از این کارگروه سلب و آن را بر عهده شورای‌عالی فضای مجازی قرار دهد».

به گفته وزیر ارتباطات، موضوع فیلترینگ “واتس اپ” در شورای‌عالی فضای مجازی مطرح شده و رئیس جمهور به عنوان رئیس این شورا دستور داده که این موضوع متوقف شود و این کار انجام نشود.

محمود واعظی در عین حال تصریح کرده که وظیفه دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه، این نیست که برای شخص رئیس جمهور و برای شورای‌عالی فضای مجازی که هیچ ارتباطی با این کارگروه نداشته و یک مجموعه بالادستی است تعیین تکلیف کند.

وزیر ارتباطات همچنین تاکید کرده که دولت موافق بستن شبکه‌های اجتماعی خارجی که مخرب نیستند و به اخلاق و عفت عمومی لطمه‌ای نمی‌زنند نیست و تا زمانی که جایگزینی برای این شبکه‌ها در کشور نباشد، دولت موافق مسدود کردن آنها نیست.

وجود دو نهاد موازی برای یک منظور

سال ۱۳۸۸ قانون جرایم رایانه‌ای در مجلس شورای اسلامی تصویب شد. در ماده ۲۲ این قانون، قوه قضائیه مکلف شد تا کارگروهی را با عضویت مقامات عالی کشور از هر سه قوه قضائیه، مجریه و مقننه، شامل ۶ وزیر از دولت، دو نفر نماینده مجلس شورای اسلامی و به ریاست دادستان کل کشور تشکیل دهد. بر اساس این قانون، تعیین مصادیق عینی محتوای مجرمانه و همچنین ضوابط فنی پالایش آن‌ها از طریق ارائه دهندگان خدمات دسترسی و میزبانی بر عهده این کارگروه است. همچنین کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه بر محتوای منتشر شده در فضای مجازی هم نظارت می‌کند.

علاوه بر این بر اساس تبصره ۲ ماده ۲۲ این قانون ، کارگروه مذکور مسئولیت رسیدگی به شکایات مردمی در خصوص مصادیق پالایش شده را بر عهده خواهد داشت و تصمیم کارگروه در این رابطه قطعی است.

دوسال پس از آغاز کار این گروه، آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی دستور تشکیل شورای عالی فضای مجازی را داد. وی در نامه‌ای که در ۱۷ اسفند ماه ۱۳۹۰ منتشر شد، ریاست این شورا را به شخص رئیس‌جمهور واگذار کرد.

اعضای این شورا عبارتند از: رئیس جمهور به عنوان رئیس شورا، رئیس مجلس شورای اسلامی، رئیس قوه قضائیه، رئیس سازمان صدا و سیما، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزیر فرهنگ و ارشاد، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، وزیر اطلاعات، رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران و فرمانده نیروی انتظامی.

آیت‌الله خامنه‌ای در این نامه وظیفه این شورا را اینگونه توضیح داده است: «این شورا وظیفه دارد مرکزی به نام مرکز ملّی فضای مجازی کشور ایجاد نماید تا اشراف کامل و به روز نسبت به فضای مجازی در سطح داخلی و جهانی و تصمیم‌گیری نسبت به نحوه مواجهه فعال و خردمندانه کشور با این موضوع از حیث سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و محتوایی در چارچوب مصوّبات شورای عالی و نظارت بر اجرای دقیق تصمیمات در همه سطوح تحقق یابد».

تا زمانی که احمدی‌نژاد ریاست جمهوری را بر عهده داشت، اختلاف فاحشی بین تصمیمات این دو نهاد روی نداد اما با روی کار آمدن حسن روحانی، اختلافات بین این دو نهاد آشکار شد.

در جدیدترین مورد که به فیلترینگ واتس‌اپ مربوط می‌شود، ریاست جمهوری معتقد است شورای عالی فضای مجازی بالاتر از کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه قرار دارد و می‌تواند مصوبات آن را ملغا کند. دبیر کارگروه اما می‌گوید رئیس‌جمهور نمی‌تواند مانع اقدامات کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه شود.

