اخبار

رادیوفردا: در حالی که خبرهای منتشرشده پیرامون خروج یا «اخراج» مصطفی جواد غفاری، فرمانده ارشد نیروهای شبه‌نظامی ایران در سوریه از آن کشور اخیراً خبرساز شده است، شبکه خبری «العربیه» می‌گوید اطلاعات جدیدی در مورد «علت اخراج» او از سوریه به‌دست آورده است.

«العربیه» از قول «منابع آگاه» نوشته که وجود اختلاف بین جواد غفاری با نیروهای ارتش سوریه و نیروهای روسی، به‌ویژه در رابطه با چگونگی تعامل با نیروهای آمریکایی و ترکیه مستقر در سوریه، باعث اخراج او از سوریه شد.

شبکه «العربیه» روز ۳۰ آبان نوشت که تغییرات گسترده و جایگزینی فرماندهان سپاه در سوریه همزمان با نشست مستشاران ایرانی با افسران روسی در فرودگاه تی-۴ واقع در شرق حمص، با هدف کاهش حملات اسرائیل به مواضع سپاه به این فرودگاه صورت گرفت.

اسرائیل به ندرت درباره هر حمله‌ای به شکل جداگانه و مستقل صحبت می‌کند، اما همواره تاکید کرده که از زمان وقوع جنگ داخلی در سوریه تاکنون صدها بار اهداف ایرانی را مورد حمله قرار داده است تا مانع محکم شدن جای پای ایران در نزدیکی مرزهای اسرائیل شود.

در این میان، در حالی‌ که کرملین اظهارات دولتمردان اسرائیل در خصوص ادامه تفاهم‌ها در مورد حملات اسرائیل به سوریه را تایید یا تکذیب نکرده است، دو مقام ارشد روسی در سوریه اخیرا نسبت به عواقب حملات هوایی منتسب به اسرائیل در سوریه هشدار دادند.

بنابر گزارش تازه «العربیه»، جواد غفاری، «فرمانده ارشد سپاه، در نشست با روس‌ها، از آن‌ها خواست تا در برخی از مراکز نظامی تحت کنترل ایران مانند فرودگاه تی-۴ حضور داشته باشند تا مانع حملات اسرائیل به نیروهای ایرانی شوند. اما افسران روسی این موضوع را نپذیرفته و به غفاری یادآور شدند که تنها راه جلوگیری از حملات سنگین و مکرر اسرائیل، خروج نیروهای ایرانی از فرودگاه تی-۴ و سپردن کامل آن به دست روس‌هاست».

به گفته منابع مذکور، «مصطفی جواد غفاری با پیشنهاد روس‌ها برای ترک فرودگاه مخالفت کرد اما پس از اخراج او احتمالاً نیروهای ایران تاب تحمل حملات هوایی اسرائیل را ندارند و به‌ناچار باید فرودگاه را به روس‌ها بسپارند».

پیش از این شبکه العربیه به نقل از منابع سوری نوشته بود که مصطفی جواد غفاری که به خاطر کشتار غیرنظامیان در شهر حلب به «قصاب حلب» مشهور شده است، «به دلیل رفتارهای متهورانه و خودسر که به عنوان نقض حاکمیت سوریه محسوب می‌شد»، «ایجاد یک شبکه قاچاق» و «قتل‌عام بی‌رحمانه غیرنظامیان» اخراج شده است.

سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران، اخبار منتشرشده دربارهٔ اخراج جواد غفاری از سوریه را رد کرده و گفته است دوره مأموریت او تمام شده بود.

با این حال، شبکه «العربیه» روز ۳۰ آبان بار دیگر بر اخراج غفاری از سوریه تأکید کرد و نوشت که تغییرات تنها به اخراج غفاری محدود نبوده و شامل تغییر و اخراج حدود ۲۰ افسر امنیتی وابسته به سپاه در مراکز حساسی چون فرودگاه نظامی تی-۴ و مراکز امنیتی شهر تدمر، الرقه و قامشلی نیز خواهد شد.

این منابع به این شبکه خبری گفته‌اند که این تغییرات شامل اخراج اردشیر ریزان، مسئول امنیتی در فرودگاه تیفور، حاج دهقان، فرمانده نیروهای مستقر در حمص شرقی و ابوصلاح العتیق، فرمانده نیروهای ایرانی در شهر تدمر و مسئول هدایت و رهبری نیروهای تازه‌وارد به شرق حمص نیز بوده است و این تغییرات ناگهانی باعث «آشفتگی و سردرگمی» نیروهای وابسته به ایران شده است.

