اخبار

سی‌بی‌سی کانادا: Former UN prosecutor calls the recording ‘highly significant’ new evidence

Featured VideoCBC News has obtained a recording of a man sources have identified as Iran’s foreign minister acknowledging that the downing of Flight 752 could have been intentional. The Canadian government and security agencies are reviewing the recording.

The Canadian government and security agencies are reviewing an audio recording in which a man — identified by sources as Iran’s foreign affairs minister — discusses the possibility that the destruction of Flight PS752 was an intentional act, CBC News has learned.

The individual, identified by sources as Minister of Foreign Affairs Mohammad Javad Zarif, is heard saying on the recording that there are a “thousand possibilities” to explain the downing of the jet, including a deliberate attack involving two or three “infiltrators” — a scenario he said was “not at all unlikely.”

He is also heard saying the truth will never be revealed by the highest levels of Iran’s government and military.

“There are reasons that they will never be revealed,” he says in Farsi. “They won’t tell us, nor anyone else, because if they do it will open some doors into the defence systems of the country that will not be in the interest of the nation to publicly say.”

On Jan. 8, 2020, Iran’s Islamic Revolutionary Guard Corps shot down Ukraine International Airlines Flight 752 in the skies over Tehran with two surface-to-air missiles, killing all 176 people aboard, including 138 people with ties to Canada.

CBC News has listened to the recording of the private conversation, which took place in the months immediately following the destruction of Flight PS752. CBC had three people translate the recording from Farsi to English to capture nuances in the language.

Security officials are studying the recording: Goodale

The details of the conversation, and the identities of the others involved, are not being released publicly due to concerns for individuals’ safety. CBC is not revealing the source of the recording in order to protect their identities.

Ralph Goodale, the prime minister’s special adviser on the Flight PS752 file, said the government is aware of the recording. Canada’s forensic examination and assessment team obtained a copy in November, he said.

Goodale said the audio file contains sensitive information and commenting publicly on its details could put lives at risk. 

He said the RCMP, the Canadian Security Intelligence Service and the Communications Security Establishment are evaluating the recording’s authenticity. A CSE spokesperson would not offer comment on the recording, saying the agency “does not comment on intelligence operations.”

“We’re treating all the evidence and all the potential evidence with the seriousness and the gravity that it deserves,” said Goodale.

“We understand in a very acute way the thirst among the families for the complete, plain, unvarnished truth and that’s what we will do our very best to get for them.”

Iran’s Foreign Minister Mohammad Javad Zarif. He has been identified by sources as one of the voices in an audio recording shared with Canadian security agencies about the destruction of Flight PS752. (Alexander Zemlianichenko/Associated Press)

‘They could have been infiltrators’

Zarif is Iran’s primary negotiator with the countries that lost citizens on Flight PS752, and is the voice of the Islamic Republic of Iran on the global stage.

Over the past year, Zarif has maintained the government’s official claim that human error was to blame for the disaster. Shortly after the crash, Zarif said it was “brave” of the military to claim responsibility — but added military officials kept him and the president in the dark for days.

Iran originally denied any involvement in the aircraft’s destruction. Three days after the crash, and in the face of mounting satellite evidence, Iran’s President Hassan Rouhani admitted its military “unintentionally” shot down the plane. He blamed human error, saying the military mistook the jetliner for a hostile target in the aftermath of an American drone strike that killed a high-ranking Iranian military general in Iraq.

Former foreign affairs minister Francois-Philippe Champagne has said he does not believe the destruction of the plane can be blamed on human error.

ایران وایر: شبکه خبری «سی‌بی‌سی کانادا» در آخرین ساعات روز سه‌شنبه ۲۱بهمن۱۳۹۹، خبری اختصاصی منتشر کرده است که در آن گفته شد دولت و آژانس امنیت کانادا در حال بررسی یک فایل صوتی هستند که در آن «محمدجواد ظریف»، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی درباره عمدی بودن سرنگونی هواپیمای اوکراینی سخن می‌گوید.

۱۸دی۱۳۹۸ پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمای اوکراینی، اندکی پس از بلندشدن در تهران، هدف موشک‌های سپاه پاسداران قرار گرفت، ساقط شد و تمامی سرنشینان آن جان باختند. جمهوری اسلامی سه روز این موضوع را انکار و مربوط به نقص فنی دانست و پس از آن طی یک بیانیه تایید کرد که موشک پدافند سپاه، هواپیمای خودی را هدف قرار داده؛ اما آن را یک خطای انسانی دانست. حالا یک فایل صوتی در دسترس یک رسانه کانادایی قرار گرفته که محمدجواد ظریف در آن احتمال عمدی بودن شلیک سپاه به هواپیمای مسافربری را مطرح کرده است. با «حامد اسماعیلیون» که همسر و فرزندش از جان‌باختگان هواپیمای ۷۵۲ هستند؛ دراین‌باره گفت‌وگو کرده‌ایم.

