اخبار

بی‌بی‌سی: حمله‌های امروز (چهارشنبه ۷ ژوئن/۱۷ خرداد) تهران، پایانی به حدود هشت سال امنیت در پایتخت ایران بود. در این دوران وزارت اطلاعات ایران، در چند مورد از دستگیری “گروه‌های تروریستی” که قصد حمله به هدف‌هایی از تهران داشتند، خبر داد. حتی در یک مورد کار به “اعتراف‌های تلویزیونی” متهمان کشید.
اما تهران، از زمان حمله‌هایی که هدفشان افراد مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران بود و یک مورد گزارش از انفجار بمب در مقبره آیت‌الله خمینی، در امنیت به سر برد. البته بعضی مناطق مرزی ایران، در شرق و غرب کشور، صحنه درگیری‌های پیاپی نیروهای امنیتی ایران با گروه‌های مخالف است.

در این گزارش تلاش شده حمله‌هایی را پوشش دهد که اهداف غیر نظامی داشته‌اند و با قصد سیاسی یا ایدئولوژیک انجام شده‌اند.

حمله تهران: “داعش در پایتخت”

۱۷ خرداد ۱۳۹۶

حق نشر عکس MEHRNEWS Image caption نیروهای امنیتی مقابل ساختمان مجلس در تهراندو حمله مسلحانه، تقریبا همزمان، ساختمان مجلس ایران و مقبره آیت‌الله خمینی را هدف قرار دادند. گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش)، مسئولیت این حمله را پذیرفته اما هنوز مقام‌های ایران درباره عاملان حمله اظهار نظر رسمی نکرده‌اند. دستکم ۱۲ نفر کشته و بیش از ۴۰ نفر زخمی شدند.

در حمله مجلس، یک مهاجم جلیقه انفجاری همراهش را منفجر کرد. خبرگزاری‌های ایران عکس‌هایی از دستکم دو مهاجم دیگر، مسلح به کلاشنیکف و سلاح کمری منتشر کرده‌اند. هنوز مقام‌های رسمی تعداد مهاجمان را تایید نکرده‌اند. یک شبکه اینترنتی مرتبط با داعش، ویدیویی که ادعا می‌کند یکی از مهاجمان از داخل ساختمان مجلس فرستاده است را منتشر کرد. ظاهرا در این تصویر کسی به زبان عربی شعارهای معمول داعش را تکرار می‌کند. مهرداد فرهمند خبرنگار بی‌بی‌سی در قاهره می‌گوید به نظر می‌رسد که کسانی که صدایشان در فیلم می‌آید، عرب زبان نباشند.

تصویرهایی هم از انفجار و تیراندازی داخل محوطه مقبره آیت‌الله خمینی در جنوب تهران منتشر شده است. ظاهرا یکی از مهاجمان انتحاری بوده است.

وزارت اطلاعات ایران؛ یک “اعتراف تلویزیونی”

۳۱ خرداد ۱۳۹۵

در سال ۱۳۹۵، مقام‌های امنیتی ایران چند بار از دستگیری “اعضای داعش” در خاک ایران خبر دادند. وزارت اطلاعات ایران در اطلاعیه‌هایی دستگیرشدگان را “اعضای باند‌‌های تروریستی” خواند و گفت آنها هنگام دستگیری در حال آماده کردن مقدامات حمله در شهر‌های ایران بوده‌اند. اما در یک مورد، این “دستگیری‌ها” خبرساز شد.

حق نشر عکس IRIB Image caption صحنه‌هایی از فیلم “عمق ناکامی” در تلویزیون ایرانخرداد ۱۳۹۵، وزارت اطلاعات ایران اطلاعیه‌ای منتشر کرد که درآن از “خنثی سازی چند بمب‌گذاری در تهران و چند استان” خبر داد و آن را به داعش نسبت داد. تلویزیون ایران هم فیلمی به نام “عمق ناکامی” پخش کرد که ظاهرا تعقیب و گریز دستگیرشدگان رانمایش می‌داد و در آن دو نفر از “دستگیر شدگان” به ارتباط با داعش اعتراف کردند.

بیشتر درباره همین اتفاق:

انفجار بمب در مقبره آیت‌الله خمینی

۳۰ خرداد ۱۳۸۸

رسانه‌های ایران گزارش کردند که در یک انفجار انتحاری، در مقبره آیت‌الله خمینی، دو نفر کشته، و هشت نفر زخمی شدند. در آن زمان تهران و چند شهر دیگر صحنه درگیری‌های معترضان به نتیجه انتخابات و نیروهای امنیتی بود.

گزارش‌های محدودی که درباره این رخداد منتشر شد، ظاهرا انفجار در کفشداری و قبل از وارود مهاجم به داخل مقبره اتفاق افتاده بود و مهاجم هم یکی از قربانیان بود.

پرونده موسوم به “ترور دانشمندان هسته‌ای”

۱۳۸۸ تا ۱۳۹۱

در این دوره، آنطور که حکومت ایران می‌گوید در مجموع پنج نفر از “دانشمندان هسته‌ای ترور شدند.” این پرونده، به دلیل هدف‌ها، نوع حمله و موقعیت زمانی آن، به یکی از بحث برانگیزترین موضوعات امنیتی ایران در سال‌های اخیر تبدیل شد. ایران اسرائیل را به طرح ریزی و اجرای این حمله‌ها توسط اعضای سازمان مجاهدین خلق متهم کرده است. اسرائیل دست داشتن در این پرونده را تایید یا تکذیب نکرده است.

مسعود علیمحمدی، ۲۲ دی ۱۳۸۸؛ استاد فیزیک دانشگاه تهران بود که هنگام خروج از خانه‌اش در اثر انفجار یک بمب کشته شد. مقام‌های امنیتی گفتند که بمب در یک موتور سیکلت جاسازی شده بود که با زنجیر به درختی مقابل خانه آقای علیمحمدی قفل شده بود.

یک سال بعد ایران مجید جمالی فش را عامل این حمله معرفی کرد. او بعد از پخش اعتراف تلویزیونی‌اش اعدام شد. او خود را “عامل موساد” سازمان اطلاعاتی اسرائیل معرفی کرد.

مجید شهریاری، ۸ آذر ۱۳۸۸؛ استاد فیزیک دانشگاه شهید بهشتی نزدیک دانشگاه در اثر انفجار بمب کشته شد. همان روز یک استاد دیگر فیزیک در دانشگاه شهید بهشتی به نام فریدون عباسی دوانی هم از یک سوء قصد جان به در برد.

داریوش رضایی نژاد، اول مرداد ۱۳۹۰؛ دانشجوی فوق لیسانس برق بود که در تهران کشته شد. رسانه‌های ایران اعلام کردند که او با وزارت دفاع ایران همکاری داشته است.

مصطفی احمدی روشن، ۲۱ دی ۱۳۹۰؛ معاون بازرگانی سایت غنی سازی نطنز بود که در منطقه سیدخندان تهران کشته شد، مقام‌های امنیتی گفتند که یک موتور سوار، یمی مغناطیسی را به خودروی حامل او چسبانده است.

حق نشر عکس AFP Image caption خودروی حامل مصطفی احمدی‌روشن در شمال تهران ۲۱ دی ۱۳۹۰

حمله انتحاری در پیشین سیستان و بلوچستان

۲۶ مهر ۱۳۸۸

دو انفجار در همایشی با هدف ایجاد “وحدت میان عشایر شیعی و سنی” در سیستان و بلوچستان بیش از ۳۰ نفر را کشت. دو فرمانده سپاه جزو کشته شدگان بودند. گروه جندالله مسئولیت حمله را به عهده گرفت.

حمله انتحاری در مسجد شیعیان زاهدان

۷ خرداد ۱۳۸۸

انفجار بمب در یک مسجد شیعیان “علی ابن ابیطالب” در زاهدان بیش از ۲۰ نفر را کشت و ده‌ها نفر را زخمی کرد، جندالله مسئولیت حمله را به عهده گرفت.

دستگیری عبد المالک ریگی

چهارم اسفند ۱۳۸۸

حق نشر عکس IRIB Image caption بازداشت عبد المالک ریگیایران اعلام کرد که عبدالمالک ریگی، رهبر جندالله را دستگیر کرده است. جنبش مقاومت ملی ایران – جندالله – که رهبری آن را عبدالمالک ریگی برعهده دشات ظاهرا در سال ۱۳۸۲ در مخالفت با سیاست جمهوری اسلامی در قبال آنچه که تبعیض علیه سنی‌ها در سیستان و بلوچستان می خواند تشکیل شده بود.

