اخبار

عصرایران: شاید یکی از سوالات این باشد که وسایل چهارشنبه سوری از کجا تهیه می‌شود. وسایلی که این روزها تقریبا در بازارهای بزرگ و کوچک قابل مشاهده است؛ از کنار خیابان‌ها و چهارراه‌های اصلی تا مترو و بازار بزرگ تهران.

در آستانه آخرین شب چهارشنبه سال بازار لوازم این شب با تقاضای زیادی همراه شده است؛ بازاری که وسایل آن تنوع زیادی دارد عمدتا به صورت قاچاق از چین می‌آید که گردش مالی چند میلیاردی دارد و متقاضیان آن هم اغلب نوجوانان هستند.

به گزارش ایسنا، با فرا رسیدن شب چهارشنبه‌سوری بازار لوازم این شب داغ شده است و متقاضیان زیادی برای تهیه این لوازم و وسایل اقدام می‌کنند، چراکه چهارشنبه سوری یکی از ایام باستانی و سنتی ایرانیان است که مراسم آن هر سال توسط بخش زیادی از مردم به ویژه جوان‌ترها برگزار می‌شود.

البته در سالیان اخیر فرا رسیدن چهارشنبه سوری همواره با نگرانی‌های زیادی روبرو است و همیشه بیمارستان‌های کشور در این شب میزبان تعداد زیادی از مجروحان و مصدومان این شب هستند؛ اتفاقی که باعث شده یک سنت قدیمی که می‌تواند موجب نشاط اجتماعی شود به یک رخداد حادثه‌ساز تبدیل گردد.

شاید یکی از سوالات این باشد که وسایل چهارشنبه سوری از کجا تهیه می‌شود. وسایلی که این روزها تقریبا در بازارهای بزرگ و کوچک قابل مشاهده است؛ از کنار خیابان‌ها و چهارراه‌های اصلی تا مترو و بازار بزرگ تهران.

یکی از مناطقی که این لوازم را عرضه می‌کند بازار بزرگ پایتخت است که دستفروشان وسایل چهارشنبه سوری را می‌فروشند. اما اصلی‌ترین منطقه‌ای در تهران که توزیع کننده این لوازم است خیابان مولوی است که به صورت عمده در آنجا قابل مشاهده است و خرده فروشان این لوازم را از این منطقه تهیه می‌کنند، برای همین معمولا این لوازم در این منطقه ارزان‌تر است.

به طور کلی لوازم چهارشنبه سوری را می‌توان به دو دسه تقسیم کرد. یکی لوازم کم خطر و بی‌خطر و دیگری لوازم پرخطر. بخش زیادی از وسایلی که دستفروشان عرضه می‌کنند شامل وسایل کم خطر و بی خطر می‌شود مانند بالن، سیگارت، سوتی، کپسول، آبشار و منور.

بعضی از این وسایل جنبه زیبایی هم دارد و در شب چهارشنبه سوری جلوه جالبی به شهر می‌دهد. بعضی دیگر هم مثل سیگارت و کپسول با اینکه خطر جدی ندارند اما سر و صدای زیادی ایجاد می‌کنند.

عمده لوازمی هم که در چهارشنبه پایانی سال استفاده می‌شود شامل همین لوازم است اما عده‌ای هم هستند که به سراغ لوازم پر خطرتر می‌روند؛ لوازمی که نه تنها صداهای گوش خراشی دارند بلکه درصد آسیب و تلفات‌ انسانی‌شان بسیار بالاست.

اکلیل سرنج که برای تهیه نارنجک های دستی استفاده می‌شود یکی از این وسایل است که در این سال‌ها حوادث زیادی آفریده است. نارنجک‌های دستی معمولا توسط افراد در زیرزمین و جاهایی مانند آن تهیه می‌شود و با توجه به اشتعال پذیری بالای این مواد، امکان انفجار آن بسیار بالاست.

عمده متقاضیان این بازار هم جوان‌ها و به ویژه نوجوان‌ها هستند؛ کسانی که به دنبال تفریح و نشاط هستند اما خیلی‌هایشان نمی‌دانند چطور انرژی‌شان را تخلیه کنند و بعضا روش‌های اشتباهی را برای این کار انتخاب می‌کنند.

البته کودکان و نوجوانانی هم هستند که با پدر و مادرشان برای خرید این لوازم به بازار می‌آیند. والدینی که می‌خواهند نسبت به وسایلی که فرزندانشان می‌خرند نظارت کنند و حتی خودشان در شب چهارشنبه سوری کنار بچه‌ها حضور می‌یابند و در کنار هم از روی آتش می‌پرند و مراسم این شب را برگزار می‌کنند.

گردش مالی این بازار برخلاف تصور، بسیار بالاست و سود بالایی برای پخش‌کننده‌ها و فروشندگان این مواد دارد و صحبت از گردش مالی چند ده میلیاردی این بازار است. عمده این مواد هم به گفته فروشندگان از کشور چین و به صورت قاچاق وارد می‌شود.

نگاهی به بازار این لوازم نشان از تنوع این وسایل دارد. هر بسته بالن ۸۰۰۰ تومان، هفت ترقه بسته‌ای ۷۰۰۰ تومان، ‌ سوتی بسته‌ای ۸۰۰۰ تومان، آبشار ۳۰۰۰ تومان، کپسول ۲۰۰۰ تومان، پروانه بسته‌ای ۸۰۰۰ تومان، منور بسته‌ای ۱۲ هزار تومان، سیگارت بسته‌ای ۱۰ هزار تومان، کپسول بسته‌ای ۲۰ هزار تومان، مشعل ۲۰۰۰ تومان و کهکشان تکی ۱۵۰۰ تومان قیمت دارد.

رادیوفرانسه: برگزاری مراسم چهارشنبه سوری امسال در ایران با کاهش شمار قربانیان حوادث ناشی از انفجار مواد آتش‌ زا همراه شد. بر اساس گزارش مجتبی خالدی، سخنگوی اورژانس کشور، در این حوادث دو تن کشته و٢٣٥١ نفر زخمی شدند که حال شش تن از آنان وخیم است. آمار مصدومین حوادث چهارشنبه سوری نسبت به سال گذشته، بگفتۀ مجتبی خالدی، ٤٠ در صد کاهش داشته است و میزان افرادی که در بیمارستان‌ها بستری شده‌اند نیز ٦٠ در صد کمتر از سال گذشته است.

گزارش اخبار مصدومین حوادث چهارشنبه سوری توسط رسانه‌های ایران، همانند مطالب منتشر شده پیش از برگزاری این مراسم، بدرستی بازتاب چگونگی نگرش هر یک از آنها به این سنت تاریخی است.

