اخبار

ارونیوز: در این گزارش ویدئویی، مجموعه‌ای از مهم‌ترین مطالب منتشرشده در رسانه‌ها و اندیشکده‌های بین‌المللی طی ۲۴ ساعت منتهی به نیمروز یکشنبه ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۵ (۶ مهر ۱۴۰۴) گردآوری شده است. نسخه‌ کامل‌تر این مرور را می‌توانید در متن تفصیلی زیر دنبال کنید.
نیویورک تایمز: ایرانیان خود را برای تبعات اقتصادی تحریم‌های سازمان ملل آماده می‌کنند
نشریه آمریکایی نیویورک تایمز گزارشی در مورد تبعات اقتصادی احیای تحریم‌های سازمان ملل علیه برنامه هسته‌ای ایران منتشر کرد که چکیده آن را می‌خوانید: «شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از شکست تلاش‌های دیپلماتیک در حاشیه مجمع عمومی، تحریم‌های سختگیرانه‌ای را علیه تهران به دلیل برنامه هسته‌ای این کشور بازگرداند.

این تحریم‌ها در مقطع حساسی اعمال می‌شود: ایران هنوز از تبعات جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در ژوئن، حملات بمب‌های سنگرشکن آمریکا به تاسیسات هسته‌ای و بحران شدید انرژی و آب که منجر به قطع گسترده برق و آب در شهرها شد، خلاص نشده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که گرچه تحریم‌های تازه ممکن است از نظر مالی به سنگینی تحریم‌های آمریکا نباشند، اما فشار مضاعفی بر اقتصاد ایران تحمیل می‌کنند.

ایران که پیش‌تر با تورم بیش از ۴۰ درصد، کسری بودجه سنگین، بحران برق و کم‌آبی و سقوط ارزش پول ملی دست‌وپنجه نرم می‌کرد، اکنون خود را در آستانه شرایطی دشوارتر می‌بیند.

با این حال، برخی مقام‌های ایرانی تلاش کردند تاثیر تحریم‌ها را کم‌اهمیت جلوه دهند و غرب را متهم کردند که هیچ‌گاه در پی توافق جدی نبوده است. با وجود این، فعالان اقتصادی می‌گویند صنایع و به‌ویژه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط که بیش از ۹۰ درصد واحدهای صنعتی کشور را تشکیل می‌دهند، بیشترین آسیب را از این محدودیت‌ها خواهند دید.»

موسسه گیت‌استون: ایران: هراس از کم‌آبی

اندیشکده آمریکاییِ گیت‌استون مقاله‌ای در مورد بحران آب در ایران و راهکارهای برون رفت از آن منتشر کرد که خلاصه آن را می‌خوانید: «ایران با بحرانی کم‌سابقه در منابع آب روبه‌روست. آمار وزارت نیروی ایران نشان می‌دهد که ظرفیت ذخیره سدهای کشور به ۳۶ درصد کاهش یافته و بارندگی سالانه نسبت به میانگین یک دهه گذشته نزدیک به ۴۰ درصد کمتر بوده است. بیش از ۴۰ درصد دریاچه‌ها و تالاب‌ها یا خشکیده‌اند یا در آستانه نابودی قرار دارند؛ دریاچه ارومیه و هامون عملا از بین رفته‌اند و زاینده‌رود و کارون نیز بخش زیادی از آبدهی خود را از دست داده‌اند.

پیامد مستقیم این وضعیت، افت مداوم تولید کشاورزی، نشست زمین، شوری خاک و تهدید امنیت غذایی است. برآورد سازمان فائو نشان می‌دهد که ۲۵ درصد جمعیت ایران در معرض کمبود غذایی “متوسط تا شدید” قرار دارند. این در حالی است که بخش کشاورزی ۶۰ تا ۸۰ درصد آب کشور را مصرف می‌کند اما سهم آن در اقتصاد تنها حدود ۱۸ درصد است. سیاست خودکفایی غذایی دهه ۱۹۹۰، سدسازی‌های بی‌رویه و استفاده گسترده از چاه‌های عمیق نیز فشار مضاعفی بر منابع آب وارد کرده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که تداوم این روند می‌تواند بنیان‌های تمدنی ایران را که بر سه حوزه شرق، مرکز و جنوب‌غرب کشور شکل گرفته، در معرض فروپاشی قرار دهد. با این حال، مطالعات بین‌المللی از جمله پژوهش‌های ژاپنی نشان می‌دهد که با اصلاح راهبردهای اقتصادی و کشاورزی، احیای سامانه‌های سنتی قنات، و سرمایه‌گذاری گسترده در مدیریت منابع آب، امکان توقف و حتی معکوس‌کردن روند بیابان‌زایی وجود دارد.»

وای‌نت: اسرائیل در پی اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران و در بحبوحه نگرانی از «خطای محاسباتی» در حالت آماده‌باش کامل قرار گرفت

رسانه اسرائیلی «وای‌نت» به بازتاب احیای تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران در این کشور پرداخت که خلاصه گزارش این رسانه را می‌خوانید: «با فعال شدن سازوکار مکانیسم ماشه در سازمان ملل و ازسرگیری تحریم‌های تعلیق‌شده ذیل توافق هسته‌ای ۲۰۱۵، اسرائیل سطح آماده‌باش نیروهای خود را افزایش داد. مقامات امنیتی اسرائیل هشدار دادند که تهران در پی اعمال فشار تازه ممکن است دچار خطای محاسباتی شود و تنش‌ها به رویارویی مستقیم بیانجامد.

تحلیلگران امنیتی در اسرائیل می‌گویند نشانه‌هایی از استیصال فزاینده در رهبری ایران مشاهده می‌شود؛ وضعیتی که به‌ویژه پس از عملیات “طلوع شیران” و آزمایش‌های اخیر موشکی تشدید شده و خطر “خطای محاسباتی” و درگیری ناخواسته را بالا برده است.

گزارش‌ها از آزمایش موشک قاره‌پیمای جدید ایران و تلاش برای بازسازی توان موشکی حکایت دارد.

مقام‌های ارشد اسرائیلی تأکید می‌کنند عملیات “طلوع شیران” توان موشکی و بخشی از برنامه هسته‌ای ایران را به‌شدت آسیب زده، اما این کشور همچنان از ظرفیت لازم برای بازسازی برنامه موشکی خود برخوردار است.»

گری‌زون: گفت‌وگوی رئیس‌جمهور ایران در نیویورک:«شکی نیست که حمله خواهند کرد»

وب‌سایت خبری مستقلِ «گری‌زون» (The Grayzone) که توسط مکس بلومنتال (Max Blumenthal)، روزنامه‌نگاری آمریکاییِ ضدِ جنگ اداره می‌شود، شرحی از سخنان رئیس جمهور ایران را در دیدار با فعالان ضد جنگ آمریکایی در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل، منتشر کرد که بخش‌هایی از آن را می‌خوانید: «پزشکیان خطاب به حدود ۲۵ خبرنگار، فعال و تحلیلگر حاضر در نشست اظهار داشت: “شکی نیست که آنها به ایران حمله خواهند کرد و ما با تمام توان از خود دفاع خواهیم کرد.”

رئیس‌جمهور ایران سیاست واشنگتن را “دیکتاتوری دیپلماتیک” توصیف کرد و گفت: “چگونه می‌توان با کسی مذاکره کرد که یک چیز می‌گوید و لحظاتی بعد حرف دیگری می‌زند؟ کسی باید سخنان [فرستاده خاورمیانه ترامپ] استیو ویتکاف را ضبط می‌کرد. او یک حرف به ما می‌زد و ناگهان به واشنگتن بازمی‌گشت و حرف دیگری می‌زد. چگونه می‌توان با چنین کسی مذاکره کرد؟”

پزشکیان افزود که جامعه ایران پس از جنگ دوازده‌روزه ژوئن، متحدتر شده است: “آخرین حمله وحدت به وجود آورد. حتی کسانی که ما را نقد می‌کنند، از نظام حمایت کردند. حتی اگر آنها بخواهند مرا حذف کنند، ما پنج تا شش مرحله بعدی را آماده کرده‌ایم.”

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران هم گفت: “ما آماده انعطاف‌پذیری هستیم.” با این حال، تیم دیپلماتیک ایران بدون کسب هیچ امتیازی از اروپا، نیویورک را ترک کرد.»