گروه جندالله بین سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۸ مسئولیت ده‌ها حمله را به عهده گرفت. عبد المالک ریگی اعدام شد و اعترافات تلویزیونی او هم پخش شد.

انفجار در مسجد جامع زاهدان

۲۵ تیر ۱۳۸۹

دو انفجار که ظاهرا انتحاری بودند، در مسجد جامع شهر زاهدان استان سیستان و بلوچستان، دستکم ۲۰ نفر را کشت و حدود ١٠٠ نفر را زخمی کرد. شماری از اعضای سپاه پاسداران هم در این حمله کشته شده اند. جندالله مسئولیت حمل را پذیرفت. این اولین حمله جندالله بعد از اعدام رهبر سابقش بود.

کشتار در تاسوکی

۲۵ اسفند ۱۳۸۴

Image caption تاسوکی، جاده زاهدان به زابلاعضای گروه جندالله که لباس نیروی انتظامی ایران را برتن داشتند، حدود ساعت ۹ شب در محور زابل- زاهدان در منطقه تاسوکی را بستند، به شش خودرو عبوری حمله کرده و ۲۲ نفر را کشتندو عده‌ای را گروگان گرفتند.

شماری از مسئولان استان از جمله مسئول حراست فرمانداری و مسئول حراست امور آب زاهدان، یکی از روحانیون دفتر رهبر ایران در استان جزو کشته شدگان بودند و حسنعلی نوری، فرماندار زاهدان و ‬معاونش زخمی شدند.

قتل مسافران جاده بم

۲۳ اردیبهشت ۱۳۸۵

چند مرد مسلح با لباس پلیس، جاده را بستند و ١١ سرنشین چهار خودروی عبوری را به رگبار بستند. ایران جندالله را متهم کرد. در هفته‌های قبل از این حمله، جنوب شرقی ایران شاهد حمله‌های پیاپی بود. نیروهیا امنیتی ایران اعلام کردند که در یک عملیات گسترده امنیت را به منطقه باز گرداده‌اند.

انفجار در حسینیه شیراز

۲۴ فروردین ۱۳۸۷

جریان مراسم هفتگی مذهبی کانون ره پویان وصال در حسینیه شهدا شیراز، انفجاری رخ داد که ۱۴ نفر را کشت ٢٠٠ نفر را زخمی کرد. قوه قضائیه ایران، “انجمن پادشاهی ایران” را متهم به دست داشتن در این حمله کرد و متهمان را اعدام کرد.

بمب گذاری در حرم امام هشتم شیعیان در مشهد

۳۰ خرداد ۱۳۷۳

این اولین حمله به یک هدف غیر نظامی، بعد از ناآرامی‌های دهه ۱۳۶۰ بود. در این حمله بیش از ۲۵ نفر کشته شدند. بخش‌های تاریخی حرم امام هشتم شیعیان آسیب دید. حکومت ایران سازمان مجهادین خلق را متهم به دست داشتن در این حمله کرد. در یک برنامه تلویزیونی دو زن که عضو سازمان مجاهدین خلق معرفی شدند، به دست داشتن در این بمب گذاری اعتراف کردند.

چند توضیح:

• این گزارش حمله‌هایی را پوشش می‌دهد که دلایلش سیاسی یا ایدئولوژیک باشد، و درگیری‌های قومی، یا اختلاف‌های میان باندهای تبهکار را دربر نمی‌گیرد.
• حمله‌هایی که در این گزارش آمده، هدف‌ یا هدف‌های غیرنظامی داشته‌اند و حمله به پادگان‌ها و مراکز نظامی و پست‌های مرزبانی پوشش داده نشده است.
• رخداد‌هایی که فهرست شده، از طرف مقام‌های ایران حادثه “تروریستی” خوانده شده است، اما بی‌بی‌سی به دلیل نبود اجماع برسر تعریف این کلمه، از “حمله” استفاده می‌کند.
• بازه زمانی در نظر گرفته شده در این گزارش، سه دهه اخیر است و حمله‎های اوایل انقلاب ایران در طول دهه ۱۳۶۰ را پوشش نمی‌دهد.

رادیوفردا: آیت‌الله علی خامنه‌ای در نخستین واکنش به «حملات داعش» در تهران، این اقدامات را «ترقه‌بازی» دانسته و گفته است:‌ «ملت ایران دارد حرکت می‌کند و پیش می‌رود؛ این ترقه‌بازی‌هایی هم که امروز شد، این‌ها هم در اراده‌ی مردم تأثیری نخواهد گذاشت».

به گزارش سایت رهبر جمهوری اسلامی ایران، وی روز چهارشنبه ۱۷ خرداد در مراسم افطاری با جمعی از دانشجویان افزوده است:‌ «این را همه بدانند؛ این‌ها کوچک‌تر از آن هستند که بتوانند در اراده‌ی ملت ایران و مسئولین کشور اثری بگذارند».

آیت الله خامنه‌ای گفته است: «اگر چنانچه جمهوری اسلامی در آن نقطه‌ای که مرکز اصلی این فتنه‌هاست ایستادگی نمی‌کرد، ما تا حالا گرفتاری‌های زیادی از این ناحیه در داخل کشور داشتیم. ان‌شاءالله کلک این‌ها کنده خواهد شد».

به نظر می‌رسد اشاره وی به جنگ داخلی سوریه باشد که از نظر جمهوری اسلامی محل نبرد «گروه‌های تروریستی و تکفیری» با حکومت بشار اسد است.

ساعاتی پس از انتشار خلاصه اظهارات رهبر ایران، سایت وی در گزارش مفصل خود کلمه «ترقه‌بازی» را از متن اظهارات آیت‌الله خامنه‌ای حذف کرد.

پایگاه اطلاع‌رسانی رهبرانقلاب متن کامل سخنرانی امشب را منتشر کرده، هم کلمه #ترقه‌بازی حذف شده هم انتقاد از نامه‌نگاری برای #ربنای_شجریان

— Mojtaba Fathi (@Mojtaba_Fathi) June 7, 2017

ایران از رژیم دمشق حمایت می‌کند و رهبر جمهوری اسلامی بارها گفته است که اگر ما در سوریه نمی‌جنگیدیم باید در خیابان‌های ایران با آنها می‌جنگیدیم.

روز چهارشنبه ۱۷ خرداد دو تیم از افراد مسلح به مجلس شورای اسلامی و آرامگاه روح‌الله خمینی در تهران حمله کردند که طی این حملات جمعاً ۱۲ نفر کشته و حدود ۴۲ نفر نیز مجروح شدند و مهاجمان نیز به قتل رسیدند.

حسین ذوالفقاری، معاون امنیتی انتظامی وزیر کشور، خبر داده است که کشته‌شدگان عمدتاً افراد ارباب رجوع و تعدادی از کارمندان دفاتر نمایندگان مجلس بودند و یک نفر هم از مأموران به قتل رسیده است.

آقای ذوالفقاری هم‌چنین گفت که در رابطه با این حمله «در یکی دو نقطه که بعداً اعلام خواهیم کرد، افراد مشکوکی دستگیر شدند و موضوع در حال بررسی است.»

به گزارش ایسنا، حسین ساجدی‌نیا، رئیس پلیس تهران نیز تعداد افراد مظنون دستگیرشده در پیوند با انفجار در آرامگاه روح‌الله خمینی را «پنج نفر» ذکر کرد.

حسن روحانی: این یک حادثه غیرمنتظره نیست

همزمان با اظهارات رهبر جمهوری اسلامی، حسن روحانی، رییس‌جمهوری ایران، بیانیه‌ای منتشر کرده و حملات روز چهارشنبه در تهران را «اقدامات کور و بزدلانه» خوانده و گفته است که این یک حادثه غیرمنتظره نیست.

حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران، با اشاره به حملات روز چهارشنبه در تهران عاملان آن را «بدخواهانی» دانست که به گفته او می‌خواهند با این کار «شکست‌های منطقه‌ای و … نارضایتی‌های جوامع خود را پنهان سازند.»

