اخبار

دویچه‌وله: مدیر مجموعه ورزشی آزادی از قطعی شدن پخش مستقیم بازی ایران و پرتغال در این مجموعه خبر داد. معاون استاندار تهران چند ساعت بعد اعلام کرد که هنوز نیمی از مجوزهای لازم برای این کار صادر نشده است.

ناصر محمودی‌فرد، پیش از ظهر یک‌شنبه سوم تیرماه به خبرگزاری ایسنا گفت: «مجوز نمایش بازی ایران و پرتغال در ورزشگاه یک‌صد هزار نفری آزادی صادر شد و علاقه‌مندان به ورزش می‌توانند همراه اعضای خانواده خود این بازی را از روی سکوی تماشاگران مشاهده کنند.»

مدیر مجموعه ورزشی آزادی می‌گوید درهای ورزشگاه از ساعت هفت و نیم غروب دوشنبه روی علاقه‌مندان باز خواهد شد و فروش بلیت این مسابقه مانند بازی تیم‌های ملی فوتبال ایران و اسپانیا، اینترنتی و از طریق “سینما تیکت” خواهد بود.

ملی‌پوشان فوتبال ایران در سومین و آخرین بازی ار دور مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه، مقابل تیم پرتغال قرار خواهند گرفت. این مسابقه ساعت ده و نیم شب به وقت ایران آغاز می‌شود.

در حالی که مدیر ورزشگاه آزادی از “قطعی شدن” نمایش بازی ایران و پرتغال خبر داده، محسن همدانی، معاون امنیتی استاندار تهران چند ساعت بعد اعلام کرد که هنوز نیمی از مجوزهای لازم برای انجام این کار صادر نشده است.

باشگاه خبرنگاران جوان از قول همدانی نوشت: «نیمی از مجوزهای پخش فوتبال در ورزشگاه آزادی صادر شده و نیمی دیگر از آن در حال اخذ است. استانداری تهران باید هماهنگی‌های خود را در این خصوص انجام دهد تا به صورت قطعی صدور مجوز را اعلام کنیم.»

معاون امنیتی استاندار تهران با ابراز خوشحالی از این که در جریان نمایش بازی ایران و اسپانیا مشکل خاصی پیش نیامده تاکید کرد که برای اعلام رسمی نمایش بازی فردا لازم است “برخی مسائل و هماهنگی‌های داخل سازمانی” با نیروی انتظامی، وزارت کشور و وزارت ورزش صورت گیرد.

افت و خیزهای حضور زنان در ورزشگاه

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور سوم تیرماه در جمع خبرنگاران تاکید کرد که فراهم سازی امکان حضور خانواده‌ها در ورزشگاه‌ها برای تماشای مسابقات ورزشی “با افت و خیزهایی” مواجه بوده ولی به نظر می‌رسد “موانع به تدریج رو به کاهش است”.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، تقی رستم‌وندی گفته است: «حضور خانواده‌ها در ورزشگاه‌ها دارای اقتضائات خاصی است که باید فراهم شود و تا زمانی که این مقتضیات فراهم نشود همواره چالش‌هایی پیش روی این موضوع است.»

آنچه چالش‌های “حضور خانواده‌ها” در ورزشگاه خوانده می‌شود، در اصل به محدودیت‌های اعمال شده بر زنان در جمهوری اسلامی بازمی‌گردد که آنها را از بسیاری از حقوق شهروندی از جمله تماشای مسابقات ورزشی محروم کرده است.

رئیس سازمان امور اجتماعی گفت: «امکانات و زیرساخت‌های لازم جهت حضور خانوادگی در ورزشگاه‌ها به درستی فراهم نشده و در این زمینه دچار مشکلاتی هستیم، اما وزارت ورزش و جوانان متولی این موضوع است و با هماهنگی دستگاه‌های انتظامی و امنیتی تلاش می‌کند این مشکل حل شود.»

موافقت وزارت کشور و استانداری

اظهارات عبدالعظیم رضایی، معاون فرمانداری تهران در مورد “مناسب‌سازی” زیرساخت‌های ورزشگاه آزادی، می‌تواند تائید سخنان مدیر این مجموعه درباره قطعی شدن نمایش بازی ایران و پرتغال تلقی شود.

رضایی ایجاد جایگاه ویژه خانوادگی، در نظر گرفتن مکانی مشخص برای افراد مجرد و اختصاص سرویس‌های بهداشتی خاص زنان را از جمله اقداماتی عنوان کرد که برای رفع “برخی دغدغه‌های دلسوزان” انجام شده است.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

به گفته معاون فرمانداری پایتخت، مجموعه وزارت کشور و استانداری تهران “کاملا موافق حضور خانواده‌ها برای تماشای بازی در ورزشگاه آزادی” هستند و شرکت مترو نیز برای تسهیل رفت و آمد تماشاگران اعلام آمادگی کرده است.

تیم ملی فوتبال ایران در نخستین بازی خود در جام جهانی روسیه، تیم مراکش را با نتیجه یک بر صفر شکست داد و بازی دوم را با نتیجه مشابهی به ملی‌پوشان اسپانیا واگذار کرد.

بی‌بی‌سی: در پی انتشار خبر تجاوز به تعدادی از دختران در ایرانشهر، براساس اطلاعاتی که به بی‌بی‌سی رسیده متهم این پرونده گفته که آنها زنان و دختران را در منطقه شناسایی کرده و سپس آنها را در راه منزل می‌ربودند.

براساس این اطلاعات تعدادی از این زنان و دختران در برخی موارد توسط افرادی که “لباس نیروی انتظامی و یا نظامی بر تن داشتند و به زور اسلحه ربوده شده‌اند.”

همچنین یکی از پزشکان این شهر با اشاره به سنتی بودن بافت اجتماعی این منطقه گفت: “اکثر اشخاصی که دچار تعرض می‌شوند، به دلیل معذوریت در خانواده و جامعه مراجعه نمی‌کنند. آسیب‌دیده‌ها حتی ممکن است از سوی خانواده‌ها در خطر قرار بگیرند.”

یک منبع آگاه در پزشکی قانونی گفت که از صبح امروز دوشنبه ۲۸ خرداد تا بعد از ظهر امروز سه نفر برای آزمایش و تهیه مدارک مراجعه کرده‌اند.

بنا بر این اطلاعات یک نفر از آنها دختری ۲۴ یا ۲۵ ساله بوده که سه یا چهار روز پس از وقوع حادثه شکایت کرده و برای معاینه اولیه و تاییدیه مراجعه کرده که آثار کبودی بر بدن او و آزمایش‌ها حاکی از آن است که او مورد “تجاوز” قرار گرفته است. به گفته این قربانی او هنگام ربوده شدن در حال برگشت از محل کار به خانه بوده است.

‘تجاوز به دختران در ایرانشهر’؛ مسئولان چه می‌گویند؟

بی‌بی‌سی همچنین دریافته است که برخی از این تجاوزها در اردیبهشت ماه امسال صورت گرفته اما خانواده‌ها از ترس و نگرانی حاضر به گزارش نشده‌اند.

این قربانیان همچنین عنوان می‌کنند که از طرف قوه قضاییه با آنها تماس گرفته شده و از آنها خواسته شده برای معاینه به پزشکی قانونی مراجعه کنند.

امام جمعه ایرانشهر در نماز عید فطر از تجاوز به ۴۱ زن در این شهر خبر داده بود. دادگستری استان سیستان و بلوچستان این آمار را تکذیب کرد.
واکنش‌ها به تجاوز ایرانشهر

محمدجعفر منتظری، دادستان کل ایران، امروز دوشنبه ۲۸ خرداد اعلام کرد که عامل انتشار خبر تجاوز به تعدادی از دختران در ایرانشهر تحت تعقیب قرار گرفته است.