پایگاه خبری «جام جم» که پیش از چهارشنبه سوری در زیانبار بودن و «غیرایرانی» بودن این مراسم، مطالب فراوانی منتشر کرده بود، در نخستین ساعات شب گذشته بنوشتۀ خود به شرح «جزئیات مرگ دلخراش نخستین قربانی چهارشنبه سوری» پرداخت و ساعاتی بعد زیر عنوان «نتایج چهارشنبه سوری که قرار بود بی خطر برگزار شود!» شمار کشته شدگان «چهارشنبۀ پایان سال» را با احتساب ٨ نفری که چند روز پیش از آن در اردبیل کشته شده بودند ١٠ تن اعلام کرد.

این پایگاه خبری که به «رسانۀ ملّی» یعنی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران وابسته است پیش از گزارش اخبار چهارشنبه سوری، در نفی و طرد این سنت دیرپای ملّی و تاریخی ایرانیان نوشته‌های فراوانی منتشر کرده و در این زمینه حتی به کشفیاتی نائل آمده بود. «بهار نیوز» با اشاره به همین مطالب «جام جم» می نویسد این رسانه «حتی از بر زبان آوردن نام چهارشنبه سوری در هراس است و از آن به نام خود ساختۀ “چهارشنبۀ آخر سال” یاد می کند» و “پویش چهارشنبه سوری بی خطر” را که به ابتکار هنرپیشۀ سرشناس سینما پرویز پرستوئی و با پشتیبانی جمعی از هنرمندان و کنشگران جامعۀ مدنی برای برگزاری ایمن این جشن بدون استفاده از ترقه و مواد آتش زا براه افتاده بود، به «تحریم چهارشنبه سوری» تحریف کرده است.

خبرگزاری «رسانۀ ملّی» سخن رئیس شورای اسلامی شهر تهران، مهدی چمران، را عنوان خبر خود ساخته و از زبان او «نه گفتن به چهارشنبه سوری آخر سال [را] حرمت [به] خون آتش نشانان» دانسته بود. مهدی چمران هر چند چهارشنبه سوری را «تفریح برای عده ای اندک» و سبب «مشکلات برای عدۀ زیادی از مردم» خوانده، امّا برنامه های آنرا در «حد و بگونه‌ای» خواسته بود که «آسیب اجتماعی و مردمی» نداشته باشد. وی البته توضیحی نداده بود که «آسیب اجتماعی و مردمی» از نظر او چیست.

امّا شاهکار خبرگزاری صدا و سیما، اثرِ گزارشگر مرکز کرمان این رسانه است. وی برای اثبات اینکه «چهارشنبه سوری سنتی ایرانی نیست» آقای محمدی نامی «از پیرمردانِ خوش صحبت کرمان» را یافته که ٨٣ سال دارد و «به یاد ندارد در کودکی مراسمی به عنوان چهارشنبه سوری را برگزار کرده باشند و تا آنجا که یادشان می‌آید، در دوران پهلوی دوّم و به خصوص در دوران نخست وزیری امیرعباس هویدا، جشن چهارشنبه سوری تبلیغ و ترویج می شد». آیا این کشف تازه مستحق نوبل و اسکار نیست؟

در همین نوشته همچنین می خوانیم «عموم مردم از پیشینۀ چهارشنبه سوری بی خبرند و بسیاری از جوانان و نوجوانان گمان می‌کنند این جشن ریشه در فرهنگ ایرانی دارد و در واقع رسمی به جای مانده از زمانی است که آئین زردشتی در ایران زمین رواج داشت» و می پرسد «امّا آیا این اعتقاد درست است؟» و برای اثبات اینکه درست نیست، سخنانِ شماری از استادان فرهنگ و زبان و پیشوایان زردشتی را آورده است که می گویند «در آئین زردشتی چهارشنبه سوری وجود نداشته» و پس از نظر این پایگاه خبری این جشن و رسم «ایرانی» نیست! از نظر این خبرگزاری «آنچه مسلم است چهارشنبه سوری یک مجموعۀ رفتار جدید است که به بهانۀ ریشه داشتن در فرهنگ کهن ایرانی میان برخی جوانان رواج یافته است و اکنون علاوه بر نگرانی برای سلامتی جوانان و نوجوانان ایرانی […] باید برای فرهنگ دیرپای ایرانی هم تاسف خورد که به دروغ چه رفتارهای زشتی را به آن نسبت می دهند».

اما چنین دیدگاه و برخوردی با چهارشنبه سوری در انحصار یک دو رسانه نیست. محافل و نیروهای شادی هراس و جشن ستیز و تاریخ گریز سخنگویان دیگری نیز دارند.

پایگاه‌های خبری تابناک پس از یادآوری اینکه «امسال شب چهارشنبه سوری در حالی فرارسیده که تنها ٥٥ روز قبل ملّت ایران در داغ شهادت ١٦ آتش نشان رخت سیاه بر تن کردند» صفحۀ خبری «لحظه به لحظه از حوادث شب چهارشنبۀ آخر سال» گشوده و آنرا با «جزئیات آمار ٥٨ مصدوم و ٧ جانباختۀ حوادث چهارشنبۀ پایان سال» آغاز کرده است. «مصدومین و جانباختگانی» که ٤ روز پیش از «چهارشنبۀ آخر سال» قربانی انفجار مواد محترقۀ جا سازی شده در یک ساختمان مسکونی در اردبیل شده بودند. «اخبار لحظه به لحظۀ حوادث»، گوئی در شهرها جنگ داخلی براه افتاده است. آری جنگ داخلی زیرا همین خبرگزاری برای هشدار دادن به خودداری از ارتکاب «اعمال مجرمانه در چهارشنبه سوری» مادۀ ١٢ قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات مصوب سال ١٣٩٠‌» را با کلیۀ بندهای آن و از جمله مجازاتِ «خریداری، نگهداری یا حمل و یا توزیع یا فروش […] مواد رادیو‌آکتیو یا میکروبی» به یاد همگان می آورد!

برخی از دیگر رسانه‌ها نیز برای به گِل نشاندن کشتی چهارشنبه سوری به سراغ مراجع تقلید رفته و در این زمینه از آنان استفتائاتی کرده‌اند. پاسخ ها روشن است: «هیچ مبنای شرعی ندارد و مستلزم ضرر و فسار زیادی است لذا از آن اجتناب شود»، «سنّت سیئه و ظلم به فرهنگ نردم بزرگ ایران است»، «یک مراسم خرافی برگرفته از آیین غلط گذشتگان است و […] ما نیز باید با سنت غلط چهارشنبه سوری مقابله کرده و آن را حذف کنیم»، «مراسم آخرین چهارشنبۀ سال […] جهل است»، «چهارشنبه سوری جزء خرافات است […] و باید جداً از آن اجتناب شود».