بی‌بی‌سی: یک روز پس از تصمیم شورای امنیت سازمان ملل متحد برای بازگشت قطعنامه‌های پیشین و اعمال مجدد تحریم‌ها علیه برنامه هسته‌ای ایران، ارزش ریال، واحد پول ملی ایران، بار دیگر کاهش یافت و هر دلار آمریکا ۱۱۰ هزار تومان معامله شد. همزمان، قوه قضائیه ایران در واکنش به این تحولات تهدید کرد که «با برهم‌زنندگان امنیت روانی جامعه» برخورد خواهد کرد. تحریم‌های شورای امنیت قرار است از بامداد یکشنبه شش مهر/۲۸ سپتامبر از سر گرفته شود.

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، اقدام دولت‌های غربی را برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران «غیرقانونی» خواند.

آقای لاوروف گفت: «رد درخواست روسیه برای تمدید مهلت بازگشت تحریم‌ها «تخریب دیپلماسی» و تمایل آنها «برای گرفتن امتیازات یک‌جانبه از تهران از طریق باج‌گیری و فشار را آشکار کرد.»

روسیه و چین دیروز پیش نویس قطعنامه پیشنهادی خود برای تعویق شش ماهه بازگشت تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران را به رای گذاشتند اما هر سه کشور بریتانیا، فرانسه و آمریکا این پیش‌نویس را وتو کردند.

تحریم‌های سازمان ملل متحد ساعاتی دیگر و در اوایل بامداد یکشنبه به وقت ایران دوباره و پس از یک دهه توقف، علیه جمهوری اسلامی ایران به اجرا گذاشته خواهد شد.

ایران گفت که به محض بازگشت قطعنامه‌ها، توافق تازه‌ای که بر سر شیوه اجرای قراردادهایش با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به میانجیگری مصر امضا کرده بود را متوقف می‌کند اما مسعود پزشکیان گفته ایران از معاهده منع گسترش سلاح های هسته‌ای خارج نمی شود.
افزایش مجدد قیمت دلار در پایان معاملات امروز در تهران

بر اساس گزارش‌ها از ایران هر دلار آمریکا در بازار غیررسمی ارز تهران و در پایان معاملات امروز بیش از ۱۱۰هزار تومان به فروش رفته است.

قیمت هر دلار آمریکا که ارز شاخص در بازارهای تهران است نسبت به نرخ آن در شروع امروز حدود دوهزار تومان افزایش نشان می‌دهد.

رسانه‌های ایران می‌گویند هر دلار آمریکا پیش از این با قیمت ۱۰۸هزار تومان معامله می‌شد.

این در حالی است که رسانه‌های ایران می‌گویند بازار غیررسمی خرید و فروش ارز امروز کم رونق بوده است.

خبرگزاری ایسنا گزارش داده است که بازار آزاد ارز «بسیار کم‌رنگ‌تر از روزهای گذشته سپری شد، به‌گونه‌ای که فقط واسطه‌ها در بازار حضور داشتند و بازار خالی از متقاضی بود.»

بر اساس این گزارش، طی هفته‌های اخیر و با نزدیک شدن به پایان مهلت زمانی برای بازگشت تحریم‌های شورای امنیت، بازار ارز شاهد افزایش قیمت و نوسانات افزایشی بود به طوریکه طی یک ماهه گذشته قیمت دلار در بازار آزاد با رشد ۱۰ هزار تومانی و قیمت یورو نیز با جهشی ۱۴ هزار تومانی روبرو شد.

ساعاتی مانده به اجرایی شدن بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد، مقام‌های دولتی تلاش می‌کنند آن را کم اهمیت جلوه دهند.

به غیر از مسعود پزشکیان که درباره بازگشت تحریم‌ها گفت: «با وجود آن تمام مشکلات خود را حل خواهیم کرد»، فرزانه صادق مالواجرد، وزیر راه و شهرسازی می‌گوید: «مدت‌هاست ما داریم با تحریم زندگی می‌کنیم.»

او ابراز امیدواری کرده که «با وجود تحریم‌های ظالمانه بتوانیم با درایتی که در این سال‌ها داشتیم کارها را پیش ببریم.»

سعید رسولی، مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی هم گفته است که «بنادر ایران بدون وقفه در حال تخلیه و بارگیری انواع کالا بوده و اسنپ‌بک تاثیری بر فعالیت‌ها ندارد.»

آقای رسولی گفت: «در زمان حاضر تخلیه و بارگیری انواع محموله‌ها شامل کالاهای اساسی، محموله‌های نفتی، کالاهای کانتینری، صادراتی و وارداتی به‌طور کامل در حال انجام است.»

ابراهیم رضایی سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران گفته است که بازگشت قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت تاثیری بر ایران نخواهد داشت.

آقای رضایی گفت: «منهای تاثیر روانی، تحریم‌های شورای امنیت چیز جدیدی به تحریم‌های حداکثری فعلی اضافه نمی‌کند، بانیان و حامیان برجام مردم را هراسان نکنند.»

بهروز محبی‌ نجم‌آبادی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس هم درباره بازگشت قطعنامه‌های شورای امنیت گفت: «در این تهدید فرصتی است که تا کنون سابقه نداشته است. همیشه رفتار غربی‌ها مبتنی بر زیاده‌خواهی و رفتارهای ناشایست و قلدرمابانه بوده است. ملت ایران کمر دشمنان خود را خواهد شکست.»

آقای رضایی گفت: «پیمان‌های گسترده با چین و روسیه و هند و آمریکای لاتین باید از فردا کلید بخورد.»

محسن زنگنه دیگر نماینده مجلس هم گفته روز بازگشت تحریم‌ها «به روز ملی قطع کامل امید از آمریکا و غرب تبدیل و سرآغاز تحول اقتصادی با تکیه بر ظرفیت‌های درونی و تعمیق پیوندهای اقتصادی با کشورهای شرق، همسایه و دوست خواهد شد.»

رادیوفردا: تصاویر ماهواره‌ای که روز پنجشنبه سوم مهر توسط خبرگزاری آسوشیتدپرس تجزیه و تحلیل شده، نشان می‌دهد که ایران احتمالاً یک آزمایش موشکی اعلام‌نشده در پایگاه فضایی امام خمینی انجام داده است که بیانگر تلاش تهران برای حفظ برنامهٔ تسلیحاتی خود با وجود جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در خرداد و تیرماه است.

ایران به‌طور رسمی آزمایش هفتهٔ گذشته را تأیید نکرده است. با این حال، یک نماینده مجلس شورای اسلامی بدون ارائه مدرکی ادعا کرد که تهران یک موشک بالستیک قاره‌پیما آزمایش کرده است.

آسوشیتدپرس بر اساس تصاویر ماهواره‌ای، نتیجه‌گیری کرده که این آزمایش احتمالاً از روی یک سکوی دایره‌ای که محل پرتاب‌های بزرگ برنامهٔ فضایی غیرنظامی‌ ایران است، انجام شده است.

به نوشتهٔ این خبرگزاری، آزمایش احتمالی یاد شده و ادعای نماینده مجلس این نگرانی را ایجاد می‌کند که ایران ممکن است در تلاش برای گسترش برد موشک‌های خود باشد، زیرا تنش‌ها در آستانهٔ بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد در چارچوب «سازوکار ماشه» همچنان بالاست.

بهنام طالب‌لو، تحلیلگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها مستقر در واشینگتن، در این زمینه گفته است: «موفقیت‌های اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه علیه حملات موشکی ایران، اهمیت توسعهٔ موشک‌های بالستیک بیشتر و نسخه‌های کیفی بهتر آن‌ها را برای تهران دوچندان کرده است».

او افزود: «این را بخشی از تلاش‌های تهران برای بازسازی بهتر و در سریع‌ترین زمان در نظر بگیرید».

مشاهدهٔ آثار سوختگی روی سکوی پرتاب

کاربران ایرانی شبکه‌های اجتماعی روز ۲۸ شهریور تصاویری از آسمان استان سمنان منتشر کردند که چیزی شبیه به رد موشک در غروب آفتاب بود. مقام‌های ایران واکنشی در این زمینه نشان ندادند و رسانه‌های دولتی ایران نیز گزارشی از این حادثه ارائه نکردند.

عکس‌های ماهواره‌ای که قبل از آن توسط «پلنت لبز پی‌بی‌سی» گرفته شده بود، سکوی دایره‌ای شکل در پایگاه فضایی امام خمینی سمنان را نشان می‌دهد که با خطوط قرمز، سفید و سبز (رنگ‌های پرچم ایران) رنگ‌آمیزی شده است.

اما در تصاویر ماهواره‌ای روز ۲۸ شهریور به نظر می‌رسید که این سکو تغییر رنگ داده است، اگرچه تا زمان ارائه تصویر دقیق‌تر پلنت که توسط آسوشیتدپرس در این چهارشنبه درخواست شد، کاملاً واضح نبود.