به گزارش تسنیم، دادستان کل ایران افزود: “کسی که چنین خبری را ساخته و اعلام کرده است حتما باید بتواند این ادعا را ثابت کند. مطابق اعلام مقامات قضایی محلی و دادستانی مرکز استان سیستان و بلوچستان و بررسی‌هایی که بنده به عمل آوردم موضوع به این ترتیبی که مطرح شده تکذیب می‌‌شود.”

در ادامه واکنش‌ها به این موضوع محمد بلوچ‌زهی از مدیران محلی در سیستان و بلوچستان در توییتر خود نوشته “اکثر خانواد‌ه‌های قربانی تجاوز، دختران خود را لکه ننگی می‌دانند بر دامان خویش. در مواردی مشابه برخی خانواده‌ها برای پاک کردن صورت مسئله اقدام به حذف فیزیکی قربانیان می‌کنند”.

یک روز پس از انتشار گسترده خبر و واکنش عمومی به این ماجرا، محمد نبی، دادستان عمومی و انقلاب ایرانشهر، گفت که “عامل اصلی پرونده ربایش” در این شهر دستگیر شده است.

آقای نبی گفت که شورای تامین ایرانشهر بررسی این موضوع را به عهده گرفته است.

رییس دادگستری استان سیستان و بلوچستان هم گفته “تعدادی” از متهمان دیگر به شهرهای چابهار و فنوج فرار کرده‌اند که دستور بازداشت آنها صادر شده است.

همچنین شماری از مردم ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان ایران در اعتراض به انتشار گزارش “تجاوز گروهی” به زنان مقابل فرمانداری این شهر تجمع کردند.

معترضان روی کاغذ شعارهایی نوشته و خواستار معرفی “عوامل ناامنی” در ایرانشهر بودند.

کاربران ایرانی با استفاده از هشتگ دختران_ایرانشهر خواستار حمایت از قربانیان شده‌اند.

ارونیوز: دادستان کل کشور روز دوشنبه ۱۸ ژوئن/ ۲۸ خرداد با تکذیب خبر تجاوز به دختران ایرانشهر از تعقیب عامل انتشار این ادعا خبر داد.

محمد جعفر منتظری به خبرگزاری ایسنا گفت: «مطابق اعلام مقامات قضایی محلی و دادستانی مرکز استان سیستان و بلوچستان و بررسی‌هایی که بنده به عمل آوردم موضوع به این ترتیبی که مطرح شده تکذیب می‌گردد.»

دادستان کل کشور با اشاره به شکایت تنها سه نفر از قربانیان اضافه کرد که باید دید موضوع در چه حدی و به چه کیفیتی بوده است.

منتظری تصریح کرد: «یک فرد از حضور در جمعی سواستفاده کرده یک خبر دروغین و جعلی را بدون بررسی صحت و سقم آن منتشر نموده و حیثیت و آبروی خانواده‌ها را مورد هجمه قرار داده است.»

بیشتر بخوانید: وزیر کشور خواستار انتشار گزارش از ماجرای تجاوز به دختران ایرانشهر شد

دادستان کل کشور به مراجع قضایی ذیربط دستور داد تا منشاء خبر شناسایی و تحت تعقیب قرار گیرد.

به گفته امام جمعه ایرانشهر یکی از افراد دخیل در این ماجرای دختران ایرانشهر دستگیر شده و به تجاوز به ۴۱ زن اعتراف کرده است.

ابراهیم حمیدی، رئیس دادگستری سیستان و بلوچستان این آمار را رد کرده و گفته باید درباره ادعای تجاوز تحقیق شود و پزشکی قانونی نظرش را اعلام کند.

طیبه سیاوشی از نمایندگان مجلس ایران به خبرگزاری ایرنا گفت :«بر اساس پیگیری های من از منابع غیررسمی، امام جمعه اعلام کرده این فرد از پایگاه قدرت و مالی برخوردار است.»

مطلع شدم کانون زنان حقوقدان سورا ( خراسان رضوی) اعلام کرده که داوطبانه می‌تواند وکالت زنانی که در ایرانشهر مورد آسیب واقع شده‌اند را به عهده بگیرد. این حمایت‌های حقوقی می‌تواند کمترین پشتیبانی از زنان آزار دیده در ایرانشهر باشد.

— طیبه سیاوشی (@TayebehSiavash) June 18, 2018

محمد بلوچ‌زهی از مدیران محلی در سیستان و بلوچستان در توییتر خود نوشته :«اکثر خانواده های قربانی تجاوز دختران خود را لکه ننگی می دانند بر دامان خویش. در مواردی مشابه برخی خانواده‌ها برای پاک کردن صورت مسئله اقدام به حذف فیزیکی قربانیان می‌کنند.»

اکثر خانواده های قربانی تجاوز دختران خود را لکه ننگی میدانند بر دامان خویش.
در مواردی مشابه برخی خانواده ها برای پاک کردن صورت مسئله اقدام به حذف فیزیکی قربانیان میکنند.
ما نگران وضعیت دختران معصومیم امیدوارم نهادهای متولی مشاوره های لازم را مد نظر قرار دهند.#دختران_ايرانشهر

— mohamad_balochzehi (@mohamad_balochz) June 17, 2018

مولوی عبدالحمید اسماعیل‌زهی ، امام جمعه زاهدان در واکنش به این موضوع که ممکن است دخترانی که در ایرانشهر مورد تجاوز قرار گرفته‌اند به دلیل ترس از آبرو یا حاشیه‌های بعد از مطرح شدن این مساله پنهان‌کاری و از طرح شکایت امتناع کنند به خبرنگار ایلنا گفت: «این جنایت پیش آمده‌است و برای اینکه به این جنایت صحیح و درست رسیدگی شود، کسانی که مورد آزار و تجاوز قرار گرفته‌اند، باید حتما شکایت کنند و ترسی نداشته باشند.»

اکوسیستم: گوگل در تحریم‌های جدید خود علیه ایران، دسترسی API نقشه خود را برای وب‌سایت‌ها با دامنه ir مسدود کرد. به این ترتیب کسب وکارهای ایرانی که از نقشه گوگل استفاده می‌کردند با مشکل مواجه شده‌اند.

به گزارش اکوسیستم، از آنجا که جایگزین بومی مناسبی برای نقشه گوگل در کشور وجود ندارد، مسدود شدن دسترسی دامنه‌های ir مشکل جدی را برای کسب و کارهای نقشه محور به وجود می‌آورد.

حسین مرادقلی (مدیرارشد فنی اسنپ) با اشاره به آغاز این تحریم، گفت: گوگل به طور رسمی این موضوع را اعلام نکرده است و ما ایمیلی نیز در این رابطه دریافت نکرده‌ایم که این موضوع را تایید یا تکذیب کند. در این رابطه مکاتباتی داشته‌ایم، اما تا کنون پاسخی دریافت نکرده‌ایم. با این وجود نقشه لود نمی‌شود و خطای ۴۰۱ دارد. در اسناد مربوط به این خطا به بلاک کردن دامین اشاره شده است.

وی ادامه داد: شرکت گوگل فعلا در این مورد سیاست سکوت را در پیش گرفته است. البته زمانی که اپلیکیشن ما از گوگل پلی حذف شد، نیز آنها سکوت کردند و پاسخی در تایید یا تکذیب آن اقدام دریافت نکردیم.

مدیر ارشد فنی اسنپ به این موضوع اشاره کرد که هنوز یک سرویس نقشه باکیفیت داخلی نداریم، با این وجود اسنپ از ۷ ماه پیش در حال توسعه نقشه بومی خود بوده است.

وی با بیان اینکه کاربران اسنپ هنوز با مشکلی روبرو نشده‌اند، گفتند: ما برای چنین شرایطی آماده بودیم، در حال حاضر نسخه اولیه نقشه را نیز آماده کرده‌ایم و تا چند روز آینده snapp.ir و پنل سازمانی اسنپ به نقشه بومی خودمان منتقل خواهد شد.

