اخبار

دویچه‌وله: مقامات آرژانتین از مقامات آمریکا خواسته‌اند که برای روشن شدن تکلیف پرونده بمب‌گذاری‌های مرگ‌بار سال ۱۹۹۴ در مرکز یهودیان آرژانتین که به پرونده “آمیا” مشهور است٬ این موضوع را در جریان مذاکرات هسته‌ای با ایران مطرح کند.

هکتور تیمرمن٬ وزیر امور خارجه آرژانتین٬ روز سه‌شنبه (۲۸ بهمن/ ۱۷ فوریه) درخواست طرح پرونده آمیا در مذاکرات با ایران را در نامه‌ای به جان کری٬ هم‌تای آمریکایی خود مطرح کرد. به گزارش خبرگزاری رویترز٬ آن‌طور که در این نامه آمده٬ آرژانتین پیش‌تر هم این درخواست را مطرح کرده بود و حالا خواستار گنجاندن این پرونده در جریان مذاکرات هسته‌ای با ایران است.

همین معمای حل‌نشده آمیا پشت‌صحنه مرگ مشکوک و بحث‌برانگیز آلبرتو نیسمن٬ دادستان آرژانتینی مسئول بررسی پرونده آمیا هم بود که در ۱۸ ژانویه (۲۸ دی) یک روز پیش از آن‌که قرار بود برای ارائه توضیحات در مورد ماجرای خونین‌ترین حمله تروریستی تاریخ آرژانتین به پارلمان برود٬ جسدش در منزلش پیدا شد. مرگی معماگونه که سیستم قضایی و دولت آرژانتین را با بحرانی جدی روبرو کرده است.

بیشتر بخوانید • دولت آرژانتین: دادستان پرونده آمیا قطعا خودکشی کرده است

دادگاه‌های آرژانتین گروهی از مقامات ایرانی را به طراحی حمله تروریستی به مرکز فرهنگی یهودیان بوئنس‌آیرس متهم کرده‌اند؛ حمله‌ای که در جریان آن ۸۵ نفر کشته شدند و در طول زمان به پیچیدگی‌های آن افزوده شد.

محسن رضایی، علی اکبر ولایتی، اکبر هاشمی رفسنجانی، احمد وحیدی، علی فلاحیان و هادی سلیمانی‌پور شخصیت‌هایی هستند که نام آنها در کیفرخواست آلبرتو نیسمن به چشم می‌خورد. جمهوری اسلامی تا کنون تمام این اتهامات را رد کرده است.

اینترپل از میان این افراد برای شش نفر حکم جلب بین‌المللی صادر کرد که نام وزیر اطلاعات وقت، علی فلاحیان، فرمانده سپاه پاسداران وقت، محسن رضایی و عماد مغنیه، فرمانده عملیات ویژه حزب‌الله در آن زمان در میان آنها به چشم می‌خورد.

بیشتر بخوانید • افشاگر مرگ مشکوک دادستان “آمیا” به اسرائیل گریخت
افرادی که دادستان پیشین پرونده آمیا آنها را به دست‌داشتن در بمب‌گذاری آمیا متهم کرده است

افرادی که دادستان پیشین پرونده آمیا آنها را به دست‌داشتن در بمب‌گذاری آمیا متهم کرده است

آلبرتو نیسمن چند روز پیش از مرگش کریستینا فرناندز کرشنر٬ رئیس‌جمهور آرژانتین را متهم کرده بود که در گفت‌وگو با تهران وعده داده است که در ازای مبادله گوشت و محصولات غذایی آرژانتین با نفت ایران، برای لغو احکام بازداشت اینترپل علیه مقام‌های ایرانی تلاش خواهد کرد. به گفته او٬ رئیس‌جمهور فرناندز به قصد بهبود بخشیدن به روابط ایران و آرژانتین و انجام یک معامله پرسود نفتی، سد راه انجام تحقیقات درباره ایرانیان مظنون به دست داشتن در انفجار آمیا شده است.

وزارت امنیت آرژانتین علت مرگ آلبرتو نیسمن را خودکشی خوانده٬ اما هنوز ابهامات بسیاری پیرامون پرونده این مرگ مشکوک وجود دارد.

بی‌بی‌سی: گزارش تازه یک شرکت امنیت اینترنتی حاکی است دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا راهی برای نصب دائمی تجهیزات تجسسی و خرابکاری در کامپیوترها و شبکه‌های اطلاعاتی ده‌ها کشور از جمله ایران و روسیه یافته‌اند.

شرکت روسی کاسپرسکی در گزارش تازه‌اش می‌گوید گروهی که امکاناتی شبیه به آژانس امنیت ملی آمریکا در اختیار دارد، از طریق نصب نرم‌افزارهای مخفی در هارددیسک تولیدی شرکت‌های بزرگی مانند وسترن دیجیتال، توشیبا و سیگِیت، راه تجسس در کامپیوترهای مورد استفاده در بسیاری از کشورهای جهان را برای خود هموار کرده است.

کاسپرسکی می‌گوید کامپیوترهای شخصی آلوده به دست کم یک نرم افزار جاسوسی را در ۳۰ کشور جهان شناسایی کرده است.

به گزارش این شرکت ایران آلوده‌ترین کشور است که کامپیوترها و شبکه‌های آن در بخش‌های اقتصادی، دیپلماتیک و انرژی و همین طور موسسات تحقیقاتی، دانشگاه‌ها و مخابرات هدف قرار گرفته است.
ارتباط با استاکس‌نت

کاسپرسکی به صراحت نامی از کشور مسئول حملات سایبری نبرده، اما گفته است که که این حملات با بدافزار استاکس‌نت که تجهیزات غنی‌سازی ایران را هدف قرار داد، مرتبط است.

استاکس‌نت بخشی از پروژه‌ای بزرگ‌تر با اسم رمز “بازی‌های المپیک” بود که مشخص شد توسط سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل سازماندهی شده است.

به گزارش کاسپرسکی بعد از ایران، بیشترین آلودگی سایبری در کشورهای روسیه، پاکستان، افغانستان، چین، مالی، سوریه، یمن و الجزایر دیده شده است.

رویترز گزارش داده که یک کارمند سابق آژانس امنیت ملی آمریکا به این خبرگزاری گفته یافته‌های کاسپرسکی صحیح است و این برنامه‌های جاسوسی در آژانس به اندازه استاکس‌نت ارزشمند شناخته می‌شود.

یک مامور سابق اطلاعاتی آمریکا هم در گفت‌وگو با رویترز تایید کرده که آژانس امنیت ملی آمریکا به فن‌آوری پنهان کردن بدافزار جاسوسی در هارددیسک‌ها دست یافته است.

بی‌بی‌سی: رسانه‌های آمریکایی و اسرائیلی از تصمیم کاخ سفید برای محدود کردن تبادل اطلاعات با اسرائیل درباره پرونده و مذاکرات هسته‌ای ایران خبر داده‌اند.

واشنگتن‌پست امروز دوشنبه ۱۶ فوریه در گزارشی نوشت که شکاف بی‌اعتمادی میان اسرائیل و آمریکا در روزهای اخیر عمیق‌تر شده، به این دلیل که آمریکا مظنون است که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل اجازه داده که اطلاعات محرمانه مربوط به مذاکرات اتمی ایران به رسانه‌ها درز کند.