***

به نوشته سی‌بی‌سی، فردی که «محمدجواد ظریف»، وزیر خارجه جمهوری اسلامی تشخیص داده شده، در این فایل می‌گوید این به‌هیچ‌وجه نامحتمل نیست که دو یا سه نفر تعمدا هواپیما را سرنگون کرده باشند. ظریف از امکان نفوذی بودن این افراد سخن می‌گوید.

حامد اسماعیلیون که همسرش «پریسا اقبالیان» و دخترش «ری‌را»، از جان‌باختگان شلیک سپاه به هواپیمای اوکراینی هستند، به «ایران وایر» می‌گوید: «از ابتدا سناریوهای زیادی درباره شلیک به این هواپیما مطرح بوده است. تقریبا همه خانواده‌های کشته‌شدگان به عمدی بودن این شلیک اعتقاد دارند. جمهوری اسلامی ابتدا مساله نقص فنی را مطرح کرد و سه روز دروغ گفت، مدتی بعد گفتند خطای انسانی بوده، بعد بحث اشکال دستگاه و تنظیم نادرست آن مطرح شد و بعد گفتند خطای سیستم. اما در این فایل صوتی خود محمدجواد ظریف که در واقع مذاکره‌کننده ارشد جمهوری اسلامی در این پرونده است، احتمال می‌دهد که این هواپیما را عمدی زده باشند و می‌گوید حقیقت هیچ‌گاه روشن نخواهد شد.»

بر اساس گزارش سی‌بی‌سی، ظریف در این فایل صوتی می‌گوید که حقیقت هیچ‌وقت از سوی بالاترین مقامات ارشد سیاسی و نظامی ایران آشکار نخواهد شد. به نوشته سی‌بی‌سی، ظریف در این فایل صوتی از «روسیه» به‌عنوان یک مثال نام می‌برد که متهم به سرنگون کردن هواپیمای مالزی در سال ۲۰۱۴ بود؛ اما هیچ‌وقت آن را قبول نکرد.

اشاره او به پرواز شماره ۱۷ هواپیمایی مالزی است که روز ۱۷ژوئیه۲۰۱۴ وقتی از آمستردام عازم کوالالامپور بود، در مرز روسیه و اوکراین سرنگون شد و تمام سرنشینان آن جان باختند. گزارش‌های زیادی از اصابت موشک زمین به هوای روسیه به هواپیما حکایت داشتند.

ظریف در فایل صوتی عنوان کرده است که دلایل فراوانی برای پنهان‌کاری مقامات سیاسی و نظامی وجود دارد: «آن‌ها هیچ‌وقت حقیقت را نمی‌گویند؛ زیرا در این صورت منافذی در سیستم دفاع کشور باز می‌شود که به نفع کشور نیست که بیان شوند.»

حامد اسماعیلیون می‌گوید: «در بخشی که کشورها پیگیری می‌کنند، یک اصطلاح حقوقی به نام «جبران» وجود دارد که شامل مثلا پرداخت غرامت و عذرخواهی رسمی جمهوری اسلامی می‌شود؛ اما بخش مهم و اساسی آن گفتن «حقیقت» است. اما الان این فایل صوتی و گفته‌های ظریف در یک محفل خصوصی دو چیز را روشن می‌کند؛ یکی اینکه این آدم، این تیم و حکومت جمهوری اسلامی حکومت نرمالی نیست که بیاید و حقیقت را بگوید. دوم اینکه ظریف چیزی را که در گفت‌وگوهای رسمی با کشورهای دیگر می‌گوید، متفاوت از چیزی است که ممکن است در یک گفت‌وگوی خصوصی به کسی گفته باشد. او در همه‌جا، در مذاکرات رسمی درباره خطای انسانی و اشتباه حرف می‌زند؛ اما در این فایل صوتی می‌گوید که هزار جور امکان وجود دارد و عمدی زدنش هم احتمال دارد و اصلا بعید نیست.»