جمهوری اسلامی ایران همراه با روسیه همواره حامی بشار اسد بوده است و پیش از این گزارش‌هایی از تلاش‌های تهران برای تشکیل یک «گذرگاه شیعی» از ایران تا مرز اسرائیل، از طریق سوریه منتشر شده بود.

روزنامه بریتانیایی گاردین ۱۷ مهرماه در یک گزارش میدانی از منطقه اَلبوکمال در مرز سوریه و عراق نوشت که برنامه ایجاد «گذرگاه» شیعی ایران به لبنان که به‌ویژه قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه، به دنبال آن بود، در این ناحیه «با هزینه زیاد» جریان دارد.

گاردین افزود یک نظامی ایرانی با نام مستعار «حاج عسکر» اکنون برنامه نفوذ جمهوری اسلامی در این منطقه را پیش می‌برد.

البوکمال شهری در سوریه است که پاسگاه مرزی بزرگراه اصلی بغداد-دمشق در آن واقع شده است. این بزرگراه بخشی از اصلی‌ترین مسیر زمینی است که ایران از طریق آن تجهیزات و دیگر نیازهای شبه‌نظامیان مورد حمایت خود را در سوریه و لبنان تامین می‌کند.

بر اساس گزارش سایت العربیه و رادیو فردا/پ.پ/ک.ر

رادیوفردا: دادستانی اسرائیل روز پنج‌شنبه، ۲۷ آبان، علیه یک مرد اسرائیلی آشنا و نزدیک به خانواده بنی گانتز، وزیر دفاع اسرائیل، به اتهام «جاسوسی برای ایران» کیفرخواست به دادگاه ارائه کرد.

این مرد اسرائیلی مدتی طولانی در خانه شخصی بنی گانتز سرپرست کارگران امور نظافت و خانه‌داری خانواده گانتز بوده است.

به گزارش رسانه‌های اسرائیل، عومری گورن گوروخووسکی، ۳۷ ساله، ساکن شهر لود در مرکز اسرائیل، در پی تحقیقات مخفی شباک، سازمان امنیت اسرائیل، دستگیر شده و پلیس اسرائیل نیز شریک تحقیقات و بازجویی از او بوده است.

بر اساس این گزارش‌ها، کیفرخواستی که روز پنج‌شنبه از سوی دادستانی استان مرکزی اسرائیل به دادگاه ارائه شد، بر اساس بازجویی‌های صورت گرفته از آقای گورن گوروخووسکی در شباک تنظیم شده است.

در کیفرخواست آمده است که متهم با گروه هکرهای موسوم به «بلَک شَدو» («سایه سیاه»)، که اسرائیل آنها را مرتبط با نهادهای امنیتی و اطلاعاتی ایران می‌داند، ارتباط برقرار کرده است.

در کیفرخواست آقای گورن گوروخووسکی متهم شده است که به هکرهای «سایه سیاه» «پیشنهاد» کرده تا با استفاده از دسترسی آزادانه به خانه بنی گانتز، در کامپیوتر شخصی وزیر دفاع، جاسوس‌افزار کارگذاری کند.

هکرهای «سایه سیاه» و گروه دیگری با نام «عصای موسی» در ماه‌های گذشته حملات سایبری به کامپیوترهای وزارت دفاع و نهادهای مهم دیگر اسرائیل را تشدید کرده و برخی اطلاعات حساس را سرقت کردند.

همین هکرها پیشتر با انتشار تصاویر خصوصی از آقای گانتز، به او هشدار داده بودند که «زیر رصد» این گروه است.

حملات «سایه سیاه» و «عصای موسی» بخشی از تشدید دشمنی و اقدامات متقابل اسرائیل و ایران، از جمله از طریق پیچیده‌تر شدن حملات سایبری به نهادهای حساس کشور مقابل ارزیابی شده بود.

با این حال، در برخی از حملات، هکرها خواهان دریافت میلیون‌ها دلار رمزارز شده بودند. در چند مورد که این اخاذی با پاسخ مثبت روبه‌رو نشد، هکرها اطلاعاتی از نظامیان و نهادهای امنیتی اسرائیل را در اینترنت منتشر کردند.

با این حال، از گزارش‌های رسانه‌های اسرائیل در خصوص کیفرخواست ارائه شده علیه عومری گورن به دادگاه اسرائیل چنین برمی‌آید که مراجعه این کارگر خانه بنی گانتز به گروه هکرها، نه پیش از حملات سایبری ماه‌های گذشته، بلکه بعد از آن بوده است.

