اخبار

مطالعه متن: الف) مدیریت مصرف و اصلاح الگوی استفاده

1. کاهش هدررفت شبکه آب شهری (نشت لوله‌ها، تلفات انتقال و توزیع که در تهران بالاست).
2. نصب کنتورهای هوشمند برای کنترل دقیق مصرف مشترکان پرمصرف.
3. افزایش تعرفه برای مصارف غیرضروری و تشویق به صرفه‌جویی با پلکان قیمتی.
4. فرهنگ‌سازی عمومی از طریق رسانه‌ها، مدارس و مساجد درباره ارزش آب.
5. استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف (سرشیرها، فلاش‌تانک‌های دوحالته، آبیاری قطره‌ای در فضای سبز). ب) مدیریت شهری و فضای سبز
6. تغییر گونه‌های گیاهی فضای سبز شهرداری به گیاهان مقاوم به خشکی.
7. آبیاری فضای سبز با آب تصفیه‌شده فاضلاب، نه آب شرب.
8. ایجاد سیستم جمع‌آوری آب باران در ساختمان‌ها و فضاهای عمومی. ج) تأمین و بازچرخانی منابع آب
9. توسعه تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و استفاده از آب بازچرخانی در صنعت و آبیاری.
10. کنترل برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی و جلوگیری از حفر چاه غیرمجاز.
11. تغذیه مصنوعی سفره‌های آب زیرزمینی در مناطق جنوبی تهران با روان‌آب‌ها.
12. انتقال محدود آب بین‌حوضه‌ای تنها در شرایط اضطراری (با توجه به ملاحظات زیست‌محیطی). د) سیاست‌گذاری و نوآوری
13. ایجاد سامانه پایش هوشمند منابع آب و پیش‌بینی بحران‌ها.
14. حمایت از استارتاپ‌ها و طرح‌های فناورانه در زمینه تصفیه و صرفه‌جویی آب.
15. اصلاح مقررات ساختمانی تا ساختمان‌های جدید به سیستم بازچرخانی آب خاکستری مجهز باشند.
16. تشویق صنایع به استفاده از فناوری‌های کم‌مصرف و بازیافت آب صنعتی. هـ) اقدامات بلندمدت و پایدار
17. مدیریت یکپارچه منابع آب در سطح حوضه آبریز تهران–کرج–لار.
18. توسعه سیستم‌های جمع‌آوری و استفاده از آب باران در مقیاس شهری.
19. آموزش نسل جدید برای شکل‌گیری فرهنگ مصرف پایدار آب.
20. هماهنگی میان نهادهای مسئول (شهرداری، آبفا، محیط‌زیست، وزارت نیرو) برای اجرای طرح جامع آب تهران.

طرح اجرایی پنج‌ساله مدیریت بحران آب شهر تهران

دوره: ۱۴۰۵ تا ۱۴۱۰
هدف کلان: کاهش ۳۰٪ در مصرف سرانه آب شرب و افزایش ۲۵٪ در منابع تجدیدپذیر آبی شهر.

سال اول (۱۴۰۵): پایه‌گذاری و ارزیابی

اهداف: شناخت دقیق وضع موجود، کنترل فوری هدررفت، آغاز فرهنگ‌سازی.
اقدامات کلیدی:

1. ایجاد «ستاد مدیریت آب تهران» با حضور شهرداری، وزارت نیرو، سازمان محیط‌زیست، آبفا، دانشگاه‌ها.
2. بررسی دقیق نشت در شبکه انتقال و توزیع آب.
3. اجرای پروژه آزمایشی نصب کنتور هوشمند در مناطق ۲ و ۵ تهران.
4. آغاز کمپین گسترده رسانه‌ای «تهران تشنه است».
5. تصویب الزام استفاده از فلاش‌تانک و شیرآلات کم‌مصرف در ساختمان‌های نوساز.
   نتیجه مورد انتظار: کاهش ۳٪ هدررفت و آگاهی عمومی بالا برود.

سال دوم (۱۴۰۶): کنترل هدررفت و بازچرخانی اولیه

اهداف: کاهش هدررفت فیزیکی و آغاز استفاده از پساب تصفیه‌شده.
اقدامات کلیدی:

1. نوسازی ۲۰٪ از شبکه‌های فرسوده آب جنوب و مرکز تهران.
2. ساخت دو تصفیه‌خانه فاضلاب محلی کوچک در مناطق ۴ و ۲۲ برای آبیاری فضای سبز.
3. آغاز طرح جمع‌آوری آب باران در مدارس و پارک‌ها.
4. توسعه آموزش‌های صرفه‌جویی در مدارس و ادارات دولتی.
   نتیجه مورد انتظار: ۸٪ کاهش مصرف آب شرب در بخش غیرخانگی.