این چنین است که حامد بخشی، جامعه شناس، در گفتگو با ایسنا، یادآوری می کند که اگر برگزاری این مراسم گاه «از شکل آئینی خارج شده» و رو به «کج روی» گذاشته «به دلیل ممنوعیت‌هائی است که در سال‌های گذشته نسبت به برگزاری این مراسم» اعمال شده است. محمد علی ابطحی در روزنامۀ اعتماد یادآوری کرد که «مراسم چهارشنبه سوری اگر از اول به رسمیّت شناخته می شد و در میدان‌های شهر به احترام تاریخ ایران مراسم آن رسمی اجرا می شد، این بخش از تاریخ ایران به انحراف کشیده نمی شد». در همین باره روزنامۀ شهروند یادآوری می کند که پیش از انقلاب ترقه و فشفشه و … از سوی مراکز رسمی و برخوردار از استانداردهای لازم تولید و عرضه می شد، ولی پس از انقلاب به علت مخالفت‌های رسمی، تولیدکنندگان خانگی و وارد کنندگان اجناس غیر مرغوب وارد بازار شدند و کالاهائی عرضه کردند که سبب حوادث ناگوار می شود. همین روزنامه می افزاید که تلاش برای ممنوع کردن این مراسم، مقابله با نیروی انتظامی را برای جوانانی که خواستار برگزاری آن بودند به جنبۀ جذّابی از همین آیین تبدیل کرد.

چهارشنبه سوری یکی ازسنت‌های کهن ایرانی و آئین‌های تاریخی و ملّی ایرانیان است که نوید بهار و سال نو می دهد و از جشن‌های ماندگار در یاد و رسوم مردم محسوب می‌شود.

بی‌بی‌سی: هفت کپه آتش و پریدن از روی آن با زمزمه «زردی من از تو، سرخی تو از من» را می‌توان ماندگارترین آیین چهارشنبه سوری، آخرین سه شنبه شب سال دانست که همچنان در کوچه‌پس‌کوچه‌های ایران، افغانستان و تاجیکستان انجام می‌شود.هفت کپه آتش و پریدن از روی آن با زمزمه «زردی من از تو، سرخی تو از من» را می‌توان ماندگارترین آیین چهارشنبه سوری، آخرین سه شنبه شب سال دانست که همچنان در کوچه‌پس‌کوچه‌های ایران، افغانستان، تاجیکستان، بخشی از ازبکستان و حتی قرقیزستان انجام می‌شود. مراسمی برای استقبال بهار و زنده شدن طبیعت که نمی‌توان برای آن، رسوم و تاریخچه‌ای مکتوب یافت.

نخستین نشانی ثبت شده از چهارشنبه سوری اما در تاریخ بخارا، تالیف محمد بن جعفر نرشخی (۲۸۶ – ۳۴۸) آمده است که طبق آن، در زمان سامانیان به این مراسم «جشن سوری» می‌گفتند که حتی منجر به آتش‌سوزی در قصر منصور بن نوح شده بود: «…و چون امیر منصور بن نوح به مُلک بنشست، اندر ماه شوال سال سیصد و پنجاه، به جوی مولیان، فرمود تا آن سرای را دیگر بار عمارت کردند و هرچه هلاک و ضایع شده بود بهتر از آن به حاصل کردند. آن گاه امیر به سرای بنشست و هنوز سال تمام نشده بود که چون “شب سوری” چنان که “عادت قدیم” است، آتشی عظیم افروختند. پاره ای از آن بجست و سقف سرای در گرفت و دیگر باره جمله سرای بسوخت.»

فردوسی هم در شعرهایش به این «عادت قدیم» اشاره‌هایی داشته است: ستاره شمر گفت بهرام را که در «چهارشنبه» مزن کام را/ اگر زین بپیچی گزند آیدت همه کار ناسودمند آیدت/ یکی باغ بُد درمیان سپاه از این روی و زان روی بُد رزمگاه/ بشد “چارشنبه” هم از بامداد بدان باغ که امروز باشیم شاد/ببردند پر مایه گستردنی می و رود و رامشگر و خوردنی/ ز جیحون همی آتش افروختند زمین و هوا را همی سوختند.

بیشتر بخوانید:

چهارشنبه سوری یا چهارشنبه سوزی؟

بازگشت ثمین باغچه‌بان با ‘چهارشنبه سوری’

مراسم چهارشنبه سوری در هرات

آیت‌الله مکارم: چهارشنبه سوری یک بدعت خرافی است

یلدا از کجا میآید

در کنار روشن کردن آتش و پریدن از روی آن، فال‌گوش ایستادن، قاشق‌زنی و کوزه شکستن دیگر آیین‌هایی هستند که خصوصا در دهه‌های گذشته بیش از امروز به انجام می‌رسید. مردم نیت می‌کردند و پشت دیوارها فال‌گوش می‌ایستادند تا از پچ‌پچ‌هایی که می‌شنیدند نیت خود را تعبیر کنند. در همان شب، کوزه‌ها پر از آب می‌شد و از پشت بام به پایین میفتاد تا نحسی و بدی سال گذشته از میان برود. در قاشق‌زنی هم جوانان صورت‌های خود را می‌پوشاندند، به در خانه‌ها می‌رفتند و صاحب‌خانه را با صدای کوبیدن قاشق‌ها به ظرف خبر می‌کردند تا به آن‌ها شیرینی و آجیل‌های مشکل‌گشا بدهند. طبق باورهای کهن ارواح پیش از سال جدید به میان بازماندگان می‌آمدند، روی خود را می‌پوشاندند و به رسم یادگاری به عزیزان خود هدیه‌ای می‌دادند. رسمی که مشابه آن را در شب هالووین می‌بینیم.

خداداد رضاخانی، تاریخ‌دان مقیم آمریکا معتقد است که رسوم چهارشنبه سوری، «تک و بی‌بدیل» نیست، هر کدام از آن‌ها را می‌توان در فرهنگ‌های دیگر هم یافت. مثل همین قاشق‌زنی در هالووین، بان فایر در انگلیس یا از روی آتش پریدن در بخش‌هایی از ترکیه. در تقویم ارامنه هم روز چهاردهم فوریه، چهل روزه شدن مسیح به عنوان «عید ترندز» نام‌گذاری شده که محور آن آتش است. غروب روز سیزدهم در حیاط‌ کلیساها و خانه‌ها آتشی روشن می‌شود و روز بعد با اجرای مراسم عبادی، این جشن به پایان می‌رسد. ارمنی‌ها از نظر قومی و زبانی به اقوام هند و اروپایی تعلق دارند و از نظر جغرافیایی، ارمنستان در منطقه‌ای واقع شده که گمان می‌رود منشا کوچ اصلی اقوام آریایی باشد. موعد چهارشنبه سوری، شش هفته پس از این جشن است.