به نوشته رسانه‌های اسرائیل، پس از آن‌که گزارش‌های مربوط به حملات سایبری «سایه سیاه» به نهادهای اسرائیلی منتشر شد، عومری گورن با این گروه ارتباط برقرار کرد و پیشنهاد برای بارگذاری کرم جاسوسی رایانه‌ای در کامپیوتر بنی گانتز را ارائه کرد.

کیفرخواست ذکر کرده که عومری گورن با گروه «سایه سیاه» در ارتباط بوده، اما او زیر نام این گروه، در واقع به جاسوسی برای ایران متهم است.

دادستان نوشته که متهم برای آن‌که بتواند ثابت کند که واقعا از حق رفت و آمد در خانه بنی گانتز برخوردار است، چند عکس از وسایل و نقاط خانه آقای گانتز گرفته و آن‌ها را از طریق تلگرام برای «نماینده گروه “سایه سیاه”» فرستاده است.

میز کار، کامپیوترها، تلفن‌ها، تبلت، صندوقی از وسایل نظامی وزیر که نامش به روی آن حک شده، هدایایی که در زمان ریاست ستاد ارتش گرفته، عکس صندوق مشخصات آی‌پی خانه و قبض‌های پرداخت عوارض خانه در میان تصاویر ارسالی برای «نماینده هکرها» بوده است.

بنیامین نتانیاهو از سه سال پیش که بنی گانتز وارد صحنه سیاست اسرائیل شد، بارها او را متهم کرد که «اطلاعات بسیار شخصی‌اش به دست ایران افتاده» و در صورتی که نخست‌وزیر شود، افشای آن موجب دردسری بزرگ برای اسرائیل خواهد شد.

آقای گانتز و حامیان او با رد قاطع اتهامات عنوان شده از زبان بنیامین نتانیاهو، آن را ناشی از بغض و رقابت سیاسی توصیف می‌کردند.

ولی معلوم نیست که آقای نتانیاهو از طریق سازمان‌های امنیتی و جاسوسی کشورش اطلاعاتی در اختیار داشته که اساس ادعاهای او قرار گرفته بود یا خیر!

از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو خود بعدها با بستن ائتلاف با حزب بنی گانتز و فراموش کردن اتهاماتی که به او زده بود، پست وزارت دفاع را به وی داد. بعدها نیز قرار بود بنی گانتز در آخرین ائتلاف حزب او با حزب آقای نتانیاهو به نخست‌وزیری نیز برسد اما عمر آن ائتلاف کوتاه بود.

با این حال، نفتالی بنت، نخست‌وزیر ائتلافی که حدود شش ماه است رهبری را در دست دارد، بنی گانتز را در مقام وزارت دفاع ابقا کرده است. آقای گانتز پیش از وزارت دفاع، ۴۰ سال در ارتش اسرائیل بوده و یک دوره ریاست ستاد ارتش را در دست داشت.

به نوشته رسانه‌های اسرائیل، علیه عومری گورن در سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۳ دست‌کم ۱۴ پرونده تحقیقات در پلیس به ظن دزدی از بانک، سرقت از خانه‌ها، دزدی‌های دیگر در جریان بوده و او حداقل چهار بار به حبس محکوم شده که آخرین آن، یک دوره چهارساله محکومیت به جرم سرقت بود.

معلوم نیست فردی که چنین سوابق متعدد بزهکاری دارد چگونه اطمینان نهادهای امنیتی اسرائیل را برای کار در خانه بنی گانتز به دست آورده است. به نوشته رسانه‌های اسرائیل، همسر او نیز در خانه بنی گانتز به کار نظافت اشتغال دارد.

گال وولف، وکیل عومری گورن، در نخستین واکنش در خصوص ارائه کیفرخواست به ظن جاسوسی علیه این فرد، به رسانه‌های اسرائیل گفت که موکلش «قصدی برای لطمه زدن به امنیت اسرائیل نداشته و گرفتاری‌های معیشتی تنها انگیزه او بوده است».

بی‌بی‌سی: لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا، ایران را “چالش جدی” برای امنیت کشورهای منطقه و آمریکا توصیف کرده و گفته ضمن حمایت از هر نوع توافق جدید هسته‌ای، در مقابل تهدیدهای ایران خواهد ایستاد.

آقای آستین پیش از سفرش به کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس گفته از تلاش‌های دیپلماتیک جو بایدن برای توافق احیای برجام حمایت می‌کند اما “ایران فراتر از برنامه هسته‌ای چالش امنیتی جدی” برای منطقه است و آمریکا “برای دفاع از خود و متحدانش در مقابل این تهدید می‌ایستد.”