در دی ماه سال گذشته نیز کافه بازار از توسعه یک نقشه بومی، ابتدا برای تهران و سپس برای کل کشور خبر داده بود. در آن زمان حسام آرمندهی (هم بنیانگذار کافه بازار) هدف از این اقدام را کاهش هزینه‌های حمل و نقل از تصادف گرفته تا برخورد با ترافیک دانست.

با وجود اینکه اسنپ، کافه بازار و احتمالا کسب وکارهای اینترنتی بزرگ دیگر مشغول توسعه یک نقشه بومی برای خود و عرضه آن به دیگران هستند یا حداقل به این فکر افتاده‌اند؛ اما در این بین استارتاپ‌های کوچک‌تر با مشکل بزرگی مواجه هستند زیرا جایگزین کاملی برای گوگل مپس وجود ندارد. شاید تحریم کسب و کارهای ایرانی از سوی گوگل باعث شود کمی جدی‌تر به بومی‌سازی برخی از سرویس‌های پر کاربرد و حمایت از آنها توجه گردد.

استان‌وایر– کانال تلگرام «تیترنیوز» خبر داده که کاشی زیرپله‌های پارک «ساعی» در تهران کنده شده است.

این کانال اعلام کرده که ماموران شهرداری تهران شبانه اقدام به کندن این کاشی‌ها کرده‌اند.

آن‌طور که «تیترنیوز» نوشته این اقدام به خاطر عکس گرفتن دختران و پسران با این کاشی‌ها٬ صورت گرفته است.

شورای شهر و شهرداری تهران در حال حاضر در اختیار اصلاح طلبان است و آنها درباره این خبر هنوز واکنشی نشان نداده‌اند.

از هنرمندی به نام مرجان کشاورزی به عنوان طراح و مجری این کاشی‌کاری‌ها در پارک «ساعی» نام برده می‌شود.

در صفحه اینستاگرام خانم کشاورزی نیز تصاویری از این کاشی‌کاری‌ها دیده می‌شود که این هنرمند خود را مجری و طراح آنها معرفی کرده است.

درنگ: اجتماع » عبدالصمد خرمشاهی وکیل دادگستری نوشت: ماجرای آزارواذیت جنسی تعدادی از دانش‌آموزان در منطقه 2 شهر تهران از سوی معاون انضباطی مدرسه در روزهای اخیر آن‌چنان‌که از طریق رسانه‌ها انتشار یافت، باعث ایجاد نگرانی و خشم فراوان در میان افراد جامعه به‌ویژه والدین دانش‌آموزان شده است.

درنگ: البته مطابق معمول از رفتار متهم، از طرف رسانه‌ها یا افراد مختلف اصطلاحات یا استنباطات گوناگونی به کار گرفته شده؛ از‌جمله اینکه حسب مسموعات مسئولان آموزش‌وپرورش منطقه یادشده از رفتار معاون یادشده با عنوان تجاوز نام برده‌اند.

در ابتدا آنچه مشخص است این است که تا مراحل تحقیقات و بازجویی‌های مقدماتی درباره این حادثه به ‌صورت کامل از سوی مقامات دادسرا صورت نگرفته است، هرگونه پیش‌داوری و اظهارنظر قضائی درباره عملکرد فرد یادشده طبیعتا وجاهت قانونی ندارد و شایسته است از ورود در جزئیات این پرونده تا زمان کشف حقیقت خودداری کرد؛ اما آنچه لازم است درباره این حادثه برای روشن‌کردن افکار عمومی به صورت اختصار بیان شود، این است که ابتدا مفهوم اصطلاحات و عناوین به‌ کار گرفته‌شده از سوی رسانه‌ها را باید مشخص کرد تا تصویر روشن‌تری از این مفاهیم داشته باشیم.

۱- تجاوز در معنای عرفی و قانونی آن در اینجا به معنای لواط استفاده و استنباط می‌شود که عبارت است از آمیزش جنسی خاص از طرف فرد مذکر با فرد مذکر که در فقه جزائی اسلام و قانون مجازات اسلامی به آن پرداخته و مجازات‌های سنگینی برای این عمل قبیح در نظر گرفته شده است که از‌جمله آنها اعدام و سنگ‌باران‌کردن فرد مرتکب است. بدیهی است اثبات این عمل مجرمانه با اعتراف فاعل و مفعول یا شهادت چهار شاهد امکان دارد که معمولا به‌سختی امکان‌پذیر است. لازم به ذکر است رسیدگی به پرونده‌هایی که مجازات آنها سلب حیات است، در صلاحیت دادگاه یک کیفری استان است.

۲- اگر عمل مرتکب غیر از لواط باشد؛ یعنی رابطه جنسی بدون شرایط خاص صورت گرفته باشد، در قانون مجازات اسلامی از آن به‌عنوان تفخیذ نام برده شده و ماده ۲۳۵ قانون یادشده دراین‌باره صراحت دارد و مجازات مرتکب این جرم صد ضربه شلاق است.

۳- اگر عمل مرتکب صرفا نشان‌دادن فیلم‌های مستهجن و تشویق آنها به فساد باشد، از آن به‌عنوان اشاعه فحشا نام برده می‌شود. اشاعه به معنای گسترش و فحشا به معنای هرگونه رفتار و گفتار زشتی است. تبصره ذیل ماد ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی به صورت مختصر به این موضوع پرداخته و بدیهی است بررسی و تفسیر این عنوان مجرمانه نیاز به فرصت جداگانه دارد.

۴- در اصطلاح عرفی معمولا محدوده وسیعی از رفتارها و مزاحمت‌ها و سوءاستفاده‌های جنسی به آزارواذیت تعبیر می‌شود. عوارض نامطلوب آزار جنسی به‌ویژه روی کودکان به‌ صورت دوری کودک از اجتماع و ایجاد مشکلات روحی فراوان برای کودک و اختلالات روانی در او است که بسیار مهلک است. بعد از شرح مطالب فوق به صورت مختصر‌شنیدن ماجرای یادشده چند نکته اساسی را به ذهن افراد جامعه متبادر می‌کند:

۱- متهم ظاهرا معاون انضباطی مدرسه بوده است. جای بسی تأسف و تأثر است که این‌گونه افراد چگونه در این مناصب و مشاغل حساس گمارده می‌شوند و مسئولیت جذب آنها با چه کسانی است و اساسا چارچوب گزینش آنها چیست؟

۲- مسئولان آموزش و پروش مربوطه بعد از این حادثه شوک‌آور به مصداق نوشدارویی بعد از مرگ سهراب دست به اقداماتی زدند و با انتشار اعلامیه‌ و بیانیه به متهم موصوف تاخته‌اند. جالب اینجاست که اساسا یادشان رفته است که خودشان در بروز این حادثه نقش داشته‌اند.

۳- همان‌گونه که گفته شد، آثار و تبعات این‌گونه اذیت و آزارها آن هم از سوی کسانی که نقش ارشادی و تربیتی و انضباطی دانش‌آموزان را به عهده دارند، خارج از تصور است. چرا و تا چه زمانی باید مردم ما شاهد این‌گونه حوادث خلاف اخلاق و تأسف‌آور در مراکز آموزش باشند. قطعا مقامات قضائی با رعایت حقوق طرفین کشف واقعیت کرده و حکم شایسته در‌این‌باره صادر خواهند کرد؛ اما صرف‌نظر از همه این مسائل امیدواریم این حادثه و حوادث مشابه آن که در سال‌های اخیر بارها اتفاق افتاده، زنگ‌ خطر جدی برای مسئولان فرهنگی و آموزش جامعه باشد تا موضوع را خیلی مهم‌تر از آنچه هست، جدی بگیرند.