سال سوم (۱۴۰۷): اصلاح الگوی مصرف شهری

اهداف: تغییر رفتار مصرف‌کنندگان و استفاده گسترده از فناوری.
اقدامات کلیدی:

1. نصب ۵۰۰ هزار کنتور هوشمند برای مشترکان پرمصرف.
2. تعرفه پلکانی جدید آب (پر مصرف‌ها ۲ برابر تعرفه).
3. جایگزینی ۵۰٪ گونه‌های چمن و گل شهری با گیاهان مقاوم به خشکی.
4. اجباری شدن سیستم بازچرخانی آب خاکستری در ساختمان‌های جدید بالای ۵ واحد.
   نتیجه مورد انتظار: ۱۵٪ کاهش در مصرف سرانه و صرفه‌جویی سالانه ۱۰۰ میلیون مترمکعب.

سال چهارم (۱۴۰۸): توسعه زیرساخت‌های بازچرخانی و هوشمندسازی

اهداف: استفاده حداکثری از فاضلاب تصفیه‌شده و مدیریت هوشمند منابع.
اقدامات کلیدی:

1. بهره‌برداری از سامانه پایش هوشمند منابع آب تهران (GIS + IoT).
2. احداث سه تصفیه‌خانه جدید در شرق، غرب و جنوب تهران.
3. تغذیه مصنوعی آب‌های زیرزمینی با پساب تصفیه‌شده در مناطق جنوبی.
4. اتصال صنایع و کارگاه‌ها به شبکه پساب تصفیه‌شده برای استفاده غیرشرب.
   نتیجه مورد انتظار: ۲۰٪ افزایش استفاده از منابع بازچرخانی.

سال پنجم (۱۴۰۹–۱۴۱۰): تثبیت و پایداری

اهداف: نهادینه‌سازی فرهنگ صرفه‌جویی و تداوم پایداری منابع.
اقدامات کلیدی:

1. تدوین قانون جامع مدیریت آب تهران برای استمرار اقدامات.
2. ایجاد «مرکز نوآوری آب تهران» برای حمایت از استارتاپ‌های فناور.
3. توسعه زیرساخت جمع‌آوری آب باران در ۳۰٪ ساختمان‌های بزرگ.
4. ارزیابی نهایی و ارائه گزارش عمومی شفاف از نتایج طرح.
   نتیجه مورد انتظار:

۳۰٪ کاهش مصرف سرانه
۲۵٪ افزایش منابع قابل استفاده
کاهش وابستگی به انتقال آب بین‌حوضه‌ای

برآورد نتایج کلان

صرفه‌جویی سالانه حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب.
تأمین حدود ۲۰٪ آب فضای سبز و صنعتی از پساب تصفیه‌شده.
کاهش نشت شبکه به کمتر از ۱۰٪.
تثبیت سطح آب زیرزمینی در دشت تهران.

صدای آمریکا: قطعی آب در تهران و برخی از مناطق کرج برای چندمین روز ادامه داشت. معاون هماهنگی و امور مناطق شهرداری تهران از تداوم بحران قطع آب در تهران خبر داد و گفت: تانکر‌های حامل آب شرب در طول شب در میادین و معابر پایتخت مستقر شده‌اند. به گفته عباس شعبانی، تا رفع کامل مشکل کمبود آب در برخی مناطق، آب مورد نیاز شهروندان با تانکر تامین خواهد شد.

همزمان، برخی از گزارش‌ها حاکی از تشکیل صف‌‌های طولانی شهروندان در محل استقرار برخی تانکرها برای دریافت آب است.

یک منبع آگاه در وزارت نیرو جمهوری اسلامی ایران یک روز پیشتر به «صدای آمریکا» گفت «آب توزیع شده در تهران آشامیدنی نبوده و سالم نیست.»

این مقام مطلع گفت: «توزیع آب غیر آشامیدنی با هدف جلوگیری از بروز اعتراضات مردمی صورت گرفته است.»

او در توضیح چرایی قطع آب در تهران نیز گفت: «سیل و رانش زمین به زیرساخت‌های موجود آسیب زده است.»

این مقام آگاه وزارت نیروی جمهوری اسلامی از تداوم قطعی آب تا اواسط هفته آینده خبر داد و گفت: «احتمالا از روز پنجشنبه از تعداد مناطقی که درگیر قطعی آب هستند کاسته خواهد شد.»