حامد اسماعیلیون تاکید می‌کند که برای گفتن حقیقت هیچ مرزی وجود ندارد: «به ما مربوط نیست که بعد از گفتن حقیقت سیستم دفاعی شما چه خواهد شد. شما باید حقیقت را بگویید؛ وگرنه مجبور می‌شوید حقیقت را بگویید.» اشاره او به تصمیم خانواده جان‌باختگان برای محاکمه مقصران شلیک به هواپیمای اوکراینی در دادگاه‌های بین‌المللی است. انجمن خانواده‌های جان باختگان هواپیمای «پی‌اس ۷۵۲» چند روز پیش، از مردم درخواست کرد که برای بردن پرونده به دادگاه‌های بین‌المللی کمک کنند. در کمتر از ۴۸ ساعت، بیش از ۱۰۰هزار دلار کمک برای انجمن جمع‌آوری شد.

او می‌گوید: «یک ماه و نیم تا دو ماه دیگر گزارش نهایی جمهوری اسلامی منتشر می‌شود و در واقع مسئولیت حقوقی جمهوری اسلامی در آن روز پایان می‌گیرد و توپ در زمین کشورهای دیگر می‌افتد. مطمئنا ما می‌دانیم که آن‌ها از گزارش نهایی راضی نخواهند بود. همین گزارش فایل صوتی امروز هم نشان می‌دهد که این‌ها حقیقت را نخواهند گفت. پس از آن کشورها ابتدا باید طبق قانون مذاکراتی برای وادار کردن جمهوری اسلامی به گفتن «حقیقت» انجام دهند. اگر این مذاکرات به بن‌بست برسد پرونده هم در سازمان جهانی هوانوردی غیرنظامی و هم در دیوان بین‌المللی دادگستری مورد دادرسی قرار می‌گیرد.» او با اشاره به گزارش سی‌بی‌سی از فایل صوتی ظریف می‌گوید: «ظریف آخر صحبت‌هایش ترسش را از رفتن این پرونده به دادگاه‌های بین‌المللی عیان می‌کند و می‌گوید بیایید پرونده را با پرداخت غرامت ببندیم. یعنی ببینید چقدر این مساله برای این‌ها حیاتی است که می‌خواهند هر جور که می‌توانند این کابوس را برای خودشان تمام کنند.»

در گزارش سی‌بی‌سی آمده که دولت کانادا از نوامبر گذشته به این فایل دسترسی داشته و در حال بررسی آن بوده است.

هویت دو نفر دیگر که در این فایل سخن می‌گویند، فاش نشده و یکی از مقامات کانادایی دلیل عدم افشای هویت آن‌ها را به خطر افتادن جان انسان‌ها اعلام کرده است. حامد اسماعیلیون اما می‌گوید او و دیگر خانواده‌های جان‌باختگان تا امروز از وجود این فایل اطلاعی نداشته‌اند.

رادیوفردا: شبکه خبری سی بی‌سی کانادا سه‌شنبه ۲۱ بهمن گزارش داده است که دولت و نهادهای امنیتی کانادا در حال بررسی یک فایل صوتی هستند که گفته می‌شود متعلق به وزیر امور خارجه ایران است و در آن در خصوص عمدی بودن سرنگونی هواپیمای اوکراینی صحبت می‌کند.

طبق این گزارش، صدایی که گفته می‌شود منسوب به محمد جواد ظریف است در این فایل صوتی می‌گوید، «هزاران امکان» در توضیح چگونگی سرنگونی هواپیمای مسافربری اوکراینی وجود دارد از جمله این که دو یا سه «نفوذی» این کار را انجام داده باشند، «سناریویی که بعید نیست.»

شبکه خبری سی بی‌سی کانادا اضافه کرده است، صدای منسوب به محمد جواد ظریف ادامه داده است که حکومت و نظامیان ایران هرگز اجازه نخواهند داد حقیقت روشن شود.

این صدا در ادامه به فارسی تصریح کرده است، دلیل این که اجازه افشای حقیقت داده نمی‌شود این است که چنین اقدامی باعث باز شدن «برخی درها به سوی سیستم دفاعی کشور» خواهد شد که به «نفع کشور نیست.»

سپاه پاسداران بامداد ۱۸ دی یک فروند هواپیمای مسافربری اوکراینی به شماره پرواز پی‌اس ۷۵۲ را که در حال اوج گرفتن از فرودگاه امام تهران بود، با شلیک دست‌کم دو فروند موشک سرنگون کرد که تمام ۱۷۶ سرنشین آن جان باختند.

سپاه پاسداران بعد از چند روز پنهانکاری، نهایتا تحت فشار جامعه جهانی اقرار کرد که این هواپیما با موشک‌های سپاه ساقط شده است، اما علت آن را «خطای انسانی» اعلام کرد.