دیوید ایگنیشس، نویسنده واشنگتن‌پست در مقاله‌ای با عنوان “توفانی ویرانگر خاورمیانه را در برمی‌گیرد” به نقل از منابع خود در دولت آمریکا گزارش داده که تصمیم کاخ سفید برای محدود کردن کانال ارتباطی با اسرائیل درباره مذاکرات ایران به همین دلیل بوده است.

به نوشته واشنگتن‌پست از جمله اطلاعات درز داده شده، موافقت آمریکا با فعال ماندن حدود ۶۵۰۰ دستگاه سانتریفیوژ نسل اول ایران به عنوان بخشی از توافق نهایی است که توسط یک رسانه اسرائیلی فاش شد.

اسرائیل مخالف فعال ماندن سانتریفیوژها در هر سطحی و هرگونه غنی‌سازی اورانیوم در ایران است.
تکذیب ‘قطع ارتباط’

با افزایش تنش‌های اخیر میان آمریکا و اسرائیل و آشکار شدن اختلاف نظر رهبران دو کشور بر سر پرونده هسته‌ای ایران، کانال دوی تلویزیون اسرائیل روز یکشنبه ۱۶ فوریه گزارش داد که کاخ سفید تمام راه‌های تبادل اطلاعات با اسرائیل را درباره پرونده هسته‌ای ایران بسته است.

کاخ سفید به سرعت این مسئله را تکذیب کرد، اما روزنامه اسرائیلی هاآرتص امروز دوشنبه گزارش داده با وجود تکذیب “قطع کامل” تبادل اطلاعات، کانال ارتباطی دو طرف محدود شده است.

این روزنامه به نقل از یک مقام ارشد اسرائیلی گزارش داده که آمریکایی‌ها همچنان مقام‌های اسرائیلی را در جریان می‌گذارند، اما اطلاعاتی با “اهمیت کمتر” به آنها می‌دهند.

_____________________
روزشمار تنش

۱۲ ژانویه: بنا بر گزارش‌ها باراک اوباما در تماسی تلفنی با بنیامین نتانیاهو از او خواست چند ماهی حملات دیپلماتیک خود علیه توافق با ایران را متوقف کند تا مذاکره‌کنندگان آمریکایی ایران را وادار به محدود کردن تعداد و فعالیت سانتریفیوژها کنند. اما گفته می‌شود که آقای نتانیاهو در این تماس خواهان قطع کامل فعالیت‌های هسته‌ای ایران شده است.
۲۱ ژانویه: جان بینر، رئیس جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان آمریکا از نخست وزیر اسرائیل دعوت کرد تا برای سخنرانی در کنگره در ماه مارس (پیش از مهلت توافق سیاس با ایران) به واشنگتن برود.
۲۲ ژانویه: کاخ سفید اعلام کرد که آقای اوباما در سفر بنیامین نتانیاهو به واشنگتن ‘به دلیل نزدیک بودن تاریخ انتخابات اسرائیل’ با او دیدار نخواهد کرد. کاخ سفید گفت دعوت جمهوری‌خواهان از نخست وزیر اسرائیل بدون هماهنگی با دولت آمریکا بوده و این کار را نقض پروتکل‌های دیپلماتیک خواند.
۲۵ ژانویه: نخست‌وزیر اسرائیل از تصمیم خود در پذیرش دعوت سخنرانی در کنگره آمریکا دفاع کرد و گفت که از نظر اخلاقی خود را متعهد می‌داند که از هر موقعیتی برای نشان دادن “تهدید مرگبار” ایران علیه اسرائیل استفاده کند.
۹ فوریه: باراک اوباما در اظهاراتی کم‌سابقه گفت: “من و نخست وزیر اسرائیل بر سر برنامه هسته‌ای ایران اختلاف جدی داریم. منطقی نیست در شرایطی که یکی دو ماه تا تکمیل گفت‌وگوها باقی مانده، مذاکرات را تلخ کنیم.”
۱۶ فوریه: بنیامین نتانیاهو در یک سخنرانی گفت که اسرائیل کاملا در جریان پیشنهاداتی است که به ایران شده و از آمریکایی‌ها پرسید که اگر معتقدند توافق پیشنهادی، توافق خوبی است چرا آن را پنهان می‌کنند.

رادیوفردا: مرضيه افخم، سخنگوی وزارت امور خارجه ايران روز یکشنبه ۲۶ بهمن ماه گزارش روزنامه آمريکايی وال استريت جورنال ، درباره نامه علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی به باراک اوباما، رئيس جمهوری آمريکا را تکذيب کرده است.

به گزارش واحد مرکزی خبر، سخنگوی وزارت خارجه ايران گزارش وال استريت جورنال را «يک بازی رسانه ای غير حرفه ای» توصيف کرده است .

وال استريت جورنال روز جمعه ۲۴ بهمن ماه گزارش داده بود که علی خامنه ای به نامه باراک اوباما پاسخ داده و به وی نامه‌ای محرمانه نوشته است.

وال استريت جورنال به نقل از يک ديپلمات ايرانی که نامش فاش نشده، نوشته بود که علی خامنه‌ای در پاسخ به نامه باراک اوباما در ماه اکتبر (مهرماه) طی هفته‌های اخير به رييس جمهوری آمريکا نامه نوشته است.

اين ديپلمات ايرانی گفته بود که نامه علی خامنه ای به باراک اوباما «محترمانه» بوده ولی در آن تعهدی برای همکاری پذيرفته نشده است.

اين در حالی است که مرضيه افخم روز يکشنبه گفته است:« نامه نگاری رئيس جمهور آمريکا دارای سابقه بوده که در برخی موارد نيز به اين نامه ها پاسخ داده شده است.»

سخنگوی وزارت امور خارجه ايران ادامه داده است:« هيچگونه نامه جديدی مطرح نيست.»

در همين زمينه، يدالله جوانی، معاون سياسی سابق و مشاور فعلی نماينده «ولی فقيه» در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز يکشنبه گفته است که به نامه‌های رئيس جمهوری آمريکا به رهبر جمهوری اسلامی پاسخ «محترمانه، معقول و منطقی» داده شده‌است؛ وی اشاره‌ای به تعداد اين نامه‌ها نکرده است.

دویچه‌وله: دو روز پس از گزارش وال استریت ژورنال درباره “پاسخ محرمانه” خامنه‌ای به نامه اوباما، یک مقام سپاه پاسداران ایران این خبر را تایید کرد و گفت، اوباما مکاتباتی با مقام‌های ایرانی از جمله آیت‌الله خامنه‌ای داشته است.

سردار یدالله جوانی، مشاور نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران شامگاه شنبه (۲۵ بهمن/ ۱۴ فوریه) در گفت‌وگو با شبکه العالم، تلویزیون عرب‌زبان وابسته به حکومت ایران تایید کرد که رئیس‌جمهور آمریکا مکاتباتی را با رهبران جمهوری اسلامی، به خصوص آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران داشته است.

این مقام سپاه افزود: «به این مکاتبات پاسخ داده شده و همان‌گونه که اشاره شده این پاسخ‌ها محترمانه و معقول و منطقی است.»