به گزارش خبرگزاری کار ایران، ایلنا، حسن روحانی پس از این رویداد ایران را «امن‌ترین کشور در قلب منطقه‌ای پرآشوب» دانسته و از «حضور کم‌نظیر ملت در پای صندوق‌های رأی» در ایران سخن گفته و با انتشار پیامی گفت که «بدخواهان ایران اسلامی این افتخارآفرینی‌ها و همبستگی حاکمیت، دولت و ملت را برنمی‌تابند و با اجیر کردن و حمایت از عناصر متحجر و تکفیری تلاش کنند تا شکست‌های منطقه‌ای، فروپاشی ارزش‌های اسلامی و نارضایتی‌های جوامع خود را پنهان سازند.»

رئیس جمهوری ایران با اشاره به آنچه «بدخواهان» نامید افزود: «غافل از آنکه آزموده را آزمودن خطاست و ملت ایران که برآمده از فرهنگ عاشورا است، اینبار نیز ثابت خواهد کرد که هر دسیسه و توطئه بدخواهان را با وحدت و انسجام بیشتر، و با ساختار قدرتمند امنیتی خود، در هم خواهد شکست.»

روز چهارشنبه، محمدحسین نجات، جانشین سازمان اطلاعات سپاه، حکومت عربستان سعودی و هم‌چنین آمریکا را متهم کرد که «به مزدوران خود دستور داده‌اند» که «دست به این کار بزنند» و سخنان حسن روحانی در مورد «بدخواهانی» که با این کار می‌خواهند «شکست‌های منطقه‌ای» خود را پنهان کنند نیز می‌تواند به همین سمت‌وسو اشاره داشته باشد.

در همین حال، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هم در همین روز با انتشار بیانیه‌ای مقامات عربستان را «سران یکی از دول مرتجع منطقه» نامید «که پیوسته حامی تروریست‌های تکفیری» هستند و تهدید کرد که انتقام حملات تهران را از عاملان آن می‌گیرد.

حکومت شیعی ایران و حکومت سنی‌مذهب عربستان از چندی پیش درگیر رقابت و تنش منطقه‌ای فزاینده‌ای شده‌اند که ازجمله خود را در نبرد بین گروه‌های نیابتی دو کشور در منطقه نشان می‌دهد.

حسن روحانی در ادامه پیام روز چهارشنبه خود گفت که «بی تردید حوادث تروریستی امروز تهران، اراده ایران اسلامی در مبارزه با تروریسم منطقه‌ای، افراط و خشونت را بیش از پیش تقویت خواهد کرد. پیام ایران، مثل همیشه این است که تروریسم یک مشکل همگانی است و اتحاد برای مبارزه با افراط، خشونت و تروریسم با همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، مهمترین نیاز جامعه امروز جهانی است.»

او افزود: «بدیهی است قوا، دستگاه‌ها و نهادهای امنیتی کشور با وحدت و هماهنگی و تا مشخص شدن همه ابعاد این اقدامات کوردلانه و حامیان پیدا و پنهان آنها از پای نخواهند نشست.»

بیانیه روابط عمومی مجلس

به گزارش خبرگزاری خانه ملت، روابط عمومی مجلس شورای اسلامی حادثه چهارشنبه را در بیانیه‌ای این‌گونه توضیح داد: «۳ تروریست صبح امروز در عملیاتی کور، حوالی ساعت ۱۰ صبح با سلاح گرم از درب مراجعات مردمی مجلس شورای اسلامی وارد شدند و اقدام به رگبار به سوی تعدادی از مردم که برای دیدار با نمایندگان خود به خانه ملت آمده بودند کردند که با اقدام قاطع نیروهای حفاظتی سپاه پاسداران و یگان نیروی انتظامی مواجه شدند و در نهایت هر سه تروریست به هلاکت رسیدند.»

این بیانیه در ادامه ضمن اعلام کشته شدن ۱۲ نفر و زخمی شدن ۴۲ نفر در این حملات افزوده است: «لازم است ذکر شود که تروریست‌ها به هیچ وجه نتوانستند وارد محوطه نزدیک پارلمان شوند و در طول مدت درگیری، جلسه علنی مجلس بطور معمول ادامه داشت.»

دویچه وله: سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس به نقل از علی مطهری از بازداشت مدیر کانال تلگرامی وزیر اطلاعات توسط سازمان اطلاعات سپاه خبر داده است. مطهری این بازداشت‌ و بازداشت‌های مشابه را نشانه ضعف وزارت اطلاعات دانسته است.

محمود علوی، وزیر اطلاعات ایران روز سه‌شنبه (۶ ژوئن/ ۱۶ خرداد) در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس حاضر شد تا به سوال شماری از نمایندگان در باره بازداشت تعدادی از مدیران کانال‌های تلگرامی توضیح دهد.

بیشتر بخوانید: سؤال نمایندگان مجلس درباره بازداشت ادمین‌‌‌های ۵ کانال تلگرامی

این افراد در اسفندماه سال گذشته و در آستانه تشدید تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری بازداشت شدند. آن زمان این گمانه قوی بود که این کانال‌ها به محافل و افراد اصلاح‌طلب و اعتدال‌گرا تعلق دارند و می‌توانند در کارزار انتخاباتی سهمی عمده در تبلیغات به سود حسن روحانی داشته باشند.

بیشتر بخوانید: انتقاد از دستگیری مدیران کانال‌های تلگرامی اصلاح‌طلبان

علی مطهری در توضیح شوال نمایندگان از وزیر اطلاعات گفته است: «در پایان سال ۹۵ ما شاهد بازداشت تعدادی از مدیران کانال های تلگرامی بودیم که مخاطبان بسیاری داشتند. .. ما موضوع را پیگیری کردیم گفتند این بازداشت ها از طرف وزارت اطلاعات نبوده بلکه توسط اطلاعات سپاه بوده… البته گفته شده که مدیر کانال تلگرامی وزیر اطلاعات هم بازداشت شده است. این مسائل اشکال دارد که به ضعف وزارت اطلاعات برمی گردد.»

به گفته حسین نقوی، عضو کمیسیون امنیت ملی، وزیر اطلاعات در پاسخ به سوال نمایندگان، با تأکید بر این نکته که میان دستگاه پلیس با دستگاه اطلاعات تفاوت وجود دارد، می‌گوید: «تشکیلات اطلاعاتی برای بگیر و ببند نیست، بلکه برای نگیر و نبند است. ما باید کاری کنیم که کار به اینجاها نرسید. با هزینه کمتر باید مسائل حاکمیت را حل کرد و قبل از اینکه ماهیت امنیتی پیدا کرد، باید حل شود تا هزینه آن در پایین‌ترین سطح بماند.»
Galerie Iran – Staatssekretäre des neuen Präsidenten (nasimonline)

محمود علوی، وزیر اطلاعات: تشکیلات اطلاعاتی برای بگیر و ببند نیست، بلکه برای نگیر و نبند است

او سپس با تصریح این‌که وزارت اطلاعات “تا کنون بیش از ۵۰ هزار کانال ضدارزش و ضداخلاقی را از دور خارج کرده است”، می‌گوید مشکل افراد بازداشت‌شده “نه مسائل ضدارزش‌ها، نه مسائل ضداخلاقی و نه مسائل ضددین” بوده است. به گفته وی “اغلب آنها افراد بسیار خوبی هستند و جزو خانواده انقلاب و نظام محسوب می‌شوند”.

علوی نهایتا بازداشت‌ها را کار نهادهایی غیر از وزارت اطلاعات اعلام کرده که “این وزارت نباید پاسخگوی آنها باشد”. گرچه او نامی از این نهادها نبرده است، ولی علی مطهری در ابتدای جلسه و در توضیح احضار وزیر اطلاعات به کمیسیون، صراحتا این نام را ذکر می‌کند: «ما موضوع را پیگیری کردیم گفتند این بازداشت‌ها از طرف وزارت اطلاعات نبوده بلکه توسط اطلاعات سپاه بوده، ولی ما از وزیر اطلاعات می‌توانیم سوال کنیم. البته گفته شده که مدیر کانال تلگرامی وزیر اطلاعات هم بازداشت شده است. این مسائل اشکال دارد که به ضعف وزارت اطلاعات برمی‌گردد.»