همزمان با این اظهارات کشورهای “شورای همکاری خلیج [فارس]” در بیانیه‌ای مشترک با آمریکا از برنامه موشکی و هسته‌ای ایران ابراز نگرانی کرده‌اند.

وزیر دفاع آمریکا در سخنانش تاکید کرد: بگذارید شفاف باشم. ما از خودمان منافع و شرکای خود در مقابل تهدیدهای ایران و متحدان آن دفاع می‌کنیم.

آقای آستین قرار است امروز ۱۸ نوامبر سفرش به امارات متحده عربی و بحرین را آغاز و با مقام‌های سیاسی و نظامی دو کشور دیدار کند. او اشاره کرده که این سفر زمانی برگزار می‌شود که “ایران به تنش‌ها در منطقه می‌افزاید.”

در منامه، پایتخت بحرین قرار است وزیر دفاع آمریکا در اجلاس سالانه موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک درباره امنیت و ثبات منطقه با حضور وزرای دفاع و مقام‌های بلندپایه کشورهای منطقه خاورمیانه شرکت کند.

ایران حضور آمریکا و اخیرا حضور فعال‌تر اسرائیل در خلیج فارس را تهدیدی امنیتی برای خود می‌داند.

از پادکست رد شوید و به خواندن ادامه دهید

پادکست

به عبارت دیگر

گفتگو با چهره‌های سیاسی، هنری و ادبی از تلویزیون فارسی بی بی سی.

برنامه ها

پایان پادکست

شب گذشته آمریکا و متحدان عرب آن در منطقه خلیج فارس با انتشار بیانیه‌ای، ایران را به ایجاد یک “بحران هسته‌ای” و “بی‌ثبات کردن” خاورمیانه با موشک‌های بالستیک و هواپیماهای بدون سرنشین متهم کردند.

بیانیه بعد از نشست نماینده آمریکا با گروه کاری “شورای همکاری خلیج [فارس]” منتشر شد که در عربستان سعودی تشکیل شده بود.

در این بیانیه آمده است که “همه شرکت کنندگان دولت جدید ایران را به غنیمت شمردن فرصت دیپلماتیک جاری” که گفت و گوهای وین فراهم آورده تشویق می‌کنند و از این کشور می‌خواهند “مانع مناقشه و بحران” شود.

گفت‌و‌گوهای غیرمستقیم میان آمریکا و ایران در وین اتریش با شرکت سایر طرف‌های برجام بعد از انتخابات ریاست جمهوری اخیر ایران معلق ماند، اما ایران اکنون با از سرگیری آن در اواخر ماه جاری موافقت کرده است. هدف این گفت‌و‌گوها احیای برجام است.

در بیانیه نمایندگان آمریکا، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین، عمان و کویت آمده است: “ایران گام هایی برداشته که هیچ کاربرد غیرنظامی ندارد و کاربرد مهم آن برنامه هسته‌ای نظامی است.”

این کشورها همچنین آنچه را که “طیفی از سیاست های پرخاشگرانه و خطرناک ایران از جمله اشاعه و استفاده مستقیم از موشک‌های پیشرفته بالستیک” عنوان کردند، محکوم کردند.

آنها گفتند که “حمایت ایران از شبه نظامیان مسلح در سراسر منطقه و برنامه موشک‌های بالستیک آن تهدیدی فاحش متوجه امنیت و ثبات منطقه می‌کند.”

کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در این دیدار آمریکا را در جریان “تلاش‌های خود برای ایجاد کانال‌های دیپلماتیک موثر با ایران برای کاهش تنش با این کشور” قرار دادند.

رادیوفردا: رسانه‌های اسرائیل گزارش داده‌اند که نفتالی بنت، نخست‌وزیر این کشور، با رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، که در جریان سفر منطقه‌ای خود به اسرائیل رفته است، دیدار نخواهد کرد تا تاکیدی بر مخالفت قاطع اسرائیل با هر شکلی از احیای برجام باشد.

روزنامه «اسرائیل‌هیوم» روز یکشنبه ۲۳ آبان نوشت، اسرائیل نگران است که آمریکا به توافقی «بدتر» از برجام با ایران رضایت دهد و از همین رو، نفتالی بنت تصمیم گرفته است که برای نشان دادن مخالفت خود با احیای برجام، به نماینده ویژه دولت جو بایدن در امور ایران وقت ملاقات ندهد.

بر این اساس، دیدار یائیر لاپید، وزیر خارجه اسرائیل، با آقای مالی که برای روز دوشنبه ۲۴ آبان در اورشلیم تعیین شده بود، نیز هنوز قطعی نیست.