در همین حال رسانه‌های ایران از رویکرد وزارت نیرو در اطلاع رسانی پیرامون قطعی چند روزه آب گلایه دارند و معتقدند باید بصورت مشخص اعلام شود که مشکل چه زمانی حل خواهد شد.

وب‌سایت «خبرآنلاین» روز چهارنشبه مناطق درگیر بحران آب در تهران را شامل ستارخان، صادقیه، گیشا، اشرفی اصفهانی، هفت تیر، خیابان بهار در محدوده طالقانی، قلهک در منطقه ۳ و نارمک، چهارراه لشگر در نظام‌آباد تهران اعلام کرد.

رادیوفردا: رئیس اندیشکده آب سازمان ملل متحد از عدم «برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری‌های راهبردی» جمهوری اسلامی در جهت گرفتن حقابه ایران از رودخانه هیرمند انتقاد کرد. کاوه مدنی روز جمعه در توئیتی نوشت: «دلسوزان بارها درباره رسیدن این روزها و کور شدن گره اختلاف هیرمند هشدار دادند، اما آقایان به جای برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری‌های راهبردی برای افزایش ظرفیت چانه‌زنی و تعامل مقندرانه با کشور همسایه، به دنبال دسترسی به منابع لایتناهی آب در عمق چند هزار متری و اشتغال‌زایی از طریق توسعه کشاورزی در یک منظقه کم‌آب بودند.»

او با انتشار عکس‌های ماهواره‌ای از وضعیت ذخایر دو سد کجکی و کمال‌خان در افغانستان در سال گذشته و امسال اضافه کرد: «در حال حاضر، حجم آب ذخیره شده در هر دو سد کمال خان و کجکی از پارسال بیشتر است.»

آقای مدنی که پیشتر مدتی معاون سازمان حفاظت محیط زیست ایران بود اما به دلایل فشارهای سیاسی، مجبور به ترک کشور شد، تاکید کرد: «ابعاد این مناقشه پیچیده‌تر از کَلکَل‌های دوربینی و توییتریست.»

تاکید این کارشناس بین‌المللی محیط زیست بر وجود آب پشت سدهای رودخانه هیرمند رد ادعای گروه طالبان در افغانستان است.

در همین زمینه حسین دلیریان رئیس سازمان فضایی ایران نیز روز پنج‌شنبه اعلام کرده بود: «تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که حکومت افغانستان در برخی نقاط با انحراف مسیر آب و ایجاد بندهای متعدد، مانع رسیدن آب به ایران شده است.»

اما گروه طالبان در همین روز مقام‌های جمهوری اسلامی را به بی‌اطلاعی از وضعیت این رودخانه متهم کرده و مدعی شد آب پشت این سدها به اندازه‌ای نیست که طالبان بتواند آن را به سمت ایران رهاسازی کند.

کاوه مدنی، پیشتر از اقدامات جمهوری اسلامی برای انتقال آب از دریا به سیستان و بلوچستان برای حل مشکل آب در این استان نیز انتقاد کرده و آن را «گام بنیادین در راستای کورتر کردن گره ورشکستگی آبی ایران» توصیف کرده بود.

انتقاد او از عملکرد جمهوری اسلامی درباره حقابه ایران از هیرمند در حالی است که حل نشدن این مسئله موجب شده که حتی مقام‌های حکومتی هم به دولت ابراهیم رئیسی اعتراض کنند.

چندی پیش مصطفی محامی، نماینده ولی‌فقیه در استان سیستان‌ و بلوچستان، در یک مراسم رسمی به شدت به ابراهیم رئیسی تاخت و گفت: «در برابر آمریکا شاخ و شانه می‌کشید اما عرضه ندارید حق‌تان را از افغانستان بگیرید؟ با گفتاردرمانی مشکلات حل نمی‌شود.»

او اضافه کرد: «وزارت امور خارجه در پیگیری حقابه سیستان کمال بی‌عرضگی را به خرج داده است.»

همچنین برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی با اشاره به حل نشدن این موضوع، خواستار استیضاح حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه جمهوری اسلامی شدند.
منابع: توییتر، رادیوفردا/ م. ت./ ف. دو.

بی‌بی‌سی: بی‌آبی همچنان در همدان به خصوص در مرکز این استان ادامه دارد و قطع گسترده آب در شهر همدان وارد نهمین روز خود شده است.