شبکه خبری سی بی‌سی کانادا می‌گوید٬ به این فایل صدا گوش داده است و محتوای آن توسط سه نفر از فارسی به انگلیسی ترجمه کرده است.

رالف گودیل، مشاور ویژه نخست‌وزیر کانادا در پرونده سرنگونی پرواز ۷۵۲، هم گفته است که از وجود این فایل صوتی مطلع است.

رالف گودیل اضافه کرده است، این فایل صوتی حاوی اطلاعات حساس است و اظهار نظر در وسایل ارتباط جمعی و عمومی در خصوص جزئیات آن می‌تواند جان برخی از افراد را به مخاطره بیاندازد.

در میان کشته شده‌ها ده‌ها شهروند خارجی از کانادا، افغانستان، بریتانیا و اوکراین نیز حضور داشتند و ایران تاکنون گزارش جامعی از علت هدف قرار گرفتن این پرواز به کشورهای یاد شده ارائه نکرده است.

در سالگرد سرنگونی این هواپیما، حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران، بار دیگر وعده داد که مقصران این حادثه «حتما» در دادگاه محاکمه خواهند شد.

بعد از سرنگونی هواپیمای اوکراینی، گزارش‌های زیادی در خصوص تهدید و فشار سپاه پاسداران بر خانواده قربانیان ایرانی منتشر شده است تا در این زمینه سکوت کنند.

خانواده‌های جان‌باختگان می‌گویند حکومت ایران در یک سال گذشته کوشیده است مراسم خاکسپاری و یادبود ۱۷۶ قربانی هواپیمای اوکراینی را «غصب» کند.
با استفاده از سی بی‌سی و رادیو فردا؛ خ

رادیوفردا: نسیمه نعامی فردی «حیله‌گر» توصیف شده که ارتباطات نزدیکی با سرویس‌های امنیتی ایران داشته و با هویتی جعلی «نگار» همسرش را برای پیشبرد طرح توطئه ترغیب کرده است.
محکومیت اسدالله اسدی، دیپلمات جمهوری اسلامی ایران، به حداکثر مجازات از سوی دستگاه قضایی بلژیک، یک دستاورد بزرگ تاریخی برای مبارزه با تروریسم در جهان و همزمان یکی از بزرگترین لکه‌های ننگ برای جمهوری اسلامی در حیات بیش از ۴۰ ساله این حکومت است.

اسدی به دلیل تلاش برای بمبگذاری در گردهمایی مخالفان جمهوری اسلامی در پاریس، روز پنج‌شنبه ۱۶ بهمن، از سوی دادگاه شهر آنت‌ورپ به اتهام «سوءقصد با ماهیت تروریستی» و «مشارکت در فعالیت‌های یک گروه تروریستی» به ۲۰ سال زندان محکوم شد.

مجازات‌های سنگین ۱۵، ۱۷ و ۱۸ سال زندان برای سه همدست این دیپلمات جمهوری اسلامی، و سلب تابعیت بلژیکی از آنان نیز نشان‌دهنده میزان جدیت توطئه خنثی‌شده و همچنین جدیت دادگاه در برابر اقدامات تروریستی و ناامن‌کننده حکومت تهران است.

با این حال، محکومان می‌توانند نسبت به حکم صادره درخواست تجدیدنظر کنند.

چرا گردهمایی مجاهدین خلق؟

از سال ۱۳۸۳، شورای ملی مقاومت ایران، شاخه سیاسی سازمان مجاهدین خلق ایران که یکی از منسجم‌ترین سازمان‌های مخالف جمهوری اسلامی به شمار می‌رود، گردهمایی سالانه‌ای را در پاریس برگزار می‌کند.

این گردهمایی در ابتدا با حضور چند صد نفر برگزار می‌شد، اما خیلی زود به مراسمی با حضور هزاران نفر تبدیل شد. در این رویداد سیاسی یک‌روزه، علاوه بر مسئولان شورای ملی مقاومت، معمولاً چند شخصیت سیاسی بین‌المللی برای سخنرانی دعوت می‌شوند.

مثلاً در همان سال اول برگزاری، دانیل میتران، همسر فرانسوا میتران رئیس‌جمهور پیشین فرانسه، که خود چهره‌ای در جنبش مقاومت فرانسه به شمار می‌رفت، به این گردهمایی دعوت شده بود.

جمهوری اسلامی ایران همواره از این که مجاهدین خلق در فرانسه به فعالیت علیه حکومت تهران می‌پردازند، نگران بوده است.