با این حال، بنی گانتز، وزیر دفاع و ایال خولاطا، مشاور امنیت ملی دولت بنت، همراه با شماری از مقام‌های نهادهای امنیتی، موساد و وزارت خارجه اسرائیل با آقای مالی بر سر مسئله ایران گفت‌وگو و تبادل نظر خواهند کرد.

به نوشته اسرائیل‌هیوم، دولت اسرائیل از آمریکا می‌خواهد که برای توافق با ایران «شتاب نکند». مقام‌های اسرائیل همچنین از این‌که آمریکا ظاهرا قصدی برای تحمیل مذاکرات در مورد توانمندی موشکی و حضور جمهوری اسلامی ایران در سوریه ندارد، ناخشنود هستند.

این روزنامه اسرائیلی افزوده که اسرائیل ظاهرا زیر فشار آمریکا است تا از مخالفت قاطع در برابر احتمال احیای برجام بپرهیزد و رفتاری مشابه رویکرد سرسخت بنیامین نتانیاهو علیه دولت آمریکا از خود نشان ندهد.

آقای مالی در آستانه از سرگیری مذاکرات حکومت ایران با طرف‌های مانده در برجام، که روز هشتم آذر در وین و پس از وقفه‌ای حدودا شش ماهه برگزار خواهد شد، به منطقه رفته است تا مواضع متحدان آمریکا را «هماهنگ» کند.

رابرت مالی بعد از امارات به اسرائیل رفته و در ادامه سفر منطقه‌ای ده روزه خود، به عربستان و بحرین نیز سفر خواهد کرد.

دولت‌های ابوظبی، ریاض و منامه با اسرائیل دیدگاه مشترکی در مخالفت با برنامه هسته‌ای ایران دارند. آن‌ها خواهان دریافت تضمین‌های محکم در رابطه با تغییر رویکرد منطقه‌ای جمهوری اسلامی هستند.

با وجود این، به گزارش رسانه‌های اسرائیلی برخی از مقام‌های این کشور اذعان دارند که دستیابی به توافق هسته‌ای با ایران بهتر از نبود آن است، چرا که در هر حال با افزایش نظارت بر برنامه هسته‌ای ایران همراه است و از گسترش توانمندی هسته‌ای آن جلوگیری خواهد کرد.

رسانه‌های اسرائیلی همزمان با آغاز سفر رابرت مالی به این کشور یادآور شدند که دولت بنت، مخالف سرسخت هر نوع لغو تحریم‌های آمریکا علیه ایران است و آن را «اقدامی بد» می‌داند.

فرماندهان نظامی اسرائیل به صراحت اعلام کرده‌اند که در صورت نبود گزینه تنبیهی از سوی آمریکا، اسرائیل هم گزینه خود را در نظر دارد و آمادگی ارتش و نیروی هوایی این کشور برای «حمله به ایران» را تسریع کرده است.

به نظر می‌رسد که طرح «ج» اسرائیل، وارد کردن ضربات پیاپی به جمهوری اسلامی از جمله در زمینه اقدام‌هایی مانند حمله به ساختارهای زیربنایی ایران باشد.

حکومت ایران هفته پیش در واکنش به اسرائیل تاکید کرد که هر نوع حمله نظامی اسرائیلی، تنها «نابودی قطعی رژیم صهیونیستی» را سرعت خواهد بخشید.
با استفاده از گزارش روزنامه اسرائیل‌هیوم و دیگر رسانه‌های اسرائیلی/ ف.ر/ک.ر

رادیوفردا: اندیشکده غیردولتی «طرح جهانی مقابله با تبهکاری سازمان یافته» روز چهارشنبه ۱۹ آبان اعلام کرد تحقیقات این نهاد نشان می‌دهد که تسلیحات ارسالی ایران برای شورشیان حوثی در یمن از طریق خلیج عدن به سومالی قاچاق می‌شود.

گروه اسلامگرای افراطی الشباب که با القاعده ارتباط دارد از سال‌ها پیش با حکومت ضعیف سومالی در جنگ است.

این اندیشکده که دفتر آن در ژنو است در گزارش خود می‌گوید که از بررسی اطلاعات جمع‌آوری شده از ۴۰۰ قبضه اسلحه در ۱۳ نقطه گوناگون در سومالی در طول هشت ماه و محموله‌های ۱۳ لنج که توسط نیروی دریایی کشورهای ديگر در آب‌های منطقه ضبط شده است به این نتیجه رسیده که این تسلیحات از یمن به سومالی قاچاق شده‌اند.