وجود دستگاه‌های اطلاعاتی موازی در ایران و عملکرد متناقض آنها به‌ویژه در سال‌های اخیر که سازمان اطلاعات سپاه قدرت بیشتری گرفته پیوسته مسئله‌ساز بوده و از نظر منتقدان آزادی‌ها و حقوق مدنی بیش از پیش در معرض تعرض قرار گرفته است. پاسخگونبودن شماری از این نهادها و نبود نظارت مجلس بر آنها نیز مزید بر علت عنوان می‌شود.

نهادهای موازی و عدم پاسخگویی

به گفته کارشناسان گرچه نظارت مستقیم مجلس بر وزارت اطلاعات تا حدودی از فعال مایشایی آن جلوگیری می‌کند و تلاش دولت روحانی برای قانونمند کردن فعالیت این وزارتخانه محسوس بوده، ولی همچنان کار این نهاد نیز از تعرض و فشار علیه دگراندیشان و مخالفان سیاسی و مدنی بری نیست. در مورد نهادهای موازی، مانند سازمان اطلاعات سپاه همین قدر نظارت و کنترل هم وجود ندارد.
Iran Ali Motahari Parlament Iran (Tasmin)

علی مطهری: در کار نهادهای اطلاعاتی نه هماهنگی و یکدستی ملاحظه می‌شود و نه پاسخگویی

تا کنون وزارت اطلاعات و نهادهای اطلاعاتی موازی اغلب سعی کرده‌اند بر اختلافات و رقابت‌های خود سرپوش بگذارند. ولی اخیرا این اختلاف‌ها بروز علنی بیشتری می‌یابد. اسفندماه گذشته یک مقام وزارت اطلاعات در اقدامی بی‌سابقه ادعای سردار نجات،‌ قائم مقام سازمان اطلاعات سپاه در مورد چندین عملیات اطلاعاتی را رد کرد و گفت که این عملیات منحصرا کار وزارت اطلاعات بوده است.

بیشتر بخوانید: اظهارات ضدونقیض مقامات امنیتی ایران

چندی پیش سازمان اطلاعات سپاه در صدد مسدودکردن امکانات پیام صوتی کانال تلگرام برآمد که نهایتا بر خلاف نظر دولت این کار انجام شد.

بیشتر بخوانید: اختلاف دولت و سپاه بر سر تماس صوتی تلگرام

علیرضا رحیمی، عضو دیگر کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز در توضیح جزئیاتی از جلسه این کمیسیون با وزیر اطلاعات به نقل از وی گفته است: «جلسه‌ای مشترک میان وزارت اطلاعات و دبیر شورای‌عالی امنیت ملی برای بررسی دقیق‌تر بازداشت شماری از مدیران کانال‌های تلگرام برگزار شده اما در عین حال، از آن‌جا که مراجعی که این ادمین‌ها را دستگیر کرده در جلسه حضور ندارند، مسئولان وزارت اطلاعات قادر به پاسخگویی نبوده و بهتر است کسانی که در این بازداشت‌ها دست داشتند، برای پاسخگویی حاضر شوند.»

۵۰ دوتابعیتی برکنار شده‌اند

علی مطهری پس از استماع سخنان و توضیحات وزیر اطلاعات به نمایندگی از دیگر نمایندگان سوال‌کننده بر لزوم هماهنگی و یکدستی و پاسخگویی در دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی تاکید کرده است، و افزوده «این درحالی است که در حال حاضر نه هماهنگی و یکدستی ملاحظه می‌شود و نه پاسخگویی!» مطهری نهایتا به نمایندگی از نمایندگان سوال‌کننده پاسخ‌های وزیراطلاعات را قانع‌کننده ندانسته است.

بخش دیگری از بحث کمیسیون امنیت ملی مجلس به مسئله حضور دوتابعیتی‌ها در سطوح مدیریت جمهوری اسلامی اختصاص داشته است. وزیر اطلاعات در توضیح در این باره می‌گوید که ۵۰ مدیر دو تابعیتی شناسایی و برکنار شده‌اند. او از وجود ۱۰۰ هزار ایرانی دوتابعیتی در سراسر جهان خبر داده است.

بی‌بی‌سی: ندا سانیج

این اولین بار نیست که کشورهای عربی خلیج فارس با قطر وارد تنش‌ جدی می‌شوند. اما متوقف کردن پروازها و حتی اخراج شهروندان در کنار قطع روابط دیپلماتیک٬ رویدادی است که باید دلایل محکم و عمیقی پشت آن نهفته باشد.
تنش اخیر از کجا شروع شد؟
آتش وقتی جرقه زد که سخنانی به نقل از امیر قطر در خبرگزاری رسمی این کشور منتشر شد. اظهارات منسوب به شیخ تمیم بن‌حمد آل ثانی که ایران را قدرتی بزرگ و ضامن ثبات در منطقه خوانده و حماس را نماینده فلسطینیان دانسته بود، برای دولت‌های عرب حوزه خلیج فارس مخصوصا عربستان٬ گناهی غیرقابل بخشش بود.

بنابر این اظهارات، امیر قطر نه تنها از ایران حمایت می‌کرد؛ بلکه در مقابل تلاش عربستان و متحدانش برای انزوای ایران می‌ایستاد. این اظهارات در فاصله کوتاهی پس از حضور دونالد ترامپ٬ رئیس جمهور آمریکا در ریاض منتشر شد. او برای شرکت در اجلاس سران دولت‌های مسلمان آمده بود که هدف اصلی‌ آن پیشبرد سیاست انزوای ایران است.

واکنش قطر چه بود؟

وزیر خارجه قطر بلافاصله اظهارات منسوب به شیخ تمیم را را تکذیب کرد و اعلام کرد گروهی “توطئه” کرده بودند که با هک خبرگزاری رسمی قطر و انتشار چنین اظهاراتی٬ روابط با این کشور را تیره کنند. قطر بارها تاکید کرد که شیخ تمیم آل ثانی چنین جملاتی را نگفته و با هکرها برخورد خواهد شد.

درباره تنش‌های اخیر بیشتر بخوانید:

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

جنجال بر سر اظهارت منسوب به امیر قطر

آیا امیر قطر واقعا از ایران دفاع کرده بود؟

صحبت‌های نسبت داده شده به امیر قطر از قول او در جشنی نظامی نقل شده بود. در حالی که شیخ تمیم اصلا در این جشن سخنرانی نکرده بود. قطر بارها تکذیب کرد اما تیر از چله کمان رها شده بود. رسانه‌های عربی به شدت “دفاع امیر قطر از ایران” را به تقابل او با سایر کشورهای عرب خلیج فارس تعبیر کردند. تکذیبیه دولت قطر قرار نبود پذیرفته شود.

آیا این اولین بار است؟

اختلاف قطر و عربستان یک شبه پیش نیامده است. سه سال و نیم پیش هم عربستان در صف اول دو کشور امارات متحده عربی و بحرین٬ سفرای خود را از دوحه فراخواند. بیشتر اینجا بخوانید.

سه کشورعربی٬ قطر را به مداخله در امور داخلی خود متهم کردند. قطع روابط مارس ۲۰۱۴ اتفاق افتاد. تازه چند ماه بود که تمیم آل ثانی ۳۳ ساله٬ امیر جوان قطر ناگهان جایگزین پدرش شده بود. گفته می‌شد دلیل تغییر حاکم قطر٬ انتشار نوار صوتی منتسب به وزیر خارجه وقت است که باعث خشم عربستان شده. شایع شده بود برای جلوگیری از تنش٬ آرام و بی‌دردسر قدرت در قطر جا به جا شده است. در آن نوار مکالمه میان وزیر خارجه و معمرقذافی رهبر سابق لیبی٬ از “براندازی نرم” در عربستان سخن گفته می‌شد. ادعایی که به طور مستقل ثابت نشد.

حق نشر عکس الجزیره اولین شبکه خبری ۲۴ ساعته جهان عرب بود که بر نفوذ و قدرت خبری قطر در منطقه افزود

روی کار آمدن شیخ تمیم تنش‌ها را کاهش داد؟

خیر. هم‌زمان با روی کار آمدن تمیم آل ثانی٬ در مصر کودتا شد و بعضی سران اخوان المسلمین به قطر پناه بردند. سال‌ها بود که دوحه از این جنبش اسلامگرا حمایت سیاسی می‌کرد. عربستان با فراخواندن سفرایش تهدید کرد. قطر هم زیر بار نرفت. با میانجی‌گری کویت در نهایت قرار شد سران اخوان‌ المسلمین به جای تحویل داده شدن به مصر٬ به ترکیه بروند. غائله فروکش کرد.