روزنامه “وال استریت ژورنال” روز جمعه (۲۴ بهمن/۱۳ فوریه) به نقل از یک دیپلمات ایرانی نوشت که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در نامه‌ای محرمانه به نامه باراک اوباما پاسخ داده است. این دیپلمات که نخواسته نامش فاش شود می‌گوید پاسخ رهبر جمهوری اسلامی “محترمانه” اما فاقد هرگونه تعهدی بوده است.

سردار جوانی در این گفت‌وگو یادآوری کرده که قبلا خود خامنه‌ای نیز به این نامه‌نگاری اشاره کرده بود. او گفت: «مقام معظم رهبری هم در زمانی که بیمارستان بودند موقع ترخیص به این موضوع اشاره‌ای کردند و ممکن است که بعدا در قالب نامه هم آن را به نگارش در آورده باشند.»

علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز حدود دو ماه پیش تبادل نامه میان اوباما و خامنه‌ای را تایید کرده و گفته بود: «این اولین نامه نبوده است، اوباما نامه‌نگاری‌های متعددی انجام داده که برخی از آنها را پاسخ گرفته و برخی را پاسخ نگرفته است. این‌بار پاسخ ارسال شد. بیشتر این نامه‌ها مربوط به مساله هسته‌ای بود.»

سردار جوانی ادعا کرده که نامه‌نویسی باراک اوباما به علی خامنه‌ای ناشی از “مشکلاتی” است که آمریکایی‌ها در منطقه به آن دچار شده‌اند و “رهایی از آن را در همکاری و تعامل با جمهوری اسلامی ایران می‌دانند.”

جوانی افزود: «آمریکایی‌ها در منطقه مشکلات زیادی دارند که یکی از آن‌ها همین گروه‌های خودساخته تروریستی است که از یک طرف می‌خواهند با ناآرام کردن منطقه بهانه حضور در آن را داشته باشند و بر روند بیداری اسلامی و جمهوری اسلامی اعمال فشار کنند و هم از طرفی می‌خواهند که تروریست‌ها تحت کنترل خودشان باشند و وقتی که برخی از تهدیدهای این گروه‌ها آشکار شد بحث ائتلاف ضد داعش را مطرح کردند و خواستند با جمهوری اسلامی همکاری کنند و در همین زمینه هم درخواست ارسال کردند.»

روابط سیاسی ایران و آمریکا از سال ۱۹۸۰ قطع است. کوشش‌های بیل کلینتون، رئیس جمهور وقت آمریکا در سال‌های ۱۹۹۷-۹۸ برای شکستن یخ مناسبات دو کشور پاسخ مناسبی از سوی ایران نیافت. در آن زمان محمد خاتمی رئیس جمهور ایران بود. گفت‌وگوی تلفنی ۱۵ دقیقه‌ای باراک اوباما و حسن روحانی در اواخر سپتامبر ۲۰۱۳ نخستین تماس رسمی میان مقام‌های دو کشور پس از تحولات موسوم به “انقلاب اسلامی” در سال ۱۹۷۹ در ایران بود.

باراک اوباما پیش از ورود به کاخ ریاست جمهوری از در پیش گرفتن سیاست گفت‌وگو با ایران صحبت کرده بود، اما این سیاست تا پایان ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد عملی نشد. با انتخاب حسن روحانی به ریاست جمهوری ایران، تماس‌های رسمی دو کشور در چارچوب مذاکرات هسته‌ای آغاز شد.

رادیوفردا: روزنامه آمریکایی وال استريت جورنال روز جمعه ۲۴ بهمن ماه گزارش داده است که علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی به نامه باراک اوباما، رییس جمهوری آمریکا پاسخ داده و به وی نامه‌ای محرمانه نوشته است.

وال استريت جورنال به نقل از یک دیپلمات ايرانی که نامش فاش نشده، نوشته است که علی خامنه‌ای در پاسخ به نامه باراک اوباما در ماه اکتبر (مهرماه) طی هفته‌های اخير به رییس جمهوری آمریکا نامه نوشته است.

وال استریت جورنال به نقل از دیپلمات‌ها نوشته است که باراک اوباما در نامه خود به علی خامنه‌ای از احتمال همکاری تهران و واشینگتن در مبارزه علیه شبه نظامیان گروه حکومت اسلامی (داعش) در صورت توافق بر سر مساله هسته ای ایران سخن گفته بود.

طبق این گزارش این دیپلمات ایرانی گفته است که نامه علی خامنه ای به باراک اوباما «محترمانه» بوده ولی در آن تعهدی برای همکاری پذیرفته نشده است.

به گزارش وال استریت جورنال کاخ سفید از تایید یا رد گزارش درباره نامه رهبر ایران به رییس جمهوری آمریکا خودداری کرده است.

وال استریت جورنال به جزئیات بیشتری از نامه رهبر ایران به رییس جمهوری آمریکا اشاره نکرده است.

رهبر جمهوری اسلامی هفته گذشته با اشاره به توافق احتمالی ايران و قدرت‌های جهانی بر سر برنامه هسته‌ای تهران، گفت بود که با توافق «خوب» موافق است.

این در حالی است که مذاکرات مقامات ایران و آمریکا برای حل مناقشه هسته‌ای جمهوری اسلامی و احتمال توافق در این زمینه، واکنش اسرائیل را درپی داشته است.

بنيامين نتانياهو، نخست وزير اسرائيل ، روز يکشنبه ۸ فوريه (۱۸ بهمن) گفته بود، جان کری، وزير امور خارجه آمريکا و محمد جواد ظريف، وزيرامور خارجه ايران گفته‌اند که می‌کوشند تا چارچوب کلی توافق هسته ای با ايران را تا ماه مارس (اوايل فروردين) آماده کنند.

نخست وزير اسرائيل اضافه کرده بود، اين ما را وامی‌دارد تا تلاش های اضطراری خود برای جلوگیری از اين «توافق بد و خطرناک» تسريع کنيم.

بنيامين نتانياهو تصريح کرده بود که اسرائيل از هيچ اقدامی عليه توافق «بد و خطرناک» با ايران کوتاهی نخواهد کرد.

ايران و آمريکا، بريتانيا، فرانسه، روسيه، چين و آلمان، کشورهای عضو گروه ۱+۵، در ماه نوامبر سال ۲۰۱۳ در ژنو به يک توافق موقت برای حل مناقشه هسته ای ايران دست يافتند. از آن زمان تاکنون دو طرف در حال مذاکره برای دستيابی به يک توافق نهايی هستند.

ايران و گروه ۱+۵ از زمان توافق موقت ژنو در نوامبر ۲۰۱۳ تاکنون دوبار مهلت دستيابی به توافق را تمديد کرده اند. اکنون مهلت برای دست يابی به توافق ماه ژوئن تعيين شده است و قرار است تا۲۴ ماه مارس ايران و گروه ۱+۵ به توافقی سياسی در اين زمينه دستيابند.

دویچه‌وله: به گفته روحانی ایران در مذاکرات هسته‌ای انعطاف کافی داشته و حالا نوبت طرف مقابل است. برخی مسئولان نیز به مخالفت خامنه‌ای با توافق دو مرحله‌ای پرداخته‌اندکه شبیه موضع‌گیرهای دو ماه گذشته “رجانیوز” است.