اندیشکده غیردولتی «طرح جهانی مقابله با تبهکاری سازمان‌یافته» در بخش دیگری از نتیجه پژوهش خود می‌گوید: «حکومت ایران بارها ارسال اسلحه برای شورشیان حوثی را تکذیب کرده است. ولی شواهد متعدد و قانع‌کننده‌ای وجود دارد که نشان می‌دهد حکومت ایران برای این گروه اسلحه ارسال می‌کند».

وزارت خارجه ایران و شورشیان حوثی به درخواست خبرگزاری رویترز برای اظهارنظر در مورد یافته‌های این پژوهش پاسخ ندادند.

حکومت ایران همواره کمک نظامی و ارسال اسلحه برای شورشیان حوثی را که از حدود شش سال پیش با نیروهای دولتی یمن و ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی می‌جنگند، تکذیب کرده است.

دولت سومالی نیز تاکنون در مورد این گزارش اظهار نظر نکرده است.

این نهاد می‌افزاید که تاکنون نتوانسته است فروشندگان و خریداران تسلیحاتی را که به سومالی قاچاق می‌شود، شناسایی کند. ولی شماره بدنه (شماره سری) تسلیحاتی که از سوی ایران ارسال شده بسیار به یکدیگر نزدیک هستند و این نشان می‌دهد که همه آن‌ها بخشی از یک محموله هستند.

اطلاعات جمع‌آوری شده از سامانه ماهواره‌ای رهگیری قایق‌های توقیف شده قاچاقچیان که این تسلیحات را به مقصد سومالی منتقل کرده‌اند، نشان می‌دهد که مبدا آن‌ها یمن بوده است.

در بخش دیگری از این گزارش گفته می‌شود که در حافظه دستگاه موقعیت‌یاب (جی‌پی‌اس) یکی از قایق‌های توقیف شده در آب‌های منطقه توسط نیروی دریایی آمریکا، چند نقطه در ایران، یمن و سومالی ذخیره شده بود؛ از جمله یک لنگرگاه کوچک در حوالی بندر جاسک که یکی از پایگاه‌های نیروی دریایی ایران در آن‌جا قرار دارد و همین‌طور بندر یمنی «مکلا» که یکی از کانون‌های شناخته شده قاچاق اسلحه در منطقه است.

اندیشکده غیر دولتی «طرح جهانی مقابله با تبهکاری سازمان‌یافته» می‌گوید این تسلیحات در نهایت به دست قاچاقچیان اسلحه می‌افتد که مشتریان آن‌ها معمولا گروه‌های مخالف دولت سومالی و یا گروه‌های اسلامگرای افراطی فعال در این کشور هستند که با القاعده و گروه موسوم به «خلافت اسلامی» ارتباط دارند.

رادیوفردا: نشریه صبح صادق، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، اذعان کرده است که انفجار روز چهار مهرماه امسال در «مرکز تحقیقات جهاد خودکفایی سپاه» که قبلا آتش‌سوزی اعلام شده بود، یک «حمله» بوده و آن را در راستای راهبرد اسرائيل برای افزایش فشار به ایران ارزیابی کرده است.

خبرگزاری‌های نزدیک به سپاه پاسداران روز پنجم مهر به نقل از روابط عمومی این نیرو خبر دادند که در جریان «آتش‌سوزی در یکی از مراکز تحقیقات خودکفایی سپاه»، دو نفر از کارکنان آن به نام‌های مرتضی کریمی و حسین عابدی کشته شدند و یک نفر دیگر نیز مجروح شد.

روز ۸ مهرماه، گروه تحقیقاتی «ایمج سَت اینتل» که مقر آن در اسرائیل است، با انتشار تصاویر ماهواره‌ای اعلام کرد که انفجار در تاسیسات «گروه صنعتی شهید همت» رخ داده که یک «پایگاه مخفی موشکی سپاه پاسداران» است و خسارت شدیدی به ساختمان‌ آن وارد کرده است.

«گروه صنعتی شهید همت» از زیر مجموعه‌های سازمان هوا و فضای وابسته به وزارت دفاع و پشتیبانی است و تولیدکننده موشک‌های بالیستیک با سوخت مایع است. آمریکا در سال ۲۰۰۵ گروه صنایع همت را مورد تحریم قرار داد.

مقام‌های سپاه پاسداران درباره گزارش این گروه اسرائيلی اظهارنظری نکردند ولی یک ماه پس از انتشار این گزارش، هفته‌نامه وابسته به سپاه پاسداران این حمله را تایید کرده و گفته است حمله به مرکز تحقیقاتی سپاه در راستای «راهبرد مرگ با هزار ضربه چاقو» است.