حق نشر عکس Mehr Image caption نانوشته ماندن این آیین کهن باعث شده که روایت‌های بسیاری پیرامون آن به وجود آید؛ ربط دادن چهارشنبه سوری به زرتشت یا اسلام. اما عموم تاریخ‌دانان و پژوهش‌گران معتقدند که این آیین ارتباطی به مذهب ندارد و تاکنون سندی از چنین گمانی پیدا نشده بلکه سینه به سینه تا به امروز منتقل شده است.اما هیچ سندی وجود ندارد که چه زمانی، چه کسانی و بر چه اساسی تصمیم گرفتند برخی از این رسوم را در شب چهارشنبه آخر سال جمع کنند و به پایکوبی بپردازند. آقای رضاخانی تاکید دارد که اگرچه سنت‌ها به مرور زمان تغییر می‌کنند اما هیچ‌وقت از بین نمی‌روند.

نانوشته ماندن این آیین کهن باعث شده که روایت‌های بسیاری پیرامون آن به وجود آید؛ ربط دادن چهارشنبه سوری به زرتشت یا اسلام. اما عموم تاریخ‌دانان و پژوهش‌گران معتقدند که این آیین ارتباطی به مذهب ندارد و تاکنون سندی از چنین گمانی پیدا نشده بلکه سینه به سینه تا به امروز منتقل شده است. نماد آتش را به زرتشت نسبت می‌دهند و اسلام را از جهت نام‌گذاری آن مطرح می‌کنند. به این صورت که پیش از ورود اعراب به ایران، طبق تقویم زرتشت، هر ماه به سی روز تقسیم می‌شد و هر روز نامی مشخص داشت، در نتیجه هفته‌ای نداشتیم که «چهارشنبه» و مراسم «چهارشنبه سوری» به آن نسبت داده شود. به باور این گروه، قیام مختار برای خون‌خواهی از حسین بن علی، امام سوم شیعیان با برپایی آتش روی بام‌ها اتفاق افتاد.

به باور رضاخانی ریشه‌های تاریخی چهارشنبه سوری به «قرن‌ها و هزاران سال پیش» برمی‌گردد که نوشتاری از آن موجود نیست: «آیین چهارشنبه سوری تمامی شاخصه‌های آیینی کهن را داراست. رسوم آن در فرهنگ مدرن شهرنشین یا قرون وسطای شهرنشین محلی از اعراب ندارد. ما نمی‌دانیم در هزاران سال پیش چه رسوم دیگری برای این مراسم وجود داشت، در نتیجه ممکن است در تاریخ از آن استفاده‌های مختلفی شده باشد. مثلا در مورد قیام مختار، ممکن است او از آتش روشن کردن استفاده کرده باشد مثل زمان جنبش سبز که مردم بدون اعتقاد به “الله اکبر” روی پشت‌بام‌ها فریادش می‌زدند. اما هیچ سندی مربوط به اسلامی بودن آن وجود ندارد و استفاده احتمالی مختار را هم نمی‌توان به چهارشنبه سوری ربط داد.»

از سوی دیگر به گفته این تاریخ‌دان ایده هفته‌گذاری از ابتکارات «بابلی‌های باستان» بوده است، در نتیجه در دنیای قبل از اسلام هم «هفته» شناخته شده بود:‌ «در آن زمان هم برای آبیاری مزارع و گذر فصل‌ها و ارتباط آن به کشت و زار به هفته نیاز داشتند. اسامی روزهای هفته هم اگرچه جدید به نظر می‌آید ولی یونانی‌ها هم مثل ما روزهای هفته را با تلفیق عدد و کلمه می‌خوانند. اما برای این‌که در چه روزی این مراسم برگزار می‌شده، هیچ سندی نیست.»

حق نشر عکس Tasnim Image caption امروز در ایران جشن چهارشنبه سوری به مهمانی‌های خصوصی تبدیل شده که گاه شاید هیچ خبری از آتش هم در آن نباشد. یا نارنجک‌های دست‌سازی که توسط شهروندان عادی ساخته و منفجر می‌شود و موجب آسیب خوردن افراد مختلف خصوصا کودکان می‌شود.اما از یک جهت می‌توان چهارشنبه سوری را برای نگهداشتن تقویم به زرتشت ربط داد. تقویم زرتشتی ۱۲ ماه ۳۰ روزه دارد یعنی یک سال ۳۶۰ روزه. در نتیجه ۵ روز پایانی سال گمشده‌اند. به گفته رضاخانی متدیانان آیین زرتشت این ۵ روز را به مناجات و رفتن به عبادت‌گاه می‌پرداختند و خود را برای سال نو و نوروز آماده می‌کردند و برای همین «شاید تعیین چهارشنبه سوری در یکی از آخرین جشن‌های پیش از نوروز به این ۵ روز گمشده مرتبط باشد.»

عبدالغنی نیک‌سیر، پژوهش‌گر افغانستانی و عضو هیات مدیره انجمن ادبی هرات نیز در این خصوص معتقد است که چهارشنبه سوری «میراثی» است از زمان «آریایی‌ها که ربطی به مذهب ندارد» و امروز به فرصتی برای شادی و گردهمایی تبدیل شده است. در افغانستان، مردم آخرین سه شنبه شب سال را در باغ «ملت» هرات جمع می‌شوند و با روشن کردن آتش این شب را تجلیل می‌کنند:‌ «اما متاسفانه به دلیل چند دهه جنگ در افغانستان، پرداختن به این رسم هم کم‌تر شده است. دغدغه مردم، جنگ است اما در کوچه‌پس‌کوچه‌ها پیش از رسیدن بهار می‌توان پایبندی به این آیین را کم و بیش مشاهده کرد.»

در این میان بسیاری از علاقه‌مندان به آیین‌های کهن کوشیده‌اند تا از طرق مختلف، چنین رسمی را زنده نگه دارند. به عنوان نمونه مراسم چهارشنبه سوری در گذشته همراه با ترانه‌هایی خاص اجرا می‌شد که اسماعیل خان مهرتاش، موسیقی‌دان (۱۲۸۳ – ۱۳۵۹) ضمن بازسازی برخی از این ترانه‌ها روی آن‌ها آهنگ گذاشت و از شاعران طنزپرداز آن زمان خواست تا برای آن‌ها شعر بسرایند. این ترانه‌ها در تئاتر «باربد» لاله‌زار بین دو پرده نمایشنامه یا هنگام تغییر دکور صحنه به اجرا در می‌آمد. بعدها رادیو و تلویزیون بخشی از این ترانه‌ها را در چهارشنبه سوری پخش می‌کردند.