عصرایران: «من قبلا هم گفته بودم تجاوزی به دانش‌آموزان نکرده‌ام، بچه‌ها را بفرستند پزشکی قانونی و آزمایش انجام دهند. هیچ‌کدام از دانش‌آموزان را هم مجبور نکردم که کاری با یک‌دیگر انجام دهند. می‌گویند در اردو من به بچه‌ها مشروب دادم اما چنین چیزی نبوده و من به آن‌ها هیچی ندادم… اینقدر حیوان نیستم… همه کارهایی که انجام داده‌ام را دقیقا به اداره هم گفته‌ام و نوشته‌ام. اگر من واقعا کاری کرده بودم که الان گم و گور می‌شدم. پس چرا اینجا هستم؟ ماجرا این بود که اواخر سال گذشته چهار، پنج نفر از دانش‌آموزان آمدن در دفتر من، متاسفانه در گوشی خودم چند فیلم مستهجن داشتم و آن‌ها آن را دیدم.

به گزارش عصرایران، فرید عطار زاده در روزنامه هفت صبح نوشت: همه چیز در بحث شوخی بوده و به صورت لفظی شوخی کردیم. من نه با بچه‌ها کاری کردم و نه دیدم آن‌ها با یکدیگر کاری انجام دهند.»

جملاتی که خواندید، صحبت‌های معاون انضباطی مدرسه‌ای بود که متهم تعدی به چند دانش‌آموز است. معاون مدرسه‌ای که در ابتدا گفته شد یکی از نوه‌های امام جمعه سابق شیراز بوده که اخیرا فوت کرده .

چند ساعت پس از انتشار این گمانه‌زنی‌ها، بیت مرحوم آیت الله محیی الدین حائری شیرازی با صدور اطلاعیه‌ای، خبر منتشر شده در برخی شبکه‌های اجتماعی مربوط به انتساب فرد متجاوز به دانش آموزان در یکی از دبیرستان‌های تهران به خاندان آیت الله حائری شیرازی را تکذیب کرد و اعلام کرد: «شاغل در آموزش و پرورش نداریم.»

با انتشار این بیانه، ماجرا از این سمت فروکش کرد اما زوایه‌های دیگری از آن همچنان در حال بررسی است و صحبت‌ها و آمارها در مورد آن ضد و نقیض است. از تعداد دانش‌آموزان قربانی بگیرید تا اصل ماجرا و حاشیه‌ها. فضا آنقدر غبار آلود شده که به سختی می‌توان در آن حرکت کرد و مسیر صحیح را از دل آن بیرون کشید. در این گزارش سعی کردیم به همه فرضیه و احتمالات پاسخ دهیم.

****

1. مکان مدرسه: این مجتمع آموزشی، مدرسه دکتر «معین» نام دارد. یکی از مشهورترین مجتمع‌های‌ آموزشی غیر دولتی در غرب تهران است که با مدرسه «دکتر هشترودی» و مدرسه «تلاش» سه ضلع مثلث مجتمع‌های آموزشی در رقایت تنگانگ است و سری به سرها دارد. مجتمع آموزشی‌هایی با آزمون‌های ورودی سختگیرانه که شهریه‌هایی در حدود 15 تا 25 میلیون تومان دریافت می‌کنند.

2. مقطع مدرسه: این اتفاق برای بچه‌های دوره اول متوسطه (راهنمایی قدیم) رخ داده است.

3. سِمَتِ فرد: در برخی صحبت‌ها گفته شد که او معاون انظباطی بوده، در برخی جاها گفته شد معاون آموزشی است و حتی در برخی صحبت‌ها مطرح شد که او معاون پرروشی است. مدیر آموزش و پروش منطقه 2 در گفت‌وگو با هفت‌صبح تاکید می‌کند او فقط معاون انضباطی بوده است.

4. نوع استخدام: برخی‌ها گفتند استخدام رسمی بوده، برخی‌ها نیز گفتند او جزو نیروهای آموزش و پرورش بوده که در آن مدرسه غیر دولتی مامور به خمدت شده است. آموزش و پرورش منطقه 2 اما این موضوع را تکذیب کرده و می‌گوید این فرد توسط خود مجموعه استخدام شده و آموزش و پرورش هیچ نقشی در انتخاب آن فرد نداشته است.

5. ادعاهای والدین: تا حالا سه دسته ادعا مطرح شده که آن‌ها را مرور می‌کنیم:

* در یک ادعای سنگین گفته می‌شود این فرد پس از مصرف مشروبات الکی همراه با برخی دانش‌آموزان و پخش فیلم‌های غیر اخلاقی به آن‌ها تجاوز کرده است.

* در ادعای دیگری گفته می‌شود این فرد مشروبات الکلی را به دانش‌آموزان داده و پس از پخش فیلم‌های غیراخلاقی، دانش‌آموزان را وادار به رابطه غیر اخلاقی با یک‌دیگر کرده است.

* خود متهم هیچکدام از این ادعاها را قبول ندارد و می‌گوید فقط فیلم‌های غیر اخلاقی به دانش‌آموزان نشان داده و چند شوخی لفظی با آن‌ها داشته است.

* آموزش و پرروش می‌گوید تا زمان بررسی‌های نهایی و تخصصی باید صبر کرد.

6. محل قوع حوادث: برخی‌ها می‌گویند این اتفاقات در مکان‌های مختلف، اتاق‌ها و اردوی کرجی که دانش‌آموزان این مدرسه رفته بودند، انجام شده است. حتی برخی والدین می‌گویند این ماجراها در اتاق کناری پسر یکی از سهامداران مجمتع آموزشی صورت گرفته و او نیز احتمالا در جریان بوده است. ناصر کوهستانی مدیر آموزش و پرورش منطقه 2 به هفت‌صبح می‌گوید: «چنین موضوعی که این اتفاق در کنار اتاق پسر یکی از سهامداران رخ داده و یا مدیر وقت نیز از آن خبر داشته را تکذیب می‌کنیم و صحت ندارد.» برخی سوالات در این جا اما همچنان پار برجاست. آیا مدرسه دوربین مدار بسته نداشته؟ در هیچکدام از اتاق‌ها؟ والدین می‌گویند دوربین نداشته است.

7. چگونگی برملا شدن: در این قسمت از ماجرا هم که اتفاقا قسمت مهمی است، چند روایت متفاوت وجود دارد که همه را مرور می‌کنیم.

* در یک روایت گفته می‌شود پس‌از این‌که خانواده‌های دانش‌آموزان با عصبی‌شدن فرزندان‌شان و افشاگری آن‌ها از این آزار جنسی باخبر شده‌اند، یک روان‌کاو از سوی آموزش‌وپرورش در مدرسه معین مستقر می‌شود. از خلال گفت‌وگوهای دانش‌آموزان آسیب‌دیده از با روان‌کاو، دانش‌آموزان می‌گویند متهم اصلی پرونده، به دانش‌آموزان مشروب و سیگار می‌داده، برای‌شان فیلم‌های‌ مستهجن می‌فرستاده و علیه آن‌ها آزار جنسی روا داشته است. یعنی در این روایت گفته شده که یک گروه روانکاوی از سوی آموزش و پرورش در مدرسه مستقر شده و پس از بررسی‌ها مشخص شده که چنین اتفاقی رخ داده است.

* در روایت دیگر، یکی از والدین دانش‌آموزان می‌گوید: «پسر من از چند ماه پیش پرخاشگر و به شدت عصبی شده بود و حتی ما تصور می‌کردیم او دچار بیماری شده است. او را پیش پزشک بردیم و روند درمان برای پرخاشگری او ادامه یافت تا اینکه پسرم گفت در مدرسه چه بلایی به سرش آمده است.» یعنی در این روایت گفته شده خود والدین با پیگیری‌های درمانی توانسته‌اند ماجرا را کشف کنند.