سال ۱۳۹۶، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه جمهوری اسلامی یک روز پیش‌ از برگزاری شانزدهمین گردهمایی شورای ملی مقاومت در پاریس، با رئیس‌جمهور فرانسه دیدار کرده و به تلویزیون دولتی ایران گفته بود در دیدارهایش با مسئولان فرانسوی، حضور اعضای سازمان مجاهدین خلق در فرانسه را «نقطه ابهام» دانسته و به گفته او «مسئولان فرانسوی تأکید کرده‌اند که با این گروه رابطه‌ای ندارند».

در آن سال، نیوت گینگریچ رئیس پیشین مجلس نمایندگان آمریکا، رودی جولیانی شهردار سابق نیویورک، جان بولتون سفیر پیشین آمریکا در سازمان ملل، ترکی فیصل مدیر پیشین سازمان اطلاعات عربستان سعودی، و همچنین چند تن از اعضای پارلمان‌های فرانسه و بریتانیا از جمله سخنرانان این گردهمایی بودند.

اظهارات ظریف نشان می‌داد جمهوری اسلامی برگزاری گردهمایی مخالفان خود را که نسبتاً بزرگترین و منظم‌ترین گردهمایی مخالفان در خارج است، چالشی بزرگ می‌داند.

دستگاه سرکوب حکومت جمهوری اسلامی که به شدت و سرعت نسبت به فعالیت مثلاً یک نوجوان «شاخ اینستاگرامی» واکنش نشان می‌دهد، طبیعتاً نمی‌تواند در برابر چنین رویدادی بی‌تفاوت باشد.

همچنین حکومت ایران نشان داده که ترور، کشتار یا آدم‌ربایی مخالفان سیاسی خود در خارج از مرزهای جغرافیایی‌اش ابایی ندارد و تلاش‌های بین‌المللی نیز تاکنون مانع این رفتار جمهوری اسلامی نشده است.

چرا در تیر ۱۳۹۷؟

در تیرماه ۱۳۹۷، جمعیتی بین ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر از نقاط مختلف در شانزدهمین گردهمایی آن سال شورای ملی مقاومت ایران در ویلپنت، در حومه پاریس شرکت کردند، اما هیچ کدام خبر نداشتند که کسانی در پی تبدیل این گردهمایی به «حمام خون» هستند.

ژرژ هانری بوتیه، وکیل شورای ملی مقاومت در دادگاه اسدالله اسدی، اعلام کرد اگر انفجار طبق برنامه‌ریزی رخ می‌داد، تعداد زیادی به واسطه خود انفجار و تعداد زیاد دیگری به واسطه پیامدهای آن جان خود را از دست می‌دادند یا آسیب جدی می‌دیدند.

اینگرید بتانکورت، سیاست‌مدار فرانسوی-کلمبیایی، یکی از سخنرانان مراسم آن سال بود. او گفته است: «وقتی سخنرانی‌ام تمام شد، گروهی از شرکت‌کنندگان برای روبوسی و گرفتن عکس یادگاری مرا احاطه کردند. من از دیدن شادی دختران جوان که برای گرفتن عکس‌های سلفی آماده می‌شدند و کودکانی که برای قرار گرفتن جلو دوربین در بغل من گذاشته می‌شدند، می‌خندیدم.»

او که خود نامزد پیشین انتخابات ریاست جمهوری کلمبیا بوده، اضافه کرد: «یاد کارزارهای سیاسی پیشین خود در کلمبیا افتاده بودم و لذتی که از تماس خودجوش با مردم می‌بردم. وقتی این تصاویر را در خاطرم مرور می‌کنم و به این فکر می‌کنم که اگر طرح توطئه موفقیت‌آمیز بود و کشتار انجام می‌شد، عرق سردی از پشتم جاری می‌شود.»

نیروهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی، پیش از این اقدامات تروریستی را بارها در دل خاک اروپا انجام داده بودند، اما تصور انفجار بزرگ و کشتار وسیع در یک همایش بزرگ، نسبتا دشوار بود.

در آن زمان، با این که دونالد ترامپ وعده داده بود از توافق هسته‌ای ایران خارج خواهد شد، اما اروپا با همین توافق، شریک تجاری جمهوری اسلامی محسوب می‌شد و قاعدتا جمهوری اسلامی با توجه به تجربه دادگاه میکونوس، نباید روابط خود را با اروپا در آن دوره متشنج می‌کرد.

اما چرا نیروهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی گردهمایی آن سال را هدف قرار داده بودند. همزمانی برگزاری این گردهمایی با سفر نادر یک رئیس جمهوری اسلامی به اروپا، موجب گمانه‌زنی‌هایی در این باره شد.