هیچ‌ نمی‌دانیم که در تاریخ کهن، مراسم چهارشنبه سوری به چه نحو دیگری برگزار می‌شده، اما آن‌چه امروز از آن باقی‌مانده نیز با این آیین کهن متفاوت است. جنگ در برخی از کشورها مثل افغانستان، یا ممنوعیت شادی و گردهمایی در ایران، در تغییر این آیین‌ها بی‌نقش نبوده است.

امروز در ایران جشن چهارشنبه سوری به مهمانی‌های خصوصی تبدیل شده که گاه شاید هیچ خبری از آتش هم در آن نباشد. یا نارنجک‌های دست‌سازی که توسط شهروندان عادی ساخته و منفجر می‌شود و موجب آسیب خوردن افراد مختلف خصوصا کودکان می‌شود. چه بسا بسیاری از کودکان و نوجوانان، امروز از سر «زردی من از تو، سرخی تو از من» هم بی‌خبرند. همان‌طور که ثمین باغچه‌بان پیش از مرگش، یک روز پیش از نوروز ۱۳۸۷، در یادداشتی نوشته بود: «… چهارشنبه سوری از یاد بچه‌های ما رفت…».

رادیوفردا: خبرگزاری رسمی ایرنا می‌گوید، در حوادث مربوط به چهارشنبه سوری در کشور دست‌کم ۳ نفر کشته و بیش از ۲۵۰ نفر زخمی شده‌اند.

پیش از این، خبرگزاری ایسنا، به نقل از سخنگوی اورژانس ایران آخرین آمار مصدومین چهارشنبه‌سوری را تا ساعت ۲۳ شامگاه سه شنبه ۲۵ اسفندماه ۲۱۱ مورد اعلام کرده بود.

به گفته وی یک مرد ۴۵ساله در استان تهران به دلیل ایست قلبی ناشی از شوک انفجار ترقه فوت کرده است.

در همین زمینه، ساعاتی پس از اظهارات سخنگوی اورژانس، مدیر روابط عمومی سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری رشت از مرگ نوجوانی ۱۵ ساله براثر انفجار مواد منفجره خبر داد.

به گزارش خبرگزاری ایرنا یک جوان ۲۴ ساله نیز در قزوین جان خود را از دست داده است.

مجتبی خالدی، سخنگوی اورژانس کشور همچنین گفته است که استان‌های تهران و فارس بیشترین حوادث را به خود اختصاص داده‌اند.

به گزارش ایرنا، او گفته است: در کل کشور ۶ مورد قطع عضو گزارش شده است که از این تعداد یک مورد مربوط به استان مازندران، یک مورد دانسفهان قزوین، یک مورد مراغه و ۳ مورد مربوط به تهران بوده است.

مجتبی خالقی با اشاره به این که بیشترین جراحات وارده را به چشم، دست و صورت بوده، گفته است: بیشترین افراد مصدوم زیر ۲۰ سال هستند.

این در حالی است که محمدحسین میردهقان، معاون اداره کل اعتباربخشی و نظارت بر امور درمان وزارت بهداشت از کاهش ۶۰ درصدی آمار مصدومان حوادث چهارشنبه آخر سال نسبت به مدت مشابه سال پیش خبر داده است.

تابناک: معاون اجتماعی نیروی انتظامی اعلام کرد که ماموران پلیس در روز چهارشنبه سوری به صورت محسوس و نامحسوس درکنار شهروندان خواهد بود.

معاون اجتماعی نیروی انتظامی اعلام کرد که ماموران پلیس در روز چهارشنبه سوری به صورت محسوس و نامحسوس درکنار شهروندان خواهد بود.

به گزارش ایسنا، سردار سعید منتظرالمهدی در آستانه چهارشنبه‌سوری، یادداشتی نوشته است که مرکز اطلاع‌رسانی پلیس آن را در اختیار رسانه‌ها قرار داده‌است، متن این یادداشت در ادامه آمده است:

امسال ، به روال چند سال اخیر، پس از سپری شدن نیمه نخست اسفندماه در یک زمینه یابی، نگرش، انتظار و نیز نگرانی شماری از شهروندان کشورمان را پیرامون شب آخرین چهارشنبه سال مورد سنجش قرار دادیم و یافته‌های حاصل را با یافته های پنج سال اخیر مقایسه کردیم.

اولاً، شواهد نشان داد که سطح توقع و طرز تلقی شهروندان به چگونگی سپری شدن آن شب ، فرهنگی‌تر شده است یعنی اغلب شهروندان انتظار دارند تا همگان به ویژه گروه‌های جوان و پر انرژی در آن شب رفتارهایی را از خود به نمایش بگذارند که با بیشینه تاریخی و فرهنگی پاسداشت این گونه روزهای آئینی همسو و هماهنگ باشد و از دست یازیدن به اقداماتی که نه تنها هیجان مثبت و خاطره خوشایندی در ذهن و ضمیر شهروندان بر جای نمی گذارند بلکه حتی خاطر آنان را مکدر و ذهن آنان را مشوش می سازد، بپرهیزند.

ثانیاٌ: از مجموع و میانگین نظرات شهروندان چنین پیداست که هر ساله از سطح نگرانی و دلهره آنان از چند و چون اقدامات جوانان در شب چهارشنبه آخر سال کاسته شده و اضطراب و بیمناکی آنان تقلیل یافته است.

بی نیاز به هیچ استدلالی این دلهره زدایی تماماً همسو با واقعیت بوده است. چه، در چند سال اخیر اقشار مختلف جامعه، به ویژه نوجوانان و جوانان عزیز کشورمان، با آگاه شدن از پیامدهای زیانبار و مخرب جسمی و روانی استفاده از مواد آتش زا و پر سر و صدای غیر استاندارد، استفاده از آنها را به کناری نهاده اند و در کنار هم بودن و گپ و گفت نشاط انگیز و رو آوردن به بازی‌ها و سرگرمی های سنتی وجدآمیز را به جای آنها نشانده‌اند.

وقتی در برگزاری یک مراسم آئینی، خواه رسمی و یا غیر رسمی، از رویکرد سنتی، سخن به میان می آید منظور آن است که در آن مراسم کنش هایی به نمایش درآیند و رفتارهایی ظهور و بروز نمایند که اولاً با خاستگاه تاریخی و فرهنگی آن همخوان و همسو باشند.