به گزارش خبرگزاری فارس اکنون پیش‌بینی می‌شود سد اکباتان از هفته آینده از مدار خارج شود. سد اکباتان مهم‌ترین سد استان (واقع در ده کیلومتری شهر همدان) است.

دیشب، چهارشنبه‌شب، گروهی مردم معترض برای دومین شب متوالی در خیابان‌های همدان تجمع کردند و شعارهایی دادند از جمله «یک اختلاس کم بشه، مشکل آب حل میشه»، «مسئول بی‌کفایت، استعفا، استعفا» و «همشهری همشهری غیرتت رو نشون بده.».

ویدئوهایی از حمله ماموران انتظامی به معترضان منتشر شده است.

جز ویدئوی اعتراض‌ها، در شبکه‌های اجتماعی ویدئویی هم بسیار هم‌رسان شده که یک جراح در همدان بعد از عمل، برای شستن دستش آب ندارد.

View this post on Instagram

A post shared by BBC NEWS فارسی (@bbcpersian)

مشکل بی‌‌آبی همدان از هفته پیش آغاز نشده اما در روزهای اخیر به اوج رسیده است. از اردیبهشت با گرم شدن هوا این مسئله وجود داشته و محدود به امسال هم نیست و به خصوص دو دو سال اخیر، در فصل گرما همدان، به خصوص شهر همدان و مناطق مرکزی استان با بحران روبرو بوده‌اند.

به گفته مسئولان، بارندگی نسبت به بلندمدت «بیش از ۳۰ درصد» کاهش داشته و گرمای هوا در پنجاه سال گذشته بی‌سابقه بوده، فرسودگی شبکه آب‌رسانی هم باعث هدر رفتن آب می‌شود.

عوامل بحران آب
مثل دیگر بحران‌های کم‌ابی در ایران، الگوی نادرست و نامناسب کشاورزی که حکومت در دهه‌های اخیر تشویق و حمایت کرده یکی از مهم‌ترین عوامل است.

سوء مدیریت و فساد هم به مشکل افزوده است؛ افزایش بی‌رویه تعداد و تخلیه چاه‌ها، برداشت بیش از حد مجاز از سفره‌های آب زیرزمینی و خشک شدن تدریجی این سفره‌ها هم مشکل را شدت داده است.

به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان همدان بین سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۰، حدود ۴۶۹۰ چاه غیرمجاز در همدان مسدود شده است.

حسن خانجانی موقر، دادستان همدان از تشکیل پرونده قضایی برای بحران آب خبر داده و گفته است «بانیان وضع موجود و قطع آب در همدان در هر سطحی که باشند بازخواست می‌شوند.»

او گفت جز خشکسالی و کم بودن بارندگی، «افراد و عوامل متعددی» هم در «پشت پرده» در ایجاد این بحران نقش دارند که «شناخت این موارد نیاز به کار کارشناسانه، فنی و تخصصی دارد.»

View this post on Instagram

A post shared by BBC NEWS فارسی (@bbcpersian)

منابع آب همدان
آب شهر همدان را در اصل دو سد تامین می‌کنند، سد اکباتان که مهمترین سد استان است و سد آبشینه که از سرریز سد اکباتان پر می‌شود اما در نبود آب در سد اکباتان، آبشینه از بند سیاه‌کمر آبگیری شده است.

مابقی نیاز شهر همدان با چاه‌های زیرزمینی رودخانه‌های عباس‌آباد و خاکو تامین می‌شود . امسال هم مثل پارسال یکی از راهکارهای مسئولان برای کم‌آبی تابستانی حفر چاه‌های جدید بوده است، در هفته اخیر دولت ۲۵ حلقه چاه را حفاری یا خریداری کرده است.

وعده مسئولان
یکی از راهکارها، انتقال آب رودخانه و سدهای دیگر به سد اکباتان و آبشینه است. وزارت نیروی ایران «۱۵ کیلومتر خط لوله اضطراری از سد تالوار به همدان تعریف کرده و ۲۰۰ میلیارد بودجه فوری اختصاص داده است.» سد تالوار در نزدیکی بیجار است.

گفته شده در «ده روز آینده» این خط لوله اضطراری تکمیل می‌شود و آب به همدان می‌رسد و خط لوله اصلی انتقال آب تالوار به همدان نیز پاییز امسال به بهره‌برداری می‌رسد.

به گفته استاندار، «۱۷ سال در طرح آب‌رسانی همدان تاخیر صورت گرفته است.»