رئیس جمهوری اسلامی ایران حسن روحانی روز سه‌شنبه، ۲۱ بهمن از دو مناسب مختلف استفاده کرد تا انتظارات جمهوری اسلامی از طرف‌های مذاکره هسته‌ای با ایران را به گوش آن‌ها برساند.

روحانی صبح سه‌شنبه در دیدار با اجیت کومار‌دوال، مشاورعالی امنیت‌ملی هندوستان گفت، ایران مذاکرات هسته‌ای با ۱+۵ را با جدیت دنبال می‌کند و به رغم پیشرفت‌هایی که حاصل شده، دو طرف هنوز تا رسیدن به توافق نهایی فاصله دارند.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری، روحانی گفت: «ایران گام‌های لازم را برداشته و اکنون نوبت طرف مقابل است که فرصت را مغتنم بشمارد.»

روحانی: نوبت انعطاف طرف مقابل است

رئیس دولت یازدهم عصر همین روز نیز، در دیدار با سفیران و رئیسان نمایندگی‌های خارجی مقیم تهران، با بیان این که ایران در ماه‌های گذشته و در مذاکرات هسته‌ای انعطاف لازم را از خود نشان داده، ابراز امیدواری کرد: «طرف مذاکراتی ما هم اراده سیاسی لازم را برای حل و فصل این موضوع بیش از گذشته از خود نشان دهد.»

دو روز پیش‌تر رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای پس از مدت‌ها سکوت درباره مذاکرات هسته‌ای اعلام کرد که با “توافقی که بتواند اجرا شود” موافقت می‌کند، اما با این پیشنهاد که ابتدا در مورد کلیات مذاکره و توافق شود و بعد درباره جزئیات، موافق نیست.

خامنه‌ای با تصریح بر این که این روش “بهانه‌گیری‌های پی در پی در جزئیات” را به همراه خواهد داشت، گفت: «اگر توافقی انجام شود، باید در یک مرحله و در بردارنده کلیات و جزئیات، با یکدیگر باشد.»

رهبر جمهوری اسلامی در ادامه افزود: «مفاد این قرارداد نیز باید روشن، واضح و غیرقابل تفسیر و تأویل باشد و مفاد توافق نباید به گونه‌ای باشد که طرف مقابل که عادت به چانه‌زنی دارد، در قضایای مختلف بهانه‌جویی کند.»

ستایش طرفداران خامنه‌ای از سخنان او

با انتشار متن این سخنان که ۱۹ بهمن در دیدار با جمعی از فرماندهان و پرسنل نیروی هوایی ایراد شد، حامیان حکومت به شکل اغراق‌آمیزی به استقبال اظهارات خامنه‌ای رفتند و آن را “تغییر مختصات مذاکرات” خواندند.
علاء‌الدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت‌ملی و سیاست‌خارجی مجلس شورای اسلامی سخنان خامنه‌ای را بسیار دقیق و به‌هنگام توصیف کرد

علاء‌الدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت‌ملی و سیاست‌خارجی مجلس شورای اسلامی سخنان خامنه‌ای را “بسیار دقیق و به‌هنگام” توصیف کرد

علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس سخنان خامنه‌ای را “فرمایشات بسیار دقیق و به‌هنگام” توصیف کرده و گفته است: «با توجه به این‌که مذاکرات به مرحله حساسی رسیده، حتما نکات ظریف و هوشمندانه رهبر انقلاب در مورد مذاکرات راه‌گشای کشور و تیم مذاکره‌کننده ایرانی خواهد بود.»

پایگاه اطلاع‌رسانی مجلس شورای اسلامی در گزارش مفصلی به بازتاب دیدگاه ده‌ها نماینده مجلس پرداخته که سخنان خامنه‌ای را “الهام‌بخش”، “دقیق، شفاف، راهبردی” و روشن‌کننده “افق‌های پیش‌روی مذاکرات هسته‌ای” خوانده‌اند.

برخی از سایت‌های خبری، هم‌صدا با شماری از مسئولان ادعا می‌کنند اظهارات خامنه‌ای توطئه کشورهای غربی برای دو مرحله‌ای کردن توافق هسته‌ای را افشا کرد و این افشاگری بیانگر “اشراف” او بر مذاکرات و جزئیات آن است.
بیشتر بخوانید: احتمال “توافق سیاسی” در آخرین لحظات مذاکرات هسته‌ای

رجانیوز: ما اول آذر گفته بودیم

بحث دو مرحله‌ای بودن توافق نهایی هسته‌ای نه موضوع تازه‌ای است و نه توطئه‌ای پنهان که خامنه‌ای آن را کشف کرده باشد.
از زمانی که عدم امکان دست‌یافتن به توافق نهایی در مهلت تعیین شده (سوم آذر ۹۳) مشخص شد و دو طرف موافقت کردند این مهلت برای هفت ماه دیگر تمدید شود، موضوع دست‌یابی به یک توافق سیاسی تا دهم فروردین و حل کردن اختلاف‌های فنی تا ۹ تیر هم مطرح شده است.

آنچه در سخنان خامنه‌ای تازه می‌تواند باشد چرخش او به سوی تحلیل‌ها و موضع‌گیری‌های اصولگرایان تندرو است که از بیش از دو ماه و نیم پیش علیه چنین روندی فعال بوده‌اند.

پایگاه خبری “رجانیوز”، وابسته به جبهه پایداری و از بلندگوهای اصلی “دلواپسان” مذاکرات هسته‌ای، پس از سخنان خامنه‌ای با افتخار اعلام کرد که این سایت اول آذر سال جاری و در جریان مذاکرات ایران و ۱+۵ در وین به منظور دستیابی به توافق نهایی برای اولین بار “موضوع دو مرحله‌ای کردن توافق” را مطرح کرده است.

تکرار مطالب ارگان دلواپسان

در گزارشی که ۱۲ آذر ماه در “رجانیوز” منتشر شد، دو مرحله‌ای کردن مذاکرات “تله آمریکایی‌ها برای گرفتن بیشترین امتیاز” توصیف شده است.

در این گزارش آمده است: «این شیوه بر اساس یك برنامه‌ریزی و ریزنگری از سوی طرف مقابل است كه با به‌کارگیری واژه‌هایی با معانی غیرشفاف و کلی در بیانیه سیاسی، درصدد است هنگام پرداختن به جزییات، بیشترین امتیازات نانوشته را گرفته و بیشترین تعهدات را به طرف مقابل تحمیل کرده و آن را پای تفسیر خود از متن بگذارد.»

سایت خبری اصولگرایان تندرو، در مطلبی که ظاهرا به تفسیر سخنان خامنه‌ای اختصاص دارد، بخش‌هایی از پنج گزارش خود در دو ماه و نیم گذشته را منتشر کرده که در حقیقت آشکار می‌کند اظهارات خامنه‌ای دقیقا تکرار استدال‌های “رجانیوز” است.

“رجانیوز” آمریکا را متهم کرده بود که قصد دارد در مرحله اول توافق “سندی با عبارات کلی و تفسیرپذیر تنظیم” کند که بعدا به دلخواه آن‌ها قابل تفسیر باشد.