آن تصویر، آثار سوختگی قابل توجهی را نشان می‌دهد که الگوی آن شبیه سوختگی‌هایی است که پس از پرتاب‌های گذشته در سکو دیده شده بود. وقتی موشک‌ها پرتاب می‌شوند، شعلهٔ موتورهای آن‌ها روی سکوها اثر سوختگی برجا می‌گذارد.

فابیان هینز، پژوهشگر موسسهٔ بین‌المللی مطالعات استراتژیک که موشک‌ها را مطالعه می‌کند، گفت مقیاس سوختگی نشان می‌دهد که ایران یک موشک سوخت جامد پرتاب کرده است، زیرا ذرات اکسید آلومینیوم در حال سوختن باعث ایجاد چنین آثاری می‌شوند.

او گفت که آثار شمال-جنوب نشان می‌دهد که از یک منحرف‌کنندهٔ انفجار نیز برای هدایت شعله‌ها استفاده می‌شود.

ادعای پرتاب موشک بالستیک قاره‌پیما

محسن زنگنه، نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی، روز شنبه ۳۰ شهریور در تلویزیون دولتی ایران ادعا کرد که جمهوری اسلامی روز پنجشنبه یک موشک بالستیک قاره‌پیما پرتاب کرده است. او این اقدام را نشانه‌ای از قدرت ایران در مواجهه با چالش‌های اسرائیل و غرب دانست.

زنگنه که عضو کمیتهٔ بودجهٔ مجلس از استان خراسان رضوی است، گفت: «ما نه از غنی‌سازی (هسته‌ای) دست کشیدیم، نه اورانیوم را در اختیار دشمن قرار داده‌ایم و نه از مواضع موشکی خود پایین آمده‌ایم».

او اظهار داشت: «پریشب یکی از پیشرفته‌ترین موشک‌های کشور را آزمایش کردیم که تا به حال امتحان نشده بود، و آن امتحان موفقیت‌آمیز بود».

زنگنه افزود: «منظورم این است که حتی تحت این شرایط، ما در حال انجام یک آزمایش امنیتی موشک قاره‌پیما هستیم».

این نمایندهٔ مجلس توضیح بیشتری در مورد منبع اطلاعات خود نداد و هیچ مدرکی برای تأیید ادعایش ارائه نکرد. نمایندگان مجلس شورای اسلامی در گذشته ادعاهای اغراق‌آمیزی مطرح کرده‌اند.

موشک‌های بالستیک بین قاره‌ای معمولاً بردی بیش از ۵۵۰۰ کیلومتر دارند. این برد بسیار فراتر از برد مجاز اعلام‌شده توسط آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، است که ۲۰۰۰ کیلومتر است.

برد ۲۰۰۰ کیلومتر بخش عمده‌ای از خاورمیانه، از جمله اسرائیل و پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه را در بر می‌گیرد. یک موشک بین قاره‌ای حداقل تمام اروپا و فراتر از آن را پوشش می‌دهد.

سنتکام، فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده، که بر عملیات خاورمیانه نظارت دارد، حاضر به اظهارنظر در این زمینه نشده است.

پرسش‌های مطرح در مورد این پرتاب

به‌رغم ادعاهای این نمایندهٔ مجلس، هنوز پرسش‌های زیادی در مورد این پرتاب وجود دارد، از جمله این‌که ایران دقیقاً چه چیزی را به آسمان پرتاب کرده است.

ایران در گذشته از این سکو برای پرتاب موشک‌های سوخت جامد به نام «ذوالجناح» استفاده کرده بود، که نام آن از اسب حسین بن علی، امام سوم شیعیان، گرفته شده است.

موشک ذوالجناح می‌تواند ماهواره‌ها را به فضا پرتاب کند. با این حال، چون از سوخت جامد استفاده می‌کند و قادر به رسیدن به فضا است، نگرانی‌هایی را در دولت ایالات متحده بوجود آورده است که ایران می‌تواند به طور بالقوه یک موشک بالستیک بین قاره‌ای بسازد.

طالب‌لو گفت: «اگر، همان‌طور که به طور فزاینده‌ای ادعا می‌شود، این آزمایش مربوط به یک پرتابگر فضایی بوده باشد، آن نشان‌دهندهٔ تمایل تهران برای تهدید بالقوهٔ اهداف خارج از خاورمیانه، مانند قارهٔ اروپا و حتی خاک آمریکا است».

چنین موشک‌هایی می‌توانند سلاح‌ هسته‌ای حمل کنند، اما ایران برنامه هسته‌ایش را صلح‌آمیز می‌داند.

سازمان‌های اطلاعاتی ایالات متحده همچنین ارزیابی می‌کنند که ایران به طور فعال به‌دنبال بمب اتمی نیست، اگرچه اورانیوم را تا ۶۰ درصد غنی‌سازی کرده است که یک گام فنی کوتاه تا سطح ۹۰ درصد برای ساخت سلاح اتمی است.

ایران همچنین برای قرار دادن هرگونه بمب هسته‌ای احتمالی روی موشک بالستیک، نیاز به کوچک‌سازی آن دارد.

با توجه به این‌که تهران رسماً پرتاب و رد نامنظمی که از آن به جا مانده را تأیید نکرده است، احتمال شکست پرتاب وجود دارد. همچنین مقام‌های فضایی ایالات متحده قرار دادن ماهوارهٔ جدید توسط ایران در فضا در روز ۲۸ شهریور را تأیید نکرده‌اند.

ایران همچنین ممکن است از این پرتاب برای ارسال سیگنال به غرب استفاده کرده باشد، تا این پیام را برساند که به‌رغم تحریم‌ها و فشارها، برنامهٔ موشکی خود را ادامه خواهد داد، اگرچه هنوز مشخص نیست که در روز ۲۸ شهریور دقیقاً چه کاری انجام داده است.

هینز گفت: «مشکل این است که اتفاقات زیادی در مورد ایران رخ می‌دهد. گفتن این‌که چه چیزی تصادفی و چه چیزی یک الگو است، دشوار است».

بی‌بی‌سی: شورای امنیت سازمان ملل متحد لحظاتی پیش به قطعنامه پیشنهادی چین و روسیه برای تمدید مهلت بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران رای نداد.

پیش نویس قطعنامه چین و روسیه با ۴ موافق، ۹مخالف و ۲ رای ممتنع تصویب نشد.

چین و روسیه پیشنهاد کرده‌ بودند که بازگشت تحریم‌های پیشین شورای امنیت درباره ایران تا اوایل بهار سال آینده به تعویق انداخته شود.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران پیشتر گفته بود رای‌گیری امروز شورای امنیت سازمان ملل برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ «فرصتی کوتاه برای شورای امنیت است تا به رویارویی “نه” و به همکاری “آری” بگوید.»

رادیوفردا: استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه، از علاقه ایالات متحده برای مذاکره با ایران بر سر برنامه هسته‌ای این کشور و «سازوکار ماشه» خبر داد.

او روز چهارشنبه دوم مهر و در پی هشدار کشورهای اروپایی درباره فرصت اندک باقی‌‌مانده تا بازگشت تحریم‌ها علیه ایران اعلام کرد که جمهوری اسلامی در وضعیتی دشوار قرار گرفته است.

آقای ویتکاف که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک صحبت می‌کرد، گفت: «فکر نمی‌کنم ما تمایلی به آسیب رساندن به آن‌ها داشته باشیم. با این حال، ما تمایل داریم یا به یک راه‌حل دائمی دست یابیم و درباره‌ی «سازوکار ماشه» مذاکره کنیم.»

او افزود اگر این اتفاق رخ ندهد، بازگشت تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران راه‌حل درست برای این مسئله است.

نماینده رئیس‌جمهور آمریکا در عین حال در برابر پرسشی درباره مسیر دیپلماتیک با ایران اعلام کرد که «ما در حال گفت‌وگو با آنها هستیم».

این در حالی است که در پی انتشار گزارش‌هایی درباره مذاکرات پشت پرده و مستقیم میان ایران و آمریکا در روزهای اخیر، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، شنبه گفت که هیج تماس مستقیمی میان او و استیو ویتکاف برقرار نشده است.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه با تأکید بر این که تهران تحت فشارهای آمریکا غنی‌سازی را متوقف نخواهد کرد، اعلام کرد مذاکره با آمریکا ضررهای «جبران‌ناپذیر» دارد.