* روایت سومی هم از سوی برخی دیگر از والدین مطرح می‌شود: «پیش از اردیبهشت‌ماه، خانواده‌ها از این مشکل دانش‌آموزان بی‌اطلاع بودند. فیلمی توسط یکی از دانش‌آموزان ضبط شد که این دانش‌آموز فیلم را به والدین خود نشان داد و بعد از آن این مساله علنی شد.»

8. تعداد قربانیان: در یکی از روایات تعداد دانش‌آموزان قربانی و شاکی حدود 20 نفر و در برخی دیگر از روایات تعداد آن‌ها در حدود 40 نفر ذکر شده شد. رئیس آموزش و پرورش منطقه 2 در گفت‌وگو با هفت‌صبح می‌گوید: «تا حالا تعداد افراد شاکی سه نفر بوده است. اسامی و مدارک در دست ما است و فعلا تعداد بیشتر از سه نفر را تایید نمی‌کنیم.»

9. نحوه پیگیری آموزش و پرورش: اینجا انتقادها گسترده و شدید است. برخی والدین می‌گویند از سال قبل شکایت‌های خودشان را مطرح کرده بودند اما تا هفته گذشته آموزش و پرورش در پیگیری این پرونده تعلل کرده و ترس از رسانه‌ای شدن آن دارد. این والدین می گویند پیگیری‌ها آن‌ها تا رسانه‌ای شدن این ماجرا بی‌نتیجه بوده و آموزش و پرورش هیچ اقدامی انجام نداده است.

رئیس آموزش و پرروش منطقه 2 اما این موضوع را قبول ندارد و می‌گوید: «شنبه 5 اردیبهشت این شکایت به دست ما رسید و ما هم سریعا وارد عمل شدیم. ما هم در کنار والدین شاکی این این پرونده هستیم و شکایت خود را به دادگاه ارسال کردیم.»

10. سرنوشت ماجرا: رئیس آموزش و پرورش منطقه دو به هفت صبح می‌گوید این معاون بازداشت شده و پرونده‌اش در مجتمع قضایی بعثت در حال بررسی است و سیستم حقوقی آموزش‌ و پرورش نیز به عنوان شاکی حقوقی علاوه بر خانواده‌ها،‌ شکایت خود را از این فرد ثبت کرده است.

مدیر این مدرسه نیز برکنار شده و با سهامداران این مجتمع آموزشی نیز بر خورد می‌شود. مدیر مدرسه به دلیل اهمال در مدیریت خود و سهامداران نیز به دلیل انتخاب این مدیر در حال پاسخگویی به آموزش و پرورش و مراجع قضایی هستند. فعلا یک تیم نظارتی در مدرسه حضور دارد تا امتحانات تمام شود و پس از آن در مورد ادامه فعالیت این مدرسه تصمیم‌گیری می‌شود.

گزینش و چند سوال بی‌پاسخ

با انتشار این خبرها، یک سوال ذهن ما را درگیر کرد. آیا آموزش و پرورش برای استخدام کادر خود به بحث‌های سلامت روان هم توجه می کند؟ گزینش فقط سیاسی است یا خیر؟ آیا صلاحیت این معاون تایید شده بود؟ ناصر کوهستانی مدیر آموزش و پرورش منطقه 2 در پاسخ به این سوال می‌گوید: «در گزینش همه ملاک‌های و صلاحیت‌های افراد بررسی می‌شود و این موضوع فقط مختص به بحث‌های سیاسی نیست. فاکتورهای مختلف سلامت و روان نیز سنجیده می‌شود. این فرد مختلف نیز از همه فاکتورهای سنجش با موفقیت عبور کرده و مشکلی گزارش نشده بود. او از چهار، پنج سال در منطقه 3 آموزش و پرورش بود و از آبان سال گذشته به منطقه دو آمده بود. تا حالا تخلفی از او گزارش نشده بود.»

رادیوفرانسه: آیت‌الله علی خامنه ای، رهبر حکومت اسلامی ایران، در دیدار با جمعی از دانشجویان که دیروز دوشنبه هفتم خرداد انجام شد، نسبت به گسترش نومیدی در کشور و تبعات ویرانگر آن هشدار داد و خواستار پیگیری آرمان های انقلاب توسط “جوانان مؤمن و انقلابی شد.”

علی خامنه ای گفت که عده ای می کوشند در همسویی با دشمن “افسردگی، یأس و ناامیدی” را نه فقط در جامعه، بلکه در دانشگاه ها نیز سرایت و توسعه دهند. او بی آنکه از کسی نام ببرد گفت : “کسانی که نسبت به آینده و دانشگاه ها سخن از یأس و ناامیدی می گویند، تفکر خود را تصحیح کنند.”

خامنه ای در جای دیگری از سخنانش افزود : “کسانی که یأس و نومیدی را به جامعه پمپاژ می کنند، ممکن است دشمن نباشند، اما، حتماً کار آنها، همان کار دشمن است.”

علی خامنه ای در توضیح دلایل عدم تحقق آرمان های حکومت اسلامی طی چهل سال گذشته به آنچه موانع بیرونی نامید اشاره کرد و گفت : مخالفان حکومت اسلامی ناتوانی و ناامیدی به جامعۀ ایران تزریق و نظام حاکم بر این کشور را دیکتاتوری معرفی می کنند. اینان، به گفتۀ علی خامنه ای، حقایق تاریخی در مورد حکومت اسلامی و نظام پادشاهی پیش از حکومت اسلامی را تحریف می کنند و با این اقدام‌ “مانع شتاب گرفتن تحقق آرمان های” رژیم اسلامی می شوند.

علی خامنه ای در ادامه این ادعا گفت “که اگر تهاجم وسیع و پرحجم ضدانقلاب به افکار عمومی، با مطالبه گری آرمانی روبرو نشود، قطعاً ویرانگری خواهد کرد.” او در پایان گفت : “لشگر جوانان مؤمن و انقلابی باید وارد میدان مطالبۀ دائم و هوشیارانه آرمان ها و کمک به تحقق اهداف انقلاب شود و در مقابل تخریب افکار عمومی و فضاهای نخبگانی و مدیریتی سد ایجاد کند.”

با این سخن آیت الله خامنه ای تلویحاً اعتراف کرد که نومیدی از حکومت اسلامی به سطوح نخبگان و مدیران کشور نیز نفوذ کرده است.

در اظهاراتی جداگانه حجت الاسلام ابراهیم رئیسی، تولیت آستان قدس رضوی، امروز سه شنبه هشتم خرداد در دیدار با مسئولان رسانه های خراسان، گفت : یکی از وظایف مهم و بارز رسانه ها ایجاد امید در کشور است، زیرا، به گفتۀ او، “امروز دشمن دنبال نومید کردن مردم از نظام است و فتنۀ جدید در واقع فتنۀ نومید کردن مردم است.”

همانند رهبر حکومت اسلامی ایران، حجت الاسلام رئیسی گفت : “دشمن در صدد است جریان ستم شاهی را تطهیر کند و در طب نومیدی بدمد.” وی رسانه ها را به ایستادگی در مقابل این اقدام فراخواند.

در روزهای گذشته، دادستان عمومی و انقلاب تهران، عباس جعفری دولت آبادی، برای سومین بار مدیرمسئولان رسانه های کشور را احضار کرد و از آنان خواست که از انتشار “اخبار و گزارش های نومیدکننده” که به گفتۀ او نظام را نیز “ناکارآمد جلوه می دهند”، خودداری ورزند. او از این دستور به عنوان جمعبندی مذاکرات سران نظام یاد کرد.