خامنه‌ای نیز خواستار توافق همزمان در کلیات و جزئیات و قراردادی “روشن، واضح و غیرقابل تفسیر” شده تا به گفته‌ی او مانع “چانه‌زنی و بهانه‌چویی” طرف مقابل باشد.

به رغم این هم‌نوایی با “دلواپسان”، خامنه‌ای در سخنرانی ۱۹ بهمن آمادگی خود را برای انجام عملی مانند پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و آتش‌بس با عراق توسط نخستین رهبر جمهوری اسلامی اعلام کرده است. خمینی این اقدام را به نوشیدن جام زهر تشبیه کرده بود.

رادیوفردا: به رغم خودداری باراک اوباما از دیدار با نخست وزیر اسرائیل در سفر آینده‌اش به واشینگتن، بنیامین نتانیاهو می‌گوید مصمم است که برای سخنرانی درباره برنامه اتمی ایران و تلاش برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی به آمریکا برود.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، نخست وزیر اسرائیل روز دوشنبه ۲۰ بهمن با تاکید بر تصمیمش گفت: «معامله بدی با ایران در مونیخ در حال انجام است که موجودیت اسرائیل را در خطر قرار خواهد داد، به همین دلیل من مصمم هستم به واشینگتن بروم تا موضع اسرائیل را برای اعضای کنگره و مردم آمریکا طرح کنم».

اشاره نخست وزیر اسرائیل به دیدارهای دو جانبه محمدجواد ظریف، وزیرخارجه ایران، و معاونان او در حاشیه کنفرانس امنیتی در مونیخ آلمان با جان کری، وزیر خارجه آمریکا است.

وزیرخارجه ایران از روز جمعه ۱۷ بهمن با وزیران خارجه آمریکا، آلمان، بریتانیا و روسیه، از اعضای گروه ۱+۵، همچنین یوکیا آمانو، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دیدار کرد.

این مذاکرات در پشت درهای بسته انجام شد و آقای ظریف تنها گفته است که مذاکرات وارد «جزئیات بحث‌های فنی» شده و بر چگونگی رفع تحریم‌ها و تعداد سانتریفوژها متمرکز است.

ایران و گروه ۵+۱ به توافق رسیده‌اند تا اواخر ماه مارس، اوایل اسفند، به «توافق سیاسی» دست یابند و تا ۳۱ ژوئن، ۹ تیر، نیز با مذاکره بر سرجزئیات، توافق نهایی و جامع را امضاء کنند.

اسرائیل، ایران را به تلاش برای ساختن بمب اتمی متهم می‌کند و بنیامین نتانیاهو بارها با کاهش تحریم‌های تهران در جریان مذاکرات مخالفت کرده و خواستار تشدید این تحریم‌هاست.

نخست وزیر اسرائیل قرار است روز سوم مارس، ۱۲ اسفند، به دعوت جان بینر، رییس مجلس نمایندگان آمریکا در کنگره سخنرانی کند.

جان بینر روز دوشنبه تاکید کرد که دعوت از نخست وزیر اسرائیل به قوت خود باقی است. اکثریت مجالس سنا و نمایندگان آمریکا اکنون با جمهوریخواهان است و دعوت از نخست وزیر اسرائیل بدون هماهنگی با کاخ سفید انجام شده است.

باراک اوباما، رییس جمهوری آمریکا و جوبایدن، معاون او گفته‌اند که با بنیامین نتانیاهو در آن تاریخ دیدار نخواهند کرد چرا که این سفر در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل صورت می‌گیرد و آن‌ها نمی‌خواهند این طور به نظر آید که از جناح خاصی در این کشور جانبداری می‌کنند.

آقای اوباما روز دوشنبه هم در کنفرانس خبری با صدراعظم آلمان در واشینگتن همین نکته را تکرار کرد.

چند تن از اعضای کنگره نیز اعلام کرده‌اند که در سخنرانی نخست وزیر اسرائیل در کنگره حضور نخواهند داشت. برنی ساندرز، سناتور مستقل، و جان لویس و جیم کلیبرن، سناتورهای دمکرات از جمله آن‌ها هستند.

همزمان خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از منبعی نزدیک به دفتر آقای نتانیاهو می‌گوید مقام‌های دولت او در حال بررسی احتمال تغییر سخنرانی‌اش در جلسه علنی کنگره به جلسه‌ای غیرعلنی با حضور شمار کمتری از نمایندگان هستند.