ثالثاً تراز فرهیختگی و رشد یافتگی فکری و رفتاری کنشگران آن مراسم را نمایان سازند؛ همه ما نیک می دانیم که وقوع هر نوع اتفاق ناگوار، و تحمیل هر نوع آسیب جسمانی، در این گونه مراسم ها به زخم روانی دردناکی تبدیل می شود که نه تنها هرگز التیام نمی یابد بلکه هر ساله در آن ایام نمک جدیدی بر آن پاشیده می شود و درد و رنج مداومی بر فرد آسیب دیده و اطرافیان او وارد می سازد.

از آن گذشته ، اینک دانش ما پیرامون آثارجسمی و اجتماعیِ برخواسته از حوادث دردناک در این گونه ایام ، بسیار بیش از گذشته شده است و همه ما به خوبی می دانیم که یک صدای مهیب ، یک انفجار ناگوار و یک آتش افروزی بی محابا به ضربه هولناکی تبدیل می شود که پیامد آن تا سال های سال از میان بر نمی خیزد.

شب چهارشنبه آخر سال شبی است برای به پیشواز بهار دل انگیز رفتن. در واقع آن گونه که فرهیختگان و عقلای قوم ما از دیر باز یاد آور شده اند، واپسین روزها و شب های سال شمسی فرصت ذی قیمتی هستند برای زدودن کینه ها و خصومت ها و پاک کردن ذهن و ضمیر و روح و روان از ترس و دلهره و غم و اندوه و آراستن آن با شادی و حسن نیت و امید و احساس نیک بختی و بهزیستی. اساساً جنس چهارشنبه آخر سال از روشنائی ، امید و آرامش و نیایش است و پیش درآمد نوروز است.

از همین رو، عقلانیت و هوشمندی و درایت چنین اقتضا می کند که از هم اکنون خود را برای استقبال نشاط آمیز از بهار طربناک مهیا سازیم و آمادگی برای تجربه سالی سرشار از میمنت و فرخندگی و شادخویی را از آخرین شب های سال به نمایش بگذاریم . مبادا با اندکی غفلت شادابی نوروز و روزهای بهاری را پیشاپیش به مسلخ بریم.

نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران نیز امسال همچون همیشه، هوشیار و هوشمند و با چابکی و آمادگی بیشینه ای و به صورت محسوس و نامحسوس درکنار شما شهروندان محترم خواهد بود تا شما در محیطی عاری از دغدغه به استقبال سال 1395 بروید.

مشاهدات، تجارب و مطالعات ما طی چند سال اخیر نشان از این دارد که رفتارهای جوانان و نوجوانان عزیزمان، بیش از پیش به سوی هنجارمندی و آرامش جویی سوق داشته است و برآورد ما نیز از چهارشنبه آخر سال حکایت از آن دارد که ان شاء الله در این شب نشانی از هیجانات لجام گسیخته نخواهد بود و همگان با رویکرد محله محوری و نظارت و مراقبت والدین این شب را سپری خواهند نمود و البته پلیس با معدود افرادی که اصرار و پافشاری به هنجارشکنی خود داشته باشند حتماً برخورد خواهد کرد. مطمئن هستیم پلیس و مردم با همدلی و تعامل مستمر، بهاری نشاط انگیز و ایمن را به ارمغان خواهند آورد.

رادیوفرانسه: به گفتۀ محمد نوری زاد هیچ تاجر عادی قادر نیست این حجم بزرگ از مواد انفجاری و آتش زا و ترقه را برای مراسم چهارشنبه سوری وارد کشور کند بی آنکه از هزارتوی امنیتی کشور بگذرد. محمد نوری زاد همچنین می گوید : واردکنندۀ اصلی اسباب آتش بازی و چهارشنبه سوری در ایران خود سپاه پاسداران است که از این محل سودهای کلان به دست می آورد.

برغم هشدارهای نیروهای انتظامی جمهوری اسلامی و روحانیان حاکم بر این کشور که مراسم چهارشنبه سوری را در خیابان ها ممنوع و بعضاً حرام اعلام کردند، این مراسم امسال نیز به شدت و گستردگی سال های گذشته برگزار شد.
ایرنا، خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی ایران در گزارشی نوشت که از همان نخستین ساعات اولیه مراسم چهارشنبه سوری یک نوجوان پانزده سال در نتیجۀ انفجار کشته و یک مجتمع مسکونی نیز آسیب های سنگین دید. همین منبع افزوده است که هزار اکیپ آتش نشانی و آمبولانس های اورژانس در صد نقطۀ شهر تهران مستقر شدند.
محمدنوری زاد، سینماگر و منتقد در ایران، در خصوص برگزاری گستردۀ مراسم چهارشنبه سوری برغم هشدارهای نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران از جمله گفته است : دلایل نگرانی و مخالفت روحانیان با مراسم نوروز و چهارشنبه سوری و عموماً هر آنچه که ایران باستان را یادآوری کند روشن است و نیازی به توضیح مجدد ندارد. اما، در این میان مخالفت نیروی انتظامی با مراسم چهارشنبه سوری نوعی “بازی” برای رد گم کردن است. زیرا، هیچ تاجر عادی قادر نیست این حجم بزرگ از مواد انفجاری و آتش زا و ترقه را وارد کشور کند بی آنکه از هزارتوی امنیتی کشور عبور کند. به گفتۀ محمد نوری زاد واردکنندۀ اصلی اسباب آتش بازی و چهارشنبه سوری در ایران خود سپاه پاسداران است که از این محل سودهای کلان به دست می آورد.

گفتگو با محمد نوری زاد، سینماگر منتقد در ایران
گوش کنید (06:54)

خودنویس:

خودنویس: امروز سه‌شنبه آخر سال ۱۳۹۰ و «چهارشنبه‌سوری» است. در این خصوص سایت وابسته به خانواده آیت‌الله خمینی در مطلبی با ذکر خاطره‌ای از آقای خمینی نوشت که نظر وی درباره‌ی این رسم منفی نبوده است. با انتشار این یادداشت سایت‌های محافظه‌کار بلافاصله به این نوشته حمله کردند و نظرات بسیاری از روحانیون و مراجع از جمله خامنه‌ای را آوردند که طی آن؛ این افراد چهارشنبه‌سوری را «بدون مبنای عقلی» خوانده‌اند.

پایگاه اطلاع رسانی جماران که توسط خانواده آیت‌الله خمینی اداره می‌شود امروز نوشت: «شب آخرین سه‌شنبه سال، چهارشنبه سوری نام دارد که جزئی از مراسم نوروز است و برای بچه‌ها غروبی هیجان‌انگیز است. بعضی‌ها به تپه‌ها می‌روند تا بوته‌های خار بچینند و در گرگ و میش هوا آتش روشن کنند و از روی آن بپرند و بگویند: زردی من از تو‌، سرخی تو از من..»