رادیوفردا: ۱۰ روز پس از اطلاعیه وزارت کشور درباره توقف ایجاد شهرستان جدید در کازرون، گروهی از مردم بخش «چنارشاهیجان» که خواستار ایجاد این شهرستان و جدایی از کازرون بودند، جاده‌های منتهی به استان‌های بوشهر و خوزستان را مسدود کردند.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، معترضان از ساعت چهار صبح روز یکشنبه ششم خرداد، جاده‌های شهر« قائمیه» مرکز بخش «چنارشاهیجان» را با «سنگ و آهن بستند».

بر اساس این گزارش، جاده‌های استان فارس به استان‌های بوشهر و خوزستان از شهر قائمیه می‌گذرد.

در همین حال سایت «روز آروز» فیلمی از اعزام نیروهای ضد شورش به این منطقه را منتشر کرده است.

بر اساس گزارش‌ها، گروهی از ساکنان بخش «چنارشاهیجان» نیز در میدان اصلی شهر «قائمیه» و برای دومین بار در ماه‌های اخیر تجمع کرده و شعارهایی از جمله «ارتقاء، ارتقاء حق مسلم ماست» سردادند.

روز چهارم خردادماه نیز گروهی از مردم این شهر با حضور در مصلای نمازجمعه خواستار ایجاد شهرستان جدید شده بودند.

حسین رضازاده، نماینده کازرون در مجلس، اما در بیانیه‌ای خواستار پایان این تجمع‌ها شده و گفته که «هرگونه تجمع به صلاح نیست و موجب سوء استفاده» می‌شود.

حسین انصاری، امام جمعه بخش «چنارشاهیجان»، نیز خواستار پایان این تجمع شده بود.

بر اساس طرح سابق وزارت کشور ایران قرار بود با جدا شدن چند شهر و بخش از کازرون، شهرستان جدیدی به نام «کوه‌چنار» پدید ‌آید که نام آن از دو بخش «کوه‌مره نودان» (با نام جدید قائمیه) و «چنارشاهیجان» برگرفته شده است.

گروهی از مردم کازرون اما این طرح را به معنای «تجزیه کازرون» دانسته و با برگزاری تجمع‌های گسترده به این طرح اعتراض کردند.

بر اساس گفته‌های مقامات رسمی، در درگیری بین ماموران امنیتی و معترضان در کازرون سه نفر کشته شده‌اند.

با این حال بر اساس گزارش برخی از نهادهای حقوق بشری تعداد کشته‌شدگان در این درگیری‌ها حداقل پنج نفر بوده است.

در نهایت پس از این اعتراض‌ها، وزارت کشور ایران روز ۲۷ اردیبهشت اعلام کرد که طرح ایجاد شهرستان جدید در کازرون متوقف شده است.

با این حال هادی پژوهش جهرمی، معاون سیاسی استانداری فارس، روز یکشنبه با تکذیب خبر لغو طرح‌های تقسیمات کشوری گفت که طرح تشکیل شهرستان جدید کوه‌چنار «لغو نشده و همزمان پیگیر خواسته‌های مردم این منطقه و شهروندان کازرون هستیم».

پیش از این نیز اسماعیل تبادار، استاندار فارس، گفته بود که قرار است طرح ایجاد شهرستان جدید «اصلاح شود».

ایجاد شهرستان جدید موضوع درگیری بین مقام‌های شهرستان کازرون نیز بوده است.

به نوشته رسانه‌های محلی، در حالی که محمد خرسند، امام جمعه کازرون، مخالف ایجاد شهرستان جدید است، حسین رضازاده نماینده کازرون در مجلس کوشیده است که زادگاهش (قائمیه) را از کازرون جدا کند.

نماینده کازرون از امام جمعه و امام جمعه موقت این شهر به عنوان متهمان بروز ناآرامی در این شهر نام برده بود که به گفته او، مردم را «تحریک» کردند.

وی اتهام‌ها درباره ارائه طرح ایجاد شهرستان جدید از سوی خود را رد کرده و گفته بود که این طرح را استانداری فارس به هیات دولت پیشنهاد کرده است.

بی‌بی‌سی: ایران این روزها دچار بحران‌های فزاینده سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی است. مشکلات زیادی گریبان جامعه ایرانی را گرفته که بعضی‌شان غیرقابل حل به نظر می‌رسند. ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بیش از همیشه شکننده به نظر می‌رسد. آستانه تحمل جامعه ایرانی پایین و عرصه بر ایرانیان تنگ است.

طی ۵۰ سال گذشته جمعیت ایران ۲/۷ برابر شده، در حالی که ظرفیت‌‌های زیستی کمتر شده‌اند. جمعیت ایران در آستانه ۸۲ میلیون نفر است و روند افزایش جمعیت حداقل تا ۳۰ سال دیگر ادامه دارد. این در حالی است که برای جمعیت فعلی هم جا وجود ندارد.

صرف نظر از دلایل معمولی که در اغلب تحلیل‌ها می‌شوند، به نظر می‌رسد، بیش از هر چیز موقعیت سرزمینی و زیستی ایران در معرض خطر قرار دارد.

طی ۵۰ سال گذشته جمعیت ایران ۲/۷ برابر شده، در حالی که ظرفیت‌‌های زیستی کمتر شده‌اند. جمعیت ایران در آستانه ۸۲ میلیون نفر است و روند افزایش جمعیت حداقل تا ۳۰ سال دیگر ادامه دارد. این در حالی است که برای جمعیت فعلی هم جا وجود ندارد.

پیمانه شهرهای ایران همه پر شده‌اند. حتی در حاشیه‌ها و سکونت‌گاه‌های غیررسمی هم جای سوزن انداختن نیست. آب کم است یا به تعبیری نیست. نشانه‌های دعوای آب و غذا در ایران پدیدار شده‌، چرخ کشاورزی نه برای تامین غذا که از سر تعارف می‌چرخد، بلکه بحران را به عقب‌ بیندازد. اقتصاد ایران بیش از همیشه وابسته به نفت و تاثیر پول نفت کمتر از همیشه است.

از این منظر می‌توان گفت علاوه بر عوامل متداولی که تحلیل‌ها مطرح می‌شود، عامل اصلی اغلب بحران‌های بزرگ، لبریز شدن پیمانه سرزمین ایران است. سرزمینی ایده‌آل برای برای جمعیت ۳۰ میلیونی که می‌توانست الگوی توسعه پایدار در یک جغرافیای نیمه‌خشک باشد، اما در حال پیش‌روی به مرزهای ۱۰۰ میلیونی، سابقه زیستی آن در معرض تهدید قرار گرفته است.

این مقاله سعی در ترسیم وضعیت جمعیتی ایران در آینده نزدیک دارد. این تصویر می‌تواند درک واقعیت‌‌های پیش رو را آسان‌تر کند.

دستور رهبر ایران برای دو برابر شدن جمعیت، به جایی نرسیده و نخواهد رسید. حتی روی کاغذ نیز احتمال تحقق آن متصور نیست و گشاده‌دست‌ترین فرض‌های آماری هم با چشم‌انداز ترسیم شده، فاصله زیادی دارد.
ایران ۱۴۳۰

مرکز آمار ایران اخیرا خلاصه گزارش چشم‌انداز جمعیتی ایران را منتشر کرده است. در این گزارش گفته شده تا سال ۱۴۳۰، جمعیت ایران بین ۹۵ تا ۱۱۲ میلیون نفر خواهد بود.

این گزارش بر اساس ۴ سناریو پیش رفته است. سناریوی اول بر اساس نرخ باروری ۲/۶ فرزند (۳۰درصد بیشتر از وضع فعلی) طراحی شده که در این صورت جمعیت ایران در ۱۴۳۰ از ۱۱۲ میلیون نفر فراتر می‌رود. این در حالی است که در حال حاضر نرخ باروری در ایرن ۲/۰۱ فرزند است. نرخ باروری متوسط تعداد فرزندانی است که زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله در سال به دنیا می‌آورند.