فارس: به گزارش گروه صوت و تصویر خبرگزاری فارس به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح امروز (یکشنبه) در دیدار فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی ارتش و پدافند هوایی، با تبیین علت و هدف اصلی دشمنی 36 ساله و ادامه دار دولت آمریکا و خطای محاسباتی آنها برای به زانو درآوردن و تحقیر ملت ایران، به رفتار و عملکرد منطقی و مستدل ایران در مذاکرات هسته ای و رفتار غیر منطقی و باج خواهانه طرف مقابل اشاره و تأکید کردند: ملت ایران در روز 22 بهمن نشان خواهد داد که زیر بار حرف زور نمی رود و پاسخ هر تحقیر کننده ای را نیز با ضربه متقابل خواهد داد.
در این دیدار که همزمان با سالروز بیعت تاریخی جمعی از همافران و کارکنان نیروی هوایی ارتش با امام خمینی (ره) در نوزدهم بهمن سال 1357 برگزار شد، حضرت آیت الله خامنه ای آن حادثه مهم را حاوی یک مضمون پرمغز و ماندگار دانستند و گفتند: اقدام شجاعانه فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی در 19 بهمن 57، نشان دهنده سخن حق و پرجاذبه انقلاب اسلامی است که توانسته بود حتی به اعماق دلهای نیروی هوایی ارتش پادشاهی آن زمان که نور چشمی آمریکا نیز بود، نفوذ کند.
ایشان با تأکید بر لزوم شناخت و حفظ این حقیقت مهم، به برخی واقعیات صحنه از جمله نفوذ فراگیر انقلاب اسلامی اشاره کردند و افزودند: با پیروزی انقلاب اسلامی، ملتها با دیدن شجاعت و دلیری ملت ایران که علناً در مقابل زورگویی های امریکا ایستاد، به هیجان آمدند و جذب پیام انقلاب شدند.
رهبر انقلاب اسلامی خاطرنشان کردند: در طرف مقابل نیز، قدرتهای زورگو و در رأس آنها امریکا، از همان روز اول انقلاب، از هیچ اقدام و فشاری برای خاموش کردن این حرکت عظیم و رو به گسترش، فروگذار نکردند و این دشمنی تا امروز هم ادامه دارد.
حضرت آیت الله خامنه ای افزودند: دشمنی امریکا و قدرتهای استکباری با اشخاص نیست، آنها با اصل حرکت و جهت گیری توأم با ایستادگی و استقلال طلبی و عزت خواهی ملت ایران دشمن هستند.
ایشان با یادآوری سخنان برخی سیاستمداران امریکایی در سالهای اخیر که بغض و کینه خود را با ملت ایران، صراحتاً بیان کردند گفتند: آنها از ایستادگی ملت ایران عصبانی هستند و هدف اصلی امریکا و همراهانش، به زانو در آوردن و تحقیر ملت ایران است که البته دچار خطا و اشتباه در تحلیل هستند.
رهبر انقلاب اسلامی، علت ناکامی های پی در پی امریکاییها در مسائل منطقه و بویژه مسائل ایران را، همین خطای محاسباتی و اشتباهات راهبردی دانستند و افزودند: یک نمونه از این خطاها، اظهارات چند روز پیش یک مقام امریکایی است که گفته بود، ایرانی ها در مذاکرات هسته ای، دست بسته هستند و گیر افتاده اند.
حضرت آیت الله خامنه ای تأکید کردند: در روز 22 بهمن شما خواهید دید که ملت ایران چه حضوری خواهد داشت و آن موقع معلوم خواهد شد که آیا ملت ایران دست بسته است؟
ایشان خاطرنشان کردند: دست ملت و مسئولان ایران هیچگاه بسته نبوده و این موضوع را در عمل نشان داده اند و از این پس نیز با ابتکارات و شجاعت خود، آن را نشان خواهند داد.
رهبر انقلاب اسلامی افزودند: آن طرفی که فعلاً گیر افتاده و دچار مشکل است، امریکا است و همه واقعیات این منطقه و خارجِ منطقه، اثبات کننده این حقیقت است.
حضرت آیت الله خامنه ای با اشاره به شکست سیاستهای امریکا در سوریه، عراق، لبنان، فلسطین، غزه، افغانستان و پاکستان و همچنین شکست امریکا در اوکراین، خطاب به امریکاییها تأکید کردند: این، شما هستید که سالهای متمادی، پی در پی شکست خورده اید اما جمهوری اسلامی ایران پیش رفته و به هیچ وجه با سی و چند سال گذشته قابل مقایسه نیست.
ایشان با اشاره به پیشرفتهای گسترده جمهوری اسلامی در علم و فناوری، در مسائل گوناگون اجتماعی، و در مسائل بین المللی و همچنین نفوذ عظیم منطقه ای و رسوخ مبانی انقلاب در دلهای جوانان افزودند: جمهوری اسلامی ایران با این ذخیره ارزشمند از تجربیات، با قدرت، در حال پیشرفت است و امریکاییها که نتوانستند این ریشه را قلع و قمع کنند اکنون مجبور به تحمل نظام جمهوری اسلامی هستند و طراحی های سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی آنها مانع از این پیشرفت نخواهد شد.
رهبر انقلاب اسلامی به مذاکرات هسته ای و تلاش بدخواهان و معاندان برای القای درماندگی ایران در این موضوع اشاره کردند و چند نکته مهم را درباره مذاکرات هسته ای متذکر شدند.
اولین نکته ای که حضرت آیت الله خامنه ای به آن اشاره کردند موافقت با اصل توافق بود که گفتند: من با توافقی که بتواند انجام شود موافقم اما با توافق «بد» موافق نیستم.
ایشان با اشاره به اظهارات مکرر امریکاییها که می گویند «توافق نکردن بهتر از توافق بد است» افزودند: ما هم همین عقیده را داریم! و معتقدیم توافق نکردن بهتر از توافقی است که به ضرر منافع ملی و زمینه ساز تحقیر ملت بزرگ ایران شود.
تلاش بی وقفه مسئولین و هیأت مذاکره کننده برای خارج کردن حربه تحریم از دست دشمن، دومین نکته ای بود که رهبر انقلاب اسلامی به آن اشاره کردند و گفتند: اگر این اتفاق رخ دهد و با توافق، حربه تحریم از دست دشمن خارج شود، بسیار خوب است اما اگر این اتفاق نیفتاد، همه بدانند که راهکارهای فروانی در داخل کشور برای کُند کردن حربه تحریم وجود دارد.
حضرت آیت الله خامنه ای تأکید کردند: اگر با همت و تلاش، به داشته های خود، به صورت مناسب توجه کنیم، حتی اگر نتوانیم حربه تحریم را از دست دشمن خارج کنیم، می توانیم آن را کُند کنیم.
نکته سوم رهبر انقلاب اسلامی، در خصوص رفتار منطقی جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات هسته ای و رفتار غیر منطقی و زورگویانه طرف مقابل بود.
حضرت ایت الله خامنه ای با اشاره به سخنان چندی پیش رئیس جمهور مبنی بر اینکه مذاکره به معنای رسیدن دو طرف به نقطه مشترک است، گفتند: بر همین اساس، نباید در مذاکره، یک طرف با رفتار غیر منطقی تلاش داشته باشد که هر آنچه مورد توقع او است، محقق شود.
ایشان خاطرنشان کردند: رفتار امریکاییها و چند کشور اروپایی دنباله رو آنها، در مذاکرات، غیر منطقی است و با پرتوقعی انتظار دارند همه خواسته های آنها تحقق یابد در حالیکه این، روشِ مذاکره نیست.
حضرت آیت الله خامنه ای، ایستادگی مسئولان در مقابل زیاده خواهی طرف مقابل را کاملاً صحیح دانستند و با اشاره به عملکرد مستدل و منطقی جمهوری اسلامی در مقاطع مختلف از جمله دوران دفاع مقدس و پذیرش قطعنامه 598، و همچنین مسائل گوناگون بعد از جنگ، خاطرنشان کردند: نظام اسلامی در مذاکرات هسته ای نیز براساس منطق عمل می کند اما طرف مقابل هیچ منطقی ندارد و به دنبال بی منطقی، با تکیه بر زور است.
ایشان تأکید کردند: ملت ایران زیر بار زورگویی و زیاده خواهی و رفتارهای غیر منطقی نخواهد رفت.
رهبر انقلاب اسلامی یک بار دیگر افزودند: من با ادامه و پیشرفت مذاکرات و رسیدن به توافق خوب موافقم و قطعاً ملت ایران هم با هر توافقی که در بر دارنده عزت و احترام او باشد، مخالفتی ندارد.
حضرت آیت الله خامنه ای تأکید کردند: باید در مذاکرات، تکریم، حرمت و پیشرفت ملت ایران محفوظ بماند زیرا این ملت عادت به پذیرش زورگوییِ طرف مقابل اعم از امریکا و دیگران، ندارد.
ایشان همچنین با اشاره به برخی مباحث مطرح شده درخصوص توافق دو مرحله ای که ابتدا توافق بر اصول کلی و بعد از مدتی توافق بر جزئیات باشد، خاطرنشان کردند: چنین توافقی پسندیده نیست زیرا با تجربه ای که از رفتار طرف مقابل داریم، توافقِ صِرف در کلیات، وسیله ای خواهد شد برای بهانه گیری های پی در پی در جزئیات.
رهبر انقلاب اسلامی تأکید کردند:اگر توافقی انجام شود، باید در یک مرحله و در بردارنده کلیات و جزئیات، با یکدیگر باشد.
حضرت آیت الله خامنه ای افزودند: مفاد این قرار داد نیز باید روشن، واضح و غیرقابل تفسیر و تأویل باشد و مفاد توافق نباید به گونه ای باشد که طرف مقابل که عادت به چانه زنی دارد، در قضایای مختلف بهانه جویی کند.
ایشان خاطرنشان کردند: به لطف خداوند ملت ایران در 22 بهمن نشان خواهد داد هرکسی که بخواهد این ملت را تحقیر کند، با ضربه متقابل مواجه خواهد شد.
رهبر انقلاب اسلامی گفتند: همه ملت ایران و همه دلسوزان متفقند که عزت ملی برای یک کشور، بسیار بسیار مهم است زیرا اگر عزت ملی نباشد، امنیت و پیشرفت هم نخواهد بود، بنابراین عزت ملی باید محفوظ بماند و مسئولان هم این موضوع را می دانند.
حضرت آیت الله خامنه ای در پایان خاطرنشان کردند: به فضل الهی، ملت ایران با حضور مقتدرانه و عزم راسخ خود در 22 بهمن، دشمن را به زانو درخواهد آورد.
در ابتدای این دیدار امیر سرتیپ خلبان حسن شاه‌صفی فرمانده نیروی هوایی ارتش با گرامیداشت نوزدهم بهمن سالروز بیعت تاریخی همافران با امام خمینی (ره)، گزارشی از توانمندی‌ها و پیشرفت‌های نیروی هوایی ارائه کرد.
امیر سرتیپ شاه‌صفی گفت: طراحی، ساخت و ارتقای شبیه‌سازهای پروازی، دستیابی به توان طراحی و ساخت جنگنده پهن‌پیکر بدون سرنشین، «راه اندازی، بازسازی و بازیابی انواع هواپیماها» و عمق‌دهی به تجهیزات موجود، تولید انواع تجهیزات هواپایه و راه اندازی و عملیاتی کردن موشک های راهبردی با استفاده از توانمندی‌های داخلی در نیروی هوایی ارتش موید ادعای درهم شکستن پنجه‌های تحریم تجهیزات دفاع هوایی و نویدبخش ایجاد تراز جدیدی از توازن دفاعی در منطقه است.
پیش از این دیدار فرمانده معظم کل قوا در دیدار جداگانه با فرماندهان ارشد نیروی هوایی و پدافند جمهوری اسلامی ایران با اشاره به نقش حساس و خطیر نیروی هوایی و پدافند ارتش جمهوری اسلامی در مجموعه ی نظام دفاعی کشور افزودند: نیروی هوایی به اقتضای حرفه ی خود متکی به دانش و فناوری است و این مسئله از جهاتی در مواجهه با تهدیدات پیرامونی اهمیت این نیرو را بیشتر می کند.