این سایت در ادامه نوشته است: «آیت‌الله خمینی نمی‌توانست از لحاظ احساسی نسبت به چهارشنبه‌سوری بی‌تفاوت باشد. اما در هیچ کلامی از او نسبت به آن سخنی منفی دیده نمی‌شود. یک دلیلش آن است که این رسم برای اقلیت زرتشتیان ایران که اقلیتی خوشنام است، بیش از برگزاری یک رسم ملی دارای معناست.»

اما سایت‌های محافظه‌کار به این نوشته حمله کردند. «بولتن نیوز» در یادداشتی با عنوان «مشروع جلوه دادن چهارشنبه سوری از منظر حضرت امام توسط سایت جماران» این حرکت را مشکوک خواند و نوشت که مسئولین این سایت سعی می‌کنند نظرات آیت‌الله خمینی را «تحریف» و آن را امروزی کنند.

«شهر خبر» هم نظرات ده‌ها تن از مراجع تقلید را آورده که گفته‌اند با چهارشنبه‌سوری مخالف هستند. برای نمونه آیت‌الله خامنه‌ای در فتوایی گفته است: «چهارشنبه‌سوری و سیزده به در مبنای عقلایی ندارد.»

انتظار می‌رود مطلب سایت جماران با واکنش‌های بسیاری روبرو شود.

دویچه‌وله: مراسم آیینی آخرین سه‌‌شنبه سال در حالی نزدیک می‌شود که فرمانده نیروی انتظامی گفت امسال با هرگونه تجمع بزرگ در پارک‌ها برخورد می‌شود. مجلس هم اعلام کرد که آماده همکاری با دستگاه قضایی برای برخورد با خاطیان است.

شعله‌های آتش، بوی دود، پریدن از روی آتش با تکرار “زردی من از تو، سرخی تو از من”، مراسم قاشق‌زنی و آجیل مخصوص، تصویر دیرینه از آخرین سه‌شنبه سال و جشن باستانی “چهارشنبه سوری” است.

این تصویر اما در سال‌های اخیر دستخوش تغییر شده است و حالا چهارشنبه سوری در بیشتر شهرهای ایران، روزی است با صدای انفجارهای پیاپی و بوی باروت و حضور پرتعداد ماموران پلیس. صحنه‌ای که بیشتر یک روز در منطقه جنگی را تداعی می‌کند تا برگزاری یک آیین سنتی در آخرین روزهای سال.

هرسال از چندهفته قبل از مراسم چهارشنبه سوری، شبکه‌های تلویزیونی ایران تصاویر نوجوانان و کودکانی با دست‌و پای سوخته و سر و صورت خونین در اثر انفجار مواد منفجره در زیرزمین و حیاط خانه را نشان می‌دهند تا هشداری باشد برای خانواده‌ها که نگذارند نوجوانان نارنجک‌های دستی بسازند.

در اسفند ماه ۱۳۹۰ بنا به گزارش رسمی مراکز اوژانس ایران، فقط در شب چهارشنبه سوری دست‌کم ۷۰ نفر در اثر انفجارها مصدوم و در بیمارستان‌ها بستری شدند. یک کودک ۱۱ ساله نیز در اثر ترس از صدای انفجار مواد محترقه دچار ایست قلبی شد.

مقامات امنیتی و انتظامی ایران در یک دهه اخیر تلاش‌های گسترده‌ای را برای کنترل مراسم چهارشنبه سوری و ممانعت از تولید و استفاده از مواد منفجره خطرآفرین انجام داده‌اند. این تلاش‌ها از محدود کردن مراسم در چند میدان اصلی شهر برای کنترل جمعیت تا “برخورد قاطعانه” با متخلفان و بازداشت و دستگیری همراه بوده است.

اعلام مخالفت پلیس با هرگونه تجمع مرکزی در چهارشنبه سوری

امسال هم از چند هفته قبل از مراسم چهارشنبه سوری، اقدامات مقامات امنیتی آغاز شده است. اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده نیروی انتظامی در گفت‌وگویی با خبرگزاری “ایسنا” اعلام کرد که پلیس امسال با هرگونه تجمع به مناسبت چهارشنبه سوری مخالف است.

فرمانده نیروی انتظامی: با هرگونه تجمع در پارک‌ها و میادین مخالفیم فرمانده نیروی انتظامی: با هرگونه تجمع در پارک‌ها و میادین مخالفیم

احمدی مقدم مدعی شده است کشف مواد منفجره امسال از همه سال‌های قبل بیشتر و نسبت به سال ۱۳۹۰، سه برابر شده است. فرمانده نیروی انتظامی گفت: «براساس هماهنگی‌های لازم با دستگاه قضایی، پلیس با هر فردی که در این روز اقدام به آزار و اذیت دیگران و اوباشی‌گری کند، برخورد خواهد کرد.»

احمدی مقدم اذعان کرد که تجربه سال‌های اخیر برای برپایی مراسم چهارشنبه سوری در پارک‌ها و میادین اصلی شهر، ایده موفقی نبوده است. او اضافه کرد: «این تجمع‌ها در پارک‌ها باعث بروز درگیری‌ها و مزاحمت‌هایی شد که گاه تا ساعت ۳ صبح هم ادامه داشت و پلیس مجبور به دخالت می‌شد.»

احمدی مقدم اعلام کرد که پلیس بعد از چندسال تجربه ناموفق به این نتیجه رسیده است که برگزاری مراسم غیرمتمرکز کوچک در هر محله با حضور والدین نوجوانان، مناسب‌تر و مدیریت آن نیز آسان‌تر است.

برخورد مجلس با “انحرافات” چهارشنبه سوری

با نزدیک شدن آخرین سه شنبه سال، مجلس شورای اسلامی هم درباره مراسم چهارشنبه سوری موضع‌گیری کرده است.

عباس قائد رحمت، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس با تاکید بر این‌که چهارشنبه سوری به عاملی برای تخریب “امنیت روانی” مردم جامعه تبدیل شده است، گفت:«چهارشنبه سوری به صحنه‌ای برای موشک‌اندازی و پرتاب نارنجک‌های دست‌ساز میان جوانان و نوجوانان تبدیل شده است.»

این نماینده مجلس شورای اسلامی که معتقد است این مراسم آیینی به “انحراف” کشیده شده است، گفت: «بروز حوادث پرخطر برای مردم در این روز، اصلا قابل قبول نیست و باید متناسب با قوانین موجود با خاطیان برخورد کرد.»