دولت دونالد ترامپ بارها گفته است که ایران باید غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند و به هیچ وجه اجازه دستیابی به سلاح هسته‌ای نداشته باشد. ایران در مقابل می‌گوید قصد ساخت سلاح هسته‌ای ندارد اما غنی‌سازی را حق خود می‌داند و آن را متوقف نخواهد کرد.

فرانسه، بریتانیا و آلمان که فرایند «سازوکار ماشه» برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران را دنبال می‌کنند، گفته‌اند یکی از خواسته‌های آنها بازگشت تهران به مذاکره با دولت آمریکا است.

آنها همچنین خواهان ازسرگیری بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و شفافیت تهران درباره ذخیره اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی خود پس از جنگ ۱۲ روزه شده‌اند.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، ساعتی پیش و در پی دیدار با همتای ایرانی خود در نیویورک تصریح کرد که این سه خواسته تروئیکای اروپایی غیر قابل مصالحه است و هشدار داد جمهوری اسلامی تنها چند ساعت فرصت دارد که از بازگشت تحریم‌ها جلوگیری کند.

عباس عراقچی و استیو ویتکاف پیش از آغاز حملات اسرائیل در ۲۳ خرداد، پنج دور مذاکرات غیرمستقیم برگزار کردند و این گفت‌وگوها در پی جنگ ۱۲ روزه متوقف شد. علاوه بر حملات اسرائیل به اهداف و فرماندهان نظامی و مراکز هسته‌ای ایران، ایالات متحده نیز در بامداد اول تیر سه سایت هسته‌ای فردو، نطنز و اصفهان را هدف حمله قرار داد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، می‌گوید این حملات باعث «نابودی کامل و مطلق» این تأسیسات شد.

بازگشت قریب‌الوقوع تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران باعث شدن گرفتن تحرکات دیپلماتیک بین ایران و اروپا شده است و روز سه‌شنبه نیز وزیر خارجه ایران با همتایان خود از سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان گفت‌وگو کرد. هرچند که این مذاکره نتیجه ملموسی نداشت.

از سوی دیگر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، روز چهارشنبه در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل سه کشور اروپایی را متهم کرد که با فعال کردن سازوکار ماشه «به دستور ایالات متحده، با فشار، قلدری، تحمیل و سوءاستفاده آشکار کوشیدند قطعنامه‌های لغو شده شورای امنیت، علیه ایران را بازگردانند».

رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در جریان سخنرانی خود طرح خاصی برای جلوگیری از فعال شدن مکانیسم ماشه ارائه نکرد.

او همچنین در دیدار با نخست‌وزیر نروژ گفت که اگر «سازوکار ماشه» فعال شود و تحریم‌ها بازگردانده شوند، «گفت‌وگو دیگر معنایی ندارد».

فرانسه، آلمان و بریتانیا که سه کشور اروپایی عضو توافق هسته‌ای برجام هستند، روز ۲۸ اوت فرآیندی ۳۰ روزه برای اعمال مجدد تحریم‌های سازمان ملل را آغاز کردند و تهران را به عدول از این توافق متهم کردند. در صورت عدم دستیابی به توافق جدید، همهٔ تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران در روز ۲۷ سپتامبر (پنجم مهر)‌ باز خواهد گشت.

بر اساس مکانیسم یا سازوکار ماشه، اقداماتی که شورای امنیت طی شش قطعنامه از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ علیه ایران وضع کرده بود، دوباره اعمال خواهند شد.

بی‌بی‌سی: مستند «۱۲ روز در ژوئن – رازهای جنگ با ایران»، که به‌تازگی از شبکه ۱۳ اسرائیل پخش شد، روایتی کم‌سابقه از روند تصمیم‌‌گیری سیاسی و نظامی و اجرایی جنگ ۱۲روزه اسرائیل علیه ایران ارائه می‌کند. این مستند با جلسات محرمانه رهبران اسرائیل در یک «پناهگاه» آغاز می‌شود؛ از عملیات فریب و آماده‌سازی لجستیکی می‌گوید؛ به ضربات هدفمند علیه زیرساخت‌ها و افراد کلیدی می‌پردازد و نقش تعیین‌کننده آمریکا در حمله به تاسیسات فردو را مرور می‌کند.

این فیلم در اسرائیل با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شده است و به باور برخی ناظران تلاشی است برای ثبت «چگونگی» تصمیم‌‌گیری‌ها و محدودیت‌های عملیاتی، بیش از آنکه بتواند «تمام» واقعیت آن ۱۲ روز را بازگو کند.

تصمیم در پناهگاه؛ «خداوند به ما کمک کند»

به روایت اسناد و پروتکل‌های درزشده‌ و گفت‌وگو با مقام‌های مختلف در این فیلم، روز ۱۲ ژوئن جلسه اصلی کابینه امنیتی در پناهگاهی در تپه‌های بیت‌المقدس برگزار شد و در آن آغاز عملیات در بامداد ۱۳ ژوئن تصویب شد. چارچوب عملیات در همان جلسه در دو محور مشخص تعیین شد: نخست، وارد کردن ضربه‌ای ساختاری به کل زنجیره «نظامی‌سازی» هسته‌ای ایران، از تامین مواد و مراحل تبدیل تا مراکز عملیاتی و همین طور ساختار فرماندهی‌ و‌ کنترل؛ و دوم، تضعیف ظرفیت موشکی ایران، به ویژه سامانه‌های بالستیک و شبکه صنعتی پشتیبان آن.

در همان جلسه، یکی از افسران ارشد تصریح می‌کند که تاسیسات «فردو تنها با توان آمریکا از بین می‌رود».

در پایان جلسه، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، جمله‌ای بر زبان آورد که به روایت فیلم کمتر از او شنیده می‌شود: «خداوند به ما کمک کند.» این جمله در مستند به عنوان نمادی از سنگینی تصمیم‌گیری‌ها و شرایط در آستانه حمله برجسته می‌شود.

در حاشیه این آمادگی، عملیات فریب اجرا می‌شود: دستور جلسه پوششی درباره گروگان‌ها، مخابره نشانه‌های «عادی بودن اوضاع» و جابه‌جایی بی‌سروصدای خانواده برخی مقام‌ها و فرماندهان به مکان‌های امن. روایت‌هایی درباره «تعطیلات آخر هفته» و حتی «برنامه عروسی پسر نخست‌وزیر» هم به عنوان مولفه‌هایی از همین تلاش برای «فریب دشمن و پنهان‌سازی نیت واقعی» مطرح شده است.

در فیلم به پست مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل،‌ در شبکه ایکس یک ساعت پیش از آغاز حمله اشاره شده است؛ درست در همان لحظاتی که به گفته یکی از فرماندهان «باید از ارسال هرگونه سیگنال زیان‌بار پرهیز می‌شد». آقای هاکبی در آن پست نوشته بود: «در سفارت‌مان در اورشلیم [بیت‌المقدس] هستیم و اوضاع را از نزدیک زیر نظر داریم. تمام شب اینجا خواهیم ماند. برای آرامش اورشلیم دعا کنید!»

شب‌های نخست؛ «عروسی سرخ» و گشودن آسمان

در شب اول، خط ضربت بر پدافند راهبردی متمرکز شد: چند سامانه «اس-۳۰۰» و سامانه‌های مکمل هدف قرار گرفتند و به موازات آن صنایع تهاجمی مرتبط با تولید موشک زیر آتش رفت تا خط تولید و تامین مختل شود.

هدف اعلام‌شده «از میان بردن سپر راهبردی ایران» بود. شب دوم، به گفته فرماندهان در این مستند، «ده‌ها سامانه پدافند» نابود شد و «پرنده‌ها» به حومه تهران رسیدند. یکی از فرماندهان برای این دوره از اصطلاح «گشودن آسمان» استفاده می‌کند: باز کردن کریدورهای امن برای رفت‌وبرگشت‌های پی‌درپی.

مستند تاکید دارد که خط «اهداف انسانی» موازی با خط «زیرساختی» پیش رفته است. نخست‌وزیر اسرائیل در مصاحبه با شبکه ۱۳ می‌گوید: «مهم‌ترین مسئله برای من این بود که پیش از هر چیز به رهبری هسته‌ای ضربه بزنم… [گفتم] دانشمندان را، دانشمندان هسته‌ای را برای من بیاورید… من حذف مقام‌های ارشد نظام را می‌خواهم.»

فرماندهان اسرائیلی در این فیلم می‌گویند: «ده‌ها بمب به صورت همزمان به طرف تهران» رها شد؛ هر بمب با نقطه دقیق جغرافیایی و طبقه مشخص و حتی اتاق معین. بنا بر جمع‌بندی داخلی پس از شب اول، ۹ دانشمند کشته شده‌اند که چهار نفر از آنان «درجه یک» معرفی می‌شوند.