بی‌بی‌سی: هنری پِرِکت، رئیس بخش ایران وزارت خارجه آمریکا در زمان انقلاب (وسط) یکی از بزرگ‌ترین طرفداران پذیرش انقلاب ایران در دولت کار‌تر بود

در تابستان ۵۸، ابتکار فرهنگی جسورانه‌ای برای شناخت بهتر ایران اسلامی به ذهن عده‌ای از دیپلمات‌های آمریکایی در تهران خطور می‌کند: اینکه شاید بتوان با ایجاد یک برنامه تبادل دانشجو، دانشجویان آمریکایی را برای مطالعه فقه شیعه به حوزه علمیه قم فرستاد.

اگر طرح عملی می‌شد، طلاب ایرانی نیز می‌توانستند مدتی در دانشگاه‌های معتبر ایالات متحده تحصیل کنند تا با آمریکا و ارزش‌های این جامعه بهتر آشنا شوند.

گزارش «ایجاد پل‌های ادراکی با اسلام شیعی» در تاریخ ۲۸ مرداد ۵۸ از سفارت در تهران به واشنگتن ارسال شد. گزارش پیشنهاد می‌کرد از طریق بورس فولبرایت وزارت خارجه آمریکا، طرح مبادله دانشجو به ویژه با مدرسه فیضه در قم بررسی شود.
هنری پِرِکت

ما مطالبش را نخوانده بودیم. نمی‌شناختیمش. بنابراین حرف‌هایش درباره اینکه زنان از حقوق کامل برخوردار خواهند بود، دموکراسی و غیره را باور کردیم. الان که به گذشته نگاه می‌کنم، ما گول خوردیم

بعید به نظر می‌رسد این پیشنهاد در واشنگتن جدی گرفته شده یا وارد مرحله اجرایی شده باشد. حدود دو ماه بعد از ارسال آن پیام، تمام کارکنان سفارت از جمله نگارنده پیشنهاد، جان گریوز، به دست «دانشجویان مسلمان پیرو خط امام» به گروگان گرفته شدند.

اما ابتکاراتی از این دست می‌تواند حاکی از آن باشد که مقامات سفارت علیرغم طرح هایی بلند مدت از این نوع،‌ تا چه حد از حساسیت‌ها و مقاصد اصلی آیت الله خمینی بی خبر بودند.

ویکتور تامست، معاون آخرین کاردار آمریکا که روز ۱۳ آبان ۵۸ به گروگان گرفته شد، می‌گوید برخلاف یکی از کارکنان سفارت بریتانیا به نام دیوید رادووی که عادت داشته به قم برود تا با طرز فکر روحانی‌ها و قشر مذهبی دور و بر آیت الله خمینی بهتر آشنا شود، او و همکارانش معمولا در تهران می‌ماندند و از آنجا درباره اوضاع ایران به واشنگتن گزارش می‌فرستادند.

این دیپلمات بازنشسته که در حومه واشنگتن زندگی می‌کند، همچنین میزان شناخت سفارت از رهبر انقلاب را سطحی ارزیابی می‌کند و می‌گوید: «ما مثل فرد نابینایی بودیم که می‌خواست بدن یک فیل را توصیف کند، به عبارتی، یک جورهایی به حرف‌هایی که هر روز در رسانه‌ها در مورد وی زده می‌شد نگاه می‌کردیم.»
شناخت قبل از انقلاب
در زمان اقامت آیت الله خمینی در فرانسه مشاور ارشد او ابراهیم یزدی نظرات او را به مقامات آمریکایی منتقل می کرد

عدم شناخت صحیح آمریکایی‌ها از آیت الله خمینی و اهدافش به ویژه پیش از پیروزی انقلاب، مشهود‌تر به نظر می‌رسد و در چندین گزارش که بعد‌ها انتشار یافت، ثبت شده است.

حدود یک سال پیش از سقوط حکومت شاه، مقامات ارشد سفارت نتیجه گرفته بودند که نهضت اسلامی به رهبری «نمادین» آیت الله خمینی ویژگی‌های دموکراتیک دارد، زیرا بنا بر فقه شیعه، به اصول شایسته سالاری و اجماع پایبند است و تصمیمات در آن به طور دسته جمعی اتخاذ می‌شود.

گزارش «ایران: شناخت نهضت اسلامی شیعه» به واشنگتن اطلاع می داد که در صورت پیروزی مخالفان و سقوط شاه، «مقدر به نظر می‌رسد که شخصیت‌های سیاسی و نه روحانیان در روند سیاستگذاری نقش غالب را ایفا کنند.»
عباس میلانی

آقای خمینی به طور بسیار حساب شده‌ای یک هاله‌ای از ابهام، یک هاله شبه اسطوره‌ای از خودش ایجاد کرده بود. اطرافیانش کمک کردند این کار ایجاد شود

نویسنده اصلی این ارزیابی، جورج لمبراکیس، رئیس بخش سیاسی سفارت بود و اطلاعات خود را عمدتا از چهره‌های میانه رو در نهضت آزادی یا جبهه ملی دریافت می‌کرد. او و همکارانش در سفارت انتظار نداشتند که آیت الله خمینی بخواهد روزی وارد عرصه سیاسی شود و در مقام ولیه فقیه، زمام امور را قبضه کند.