سناریوی دوم بر اساس افزایش ۵درصدی نرخ باروری شده در حدود ۲/۱۱ فرزند طراحی شده است. در صورت تحقق این سناریو جمعیت ایران ۱۴۳۰ به ۱۰۴ میلیون نفر خواهد رسید. فرض سناریوی سوم کاهش ملایم نرخ باروری در حد ۱/۹۵ فرزند است که در این صورت جمعیت ایران کمی بیش از ۱۰۰ میلیون نفر خواهد شد. دست آخر اگر سناریوی چهارم که بر اساس کاهش شدید نرخ باروری تا ۱/۵ فرزند طراحی شده، در عالم واقع اتفاق بیفتد، آنگاه ۳۳ سال بعد، روند کاهش جمعیت، پس از ثبت رکورد ۹۵ میلیونی به طور آهسته آغاز می‌شود.

در این میان سناریوی اول، با توجه به رفتارهای جمعیتی اخیر، غیرواقعی به نظر می‌رسد و احتمالا برای خوشایند طرفداران افزایش جمعیت در این گزارش گنجانده شده است. نباید فراموش کرد که رهبر ایران طرفدار افزایش جمعیت است. آیت‌الله خامنه‌ای ۵ سال پیش اعلام کرد جمعیت ایران باید به ۱۵۰ میلیون نفر برسد. در آن زمان جمعیت ایران حدود ۷۷ میلیون نفر بود.

از آن روز جمعیت ایران حدود ۴ میلیون نفر افزایش پیدا کرده، اما روند کاهش نرخ رشد جمعیت ادامه داشته است. این نشان می‌دهد دستور رهبر ایران برای دو برابر شدن جمعیت، به جایی نرسیده و نخواهد رسید. حتی روی کاغذ نیز احتمال تحقق آن متصور نیست و گشاده‌دست‌ترین فرض‌های آماری هم با چشم‌انداز ترسیم شده، فاصله زیادی دارد.

در ۳ سناریوی دیگر مرکز آمار شیب نرخ رشد جمعیت در ایران رو به کاهش است. این به معنی است که بالاخره در آینده‌ای نه‌چندان دور، روند افزایش جمعیت ایران متوقف خواهد شد. تفاوت این چهار سناریو در پیش‌بینی زمانی این آینده است که در نزدیک‌ترین و محتمل‌ترین‌ حالت حوالی سال ۱۴۳۰ خورشیدی اتفاق می‌افتد. یعنی جمعیت ایران حدود ۳۰ سال دیگر به اوج خود می‌رسد و از آن زمان نرخ کاهش جمعیت ایران آغاز می‌شود.
ایران ۲۰۵۰

سناریوی چهارم مرکز آمار ایران، بسیار نزدیک به فرض متوسط پیش بینی سازمان ملل از چشم‌انداز جمعیتی ایران تا سال ۲۱۰۰ است.

بر اساس برآوردهای جمعیتی کارشناسان این سازمان جمعیت ایران، در سال ۲۰۵۰ میلادی (۹-۱۴۲۸ خورشیدی) به نقطه اوج می‌رسد و بعد از رد کردن رکورد ۹۳/۵ میلیون نفری، سیر نزولی جمعیت آغاز می‌شود.

پیش‌بینی سازمان ملل از جمعیت ایران تا سال ۲۱۰۰

جدول بالا که بر اساس داده‌های پیش‌بینی سازمان ملل تهیه شده، نشان می‌دهد، روند کاهش جمعیت جوان (صفر تا ۲۴ سال) از همین حالا شروع شده و در حدود ۲۰۵۰ (حوالی ۱۴۳۰ خورشیدی)، جمعیت جوان ایران دست‌کم ۸ میلیون نفر کمتر از امروز خواهد بود.

اما روند کاهش جمعیت ۲۵ تا ۶۴ سال، تقریبا از ۲۰۴۰ ( حدود ۱۴۲۰خورشیدی) شروع می‌شود، وقتی که جمعیت ایران نزدیک ۹۲ میلیون نفر است که ۵۴ میلیون نفرشان بین ۲۵ تا ۶۴ سال سن دارند.

اما وضعیت طیف سنی بالای ۶۵ سال به کلی متفاوت است. سیر افزایش جمعیت این گروه، دست کم تا سال ۲۰۶۰ ( تقریبا ۱۴۴۰ خورشیدی) و بعد ادامه دارد. در واقع روند افزایش جمعیت بالای ۶۵ سال تا پایان شوک جمعیتی متولدین دهه ۱۳۶۰ ادامه دارد. نسلی که محصول سیاست‌های جمعیتی شتاب‌زده و غیرمسئولانه جمهوری اسلامی در سال‌های اولیه پس از انقلاب است. این نسل در تمام عمر خود را در نوک هرم جمعیتی ایران و در حال رقابت برای بهره‌مندی از امکانات محدود و مسابقه و مبارزه بقا گذرانده و خواهد گذراند.

منابع طبیعی و فضایی ایران بر اساس برخی محاسبات، جوابگوی زندگی مرفه ۳۰ میلیون نفر خواهد بود. مازاد بر این هزینه‌های فراوان سرزمینی به دنبال دارد. چنانکه همین الان هم مدیریت ۸۰ میلیون ایرانی تنها با اتکا به دست‌آندازی به منابع نفتی و دست‌درازی در سرمایه‌های طبیعی نسل‌های بعدی ممکن شده است.

پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ

سال ۱۴۳۰ نقطه عزیمت جمعیتی در ایران است. در این سال سرزمین ایران، بیشترین جمعیت تاریخ را به چشم می‌بیند. ۲۳ درصد این جمعیت بالای ۶۵ سال سن دارند. همین حدود ۲۴ ساله یا جوان‌ترند و کمی بیش از نیمی از جمعیت در محدوده ۲۵ تا ۶۴ سال قرار دارند. به تعبیری ۳۲ سال بعد از هر ۴ ایرانی یکی جوان و یکی سال‌خورده است و ۲ نفر در محدوده سن فعال است.

چنین ترکیب جمعیتی قاعدتا برای کسانی که نگران پیر شدن جمعیت ایران هستند، خوشایند نیست. ساده‌انگارانه است اگر بحران جمعیتی ایران محدود به ترکیب جمعیتی انگار شود. شواهدی وجود دارند که نشان می‌دهند، پیش و بیش از آنکه پیر شدن جمعیت ایران، خواب از سر سیاست‌مداران و برنامه‌ریزان بپراند، نگرانی‌های بزرگ‌تری وجود دارد که در مقیاسی بزرگ‌تر از اقتصاد و سیاست، ظرفیت‌های زیستی سرزمین ایران را در معرض خطر قرار می‌دهد.

منابع طبیعی و فضایی ایران بر اساس برخی محاسبات، جوابگوی زندگی مرفه ۳۰ میلیون نفر خواهد بود. مازاد بر این هزینه‌های فراوان سرزمینی به دنبال دارد. چنانکه همین الان هم مدیریت ۸۰ میلیون ایرانی تنها با اتکا به دست‌اندازی به منابع نفتی و دست‌درازی در سرمایه‌های طبیعی نسل‌های بعدی ممکن شده است.

اگرچه اغلب تحلیل‌ها مدیریت نادرست در حوزه سیاست، اقتصاد و محیط زیست را عامل بروز بحران‌ها و تنش‌های سیاسی، اقتصادی و زیست‌محیطی می‌دانند، اما برخی مطالعات نشان می‌دهند حتی اگر مدیریت ایده‌آل هم در ایران وجود داشت، باز هم بروز بحران‌های زیست‌محیطی به دلیل افزایش جمعیت ناگزیر بود.