در یک نقطه عطف دیگر، از «به دام انداختن» فرماندهی هوافضای سپاه و بخشی از کادر این نیرو به همراه چندین فرمانده دیگر در یک مقر محرمانه در تهران صحبت می‌شود. برخی یگان‌ها «نیم ساعت در هوا می‌چرخند» تا «همزمانی اصابت» در یک لحظه ممکن شود. این عملیات هم‌زمان در اتاق فرمان با عنوان «عروسی سرخ» توصیف می‌شود. این نام برگرفته از یکی از مشهورترین قسمت‌های سریال «بازی تاج و تخت» است که در آن چندین چهره اصلی داستان در یک عروسی به قتل می‌رسند.

پاسخ ایران؛ برآوردها و واقعیت میدانی

در جلسات توجیهی پیش از آغاز عملیات، فرماندهان احتمال از دست دادن بین سه تا پنج هواپیما را در ۴۸ ساعت نخست مطرح کردند. مسیر رفت‌وبرگشت تا اهداف را حدود یک‌ونیم ساعت برآورد کردند و سناریوهای بازیابی خلبانان ساقط‌شده ـ از نقاط فرود اضطراری تا عملیات جست‌وجو و نجات ـ از پیش طراحی و تمرین شد تا در صورت وقوع بهترین واکنش ممکن اجرا شود.

پس از آغاز درگیری، بر اساس جمع‌بندی‌های داخلی که در فیلم آمده است، تعداد پرتابه‌های پیش‌بینی‌شده ایران برای کل دوره ۱۲روزه «۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰» عنوان شده بود؛ آنچه بعدا به گفته فرماندهان در عمل به حدود ۵۳۰ موشک زمین‌به‌زمین محدود شد.

با این‌حال، حملات به مناطق مسکونی تلفات و ویرانی قابل توجهی برجا گذاشت: از فرو ریختن بخش بزرگی از یک برج ۱۴ طبقه در بت‌یام تا آسیب به ساختمان‌های اطراف و گزارش‌هایی از قدرت کشنده حتی در فضاهای حفاظت‌شده.

در اتاق‌های تصمیم، با بالا رفتن هزینه جبهه داخلی، بحث بر سر «تداوم سرعت ضربات» و «کنترل تصویر عمومی» در می‌گیرد. گاه صراحتا مطرح می‌شود که «تصاویر خسارت در اسرائیل» و «اهداف نمایشی در ایران» (مانند مخازن سوخت) در جلب حمایت خارجی – به‌ویژه در واشنگتن – بی‌اثر نیست.

طرح کشتن آیت‌الله خامنه‌ای؛ محدودیت‌ها و نبود فرصت عملیاتی

در یکی از بخش‌های مستند، گزینه هدف قراردادن آیت‌الله علی خامنه‌ای،‌ رهبر جمهوری اسلامی، به‌صراحت مطرح می‌شود. یکی از مصاحبه‌شوندگان می‌گوید همزمان با برنامه‌ریزی برای هدف گرفتن چهره‌های اصلی برنامه هسته‌ای و فرماندهان نظامی، گزینه هدف‌گیری راس حکومت نیز روی میز بوده است. با این حال، به گفته این فرد، علی خامنه‌ای «در نهایت به زیرزمین رفت، ارتباطش را با دنیای بیرون قطع کرد و هیچ فرصت عملیاتی واقعی به وجود نیامد».

موضوع کشتن رهبر ایران پیش از این به‌صراحت در اظهارات مقام‌های اسرائیل مطرح شده بود. دو روز بعد از برقراری آتش‌بس، اسرائیل کاتس، وزیر دفاع، گفت که در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل قصد داشته است علی خامنه‌ای را هدف قرار دهد. او در آن زمان با اشاره به گزارش‌های رسانه‌ای مبنی بر مخالفت واشنگتن با این اقدام، تأکید کرد که اسرائیل برای چنین کاری نیازی به اجازه آمریکا ندارد.

در پاسخ به این پرسش که «آیا هدف، براندازی بود؟» طیفی از پاسخ‌ها در مستند ۱۲ روز در ژوئن ارائه می‌شود، از «نه، هدف رسمی نبود و از آسمان نمی‌توان رژیم را سرنگون کرد» تا این ارزیابی که «اگر سطح ترس عمومی در ایران کاهش یابد، ممکن است نتیجه اقدامات ما به تغییرات داخلی بینجامد». در بیشتر صحبت‌ها درباره این موضوع تاکید بر این است که چنین چیزی می‌تواند «نتیجه‌ای محتمل» باشد، نه «هدف اعلام‌شده».

گره فردو و نقش آمریکا؛ از تردید تا بمباران

در فیلم هم مشخص است که یکی از گره‌های اصلی برای اسرائیل تاسیسات هسته‌ای فردو در اعماق زمین بود که از دید برنامه‌ریزان اسرائیلی بدون بمب‌های سنگرشکن آمریکا نابودی «قطعی» آن امکان‌پذیر نبود. به روایت فیلم، در روزهای نخست کارزار، پاسخ واشنگتن به درخواست اسرائیل در این زمینه قطعی نبود و رئیس‌جمهور آمریکا تصمیم را به «دیدن نتایج حمله اسرائیل» موکول می‌کرد.

به گفته یکی از مصاحبه‌شوندگان، در روز نهم عملیات، نخست‌وزیر به کابینه اطلاع می‌دهد که تصمیم گرفته شده است: «بامداد فردا، سه بمب به مجتمع هسته‌ای فردو پرتاب خواهد شد. اگر این کار موفقیت‌آمیز باشد، سه بمب دیگر برای نطنز، و همچنین طرحی هم برای اصفهان وجود دارد.»

در روایت فرماندهان، علاوه بر کارکرد فنی، ارزش راهبردی حمله مشترک اسرائیل و آمریکا برجسته است: رخدادی که اثر بازدارندگی منطقه‌ای آن «فراتر از خود بمب» ارزیابی می‌شود.

روز ۲۲ ژوئن (اول تیر) آمریکا علاوه بر مراکز هسته‌ای نطنز و اصفهان،‌ تاسیسات فردو را نیز با بمب‌های سنگرشکن هدف قرار داد. دونالد ترامپ این حمله را «ضربه‌ای تاریخی» خواند و «نقطه عطفی برای تضمین اینکه ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت». اما برخی ارزیابی‌های مستقل تأکید کردند که تأسیسات فردو به دلیل عمق و لایه‌های حفاظتی‌اش به طور کامل نابود نشد و برنامه هسته‌ای ایران تنها چند ماه عقب افتاد.

فیلم همزمان یادآور می‌شود که گزارش‌ها مبنی بر انتقال بخشی از مواد غنی‌شده ایران از فردو پیش از حملات مطرح بوده است. در برابر پرسش درباره «کارایی ضربات»، پاسخ نظامی این است که به زنجیره ارزش (از معدن تا سلاح) «به شکل گسترده» ضربه وارد شد، «نه به همه نقاط، اما به میزان قابل توجه». استدلال تکمیلی این بود که اگر چند زنجیره کلیدی و نیروهای انسانی درجه یک همزمان آسیب ببینند، «بازگشت سریع» دشوار می‌شود.

پایان مدیریت‌شده؛ آستانه ریسک و ملاحظات سیاسی

به گفته مصاحبه‌شوندگان، پس از حمله آمریکا به فردو، بحث پایان جنگ از روز دهم جدی می‌شود. استدلال موافقان پایان عملیات نظامی در اسرائیل این بود که «اهداف اصلی هسته‌ای و موشکی» ضربه خورده است، «ریسک برای خلبانان و جبهه داخلی» رو‌به‌افزایش است و از این نقطه به بعد «سود اندک و ریسک زیاد» خواهد بود. جمع‌بندی نهایی به سمت خاتمه مدیریت‌شده جنگ می‌رود، با این ترجیح که آتش‌بس با ابتکار آمریکا اعلام شود تا «دستاورد راهبردی» نیز حفظ شود.

یکی از مصاحبه‌شوندگان در فیلم روایت می‌کند که پس از توافق بر سر آتش‌بس و در شب پیش از اجرای آن، ایران آتش‌بس را نقض کرد. به دنبال این اقدام، جنگنده‌های اسرائیل مسلح بر فراز تهران به پرواز درآمدند و شمارش معکوس برای رهاسازی بمب‌ها آغاز شد.