اختلاف قطر و عربستان از زمان شیخ تمیم شروع شد؟

جنگ قدرت بسیار زودتر از شیخ تمیم شروع شده بود. پدر او٬ حمد بن خلیفه آل ثانی در منطقه به قطر قدرتی بخشید که خار چشم رقیبان بود.

شیخ حمد با احیای مخازن گاز پارس جنوبی و تاسیس شبکه تلویزیونی پر نفوذ الجزیره و کمک مالی به دشمنان عربستان به دنبال پایگاهی محکم در خلیج فارس بود. البته افزایش درآمدهای نفتی که پیش از حمد بن خلیفه شروع شده بود٬ عامل اصلی قدرت گرفتن این کشور بود.

قطر که بارها به دلیل وجود پایگاه نظامی آمریکا در عربستان از این کشور انتقاد کرده بود٬ بعد از خروج آمریکایی‌ها از عربستان٬ آنها را به برپایی پایگاه ثابت نظامی در خاک خود دعوت کرد. به این ترتیب حالا دیگر عربستان تنها متحد منطقه‌ای بزرگ‌ترین قدرت جهان نبود. عربستان٬ قطر را رقیبی جدی می‌دید.

حق نشر عکس دونالد ترامپ (راست) از امیر قطر خواسته بود که به سیاست انزوای ایران کمک کند

حمایت از گروه‌های ‘تروریستی’؟

عربستان و کشورهای عربی دیگر دلیل اصلی قطع رابطه با قطر را حمایت این کشور از گروه‌های به گفته آنها “تروریستی” اعلام کرده‌اند. در چند روز گذشته اندیشکده دفاع از دمکراسی‌ها در آمریکا اسناد زیادی منتشر کرده و مدعی شده که قطر به طور جدی و وسیع از گروه‌های نظامی در منظقه حمایت می‌کند.

جنگ نیابتی عربستان و قطر بر سر حمایت از گروه‌های شورشی در سوریه امروز اتفاق نیفتاده است. عربستان بارها قطر را به حمایت از جبهه نصرت متهم کرده است. حمایت قطر از حماس هم اتفاقی تازه نیست. با وجود همه این اختلاف‌ها عربستان در طول ریاست جمهوری باراک اوباما کج‌دار و مریز با قطر ساخته بود. اما حالا چرا تکذیب اظهارنظری درباره ایران، برخلاف عرف رایج بین‌المللی٬ نتوانست آتش نزاع را خاموش کند؟

چه چیزی تغییر کرده است؟

این بار شاید عربستان دونالد ترامپ را به خود نزدیک‌تر از رییس‌جمهور پیشین آمریکا می‌بیند. عربستان به دنبال احیای نقش کلیدی خود در شورای همکاری خلیج فارس است. قطر هم سال‌هاست سیاست استقلال از عربستان و سایر کشورهای منطقه را دنبال می‌کند و می‌خواهد قدرت منطقه‌ای باشد. برای هر دو کشور٬ کوتاه آمدن کار آسانی نیست.

رادیوفردا: مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری ایران روز یکشنبه ۱۴ خرداد،‌ گزارش روزنامه رسالت درباره «بازداشت مسئول دفتر» حسام الدین آشنا، مشاورحسن روحانی، را تکذیب و اعلام کرد که هشت ماه پیش یک پژوهشگر که «ارتباطی با آقای آشنا ندارد»، دستگیر شده است.

به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، این نهاد اعلام کرد که این پژوهشگر با تعدادی از سازمان ها از جمله مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری «همکاری موردی» داشته است.

در این اطلاعیه تاکید شده که هشت ماه پیش یک پژوهشگر در منزل خود از سوی وزارت اطلاعات دستگیر و «مجموعه‌ای از گزارش‌های تحلیلی تهیه شده توسط خودش و تعدادی از مکاتبات ارجاع داده شده به او از کامپیوتر شخصی استخراج شده است».

براساس این گزارش، اتهام این فرد«هنوز مشخص نشده» و پرونده وی «در آستانه رسیدگی قضایی است.»

مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری تاکید کرد که این پژوهشگر«ارتباط اداری» با دفتر حسام الدین آشنا نداشته و«به عنوان محقق آزاد با نهادهای مختلف نظامی و تحقیقاتی و رسانه‌ای»، از جمله این مرکز«همکاری موردی» داشته است.

در این گزارش به نام این پژوهشگراشاره ای نشده است.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائیه جمهوری اسلامی، روز ۱۰ خرداد در پاسخ به سئوالی، گزارش‌ها درباره بازداشت یک فرد در محل کار حسام‌الدین آشنا از سوی وزارت اطلاعات و به اتهام «جاسوسی» را تائید کرده بود. با این همه،‌ او جزئیات بیشتری درباره این پرونده ارائه نکرد.

در این میان، خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضائیه، به نقل از آقای محسنی اژه‌ای از دستگیری «مسئول دفتر» حسام‌الدین آشنا خبر داده و این گزارش به عنوان تیتر اول شماره روز پنج‌شنبه روزنامه رسالت منتشر شده بود.

در همین حال، مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری ایران تیتر روزنامه رسالت در اینباره را «غیراخلاقی»،«غیرحرفه‌ای»،«جهت دار» و «نادرست» خواند.

حسام‌الدین آشنا نیز روز پنج‌شنبه، ۱۱ خردادماه، در مطلبی در کانال تلگرامی خود گزارش‌ها درباره دستگیری «مسئول دفتر» خود به اتهام «جاسوسی» را «دروغ» خوانده بود.

آقای آشنا، خبرگزاری قوه قضائیه را متهم کرده بود که متن سوال اولیه که مربوط به خبرگزاری مهر بوده را «تحریف» و به جای عبارت «یکی از مرتبطین» آقای آشنا، عبارت «یکی از مسئولین دفتر» را جایگزین کرده است.

وی همچنین ضمن مقایسه پاسخ سخنگوی قوه قضائیه به برخی از سئوالات دیگر درباره بازداشت افراد، از نحوه پاسخ آقای اژه ای به این سئوال انتقاد کرده بود.

ایران وایر: آرش عزیزی

منابع: نیویورک تایمز و واشنگتن پست.

اسم مستعار زیاد دارد؛ از «امیر تاریکی» تا «آیت‌الله مایک». تا سال‌ها بیرون دالان‌های سازمان‌های اطلاعاتی امریکا یا کسی اصلا از وجودش خبر نداشت و یا با نام مستعار «راجر» می‌شناختندش. نقش داشتن او در فاجعه‌ای در افغانستان در سال ۲۰۱۵ بود که خبرنگاری از «نیویورک تایمز» را واداشت با سرپیچی از خواستِ سازمان «سیا»، نام او را علنی کند.
«مایکل دِآندریا»«Michael D’Andrea»، یکی از کلیدی‌ترین نیروهای سازمان سیا در دو دهه اخیر که نیویورک تایمز امروز گزارش داد به مدیریت میز ایران سازمان سیا منصوب شده است.این سازمان البته انتصاب‌های این چنینی را علنی نمی‌کند اما این روزنامه خبر را به نقل از مقامات کنونی و سابق دستگاه‌های اطلاعاتی امریکا منتشر کرده است.

دآندریا از آن شخصیت‌هایی است که انگار از سریال‌های تلویزیونی مثل «میهن» (Homeland) بیرون آمده است. او 9 سال تمام ریاست مرکز ضدتروریسم سازمان سیا را بر عهده داشت در حالی که کم تر کسی در سمتی به این طاقت‌فرسایی این همه مدت دوام می‌آورد. مهم ترین اقدامش در این مقام، ایفای نقش در پیدا کردن و کشتن «اسامه بن لادن» و البته کشتن هزاران تروریست اسلام‌گرا در حملات پهپادی است.