حالا نرم‌افزار واتس‌اپ مانده و هزاران کاربر آن در ایران که منتظرند تا ببینند این کانال رایگان ارتباطی تا کی و کجا می‌تواند در برابر اختلافات درون گروهی دولتمردان، دوام بیاورد.

بی‌بی‌سی: یک عضو کمیته تعیین مصادیق مجرمانه اینترنت در ایران تصویب فیلترینگ “واتس‌اپ” (Whats App) را تائید کرده اما گفته است که “تلاش می کنیم تا با طراحی نرم افزاری هوشمند، تنها صفحات با محتوای مجرمانه را مسدود کنیم” و با استفاده از این طرح، فیسبوک هم رفع فیلتر خواهد شد.

محمد علی اسفنانی، نماینده فریدن در مجلس ایران که عضو کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه است، در گفت و گو با خبرگزاری خانه ملت، وابسته به مجلس، از تصمیم این گروه در فیلترینگ واتس‌اپ دفاع کرده و گفته که “کارگروه به دنبال آن است که محتوای مجرمانه در فضای مجازی تا حد ممکن کمتر شده و دسترسی به فضاهای دارای محتوای مجرمانه به راحتی امکان پذیر نباشد.”

واتس‌اپ یک نرم افزار ارتباطی است و در بین کسانی که می‌خواهند مجانی پیامک بفرستند پرطرفدار است. این اپلیکیشن پیامک‌ کاربران را از اینترنت ارسال می‌کند. فیسبوک اخیرا این شرکت اطلاع رسانی را به قیمت ۱۹میلیارد دلار خریده است.

خبرگزاری مهر نیز به نقل از یک عضو کمیته تعیین مصادیق مجرمانه که نامش را ذکر نکرده، نوشته که فیلترینگ واتس‌اپ تصویب شده اما هنوز ابلاغ نشده است.

به گفته این عضو کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه، علت تصمیم به فیلترینگ این بوده که “کارگروه پیش بینی می کرد که در آینده ممکن است این برنامه ارتباط نزدیکی با فیسبوک ایجاد کند و در نسخه جدیدی که از آن ارائه می شود، مشکلاتی برای ما ایجاد شود.”

“فیلترینگ واتس‌اپ تصویب شده است ولی هنوز ابلاغ نشده است”

کمیته تعیین مصادیق مجرمانه مسئولیت فیلترینگ سایت ها را بر عهده دارد که بر اساس قانون جرایم رایانه ای مصوب سال ١٣٨٨ به ریاست دادستان کل کشور تشکیل شده و وزیر یا نمایندهٔ وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوری اطلاعات، اطلاعات، دادگستری، علوم، تحقیقات و فناوری، فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، رئیس سازمان‎ صدا و سیما و فرمانده نیروی انتظامی از جمله اعضای این کمیته هستند.

شبکه های اجتماعی نظیر فیسبوک در ایران به دستور کمیته تعیین مصادیق مجرمانه فیلتر شده اند.

جمهوری اسلامی در پی اعتراضات سال ١۳٨٨، استفاده از فیسبوک و توئیتر را ممنوع و دسترسی به آنها را مسدود کرد و کاربران ایرانی ناگزیرند با استفاده از فیلترشکن از امکانات شبکه‌های اجتماعی استفاده کنند. با این حال در ماه های اخیر بحث رفع فیلتر فیسبوک، بارها در رسانه‌های ایران مطرح شده است.

آقای اسفنانی گفته که “در تلاشیم تا نرم‌افزار فیلتر صفحات با محتوای مجرمانه را به صورت هوشمند طراحی و بومی‌سازی کنیم، زیرا برای کارگروه بسیار طاقت‌فرسا و غیرممکن است که صدها هزار صفحه را رصد کرده و تصمیم به فیلتر صفحه خاصی بگیرد.”

به گفته این نماینده مجلس عضو کمیته تعیین مصادیق مجرمانه، “با طراحی نرم‌افزار فیلتر صفحات با محتوای مجرمانه به طور طبیعی از فیس‌بوک هم رفع فیلتر شده و تنها صفحات مجرمانه در این شبکه مسدود خواهد شد.”