اما در لحظه آخر، بنا به درخواست رئیس‌جمهور آمریکا، حمله گسترده متوقف شد و تنها یک رادار هدف قرار گرفت. مقام‌های اسرائیل این خویشتنداری را اقدامی برای «حفظ دستاوردهای آتش‌بس» و پاسخی به «ملاحظات راهبردی» توصیف کردند.

مقامات ایران، از جمله عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، هم به نقض آتش‌بس توسط این کشور اشاره کرده بودند. آقای عراقچی در یک مصاحبه گفته بود «سوءتفاهمی» بین او و نیروهای مسلح ایران ایجاد شده بود که شروع آتش‌بس ساعت ۴ صبح به وقت تهران است یا ساعت ۴ صبح به وقت گرینویچ. به روایت او تماس مستقیم با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در مذاکرات با ایران، مانع مقابله به مثل طرف اسرائیلی شده بود.

آقای عراقچی گفته بود: «وقتی دشمن ادعا کرد ما آتش‌بس را نقض کرده‌ایم به ویتکاف پیام دادم اینجا لبنان نیست که به هر بهانه‌ای آتش‌بس را نقض کنند.»

به روایت وزیر خارجه ایران، در پی همین پیام به استیو ویتکاف، رئیس‌جمهور آمریکا خطاب به بنیامین نتانیاهو در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که همین الان «خلبانانت را برگردان».

«حضور نامرئی‌ها و یگان‌های زمینی»

گرچه ستون اصلی جنگ، عملیات هوایی است، فیلم از فعالیت «یگان‌های زمینی» و «ظرفیت‌های دیگر» نیز سخن می‌گوید.

به گزارش شبکه ۱۳ اسرائیل، موساد پیش از آغاز جنگ ۱۲روزه، «حدود ۱۰۰ مامور خارجی» را در داخل ایران به کار گرفته است و ماموریت این افراد نابودی بخشی از پرتابگرهای موشکی و سامانه‌های پدافند هوایی ایران در همان ساعات ابتدایی جنگ عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، ماموران آموزش‌دیده سامانه‌هایی را که مخفیانه به ایران قاچاق شده بود، مستقر و راه‌اندازی کردند. این تجهیزات برای هدف قرار دادن پرتابگرهای موشک بالستیک و سامانه‌های ضدهوایی ایران به کار رفت و مسیر را برای حملات اسرائیل هموار کرد.

رسانه‌های اسرائیل این عملیات را از نظر ابعاد و پیچیدگی، به دلیل واگذاری کنترل سامانه‌های پیشرفته به «نیروهای غیر اسرائیلی»، اقدامی بی‌سابقه توصیف کرده‌اند.

ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، پس از آتش‌بس تایید کرده بود که نیروهای کماندوی ویژه اسرائیل در عمق خاک ایران فعالیت داشته‌اند. همچنین رسانه‌ها به نقل از مقام‌های اسرائیل گزارش داده بود که موساد طی سال‌ها شبکه‌ای از منابع انسانی و عملیاتی در ایران ایجاد کرده بود که اطلاعات حیاتی درباره دانشمندان و فعالیت‌های هسته‌ای این کشور جمع‌آوری می‌کردند.

در فیلم به این موضوع اشاره می‌شود که تجربه جنگ اخیر با ایران را نمی‌توان جدا از زمینه‌ای وسیع‌تر دید، به ویژه درسی که اسرائیل از «شوک هفتم اکتبر» گرفته است. آن واقعه به عنوان شکستی توصیف می‌شود که حتی واژه «شکست» برایش کافی نیست. بر پایه همین تجربه، یکی از پیام‌های اصلی مستند از زبان برخی مصاحبه‌شوندگان و طرفداران جنگ با ایران این است که نباید تا زمانی که «نیت دشمن» به عمل تبدیل شود، دست روی دست گذاشت. در عین حال، در جمع‌بندی پایانی یادآور می‌شود که تهدیدهای وجودی هرگز به طور کامل حذف نمی‌شوند و ممکن است بازسازی شوند؛ بنابراین، وظیفه دائمی اسرائیل «حفظ آمادگی» است.

رادیوفردا: علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز سه شنبه اول مهر گفت تهران تحت فشارهای آمریکا غنی‌سازی را متوقف نخواهد کرد و با رد مذاکره با ایالات متحده اعلام کرد این اقدام ضررهای «جبران‌ناپذیر» دارد.

این در حالی است که با نزدیک شدن به موعد بازگشت تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران در پی فعال شدن «سازوکار ماشه» توسط سه کشور اروپایی، تحرکات دیپلماتیک در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک شدت گرفته و وزیر خارجه ایران با همتایان اروپایی خود دیدار کرده است.

علی خامنه‌ای ساعتی بعد از اعلام انجام این دیدار در نیویورک، در یک پیام ویدئویی غنی‌سازی اورانیوم تا سطح ۶۰ درصد را «رقم خوبی» دانست که به گفته او «برای کارهای مورد نیاز کشور لازم است».

او افزود: «ما یکی از ۱۰ کشور دنیا هستیم که این توانایی را داریم. ۹ کشور دیگر البته بمب هسته‌ای دارند. ما هستیم که بمب هسته‌ای نداریم و نخواهیم داشت و بنا نداریم از سلاح هسته‌ای استفاده کنیم.»

کشورهای غربی می‌گویند غنی‌سازی اورانیوم تا ۶۰ درصد استفاده صلح‌آمیز ندارد و از سوی دیگر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در آخرین گزارش خود اعلام کرده که ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا ۶۰ درصد خلوص، نزدیک به تقریباً ۹۰ درصد درجه تسلیحاتی، در اختیار دارد.

طبق معیار آژانس، این مقدار، در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای ساخت ۱۰ بمب هسته‌ای کافی است. تأسیسات غنی‌سازی ایران در حملات خرداد و تیر آمریکا و اسرائیل به طور جدی آسیب دیده یا نابود شده‌اند. مشخص نیست که چه اتفاقی برای ذخایر اورانیوم غنی‌شدهٔ ۶۰ درصدی ایران افتاده است.

علی خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنانش با تأکید بر این که درباره پرونده هسته‌ای «تسلیم فشار… نشده‌ایم و نخواهیم شد» به اظهارات دونالد ترامپ درباره لزوم توقف غنی‌سازی اشاره کرد و گفت که معنای این خواسته آن است باید یک «دستاورد بزرگ… را دود کنید و به هوا بفرستید. ملت غیرتمندی مثل ملت ایران به دهان گوینده این حرف می‌زند و آن را قبول ندارد.»

در حالی که برخی چهره‌های سیاسی پیش از سفر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، به نیویورک خواستار دیدار او با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای جلوگیری از بازگشت تحریم‌های سازمان ملل شده بودند، علی خامنه‌ای مذاکره با آمریکا را بار دیگر رد کرد.

او گفت: «مذاکره با دولت آمریکا هیچ کمکی به منافع ملی ما نمی‌کند. هیچ سودی برای ما ندارد و هیچ ضرری از ما دفع نخواهد کرد.»

رهبر جمهوری اسلامی در ادامه تأکید کرد: «مذاکره با آمریکا در شرایط کنونی، ضررهای بزرگی هم برای کشور دارد که شاید بتوان گفت جبران‌ناپذیر هستند.»

او همچنین با اشاره به توافق هسته‌ای ایران و غرب، برجام، و خروج ایالات متحده از آن اعلام کرد که مذاکره با آمریکا درباره پرونده هسته‌ای و همچنین مسائل دیگر «بن‌بست محض» است.

علی خامنه‌ای دو ماه پس از جنگ ۱۲ روزه گفته بود که مسائل ایران و آمریکا «حل‌نشدنی» است و همچنین افرادی را که در داخل ایران خواستار مذاکره مستقیم با ایالات متحده هستند، «ظاهربین» خوانده بود.

او همچنین مدعی شده بود که دونالد ترامپ می‌خواهد که ایران «گوش به فرمان» آمریکا باشد.

ساعتی پیش از انتشار پیام علی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، ایران را «بزرگ‌ترین حامی تروریسم در جهان» خواند و گفت که این کشور هرگز نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد.

دونالد ترامپ همچنین با یادآوری ارسال نامه برای علی خامنه‌ای پس از بازگشت به کاخ سفید گفت «پیشنهادی سخاوتمندانه» داد تا در قبال همکاری کامل، ایران به برنامه هسته‌ای خود پایان دهد، اما ایران به تهدید کردن همسایگان خود و منافع آمریکا در منطقه ادامه داد.

رئیس‌جمهور ایالات متحده در سخنرانی روز سه‌شنبه خود به جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل اشاره کرد و گفت هیچیک از فرماندهان نظامی ایران اکنون زنده نیستند.