معروف است که در مقر سیا، در «لنگلیِ» ایالت ویرجینیا گوشه‌ای نشسته است و تصمیماتی می‌گیرد که بر جان هزاران نفر تاثیر می‌گذارد. همیشه سیگاری بر لب دارد و اغلب تسبیحی به دست. این امریکایی متولد شهری کوچک در ایالت ویرجینیا، همسری مسلمان دارد و خود نیز به اسلام گرویده است. در اتاق کارش تختخوابی هست و خیلی مواقع اصلا رنگ خانه‌اش را هم نمی‌بیند. همکارانش می‌گویند انرژی بی‌پایانی دارد، همکاری با او سخت است و وقتی دنبال کاری می‌افتد، تا به نتیجه نرسد، توقف نمی کند.

حالا انتصاب او به میز ایران سازمان سیا شاخک‌های بسیاری را حساس کرده است. نیویورک تایمز نوشته است: «این اولین نشانه عمده است که دولت ترامپ می‌خواهد موضعی سرسختانه نسبت به ایران بگیرد.»

این بخشی از تغییرات سازمان سیا تحت مدیریت «مایک پامپیو»«Mike Pompeo»، نماینده سابق کنگره ایالات متحده و از دست راستی‌های حزب‌جمهوری‌خواه است. مرکز ضدتروریسم این سازمان هم رییس جدیدی پیدا کرده است که می‌خواهد اقدامات نظامی آن افزایش پیدا کند. کم کم رنگ سازمان سیای تحت رهبری ترامپ دارد معلوم می‌شود.

ایران یکی از دشوارترین کشورها برای فعالیت سازمان سیا است. امریکا در ایران سفارتی ندارد و خبری از پوشش دیپلماتیک در آن نیست. ضمن آن که جمهوری اسلامی سال‌ها است مقابله با جاسوسی امریکا را از اهداف اصلی خودش تعیین کرده است.

ترامپ در زمان کارزار انتخاباتی خود، ایران را «دولت تروریستی شماره یک» نامید و بارها وعده داد توافق هسته‌ای را لغو کند؛ کاری که البته در عمل انجام نداد اما نشانه‌هایی از اتخاذ موضع سخت نسبت به ایران از سوی دولت ترامپ به چشم می‌خورد؛ مثلا «رکس تیلرسون»، وزیر خارجه امریکا «برجام» را شکست‌خورده می داند و بسیاری از افرادی که ترامپ به شورای امنیت ملی منصوب کرده است، مواضع افراطی علیه ایران دارند.

یک دیپلمات سابق امریکایی که بدون افشای نامش با «ایران‎وایر» صحبت کرد، گفت: «خیلی از این چهره‌های جدید دولت ترامپ هدف مشخصی دارند و آن سرنگونی جمهوری اسلامی از طریق سازمان سیا است؛ به همین سادگی.»

به گزارش نیویورک تایمز، «ارزا کوهن واتنیک»، مدیر ارشد اطلاعاتی شورای امنیت ملی که رابط اصلی کاخ سفید با سازمان‌های اطلاعاتی هم چون سیا است، به سایر مقامات دولت گفته است که می‌خواهد دقیقا همین کار را انجام دهد: «استفاده از جاسوس‌های امریکایی برای سرنگونی دولت ایران.»

سپهبد «مک‌مستر» که مشاور امنیت ملی ترامپ است، در سال‌های اول جنگ عراق، فرمانده پیاده‌نظام بود و همیشه از نقش ماموران جمهوری اسلامی در کمک به گروه‌های عراقی که درگیر جنگ با امریکایی‌ها بودند، گفته است. «درک هاروی»، مدیر ارشد خاورمیانه در شورای امنیت ملی امریکا هم جزو چهره‌هایی به حساب می‌آید که مواضع تندی نسبت به ایران دارند.

پامپیو پیش از آن ‌که رییس سازمان سیا شود، نماینده منطقه جنوبی-مرکزی ایالت کانزاس در مجلس نمایندگان بود. او در دوران مذاکرات هسته‌ای با ایران، از سرسخت‌ترین مخالفان برجام در کنگره به شمار می رفت. دو ماه پیش از انتخابات ریاست جمهوری امریکا بود که مقاله‌ای در مجله «فارین پالیسی» نوشت و گفت امریکا نباید بگذارد بازرگانی بین‌المللی با ایران رونق بگیرد.

در ماه ژانویه که مجلس سنا داشت انتصاب پامپیو به ریاست سازمان سیا را به رای می‌گذاشت، او وعده داد اگر هم برجام پابرجا بماند، او به شدت مواظب اعمال جمهوری اسلامی خواهد بود تا از پیروی آن از این توافق کسب اطمینان کند. پامپیو گفت: «ایرانی‌ها دروغ‌گوهای حرفه‌ای هستند.»

***

دِآندریا بزرگ‌شده شمال ایالت ویرجینیا است و خانواده‌اش دو نسل است که در سازمان سیا کار می‌کنند. او از سال ۱۹۷۹ در سیا بوده است. اولین ماموریت خارجی‌ وی در آفریقا بود که جزو عرصه‌های دشوار است. در یکی از همین ماموریت‌های خارجی با همسر مسلمانش آشنا شد‌ و پس از ازدواج با او، به دین اسلام گروید. در دنیای پس از ۱۱ سپتامبر او سمت‌های مهمی مثل ریاست ایستگاه سیا در قاهره و بغداد را برعهده داشته و شاید بیش از هر چهره دیگری، در تضعیف القاعده نقش داشته است.

«امیر تاریکی» چهره‌ای عمومی نیست و قاعدتا دیدگاه‌هایش در مورد ایران شناخته‌شده نیستند. وظیفه او عملیاتی است و نه سیاست‌گذاری. اما در واشنگتن معروف است که می گویند:«انتخاب پرسنل، گویاترین گواه جهت سیاست‌ است.»
انتخاب فردی مثل دآندریا احتمالا خبر از تشدید فعالیت‌های سازمان سیا در مورد ایران می‌دهد.

دآندریا در شکل دادن به برنامه دستگیری و بازجویی در پی حملات ۱۱ سپتامبر که شامل شکنجه بود و در گزارش مجلس سنا در سال ۲۰۱۴ محکوم شد که هم غیرانسانی بوده و هم غیرموثر، نقش داشت. اوایل سال ۲۰۰۶ او رییس مرکز ضدتروریسمِ سیا شد و 9 سال در این سمت باقی ماند. وظیفه اصلی وی، تعقیب نیروهای سازمان‌های اسلام‌گرا در سراسر دنیا و کشتار آن‌ها بود.
یکی از مهم‌ترین طعمه‌های دآندریا، «عماد مغنیه» بود؛ رییس عملیات بین‌الملی «حزب‌الله» لبنان. در سال ۲۰۰۸ سیا در همکاری با دولت اسراییل، با بمبی ماشینی مغنیه را هنگام پیاده‌روی به سوی خانه‌اش در دمشق کشت. در عین حال، وقتی باراک اوباما سیاست استفاده از پهپاد برای کشتار رهبران تروریستی در افغانستان و پاکستان را اتخاذ کرد، دِآندریا به یکی از عاملان اصلی او بدل شد.

اما هویت دِآندریا را وقتی رسانه‌ها افشا کردند که نقش وی در چند اشتباه بزرگ معلوم شد؛ وقتی یکی از همکاران سازمان سیا جاسوسِ «القاعده» از کاردرآمد و با انفجار خود در پایگاهی امریکایی در افغانستان، هفت مامور سازمان را کشت. این مرگ‎بارترین حمله علیه ماموران سازمان سیا در بیش از ربع قرن بود.

آن‌چه خشم مخالفان آیت‌الله مایک را بیش تر برانگیخت اما در ژانویه ۲۰۱۵ رخ داد؛‌حمله‌ای پهپادی به یکی از پایگاه‌های القاعده در پاکستان باعث کشته شدن دو گروگانی شد که سیا از وجودشان خبر نداشت؛«وارن واینشتاین»، مددکار و مشاور اقتصادی امریکایی و «جیووانی لو پورتو»، شهروند ۳۷ ساله ایتالیایی.

دِآندریا اما حالا بازگشته است و باید دید این بار مامور اجرای چه سیاست‌هایی می‌شود.

ایران وایر: «بچه‌های ما را در گورهای دسته جمعی دفن کردند؛ یک کانال کنده و همه را کنار هم دفن کرده و روی کانال را با سیمان پوشانده بودند. بعد از مدتی هر کس اسم عزیزش را روی یک تکه سنگ مرمر نوشت و گذاشت تا نشانی مزار را گم نکند.»