اگر نیروهای اطلاعاتی ایران موفق می‌شدند، این انفجار دو روز پیش از آغاز سفر حسن روحانی، رئیس جمهوری اسلامی به چند کشور اروپایی از جمله فرانسه رخ می‌داد و این احتمال وجود داشت که کشورهای اروپایی، برنامه سفر روحانی را لغو کنند.

در همان زمانی که توطئه افشا شد و عواملش دستگیر شدند، برخی از ناظران این نظریه را مطرح کردند که شاید طراحی این بمبگذاری کار نیروهای امنیتی و اطلاعاتی رقیب جناح روحانی در ایران (شاید سپاه پاسداران) برای ضربه زدن به تلاش‌های دیپلماتیک روحانی بوده است.

مثلاً فرانسوا نیکولو، سفیر پیشین فرانسه در تهران به خبرگزاری فرانسه گفت روحانی «در سفر به اروپا در همان موقع، از این عملیات سرویس‌های اطلاعاتی ایران که نبوغ دخالت علیه دولت را دارند، به شدت خشمگین بود.»

با وجود این فرضیه، این پرونده هیچ از مسئولیت دولت روحانی کم نمی‌کند و واضح است خود مقام‌های دولتی در گمراه کردن این پرونده نقش اساسی داشتند.

وقتی مقام‌های بلژیک به طور رسمی از بازداشت دیپلمات ایرانی خبر دادند، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در توئیتی نوشت: «چقدر تعجب برانگیز است که هم‌زمان با سفر ما به همراه رئیس جمهوری ایران به اروپا، عملیات ادعایی ایران مطرح و یک نفر بازداشت شده است.»

دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی نه در زمان بازداشت عوامل این انفجار، نه در جریان رسیدگی به این پرونده و نه پس از صدور حکم برای متهمان، مسئولیتی در این زمینه قبول نکرد. همچنین ایران با تهدید اجرای حکم اعدام احمدرضا جلالی، استاد ایرانی-سوئدی دانشگاه‌های بلژیک در تلاش برای اعمال فشار بر اروپا در این پرونده بود.

قرار با «دانیل» در پیتزا هات لوکزامبورگ

اما نیروهای امنیتی اروپا چگونه موفق شدند این توطئه مرگبار را خنثی کنند؟

چند روز قبل از برگزاری گردهمایی مجاهدین خلق، یک زوج ایرانی-بلژیکی ساکن حومه شهر آنت‌ورپ در بلژیک برای ملاقات با کسی که او را «دانیل» می‌خوانند، به یکی از شعبه‌های رستوران زنجیره‌ای پیتزا هات (Pizza Hut) در شهر لوکزامبورگ رفتند؛ امیر سعدونی متولد آبادان که اکنون ۴۰ ساله دارد و همسرش نسیمه نعامی متولد اهواز که اکنون ۳۶ ساله است.

نیروهای امنیتی بلژیک که این دو را زیر نظر داشتند و از ملاقات آنان با دانیل فیلبرداری کردند، اعلام کردند که از طرف یک سازمان اطلاعاتی «دوست» (احتمالاً موساد یا سرویس‌های آمریکایی) از طرح شوم این زوج ایرانی مطلع شده بودند.

معمولاً در این نوع پرونده‌ها، سازمان‌های اطلاعاتی برای لو ندادن منبع اصلی، از به اشتراک گذاشتن اطلاعات از سوی یک سرویس امنیتی «ثالث» سخن می‌گویند.

«دانیل» در واقع همان اسدالله اسدی است که در لوکزامبورگ مواد منفجره را به قصد انجام حمله به همراه یک تلفن همراه و سیم‌کارتی با شماره اتریشی و همچنین ۲۲ هزار یورو به این زن و شوهر جوان تحویل داد. در کل، گزارش شده که امیر سعدونی ۱۲۰ هزار یورو و نسیمه نعامی ۱۰۶ هزار یورو دریافت کرده‌اند.

دقیقاً روز برگزاری شانزدهمین گردهمایی سالانه شورای ملی مقاومت ایران، حدود ساعت ۱۱ صبح سی‌ام ژوئن ۲۰۱۸، برابر با نهم تیر ۱۳۹۷، این زوج ایرانی با هدف حمله به این گردهمایی از خانه خود در حومه آنت‌ورپ سوار بر خودروشان که یک مرسدس بود، به سمت پاریس به راه افتادند.