در ماه‌های اخیر گزارش‌های رسانه‌ای متعددی منتشر شده است که دولت اسرائيل راهبرد «مرگ با هزار ضربه چاقو» را برای مقابله با ایران انتخاب کرده است.

رمضان شریف، سخنگوی سپاه پاسداران، روز ۸ مهرماه امسال در واکنش به این گزارش‌ها گفت که اسرائيلی‌ها در سال‌های گذشته «هزار شمشیر از نیام برکشیدید، هیچ اتفاقی نیفتاد».

نشریه سپاه پاسداران همچنین با اشاره به اینکه حمله به سامانه سوخت نشان داد که «زیر‌ساخت‌های کشور برای مقابله با این نوع از حملات بسیار ضعیف است»، نوشته است که این حملات برای افزایش فشار بر ایران و «گرفتن امتیازات نهایی» است.

در سال‌های اخیر آتش‌سوزی و انفجار در مراکز هسته‌ای، امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی به امری عادی تبدیل شده است و مقام‌های جمهوری اسلامی همواره انگشت اتهام در این زمینه را به سوی اسرائیل نشانه رفته‌اند.

رادیوفردا: خبرگزاری رویترز گزارش داده است که پهپادهایی که در حمله به اقامتگاه نخست‌وزیر عراق استفاده شده‌اند، ساخت ایران هستند و حداقل دو گروه شبه‌نظامی تحت حمایت ایران، در این حمله نقش داشته‌اند.

در گزارش این خبرگزاری به نقل از دو منبع امنیتی آمده است که دو گروه کتائب حزب‌الله عراق و عصائب اهل حق در این حمله نقش داشته‌اند. یک منبع امنیتی دیگر اما گفته است که نقش کتائب حزب‌الله را می‌تواند تایید کند ولی نمی‌تواند نقش عصائب اهل حق را تایید کند.

حمله پهپادی به محل اقامت مصطفی کاظمی روز یکشنبه ۱۶ آبان صورت گرفت و بر اساس بیانیه وزارت کشور عراق، این حمله با سه پهپاد متفاوت انجام شد که دو پهپاد سرنگون شدند و پهپاد سوم به محل اقامت مصطفی کاظمی برخورد کرد و موجب مجروح شدن چند نفر از محافظان او شد.

در همین حال، شبکه المیادین، گزارش داده است که اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، پس از تحولات اخیر عراق به بغداد رفته است و با رئيس‌جمهور و نخست‌وزیر عراق دیدار کرده است و بر ضرورت حفظ امنیت عراق و همچنین رسیدگی به خواسته‌های معترضان به نتایج انتخابات تاکید کرده است.

مصطفی کاظمی، نخست‌وزیر عراق، پس از حمله پهپادی اخیر گفت کسانی را که پشت این ترور نافرجام بودند به‌خوبی می‌شناسد و «هویت‌شان را افشا خواهیم کرد».

طی روزهای گذشته هواداران گروه‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی ایران علیه نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری عراق اعتراضات خیابانی برگزار کرده و علیه مصطفی الکاظمی شعار داده بودند.

پس از وقوع حمله نیز ابوعلی العسکری، مسئول امنیتی کتائب حزب الله عراق، این حمله را نمایشی خواند و گفت که اگر کسی بخواهد به نخست‌وزیر عراق آسیب بزند، «راه‌های کم‌هزینه‌تر و مطمئن‌تر» وجود دارد.

انتخابات پارلمانی پیش از موعد در عراق روز یکشنبه ۱۸ مهر ماه (۱۰ اکتبر) با مشارکت حدود ۴۱ درصد واجدان شرایط برگزار شد ولی میزان آرای احزاب وابسته به شبه‌نظامیان شیعه مورد حمایت ایران در این انتخابات به شدت کاهش یافت و هواداران این گروه‌ها ادعا می‌کنند که در رای‌گيری تقلب شده است.

معترضان از جمله هواداران گرو‌ه‌های شیعه «عصائب اهل الحق» و «گردان‌های حزب الله» هستند. هر دو گروه زیر چتر حشد شعبی فعالیت می‌کنند. این گروه تنها موفق به کسب ۱۵ کرسی پارلمان شده است، در حالی که در انتخابات گذشته با در اختیار داشتن ۴۸ کرسی دومین ائتلاف قدرتمند در پارلمان بود.