این روایت پر از هق هق گریه یک مادر است؛ مادری که فرزندش را در جریان اعدام های دهه ۶۰ از دست داده است و اکنون در قبرستانی در اطراف اهواز دنبال نشانه های برجای مانده از جگرگوشه اش می گردد.

گورهای جمعی اهواز در یک تکه زمین بایر در سه کیلومتری شرق گورستان «بهشت آباد» واقع شده است: «قبلا آن زمین نخلستان بود که تبدیل به بیابان شده بود. از بهشت آباد که بیرون می آمدی، یک جاده خاکی و متروکه بود که خانواده ‌ها با ماشین خودشان را به آن‌جا می‌رساندند. اعدامی‌های سال‌های 61 و 62 اول در آن جا دفن شدند تا رسید به سال 67 و اعدامی‌های 67 را هم همان جا دفن کردند.»

او خاطره‌ای از یکی از مادرهای داغ‎دار شنیده که با گذشت 29 سال از آن روزها هنوز در یادش مانده است: «یکی از مادرها که یکی از فرزندانش را سال 61 از دست داده بود و به مزار بچه‌اش سر می‌زد، در تیرماه 67 متوجه کندن این کانال که الان قبر دسته جمعی بچه‌ها است، شده بود. او یک بار حین برگشتن از مزار فرزندش متوجه شده بود ماشین آب پاشی آن جا ایستاده است و چیزهایی داخل کانال ریخته می‌شود اما فاصله زیاد بوده و او متوجه نبوده چه کاری در حال انجام است. بعدها همان مادر متوجه شد قبر فرزند دیگرش آن جا است.»

نوروز امسال که خانواده‌ها سر مزار عزیزان شان می‌رفتند، می بینند اطراف قبرها پر از نخاله‌های ساختمانی شده است: «حجم عظیمی از خاک روی گورهای جمعی ریخته شد به طوری که سطح مسطح قبلی تبدیل به یک تپه کوچک شده است. انگار یک پروژه ساختمانی در حال اجرا است که در صورت تکمیل شدن سازه، روی تعدادی از قبرها قرار می‌گیرد و تعداد دیگری از قبرها هم روی کناره جاده قرار می‌گیرند و از بین می‌روند.»

یک کارگر ساختمانی در اواخر اردیبشهت ماه به اعضای خانواده‌ها که به محل گورهای جمعی رفته بودند، گفته قرار است جاده‌ای که از کنار گورهای جمعی می‌گذرد را تا نزدیکی آن‌ها تعریض کنند و در مرحله بعدی، گورهای سیمان‌شده به منظور ایجاد فضای سبز یا احداث یک مجتمع تجاری ویران خواهند شد. این موضوع نگرانی خانواده‌های اعدام شدگان را بیش تر کرده است. یکی از آن‌ها می‌گوید: «جسد عزیزان‎مان را که تحویل ندادند، اجازه برگزاری مراسم هم ندادند، دل‎مان به همین سنگ‌های کوچک و اسم‌ها خوش است، این را هم می‌خواهند از ما بگیرند.»

آن‌ها صدای خودشان را به سازمان‌های حقوق بشری رسانده‌اند. «سازمان عفو بین الملل» و سازمان غیردولتی «عدالت برای ایران» در اطلاعیه‌ای مشترک نسبت به تخریب این قبرها هشدار داده‌اند. «شادی صدر»، مدیر سازمان عدالت برای ایران می‌گوید: «طی سالیان گذشته مقامات درد و رنج غیرقابل تحملی را به خانواده‌های قربانیان اعدام‌های فراقضایی سال ۱۳۶۷ تحمیل کرده‌اند. آن‌ها خانواده‌ها را از حق دفن محترمانه عزیزان‌شان محروم و آن‌ها را مجبور کرده‌اند که برای بازدید از مزار عزیزان‌شان از میان تپه‌های زباله‌ها عبور کنند. حالا هم قصد دارند آرامگاه قربانیان را نابود و خاطره‌ آن‌ها از تاریخ محو کنند.»

در این اطلاعیه تاکید شده است گورهای ‌جمعی، صحنه‌ جرم‌ به حساب می‌آیند و برای حفظ آن ها نیاز است که متخصصان جرم‌شناسی به کار گرفته شوند تا حفاری‌های لازم را انجام داده و از حفظ آثار جرم و شناسایی دقیق پیکرها اطمینان حاصل کنند. مقامات ایران با تخریب محل گورهای جمعی، شواهد مهمی را از بین می‌برند که یک روز می‌توانند برای روشن شدن تعداد و هویت کسانی که به‌دست حکومت کشته شدند، استفاده شوند.

«مگدلانا مغربی»، معاون بخش خاورمیانه و آفریقای عفو بین الملل هم می‌گوید: «مقامات ایران به جای تلاش برای محوکردن یاد کشته‌‌شدگان و جلوگیری از اجرای عدالت، باید از گورهای جمعی مربوط به کشتار سال ۱۳۶۷ حفاظت و مراقبت کنند تا روزی که انجام تحقیقات مستقل و موثر ممکن شود. خانواده‌ها حق دارند بدانند بر سر عزیزان‌شان چه آمده است و آن ها را به طور محترمانه دفن کنند.»

خانواده‌های قربانیان اعدام‌های 67 تحت فشارهای شدید امنیتی هستند. یکی از آن‌ها می‌گوید: «مدام تهدید می‌شویم. می گویند چرا به مزار عزیزان‎تان سر می‌زنید و چرا با آن هایی که خارج از ایران هستند، تماس دارید؟ ما به سختی می‌توانیم از وضعیتی که برای قبرهای بچه‌ها پیش آمده، اطلاع رسانی کنیم. لااقل شما حرف دل ما را بزنید. این قبرها برای ما عزیز هستند؛ خیلی عزیز.»

دویچه‌وله: نیروهای امنیتی آمریکا او را به نام “آیت‌الله مایک” یا “شاهزاده سیاه” می‌شناسند. نام واقعی‌اش مایکل دآندرا است. ظاهرا قرار نبوده که نام این شخص فاش شود. روزنامه امریکایی “نیویورک تایمز” که خبر انتصاب این مامور جدید سازمان اطلاعات مرکزی (سیا) را منتشر کرده، مدعی شده انتشار نام او بلامانع بوده، چون هویت این فرد با همین نام در ارتباط دیگری رسانه‌ای شده است.

“آیت‌الله مایک” کیست؟
مایکل دآندرا را در ارتباط با دو عملیات می‌شناسند: او به عنوان افسر سازمان سیا هم بر عملیات شکار اسامه بن لادن نظارت داشت و هم مجموعه عملیات پهپادی آمریکا را هدایت کرد که در جریان آن بنا بر نوشته نیویورک تایمز، هزاران جهادگرای مسلمان و صدها نفر از افراد غیرنظامی کشته شدند.

بیشتر بخوانید: از سرنوشت مبهم مأمور سیا در ایران ده سال می‌گذرد

حالا رسما وظیفه هدایت آنچه در سازمان سیا به “عملیات ایران” معروف است بر عهده او گذاشته شده است. نیویورک تایمز انتخاب دآندرا از سوی دولت ترامپ را نشانه‌ آشکار دنبال کردن سیاستی تند در قبال ایران می‌داند. سازمان سیا در اقدام جداگانه‌ای اخیر رئیس جدیدی برای بخش مبارزه با تروریسم این سازمان معرفی کرده است. فردی که گویا خواستار در پیش گرفتن سیاستی قاطع‌تر در مقابله با تروریست‌ها است.

دشواری‌های فعالیت سازمان سیا در ایران

“نیویورک تایمز” در ادامه به دشواری‌های سازمان سیا در ایران اشاره می‌کند و می‌نویسد که نبود نمایندگی سیاسی آمریکا در ایران امکان پوشش اخبار سیاسی و دیپلماتیک را از بین برده است و دولت ایران همه توان خود را برای مقابله با فعالیت‌های جاسوسی ماموران اطلاعاتی و امنیتی به کار گرفته است.

بیشتر بخوانید: رئیس سیا حمله به سوریه را هشدار به ایران دانست

حال قرار است با انتخاب این مامور جدید، بر دامنه فعالیت‌های سازمان سیا برای مقابله با نفوذ ایران افزوده شود. نیویورک تایمز “آیت‌الله مایک” را یگانه افسر سازمان سیا می‌داند که شاید بزرگترین نقش را در تضعیف گروه تروریستی شبکه “القاعده” ایفا کرده است.