۱- بحران فضایی

احتمالا تا پایان سال ۹۷، جمعیت ایران از مرز ۸۲ میلیون نفر خواهد گذشت. اگر این عدد را در مساحت ایران تقسیم کنیم، تراکم جمعیتی ایران نزدیک به ۵۰ نفر در هر کیلومتر مربع است. در سال ۱۳۳۰، اگر جمعیت ایران به مرز ۹۵ میلیون نفر نزدیک شده باشد، تراکم جمعیت در ایران حدود ۵۸ نفر در هر کیلومتر مربع خواهد رسید.

این البته نقل تراکم جمعیت است، اما اگر بخواهیم تصویر واقع‌تری داشته باشیم، باید تراکم زیستی را محاسبه کنیم و ببینیم در هر کیلومتر مربع، زمین قابل زیست چند ایرانی زندگی کرده و می‌کنند.

مساحت مناطق قابل زیست در ایران حدود ۱۰ درصد کل مساحت ایران برآورد می‌شود. اطلاعات فائو (سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد) هم تایید کننده این ادعا است، چنانکه سطح قابل کشت در ایران در سال ۲۰۰۵، برابر ۱۰/۴ درصد کل مساحت ایران بوده است.

با این حساب، اگر بر اساس مساحت مفید قابل زیست تراکم زیستی را حساب کنیم آن وقت باید تراکم واقعی جمعیت را ۱۰ برابر بزرگ‌تر محاسبه کنیم.

اگر فرض کنیم فضاهای قابل زیست ایران به نسبت سال ۲۰۰۵ میلادی تغییری نکرده باشد، تراکم زیستی حال حاضر نزدیک به ۵۰۰ نفر در هر کیومتر مربع است. اگر جمعیت ایران تا ۳۰ سال دیگر به ۹۵ میلیون نفر برسد، آن وقت باید جا برای ۱۰۰ نفر دیگر باز شود.

این به معنی افزایش ۲۰ درصدی جمعیت در هر واحد زیستی است.

بر اساس داده‌های آخرین سرشماری، ۲۴ میلیون خانواده ایرانی با جمعیت متوسط ۳/۳ نفر در هر خانواده در حدود ۲۳ میلیون واحد مسکونی زندگی می‌کنند.

اگر فرض کنیم در سال ۱۴۳۰ متوسط افراد خانوار اگر بین ۲/۵ تا ۳ نفر باشد، آن وقت تعداد خانوارهای ایرانی بین ۳۸ تا ۳۲ میلیون نفر خواهد شد. یعنی دست کم باید ۱۰ میلیون واحد مسکونی دیگر در ایران ساخته شود تا جمعیت ۹۵ میلیونی ایران سقفی بالای سر داشته باشند.

این در حالی است که شهرهای ایران حتی بر اساس فرض‌‌های خوشبینانه هم ظرفیت محیطی و فیزیکی شهرهای ایران تکمیل است.

برای اینکه بتوان تصویر ملموس‌تری به دست آورد، فرض کنید در یک آپارتمان ۷۰ متری در یک ساختمان ۱۰ طبقه ۶۰ واحدی زندگی می‌کنید. جمعیت ساختمان شما اگر مطابق متوسط ایران باشد، نزدیک ۲۰۰ نفر است. ۳۰ سال دیگر همین ساختمان باید برای ۲۴۰ نفر و حدود ۸۵ واحد جا داشته باشد. مساحت خانه شما هم ۲۰ متر کمتر خواهد شد به حدود ۵۰ متر خواهد رسید.

۲- بحران اقتصادی

داده‌های بانک جهانی نشان می‌دهد، سرانه تولید ناخالص ملی ایران در سال ۲۰۱۶ (۱۳۹۵)، به قیمت ثابت ۳۰ درصد کمتر از سال ۱۹۷۶ (۱۳۵۵) است. این یعنی طی ۴۰ سال گذشته رشد جمعیت بیش از رشد اقتصادی بوده است. از سوی دیگر افت‌وخیزهای پرشمار اقتصاد ایران چه پیش و چه پس از انقلاب نشان می‌دهد، حتی در صورت تداوم روند موجود، وضعیت اقتصادی ایرانیان در سال ۱۴۳۰ بدتر از امروز خواهد بود.

این در حالی است که با توجه به بالا گرفتن بحران‌های سیاسی و امنیتی احتمال سقوط ایران، چندان کم نیست.

از سوی دیگر شاخص‌های داخلی اقتصادی و اجتماعی نیز، وضعیت مناسبی ندارند. بحران بیکاری روز به روز عمیق‌تر می‌شود. برآوردها نشان می‌دهد، تعداد بیکاران (با احتساب شغل ناقص) بیش از ۵ میلیون‌ نفر است. حتی اگر فرض کنیم کارنامه دولت در زمینه ایجاد شغل مثل سال‌های ۹۴ و ۹۵ موفق باشد (که بعید است)، این جمعیت تا سال ۱۴۳۰ بیش از ۱۰ میلیون نفر خواهد شد.

چنین وضعیتی نه‌تنها تاثیر اقتصادی بلکه منشاء تاثیرات مخرب اجتماعی خواهد بود.

۳- بحران آب و محیط زیست

اگرچه اغلب تحلیل‌ها مدیریت نادرست در حوزه سیاست، اقتصاد و محیط زیست را عامل بروز بحران‌ها و تنش‌های سیاسی، اقتصادی و زیست‌محیطی می‌دانند، اما برخی مطالعات نشان می‌دهند حتی اگر مدیریت ایده‌آل هم در ایران وجود داشت، باز هم بروز بحران‌های زیست‌محیطی به دلیل افزایش جمعیت ناگزیر بود.

به گفته برخی مقامات در ایران این عدد در سال گذشته (سال آبی ۶-۹۵) به ۱۴۰۰ مترمکعب بوده. این عدد حاصل تقسیم منابع آبی تجدیدپذیر بر جمعیت است. اگر فرض کنیم از حجم منابع آبی تجدیدپذیر تا ۳۰ سال دیگر ثابت بماند، آن وقت در ایران ۹۵ میلیون نفری سال ۱۴۳۰، سهم هر ایرانی از آب شیرین تجدیدپذیر کمتر از ۱۲۰۰ متر مکعب خواهد شد.

شوربختانه وضع از این هم بدتر است. چنانکه بر اساس مطالعات مرکز تحقیقات استراتژیک، با احتساب کاهش روزافزون منابع، سرانه آبی ایران تا سال ۲۰۵۰، کمتر از هزار متر مکعب خواهد بود. ۳۰ درصد کمتر از امروز و ۷۰۰ مترمکعب کمتر از یکی از تعریف‌های استاندارد “تنش آبی”.

۴- بحران‌های سیاسی و امنیتی

بالا رفتن تراکم جمعیتی در شهرهای ایران روی کیفیت زیستی زندگی ایرانیان اثر ملموسی دارد. تشدید بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی، آستانه تحمل جامعه ایرانی را پایین می‌آورد و در چنین شرایطی کشور مستعحد مواجهه با بحران‌های سیاسی و امنیتی می‌شود.

کافی است بحران‌های سیاسی و امنیتی یک سال اخیر را در ذهن مرور کنیم و ببینیم اکثر این بحران‌ها دلایل زیستی و اقتصادی داشته‌اند و سپس تبدیل به مناقشه‌های سیاسی شده‌اند. نارضایتی اصلی جامعه ایرانی در نتیجه کمبود و نبود امکانات از یکسو و کلافگی از سخت‌تر شدن وضعیت زندگی است.

با این حساب این شکنندگی سیاسی -حتی به فرض تغییر نظام سیاسی حاکم- مادام که حرکت منحنی جمعیتی ایران رو به بالا است، همچنان تداوم خواهد داشت.

نارضایتی اصلی جامعه ایرانی در نتیجه کمبود و نبود امکانات از یکسو و کلافگی از سخت‌تر شدن وضعیت زندگی است