این دو قصد داشتند با معرفی کردن خود به عنوان هواداران مجاهدین خلق وارد گردهمایی آنان شوند، اما خودرو آنها در ساعت دوازده و نیم ظهر توسط نیروهای ویژه بلژیک حوالی بروکسل متوقف شد. پلیس یک بسته مشکوک به همراه سیم‌هایی را در کیف لوازم آرایش نسیمه نعامی کشف می‌کند. از نظر پلیس، چاشنی انفجاری نشان می‌داد که یک عملیات حرفه‌ای در پیش بوده است.

همچنین بازرسان همان وهله اول متوجه شدند که در توان مالی این زوج پناهنده کارگر نبوده که این تجهیزات را تهیه کنند و حتما پای دیگران در میان است. در جریان تحقیقات، امیر سعدونی بیش از همسرش اعتراف می‌کرد و نسیمه نعامی هم وانمود می‌کرد که فکر می‌کرده این مواد منفجره برای «آتش‌بازی» است.

این دو اساساً در دادگاه، دفاع از خود را بر اساس «ناآگاهی» از حقیقت ماجرا بنا کرده بودند.

اما در واقع، آنچه آنان حمل می‌کردند ۵۰۰ گرم تی‌ای‌تی‌پی (تری‌استون تری‌پراکسید) بود که بسیار مورد توجه و استفاده تروریست‌ها و بمب‌گذاران انتحاری است، چون به راحتی با سنسورهای فرودگاه‌ها و اماکن نظامی شناسایی نمی‌شود و همچنین قابلیت انفجاری بسیار زیادی دارد. با این حال، این دو خود در دادگاه مدعی بودند که از قدرت این ماده منفجره آگاه نبودند.

بر اساس تحقیقات، امیر سعدونی که نسبت به همسرش فردی «ساده‌لوح» بود، اولین بار در سال ۲۰۱۵ اسدی را در مونیخ آلمان ملاقات کرده است. اما نسیمه نعامی فردی «حیله‌گر» توصیف شده که ارتباطات نزدیکی با سرویس‌های امنیتی ایران داشته است. او با این که پناهنده سیاسی بود، اما در بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۸، ۱۳ بار به ایران سفر کرد.

نسیمه نعامی همچنین با یک هویت جعلی به نام «نگار»، بدون این که همسرش مطلع شود با او از طریق اینترنت رابطه‌ای «عاشقانه» برقرار می‌کند و در زمینه پیشبرد طرح توطئه تلاش می‌کرده است. دادگاه امیر سعدونی را به ۱۵ سال زندان، اما همسرش را به سه سال بیشتر، یعنی ۱۸ سال زندان محکوم کرد.

همان روز برگزاری گردهمایی، حوالی ساعت ۱۹، مهرداد عرفانی سومین مظنون که یک شاعر متولد ۱۹۶۳ و ساکن شهر اوکل بلژیک بود، در پارکینگ سالن نمایشگاه‌های ویلپنت، محل برگزاری گردهمایی شورای ملی مقاومت ایران بازداشت شد. او بی‌خبر از بازداشت امیر و نسیمه، منتظر آنان بود تا مراحل نهایی طرح بمبگذاری را اجرا کنند.

بر اساس بررسی حساب پی‌پل مهرداد عرفانی، او یک جلیقه ضدگلوله نظامی، یک ضبط صوت جاسوسی و یک میکروفون یقه‌ای خریداری کرده بود و همچنین پلیس در خانه او تجهیزات جاسوسی از جمله عینک‌هایی با دوربین مخفی و عکس‌هایی از دفتر سازمان مجاهدین خلق پیدا کرد. به گفته پلیس، او از اسدی ۲۲۶ هزار یورو دریافت کرده بود.

مهرداد عرفانی که اکنون ۵۷ ساله است، به ۱۷ سال زندان محکوم شد. او تنها متهم حاضر در جلسه دادگاه بود و هنگام قرائت حکم دادگاه واکنشی به آن نشان نداد.

بازداشت اسدالله اسدی

فردای آن روز، اسدالله اسدی که از سال ۲۰۱۴ به عنوان دبیر سوم سفارت جمهوری اسلامی در وین فعالیت می‌کرد، همراه با زن و دو پسرش سوار بر یک خودروی فورد اس-مکس قرمزرنگ اجاره‌ای در پارکینگ اتوبانی در آلمان و در نزدیکی فرانکفورت بود که بازداشت شد.

پلیس بعداً با بررسی تلفن‌ها متوجه شد که او با شماره‌های مختلف با عوامل طرح انفجار در تماس بوده است. همچنین در جریان بازداشت او، دفترچه‌ حدوداً ۲۰۰ صفحه‌ای کشف شد که برای تحقیقات بسیار مهم بود.