علی خامنه‌ای در پیام روز سه‌شنبه خود درباره کشته شدن فرماندهان ارشد نظامی ایران در حملات اسرائیل گفت این اقدام «یک وسیله» بود و «دشمن» قصد داشت در خیابان‌های ایران «آشوب و اغتشاش» ایجاد کند «تا حادثه‌ای به وسیله مردم علیه جمهوری اسلامی درست کنند».

او افزود که این طرح شکست خورد و «تظاهرات به وجود آمد و خیابان پر شد اما علیه دشمن، نه علیه نظام اسلامی.»

رهبر جمهوری اسلامی پیش‌تر هم مدعی شده بود که ایران در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل «پیروز» شد.

مذاکره ایران و اروپا در نیویورک

این اظهارات در حالی بیان شده که سه کشور اروپایی عضو برجام با فعال کردن «سازوکار ماشه» قصد بازگرداندن تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران را دارند و اگر توافقی در آخرین لحظه انجام نشود، این تحریم‌ها روز پنجم مهر به شکل خودکار اعمال خواهند شد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه با همتایان خود از بریتانیا، فرانسه و آلمان و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در نیویورک، دیدار کرد.

او بعد از این دیدار گفت در پی فعال شدن «سازوکار ماشه» برای اعمال دوباره تحریم‌های سازمان ملل علیه تهران «برخی ایده‌ها و پیشنهادها برای تداوم دیپلماسی مطرح شد و مقرر گردید رایزنی‌ها با همه طرف‌های دخیل ادامه یابد.»

آقای عراقچی به جزئیات بیشتری اشاره نکرد. اما یک منبع دیپلماتیک فرانسوی بعد از این دیدار به خبرگزاری رویترز گفت ایران هنوز شرایط تعیین‌شده از سوی فرانسه، بریتانیا و آلمان برای جلوگیری از بازاعمال تحریم‌های سازمان ملل را برآورده نکرده است.

این منبع اعلام کرد: «در حال حاضر ایران شرایط را برآورده نکرده است، اما مذاکرات ادامه خواهد داشت تا همه امکانات به‌طور کامل بررسی شود.»

او تأکید کرد: «ما تا آخرین لحظه آماده خواهیم بود. توپ در زمین ایران است.» و افزود که اگر تا پایان ۲۷ سپتامبر (۵ مهر) پیشرفتی حاصل نشود، تحریم‌های سازمان ملل دوباره اعمال خواهند شد.

سه کشور اروپایی می‌گویند ایران از تعهدات برجامی خود عدول کرده و در مقابل تهران با اشاره به خروج آمریکا از این توافق در دوره اول ریاست‌جمهور دونالد ترامپ و همچنین عمل نکردن اروپایی‌ها به تعهدات خود اعلام کرده که بازگرداندن تحریم‌ها «غیرقانونی» است.

پیش از این دیدار، وزیر خارجه آلمان اعلام کرد شانس رسیدن به توافقی برای جلوگیری از بازگشت تحریم‌ها علیه ایران «بسیار ناچیز» است.

خبرآنلاین: به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، محسن منصوری معاون اجرایی دولت ابراهیم رئیسی، در گفتگویی بیان کرد: آخرین جلسه هیات دولت آقای روحانی و اولین جلسه هیات دولت شهید رئیسی ثبت و ضبط و فیلم‌هایش هم منتشر شده است. همان تکه صحبت آقای جهانگیری برای قضاوت در مورد آن زمان کافی است. ایشان شرایط اقتصادی کشور در سال ۱۴۰۰ را با زمان جنگ مقایسه می‌کند. وضعیت گسست اجتماعی، نابسامانی‌های سیاسی، خشکسالی و کرونا با نزدیک به ۷۰۰ هزار کشته را در این ویدئو به خوبی تحلیل می‌کنند. تورم، نقدینگی و کسری بودجه را هم ایشان تحلیل می‌کنند. من به تحلیل آقای جهانگیری چند عدد و رقم دیگر هم اضافه می‌کنم.

او که با روزنامه‌ای به نام «چارسوق» گفتگو کرده، افزوده «ما در مرداد ۱۴۰۰ بیش از ۴۸۰ هزار میلیارد تومان کسری بودجه داشته و تقریباً ۲۰ هزار میلیارد تومان بدهی دولت آقای روحانی ناشی از اوراق مشارکت بود. همه ارز ترجیحی که دولت باید در طول سال هزینه می‌کرد در ۵ یا ۶ ماه اول هزینه کرده بودند و ارزی برای تخصیص به کالاهای اساسی نداشتیم. بهشتی برای دلالان و رانت‌خواران ایجاد شده بود. موضوع تحریم‌ها جدی بود و دلخوش کردن دولتمردان دوازدهم به برجام کشور را زمینگیر کرده بود. ذخایر کالاهای اساسی در برخی استان‌ها به ۱۲ روز رسیده بود؛ برخی از کالاها در نقطه قرمز قرار داشت. تمام تنخواه دولت که باید در طول سال هزینه می‌کرد در همان دو ماه اول مصرف شده بود.»

منصوری ادامه داد: در مجموعه دولت یک نگاه اقتصادی حاکم است که درباره اقتصاد جهانی و اقتصاد بازار سخن می‌گوید. همان سخنانی که آقای آخوندی می‌زد و آقای عارف هم به همین نگاه معتقد است. این افراد می‌گویند عرضه و تقاضا باید خودش بازار را تنظیم کند و ما باید با نگاه حداقلی و کاهش مداخله اقتصاد کشور را اداره کنیم. ظاهر حرف هم غلط نیست؛ اما این در یک اقتصاد سالم جواب می‌دهد نه در این یک اقتصادی که رانت و عدم شفافیت وجود دارد. نباید از یک سوراخ چند بار گزیده شوید. این را چندین بار تجربه کردیم و این مدل رفتار یک حس رها شدگی در بازار ایجاد می‌کند. اکنون ستاد تنظیم بازار و ستاد دولت به کار ننشسته است.
او افزود: وقت دولت به جلساتی تلف می‌شود که معلوم نیست چه اولویتی دارد. مثلاً فهرست جلسات رئیس‌جمهور و برخی عزیزان دولت را که نگاه می‌کنید شامل جلسه با احزاب و فلان موضوع عدالت آموزشی می‌شود. آیا این موضوعات اولویت اول کشور است. شما در همین تهران از ۱۰ هزار نفر سؤال بپرسید که مسئله اصلی آن‌ها چیست؟ آیا کسی پیدا می‌کند که احزاب و عدالت آموزشی مسئله اول آن‌ها باشد؟ شما ببیند چند جلسه تنظیم بازار در دولت تشکیل شده است؟ تعدادش خیلی پایین است. در دولت شهید رئیسی هفته‌ای چند جلسه چندساعته تشکیل می‌شد. مردم باید حس کنند دولت روی موضوعات متمرکز است.

ترجمه (The Hill): سناتور تد کروز (جمهوری‌خواه از تگزاس) به دنبال جلوگیری از ورود مقامات ایرانی تحریم‌شده به ایالات متحده، پیش از بحث مجمع عمومی سازمان ملل متحد که قرار است هفته آینده برگزار شود، است.

کروز روز پنجشنبه قانون تشدید اجرای ویزا و محدودیت‌های ورود (SEVER) را معرفی کرد که مقامات ایرانی را در صورتی که به دلیل حمایت از آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران، تحریم شده باشند یا توسط دفتر او منصوب شده باشند، از ورود به ایالات متحده به عنوان نماینده در سازمان ملل منع می‌کند.

کروز در بیانیه‌ای گفت: «رژیم ایران و مقامات فاسدی که آن را اداره می‌کنند، مسئول قتل، آسیب و آدم‌ربایی هزاران آمریکایی هستند. آیت‌الله وقتی شعار «مرگ بر آمریکا» سر می‌دهد، منظورش همین است و ایالات متحده تحریم‌هایی را برای مقابله با تهدیدات او و اطرافیان مستقیمش وضع و اعمال کرده است.»

او افزود: «اگر شما از نزدیکان آیت‌اللهی هستید که توسط ایالات متحده تحریم شده است، به این معنی است که شما تهدیدی برای امنیت و سلامت آمریکایی‌ها هستید و نباید به شما اجازه ورود به خاک آمریکا داده شود – چه برسد به اینکه در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در دیپلماسی شرکت کنید.»