رادیوفرانسه: عبدالحمید خدیری نماینده مردم بوشهر در مجلس شورای اسلامی در مورد وضعیت کم‌آبی در شهرها و روستاهای این استان گفت استان بوشهر وارد ماه‌های کم‌آبی و بحران آب‌ شده است و آنچه در باره جنگ آب شنیده ایم، حال با چشم خود مشاهده می کنیم. در همین رابطه، مسعود رضایی، نماینده مردم شیراز گفته است: مسئله خشکسالی و آب به بحران تبدیل شده و اگر این روال ادامه یابد در برخی قسمت‌ها با مسائل و چالش‌های اجتماعی مواجه خواهیم شد.

موضوع آب در استان های جنوبی کشور در حالی به بحرانی گسترده تبدیل شده که ایران می تواند با ایجاد واحدهای شیرین کننده آب دریا در حاشیه خلیج فارس و پمپاژ و انتقال آب به مناطق خشک استان های جنوبی کشور این بحران را بر طرف کند. مسعود رضایی می گوید که سرمایه گذارانی از بخش خصوصی برای اجرای این پروژه اعلام آمادگی کرده اند و در صورت تضمین خرید آب از طرف وزارت نیرو، این پروژه می تواند پا بگیرد.

عبدالحمید خدیری به اعتمادآنلاین گفت: «ما قبلاً درباره جنگ آب چیزهایی شنیده بودیم، اما حالا کم‌کم داریم آن را با چشم خودمان می‌بینیم. مردم هر منطقه برای مقدار کمی آب به مردم منطقه‌ای دیگر توهین می‌کنند و کینه به دل می‌گیرند؛ چون آب چیزی نیست که مردم بتوانند از آن بگذرند. هر کس به فکر شهر، روستا و خانواده خودش است.»

نماینده مردم بوشهر در مجلس شورای اسلامی گفت: «استان بوشهر وارد ماه‌های کم‌آبی و بحران آب‌ شده است. وضع در شهرها و روستاهای جنوبی به‌ مراتب بدتر است. مناطقی مانند دشستان به معنای واقعی کلمه آب ندارند. چطور باید بگوییم که مردم آب ندارند؟»

عبدالحمید خدیری همچنین گفت: «واقعاً جای تأسف دارد که کشورهای عربی با اقلیمی به مراتب خشک‌تر از استان‌های ما، سال‌ها است که موضوع آب را مدیریت کرده‌اند و از آب‌شیرین‌کن‌ها استفاده می‌کنند؛ در حالی که ما در کنار خلیج‌ فارس با مشکل آب دست‌وپنجه نرم می‌کنیم و جامعه‌مان در معرض فروپاشی قرار گرفته است.»

در همین حال، مسعود رضایی، نماینده مردم شیراز در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرگزاری کار ایران “ایلنا” گفته است: آب بحران کلی کشور است بالاخص در برخی استان‌ها از جمله فارس که یک استان نیمه خشک است. وی با بیان اینکه متاسفانه در خشکسالی‌های طولانی که در چند ماه اخیر گریبانگیر کشور شده، استان فارس آسیب بیشتری دیده است، تصریح کرده اسن که به رغم بارندگی های خوب، همچنان در بسیاری از مناطق روستایی استان مردم حتی آب خوردن ندارند.

نماینده مردم شیراز در مجلس شورای اسلامی در این گفتگو همچنین تصریح کرد: مسئله خشکسالی آب به بحران تبدیل شده که اگر این روال ادامه یابد در برخی قسمت‌ها با مسائل و چالش‌های اجتماعی مواجه خواهیم بود که ضرورت دارد دولت تمهیدات لازم را بیاندیشد.

وی گفت: مجمع نمایندگان استان فارس در جلسه‌ای با وزیر نیرو درباره راهکارهای برون‌رفت از این بحران جلسه خواهد داشت و تاکید ما بر این است که آب از خلیج فارس به این استان آورده شود که در مسیر انتقال، آب مناطق بوشهر و جنوب کشور هم تامین شود.

مسعود رضایی یادآور شد: ما به صورت جدی پیگیر این موضوع هستیم و از وزیر نیرو می‌خواهیم با توجه به اینکه سرمایه گذارانی از بخش خصوصی برای ورود به این پروژه‌ها اعلام آمادگی کرده‌اند، وزارت نیرو نسبت به خرید تضمینی آب از آنان تضمین لازم را بدهد تا کار عملیاتی شود و سرمایه گذار هم به صورت فاینانس سود حاصل را در مدت زمان مشابهی که در قرارداد مشخص می‌شود، دریافت کند.