نماینده مردم درود و ازنا از صداوسیمای جمهوری اسلامی خواسته است تا با تولید برنامه‌های مناسب درباره این روز “فرهنگ‌سازی درست” کند. قائد رحمت تاکید کرده است که مجلس آماده است تا با دستگاه‌های مسئول برای جلوگیری از حوادث خطرناک در این روز و مقابله با خاطیان همکاری کند.

“چهارشنبه سوری حرام است”

چهارشنبه سوری در سال‌های اخیر مخالفانی هم داشته است که از اساس این سنت کهن را رد می‌کنند. آیت‌الله مکارم شیرازی در اظهاراتی در سال ۱۳۸۹، چهارشنبه سوری را “حرام” دانست. او گفت: «چهارشنبه سوری یک سنت خرافی است، نباید سنت خرافی را احیا کنیم. از همه این‌ها گذشته این مراسم اسراف در مال است و نباید در مال اسراف کرد.»

آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران نیز در سال ۱۳۸۸ در پاسخ به سوالی درباره مراسم چهارشنبه سوری، این مراسم را “مستلزم فساد و ضرر” دانست. چهارشنبه سوری سال ۱۳۸۸ یکی دیگر از روزهای ملی در تقویم ایران بود که طرفداران جنبش سبز به خیابان‌ها آمده و تلاش کردند شعارها و مطالبات خود را مطرح کنند.

اما مراسم چهارشنبه سوری در سال‌های اول پیروزی جمهوری اسلامی نیز مخالفانی داشت. مرتضی مطهری در یکی از سخنرانی‌های رادیویی خود چهارشنبه سوری را مراسمی برای “احمق‌ها” معرفی کرده بود و پرسیده بود: «چرا این سند حماقت را هرسال تکرار می‌کنید؟ این مراسم‌ها از اسلام نیست، ضد اسلام است.»

مردمک: اسماعیل احمدی‌مقدم، فرمانده نیروی انتظامی ایران با برگزاری «هرگونه تجمع» شامل «تجمع‌های هماهنگ شده و موارد دیگر» در روز چهارشنبه‌سوری مخالفت کرده است.

فرمانده پلیس ایران که روز یکشنبه، ۱۳ اسفند در حاشیه همایش فرماندهان مرزبانی سراسر کشور با خبرنگاران سخن می‌گفت، تاکید کرده است که نیروی انتظامی تجریه خوبی از تجمع در پارک‌ها و مکان‌های عمومی ندارد و به همین دلیل با هرگونه تجمع در چهارشنبه آخر سال مخالف است.

آقای احمدی‌مقدم گفته است که «تجمع در پارک‌ها و مکان‌های عمومی تجربه خوبی برای ناجا نبود چرا که موجب ایجاد درگیری و مزاحمت برای افراد تا ساعت سه نیمه شب می‌شد و ماموران مجبور بودند برای برخورد با چنین موضوعاتی وارد عمل شوند.»

این مقام ارشد نظامی ایران، تجربه برگزاری مراسم چهاشنبه‌سوری در کوچه و محله محور را تجربه موفق‌تری ارزیابی و تاکید کرده که مراسم امسال باید به این شکل اجرا شود.

او همچنین هشدار داده که بر اساس هماهنگی‌ها با دستگاه قضایی، پلیس با هر فردی که در این روز اقدام به آزار و اذیت دیگران و «اوباشگری» کند، برخورد خواهد کرد.

در چند سال گذشته، شهرداری‌ها و پلیس، برخی پارک‌ها و میدان‌ها را برای برگزاری مراسم چهارشنبه‌سوری تعیین کرده و چند روز پیش از این مراسم، آن مکان‌ها را اعلام می‌کردند. به نظر می‌رسد که اشاره فرمانده پلیس ایران به همین موضوع باشد.

مدافعان برگزاری مراسم چهارشنبه‌سوری به این شکل بر این باورند که از این طریق، مراسم خودجوش آتش‌بازی درمیان مردم هدایت شده و از آن به‌عنوان جایگزینی مناسب یاد می‌کنند.

آقای احمدی‌مقدم در بخش دیگری از سخنان امروز خود با ابراز بی‌اطلاعی از فروش و توزیع محصولات استاندارد وزارت دفاع برای روزهای چهارشنبه آخرسال گفته است که «در گذشته که موضوع آن را به شورای امنیت آوردند، محصولات تولید شده توان رقابت با محصولات چینی را نداشتند».

او ابراز امیدواری کرده که امروز با مسائل به وجود آمده این مشکل برطرف شده باشد.

همچنین به گفته این مقام ارشد نظامی، در یک دهه اخیر، حوادث مربوط با چهارشنبه‌سوری همواره کاهش داشته به طوری که در گذشته از اوایل اسفند ماه عده‌ای با استفاده از موادمنفجره به استقبال چهارشنبه آخرسال می‌رفتند اما در سال‌های اخیر این حوادث تنها به یکی دو ساعت در شب چهارشنبه سوری محدود شده است.

اسماعیل احمدی‌مقدم، سال گذشته نیز بر برخورد با هر گونه تجمع و پایکوبی در چهارشنبه سوری تاکید و دلیل این رفتار را «عدم استفاده اشرار» از این فرصت اعلام کرده بود.

چهارشنبه‌سوری، مراسمی است که در شب منتهی به آخرین چهارشنبه سال در استقبال از پایان زمستان و فرارسیدن فصل بهار و نوروز انجام می‌شود.

حکومت جمهوری اسلامی، چنین مراسمی را به رسمیت نمی‌شناسد و بسیاری از روحانیون سنتی، مخالفت خود را برگزاری این مراسم اعلام کرده‌ و آن را «غیراسلامی» توصیف کرده‌اند. از همین روی، معمولا هر ساله حین اجرای آن درگیری‌ها و بازداشت‌هایی صورت می‌گیرد.

این مراسم، به ویژه طی دو سال پس از اعتراض‌ها به نتایج انتخابات سال ۱۳۸۸، سمت و سویی سیاسی نیز به خود گرفت و چند روز مانده به چهارشنبه‌سوری، حضور پرتعداد ماموران پلیس در سطح شهر، فضایی امنیتی را بر روزهای پایان سال پایتخت حکمفرما می‌کرد.
آقای احمدی‌مقدم در بخش دیگری از سخنان امروز خود با ابراز بی‌اطلاعی از فروش و توزیع محصولات استاندارد وزارت دفاع برای روزهای چهارشنبه آخرسال گفته است که «در گذشته که موضوع آن را به شورای امنیت آوردند، محصولات تولید شده توان رقابت با محصولات چینی را نداشتند».