آقای لمبراکیس این روز‌ها در لندن زندگی می‌کند. وقتی از او پرسیدم که چرا آن ارزیابی خوش بینانه را به واشنگتن فرستاده بود، گفت: «شما باید زبان دیپلماتیک بدانید. در آخر گزارش گفته بودم تضمینی وجود ندارد که (نهضت اسلامی) دموکراتیک باشد. این یعنی که می‌تواند خیلی راحت غیردموکراتیک شود.»

عباس میلانی مورخ و استاد دانشگاه استنفورد، به بی‌بی سی فارسی می‌گوید دولت آمریکا پیش از انقلاب، شناخت درستی از آیت الله خمنیی نداشت، زیرا تعداد آثار وی که در آن دوران به انگلیسی ترجمه شده بود، «تقریبا صفر بود.»

به باور آقای میلانی: «آقای خمینی به طور بسیار حساب شده‌ای یک هاله‌ای از ابهام، یک هاله شبه اسطوره‌ای از خودش ایجاد کرده بود. اطرافیانش کمک کردند این کار ایجاد شود.»

یکی از آن اطرافیان، ابراهیم یزدی، عضو ارشد نهضت آزادی بوده که حدود دو ماه پیش از پیروزی انقلاب با هنری پِرِکت، رئیس بخش ایران وزارت خارجه آمریکا، دیدار و گفتگوهای محرمانه را آغاز کرده بود.
«فریب خمینی را خوردیم»
ویکتور تامست: «ما مثل فرد نابینایی بودیم که می‌خواست بدن یک فیل را توصیف کند، به عبارتی، یک جورهایی به حرف‌هایی که هر روز در رسانه‌ها در مورد وی زده می‌شد نگاه می‌کردیم.»

آقای پِرِکت در واقع یکی از بزرگ‌ترین طرفداران پذیرش انقلاب ایران در دولت کار‌تر بوده است.

رئیس سابق بخش ایران وزارت خارجه آمریکا می‌گوید بعد از کشتار میدان ژاله در ۱۷ شهریور ۵۷، به این نتیجه رسیده بود که شاه دیر یا زود سقوط خواهد کرد و منافع آمریکا ایجاب می‌کند هر چه سریع‌تر با اردوی مخالفان به رهبری آیت الله خمینی تماس برقرار کند.

یکی از اولین چهره‌های انقلابی که آقای پِرِکت با وی دیدار می‌کند، ابراهیم یزدی بود. در زمانی که محمدرضاه شاه پهلوی در اوج قدرت بود، مساله تماس مقامات آمریکایی با مخالفان وی موضوعی بسیار حساس بود ولی با متشنج شدن اوضاع در ایران، تابوی پرهیز از تماس با مخالفان نیز برای مقامات آمریکایی به تدریج شکست.

رئیس سابق بخش ایران وزارت خارجه آمریکا به بی‌بی سی فارسی می‌گوید پس از دیدار با ابراهیم یزدی، گزارش آن را به مقامات مافوق داد و آن‌ها اعتراضی نکردند.

مشاور سابق آیت الله خمینی نیز در جلد سوم کتاب خاطراتش به اولین دیدار خود با هنری پِرِکت اشاره و او را فرد بی‌اطلاعی توصیف کرده است.
آیت الله خمینی

آدم‌های بی‌عرضه‌ای که در حوزه‌ها نشسته‌اند از عهده تشکیل و ادامه حکومت بر نمی‌آیند…. فقهای عادل باید رییس و حاکم باشند و اجرای احکام کنند و نظام اجتماعی را مستقر گردانند.

آقای یزدی می‌نویسد: «تعجب کردم که چگونه چنین فردی مسؤول میز ایران وزارت خارجه آمریکاست. مثلا حتی نام دکتر شریعتی را هم نشنیده بود تا چه رسد به آشنایی با آثار او. آدرس مرکزی را که می‌توانست آثار ترجمه شده مرحوم شریعتی و مطهری و برخی دیگر از نویسندگان اسلامی ایران به دست آورد، یادداشت کرد، تا آن‌ها را تهیه و مطالعه کند.»

مطالعه کتابچه «ولایت فقیه و جهاد اکبر» آیت الله خمینی اما شاید بهتر می‌توانست ذهن آقای پِرِکت و همکارانش را درباره آینده انقلاب ایران روشن کند.

در این مجموعه سخنرانی‌های قدیمی، آیت الله خمینی «آدم‌های بی‌عرضه‌ای که در حوزه‌ها نشسته‌اند از عهده تشکیل و ادامه حکومت بر نمی‌آیند» را به شدت کوبیده و گفته بود: «فقهای عادل باید رییس و حاکم باشند و اجرای احکام کنند و نظام اجتماعی را مستقر گردانند.»

اما این مواضع آیت الله خمینی و علاقه شدید وی به در دست گرفتن قدرت در سال ۵۷ برای مقامات آمریکایی در واشنگتن یا در سفارت تهران روشن نبوده است. به همین خاطر است که در بسیاری از ارزیابی‌های سازمان اطلاعات مرکزی (سیا) یا وزارت خارجه آمریکا معمولا از آیت الله خمینی به عنوان رهبر «نمادین» یاد می‌شد.

رئیس سابق بخش ایران وزارت خارجه آمریکا حالا پس از گذشت ۳۶ سال، در مصاحبه‌ای با بی‌بی سی فارسی صراحتا اذعان کرده است که او و همکارانش فریب حرف‌های آیت الله خمینی را خوردند که پیش از بازگشت به ایران، می‌گفت در امور سیاسی دخالت نخواهد کرد و به همه وعده آزادی می‌داد.

آقای پِرِکت می‌گوید: «ما مطالبش را نخوانده بودیم. نمی‌شناختیمش. بنابراین حرف‌هایش درباره اینکه زنان از حقوق کامل برخوردار خواهند بود، دموکراسی و غیره را باور کردیم. الان که به گذشته نگاه می‌کنم، ما گول خوردیم.»

اما عباس میلانی معتقد است که ‌برای درک این مساله که چرا آمریکایی‌ها از درک مقاصد آیت الله خمینی ناکام ماندند، باید از خود ایرانی‌ها شروع کرد.

این مورخ می‌گوید: «مگر اپوزیسیون ایران، مگر بسیاری از نیروهای چپ، بسیاری از جبهه ملی، بسیاری از دموکرات‌ها فکر نمی‌کردند که آیت الله خمینی فقط یک رهبر نمادین هست؟ (آن‌ها) فکر کردند از او به عنوان یک سمبل استفاده می‌کنند، وحدتی حول او ایجاد می‌کنند، شاه را با چماق ایشان می‌زنند، بعد کنارش می‌گذارند، غافل از اینکه او از همه این‌ها زیرک‌تر هست. برای همه آن‌ها برنامه دارد و به هیج وجه قصد ندارد رهبر نمادین باشد.»