آن طور که در گزارش‌ها آمده، در این دفترچه، اسدی آدرس ۳۰۰ مکان در حدود ده کشور اروپایی را یادداشت کرده بود، ۳۸ آدرس در اتریش، ۱۱۴ آدرس در آلمان، ۴۱ آدرس در فرانسه، ۱۹ آدرس در مجارستان و ۱۶ آدرس در بلژیک از جمله مرکز خرید مدیاسیته شهر لی‌یژ بلژیک.

همچنین در این دفترچه دو آدرس در نزدیکی تئاتر کاپوسین در لوکزامبورگ یادداشت شده بود، جایی که او محموله مواد منفجره را به همدستانش تحویل داد و سپس شب را در هتل ایبیس در شهر لی‌یژ بلژیک گذراند.

از نظر پلیس آلمان، این دفترچه همچون راهنمای اسدی برای انجام عملیات‌ها و تماس‌هایش بوده است. با این حال پلیس این احتمال را رد نکرد که او اطلاعات مربوط به مأموریت‌های خود را در این دفتر در میان انبوهی از آدرس‌های دیگر پنهان کرده است؛ از آدرس رستوران‌ها و هتل‌ها تا پارکینگ‌ها و مغازه‌ها.

مثلاً وقتی همسر اسدی از سوی نیروهای پلیس مورد بازجویی قرار گرفت، گفت که «موزه‌-کاخ‌های بسیاری» را بازدید کرده است.

همچنین بررسی‌ها نشان داد که او سال گذشته‌اش محل برگزاری گردهمایی شورای ملی مقاومت را از نزدیک بازدید کرده و از قبل این محل و همچنین هتل‌های محل اقامت شخصیت‌های مهمان در این گردهمایی را شناسایی کرده بود.

در این پرونده همچنین نام محمدرضا زائری، روحانی نزدیک به حکومت در ایران نیز به میان آمد؛ کسی که اسناد مربوط به کرایه یک خودرو مورد استفاده اسدی به نام او بوده است.

تحقیقات خیلی زود نشان داد که اسدی، مأمور اصلی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران برای عملیات‌های اطلاعاتی در اتریش و همچنین سراسر اروپاست. همچنین مدارکی از او کشف شد که پرداخت پول از سوی او به دیگران در اروپا را نشان می‌داد.

او از ابتدا این حربه را برای دفاع از خود به کار می‌برد که دارای مصونیت دیپلماتیک است و نمی‌تواند مورد پیگرد قضایی قرار گیرد. اما بازرسان معتقد بودند که او در کشوری (آلمان) بازداشت شده که دیگر دارای مصونیت دیپلماتیک نبوده است.

ژان پل پانکراسیو، استاد حقوق بین‌الملل در دانشگاه‌های فرانسه، در این زمینه گفته است: «اگر دیپلماتی در کشوری به غیر از کشور محل مأموریت، جرمی به این سنگینی مرتکب شده باشد، مصونیت او از بین می‌رود.»

دادگاه با توجه به شغل اسدی اعلام کرد او «برای محاکمه کردن حکومت ایران یا وزارت اطلاعات» جمهوری اسلامی محاکمه نمی‌شود، اما تأکید کرد غیرقابل انکار است که حکومت ایران در طراحی این حمله با هدف ترساندن پناهندگان ایرانی در اروپا نقش داشته و این توطئه نمی‌توانست به تنهایی برعهده اسدالله اسدی باشد.

به نوشته مطبوعات بلژیک، در دوره‌ای که اسدی در زندان شهر هاسلت محبوس بود، بسیاری از مقام‌های ایرانی با او ملاقات کردند؛ علاوه بر دو پزشک ایرانی، اسدی با هفت عضو سفارت ایران در بلژیک و به ویژه پنج کارمند وزارت خارجه ایران که به طور ویژه در سال ۲۰۱۹ از ایران آمده بودند، ملاقات کرد.

رسانه‌های بلژیکی احتمال داده‌اند در میان این افراد، ماموران اطلاعاتی ایران نیز در پوشش دیپلمات با اسدی ملاقات کرده‌اند.

پرونده اسدالله اسدی که حالا حدود ۵۰ سال دارد و بر اساس حکم دادگاه، باید تا ۷۰ سالگی پشت میله‌های زندان باشد، جزئیات بسیار دیگری نیز دارد.

این پرونده، نقطه عطفی در روابط ایران و اروپا به شمار می‌رود، هرچند که سایه وحشت ترورها و کشتارهای فرامرزی مخالفان جمهوری اسلامی از سوی نیروهای امنیتی‌اش همچنان گسترده است.