رابرت ایتینگر، وکیل پیشین سازمان سیا درباره مایکل دآندرا می‌گوید: «او کسی است که می‌تواند با پنبه سر ببرد.»

دولت تروریستی شماره یک

دونالد ترامپ جمهوری اسلامی را “دولت تروریستی شماره یک” می‌داند. هرچند ترامپ برخلاف شعارهای خود در جریان کارزار انتخاباتی، برجام را پاره نکرد، اما یا خود او و یا اعضای دولت او همچنان از خطا بودن توافق هسته‌ای با ایران سخن می‌گویند. آخرین نمونه آن، اظهارات رکس تیلرسون، وزیرامورخارجه آمریکا بود.

ترامپ در جریان سفر آسیایی خود بار دیگر بر لزوم مقابله با نفوذ جمهوری اسلامی ایران در منطقه خاورمیانه تاکید کرد.

رادیوفردا: حسام‌الدین آشنا، مشاور رئیس جمهور ایران، روز پنج‌شنبه، ۱۱ خردادماه، گزارش‌ها درباره دستگیری «مسئول دفتر» خود به اتهام «جاسوسی» را «دروغ» خواند. او در عین حال بازداشت یکی از افراد شاغل در دفتر خود را تکذیب نکرد.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائیه جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه، ۱۰ خرداد، در پاسخ به سوالی گزارش‌ها درباره بازداشت یک فرد در محل کار حسام‌الدین آشنا توسط وزارت اطلاعات و به اتهام «جاسوسی» را تائید کرد.

او اما جزئیات بیشتری درباره این پرونده ارائه نکرد.

وی در عین حال گفت: «ممکن است فردی در محل کار خود دستگیر شود اما ارتباطی با فرد کناری خود نداشته باشد.»

با این حال خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضائیه، به نقل از آقای اژه‌ای از دستگیری «مسئول دفتر» حسام‌الدین آشنا خبر داد و این گزارش به عنوان تیتر اول شماره روز پنج‌شنبه روزنامه رسالت منتشر شد.

در واکنش به این گزارش‌ها، آقای آشنا در مطلبی در کانال تلگرامی خود خبرگزاری قوه قضائیه را متهم کرد که متن سوال اولیه که مربوط به خبرگزاری مهر بوده را «تحریف» و به جای عبارت «یکی از مرتبطین» آقای آشنا، عبارت «یکی از مسئولین دفتر» را جایگزین کرده است.

مشاور رئیس جمهور ایران همچنین این خبرگزاری را متهم کرد که «با ارائه تیتری دروغ» سخنان سخنگوی قوه قضائیه را «تحریف و بر دستگیری مسئول دفتر تصریح» کرده است.

آقای آشنا در این مطلب در عین حال گزارش‌ها درباره بازداشت یکی از افراد شاغل در دفتر خود را تکذیب نکرده و جزئیات بیشتری نیز در این باره ارائه نکرد.

پیش از مطرح شدن این گزارش‌ها در رسانه‌های ایران، حمید رسایی، نماینده مجلس نهم و عضو جبهه پایداری، در توئیتر خود از بازداشت فردی «نفوذی» در دفتر آقای آشنا خبر داده بود.

رادیوفردا: کانون مدافعان حقوق بشر از حسن روحانی خواست که در دوره دوم ریاست جمهوری ضمن نظارت بیشتر بر وزارت اطلاعات، در برابر «تخلف» نهادهای اطلاعاتی موازی «مقاومت» و این نهادها را به مردم «معرفی کند».

این سازمان که ریاست آن بر عهده شیرین عبادی است، در گزارش خود از نقض حقوق بشر در ایران در اردیبهشت‌ماه، از حسن روحانی خواست که نظارت بیشتر بر وزارت اطلاعات را در دستور کار خود قرار دهد.

در این گزارش با اشاره به معرفی وزیر اطلاعات به مجلس از سوی رئیس جمهور، تاکید شده که «هر نوع عمل غیرقانونی از ناحیه مأموران وزارت اطلاعات، در کارنامه اعمال» رئیس جمهور نوشته می‌شود.

کانون مدافعان حقوق بشر همچنین با اشاره به وجود «نهادهای موازی و غیرقانونی» امنیتی در ایران از حسن روحانی خواست تا، بر اساس وظایف قانونی‌اش، «در برابر تخلف‌ آنان مقاومت و این نهادها» را به مردم معرفی کند.

به گفته این سازمان، «طبیعتا» بالاترین فرد مسئول در قوه قضائیه از «اعمال غیرقانونی» نهادهای موازی امنیتی «مانند دستگیری و پرونده‌سازی برای فعالان مدنی و سیاسی» اطلاع دارد.

شیرین عبادی، برنده ایرانی جایزه صلح نوبل، در آذرماه سال ۹۵ نیز کارنامه دولت حسن روحانی در زمینه رعایت آزادی‌های قانونی را «بسیار ضعیف» دانسته و از این که آقای روحانی برخلاف وعده‌های انتخاباتی «هیچ تغییری» در وزارت اطلاعات نداده، انتقاد کرده بود.

وی از جمله به نقش ماموران وزارت اطلاعات در پرونده نرگس محمدی و عبدالفتاح سلطانی، دو عضو کانون مدافعان حقوق بشر، اشاره کرده بود.

در همین حال تقی رحمانی، همسر نرگس محمدی، نیز اعلام کرده بود که وزارت اطلاعات شاکی خانم محمدی است و اگر این وزارتخانه شکایت خود را پس بگیرد، نرگس محمدی آزاد می‌شود.

شورای هماهنگی راه سبز امید، تشکل نزدیک به میرحسین موسوی، در شهریور ۹۴، در بیانیه‌ای با اشاره به «تلاش افراطی‌های اقتدارگرا برای تحمیل انسداد سیاسی بر جامعه»، وزارت اطلاعات را به «همراهی» با سازمان اطلاعات سپاه و دستگاه قضایی در بخشی از «پروژه‌های سرکوب» متهم کرده بود.

پیش از آن هم در شهریور ۹۳، وب‌سایت کلمه، از «نقش» وزارت اطلاعات دولت حسن روحانی در «احضار و تهدید فعالان مدنی» خبر داده بود.

وزارت اطلاعات دولت حسن روحانی در چند سال اخیر همچنین از برگزاری نشست برخی از گروه‌های سیاسی و فرهنگی منتقد حکومت ایران از جمله جبهه ملی و کانون نویسندگان ایران جلوگیری کرده است.

علی یونسی، وزیر اطلاعات در دولت محمد خاتمی، پیش از این گفته بود که هنوز وزارت اطلاعات به «تسخیر» دولت حسن روحانی درنیامده است.

وی البته روز ۱۴ مهر ۹۳ گفت که منظورش از واژه «تسخیر» این بوده که دولت هنوز وزارت اطلاعات را «به طور کامل در دست نگرفته است».

این در حالی است که وزیر اطلاعات دولت حسن روحانی در مواردی نیز با قوه قضائیه و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران درگیری‌هایی داشته است.

از جمله پس از بازداشت تعدادی از مدیران کانال‌های تلگرامی در اسفند ۹۵ محمود علوی، وزیر اطلاعات، اعلام کرد که دولت با بازداشت مدیران کانال‌های تلگرامی مخالف است.

در مقابل غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائیه، روز چهارشنبه، ۲۳ فروردین، در واکنش به این سخنان گفت که در این پرونده «مطالبی در مورد خود وزیر اطلاعات مطرح است» و او نمی‌تواند درباره این پرونده گزارش تهیه کند.

همان روز محمود علوی، وزیر اطلاعات، به این گفته این طور پاسخ داد: «برای ادمین‌ها جرمی نمی شناسم که شریک آنها باشم، گویا آنها شریک جرم بنده هستند. دفاع از دولت، جرم کوچکی نیست.»

دفتر سخنگوی دولت حسن روحانی نیز در همان زمان اعلام کرد که آقای محسنی اژه‌ای به دلیل «خستگی و فشار تعهدات» این حرف‌ها را مطرح کرد.

با این حال آقای اژه ای پس از این واکنش‌ها نیز بر سخنان گذشته خود تاکید کرد.