تاکنون، سناتورهای جمهوری‌خواه تام کاتن (فلوریدا)، جان باراسو (وایو)، اشلی مودی (فلوریدا)، ریک اسکات (فلوریدا) و جونی ارنست (آیووا) به عنوان حامیان مشترک به این طرح پیوسته‌اند. طرح همراه در مجلس نمایندگان توسط نماینده کلودیا تنی (جمهوری‌خواه از نیویورک) رهبری می‌شود.

تنی در بیانیه‌ای گفت: «مسعود پزشکیان، رئیس جمهور [ایران]، مانند اسلاف خود، بخشی از رژیمی است که تروریسم را تأمین مالی می‌کند، خاورمیانه را بی‌ثبات می‌کند، مردم ایران را وحشیانه سرکوب می‌کند و به طور فعال آمریکایی‌ها را هدف قرار داده است. هیچ مقام دولتی که بخشی از این رژیم استبدادی است، هرگز نباید اجازه داشته باشد برای گسترش تبلیغات یا مشروعیت بخشیدن به استبداد، پا به خاک آمریکا بگذارد.»

او افزود: «قانون SEVER به رئیس جمهور ترامپ این اختیار را می‌دهد که اطمینان حاصل کند ایالات متحده هرگز بستری برای تروریست‌ها و ستمگرانی که شهروندان آمریکایی را تهدید می‌کنند، نخواهد بود.»

هشتادمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در 9 سپتامبر افتتاح شد. اولین روز از این نشست «سطح بالا» روز دوشنبه در شهر نیویورک آغاز خواهد شد.

انتظار می‌رود نمایندگان ماه‌ها پس از حملات ایالات متحده، به برنامه هسته‌ای ایران بپردازند، زیرا تهران به دنبال جلوگیری از بازگشت تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل است.

انتظار می‌رود پزشکیان و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، هفته آینده در جلسه سازمان ملل حضور داشته باشند.

ایالات متحده در حال بررسی اعمال محدودیت سفر و سایر محدودیت‌ها بر تعدادی از هیئت‌های خارجی، از جمله هیئت‌های ایران، بود و سفر آنها به خارج از شهر نیویورک را در اوایل این ماه محدود می‌کرد.

طبق یک یادداشت داخلی وزارت امور خارجه که توسط آسوشیتدپرس بررسی شده است، یکی از پیشنهادهای مطرح شده، جلوگیری از خرید مقامات ایرانی در فروشگاه‌های کاستکو و سامز کلاب با کسب اجازه از وزارت امور خارجه است.

ایران اینترنشنال: پس از آنکه یک کانال تلگرامی نزدیک به سپاه و کاربران شبکه‌های اجتماعی تصاویری از دود و اشیاء نورانی در آسمان چند شهر ایران منتشر کردند، معاون استانداری سمنان آزمایش سامانه‌های موشکی را تایید کرد، با این حال روزنامه هم‌میهن نوشت آنچه مشاهده شده، یک موشک قاره‌پیمای روسیه بوده است.

مهدی براری، معاون سیاسی امنیتی و اجتماعی استانداری سمنان، اعلام کرد که اشیاء نورانی که عصر پنج‌شنبه ۲۷ شهریور در آسمان برخی استان‌ها از جمله سمنان مشاهده شد مربوط به آزمایش سامانه‌های موشکی در یکی از مناطق کشور است و جای نگرانی برای شهروندان وجود ندارد.

پیش از آنکه این مقام آزمایش موشکی جدید جمهوری اسلامی را تایید کند، یک رسانه نزدیک به سپاه پاسداران و نیز شاهدان عینی در شبکه‌های اجتماعی شامگاه پنج‌شنبه ۲۷ شهریور از انجام چند آزمایش موشکی در تهران و استان‌های همجوار پایتخت خبر داده بودند.

با این حال، کانال تلگرامی روزنامه هم‌میهن گزارش داد آنچه دیده شده موشکی روسی بوده که در آسمان ایران دیده شده‌ است.

هم‌میهن نوشت وزارت دفاع روسیه از پرتاب آزمایشی یک موشک بالستیک قاره پیما از سایت آزمایشی کاپوستین یار در استان آستاراخان این کشور که در شمال دریای خزر قرار دارد خبر داده است.

به‌نوشته هم‌میهن علت مشاهده موشک روسی در آسمان ایران، ارتفاع بسیار بالای پرواز این موشک است که در لایه‌های فوقانی جو، مسیر پرواز خود را طی می‌کند و علی‌رغم اینکه مسیر آن از آسمان ایران نیست با این حال به‌دلیل ارتفاع بسیار بالا در نقاط مختلف مشاهده می‌شود.

براساس گفته‌های مقامات رسمی جمهوری اسلامی، آخرین آزمایش موشکی ایران حدود یک هفته پیش از حمله اسرائیل انجام شده است. عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع جمهوری اسلامی ۲‍۱ خرداد دو روز پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه گفت: « ما در امور دفاعی به موفقیت‌های چشمگیری دست یافته‌ایم. نیروهای عملیاتی ما با تمام توان در حال فعالیت هستند. آخرین دستاورد ما، آزمایش موفقیت‌آمیز یک موشک با سر جنگی دو تُنی بود که یک هفته پیش انجام شد.»

به‌نظر می‌رسد اشاره وزیر دفاع جمهوری اسلامی به رونمایی و آزمایش موشک خرمشهر ۴ در چهارم خرداد ماه امسال باشد. به‌نوشته رسانه‌‎های وابسته به حکومت، این موشک که به نام خیبر نیز شناخته می‌شود قادر به حمل کلاهک جنگی دو تنی است.

کانال تلگرامی «سپاه پاسداران نیوز» پنج‌شنبه ۲۷ شهریور تصاویری از رد دود در آسمان شب منتشر کرد، با این حال به صراحت به انجام آزمایش موشکی اشاره نکرد. دیگر رسانه‌های وابسته به حکومت ایران هنوز گزارشی در این زمینه منتشر نکرده‌اند.

براساس ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، شماری از شهروندان از مشاهده آثار پرتاب‌ موشک از تهران و شهرهای شمال‌شرقی اطراف آن شامل گرگان، ساری و سمنان خبر داده‌اند.

مخاطبین ایران‌اینترنشنال از شهرهای مختلف با ارسال ویدیوهایی از مشاهده یک موشک در آسمان خبر دادند. کانال تلگرامی سپاه سایبری پاسداران از انجام یک آزمایش موشکی خبر داده است. pic.twitter.com/qcRw0EPTif

— ايران اينترنشنال (@IranIntl) September 18, 2025

اسرائیل می‌گوید که در جریان جنگ ۱۲ روزه خود علیه جمهوری اسلامی که روز ۲۳ خرداد آغاز شد، بخش زیادی از زرادخانه موشکی و پرتابگرهای جمهوری اسلامی را نابود کرده است.

در مقابل، تهران تاکید می‌کند که توانایی‌های نظامی‌اش از حملات اسرائیل جان سالم به در برده و حملات موشکی به اسرائیل بازدارندگی موثری در برابر دشمن ایجاد کرده‌اند.

برنامه موشکی جمهوری اسلامی همواره یکی از محورهای اصلی اختلاف با قدرت‌های غربی و رقیب اصلی‌اش اسرائیل بوده است؛ آن‌ها می‌گویند این تسلیحات تهدیدی جدی محسوب می‌شوند.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، دوشنبه ۲۴ شهریور در جریان سفر خود به اسرائیل تاکید کرد نه‌تنها برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، بلکه برخورداری تهران از سلاح‌های میان‌برد و دوربرد نیز تهدیدی برای امنیت اسرائیل و جهان به شمار می‌رود.

در نشست خبری مشترک با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در اورشلیم گفت: «تهدید ایران فراتر از اسرائیل، به خلیج فارس و حتی اروپا گسترش می‌یابد… برخی موشک‌هایی که ایران اکنون در پی ساخت آن‌ها است، قادر به هدف قرار دادن کشورهای اروپایی‌ هستند.»

او افزود مادامی که جمهوری اسلامی «تغییر مسیر» ندهد، دولت دونالد ترامپ به اعمال «فشار حداکثری» بر تهران ادامه خواهد داد.

یک روز پیش از آزمایش‌های موشکی جدید اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به سخنان وزیر امور خارجه آمریکا گفت: « او بی‌خود گفته است.»

بقایی افزود: «آمریکا قرار نیست در مورد توانمندی‌های دفاعی ایران و اینکه می‌خواهد روی پای خودش بایستد و در مقابل زیاده‌خواهی و تعرض و تجاوز بیگانگان از جمله آمریکا و اسرائیل ایستادگی بکند بخواهد در این مورد نظری بدهد.»