بی‌بی‌سی: رویارویی منطقه‌ای ایران و عربستان، هزینه‌های سنگینی را به خاورمیانه تحمیل کرده. آنچه امروز در لبنان اتفاق می‌افتد یکی از آخرین نمونه‌هاست
دولت تازه لبنان، کمتر از دو ماه بعد از آغاز به کارش با بحرانی روبه‌رو شده که موجودیتش را به خطر انداخته و باید برای بود و نبودش بجنگد. چرا که عربستان همه توان سیاسی و ابزارهای دیپلماتیکش را به کار انداخته تا گربه را دم حجله بکشد و طرف روبه‌رو هم به این راحتی کوتاه نمی‌آید.

در چند روز اخیر ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که در آن جرج قرداحی، وزیر اطلاع‌رسانی کابینه جدید در حال انتقاد از عربستان و حمایت از حوثی‌های یمن دیده می‌شود. اگرچه این ویدئو در زمانی ضبط شده که آقای قرداحی هنوز عضو کابینه لبنان نشده بود، اما به هرحال به وضوح نشان می‌دهد که یک عضو این کابینه درباره تحولات منطقه، در کجای دسته‌بندی‌ها ایستاده است.

که البته این مساله به خودی خود، تعجب‌برانگیز نیست. جرج قرداحی یک مجری تلویزیونی بود که به عنوان یکی از وابستگان سلیمان‌بک فرنجیه، رهبر جنبش “المرده” وارد کابینه شد و این گروه سیاسی، از احزاب مسیحیان مارونی است که با گروه حزب‌الله لبنان در یک ائتلاف به سر می‌برند.

او در ویدئوی جنجالی می‌گوید که عربستان به یمن تجاوز کرده و حوثی‌ها در حال دفاع از خود در برابر “تجاوز خارجی” هستند. و البته او نظر رایج این روزها را تکرار می‌کند که اقدامات نظامی عربستان در یمن از سال ۲۰۱۵ تاکنون “بی‌ثمر” بوده است.

اگرچه خط‌کشی‌های سیاسی لبنان و جلوه بین‌المللی آن بر اساس نقشه یارکشی‌های خاورمیانه، مساله محرمانه‌ای نیست، اما رفتار عربستان در ۲۴ ساعت اخیر نشان می‌دهد که این کشور تصمیم گرفته تا با تمام توان از این فرصت برای ضربه‌ زدن به جبهه مخالفانش استفاده کند.

در حال حاضر نوک پیکان حمله عربستان جرج قرداحی است. اما در واقع چه برای ریاض و چه جبهه روبه‌رو، عربستان نه فقط یک وزیر نه چندان بانفوذ لبنانی، بلکه رقیب کلیدی‌اش، یعنی ایران را هدف گرفته؛ مساله‌ای که به دلیل اثراتش بر اعتبار طرفین موجب شده تا به سرعت به یک بن‌بست جدی تبدیل شود.

به محض بالاگرفتن مساله جرج قرداحی، گروه حزب‌الله لبنان با صدور یک بیانیه اظهارات او را ستود و بیان این نظرات را “شجاعانه” توصیف کرد. رهبران حزب‌الله لبنان در صحنه سیاسی کشورشان تردیدی باقی نگذاشتند که در برابر حملات به جرج قرداحی مقاومت می‌کنند.

این فضا خیلی زود در صحبت‌های سلیمان‌بک فرنجیه، رهبر جنبش “المرده” نیز بازتاب پیدا کرد. او که هم‌اکنون نماینده پارلمان لبنان است، یک کنفرانس خبری برگزار کرد و گفت جرج قرداحی آماده بوده که استعفا کند، اما او جلوی این کار را گرفته. اگر آقای قرداحی از این مقام کناره‌گیری کند، جنبش “المرده” باید یکی دیگر از سیاستمدارانش را به عنوان جانشین معرفی کند. اما سلیمان‌بک فرنجیه گفت که او حاضر نیست جانشینی تعیین کند و قرداحی باید سرکارش بماند.

از این مهم‌تر، این احتمال مطرح است که در صورت استعفای جرج قرداحی، تمامی وزرای نزدیک به حزب‌الله لبنان و جنبش امل نیز از مقامشان کناره‌گیری کنند و کابینه نوپای نجیب میقاتی به کلی از هم بپاشد.
اما از آن‌طرف، عربستان نیز در استفاده از ابزارهایش سنگ تمام گذاشته. فراخواندن سفیر از لبنان یا ممنوع کردن هرگونه واردات از این کشور آسیب‌پذیر، تنها بخشی از ابتکار عمل‌های ریاض برای فشار بر بیروت است. در فاصله کوتاهی بعد از این اقدامات، کشورهای امارات، بحرین و کویت نیز سفرای خود را از لبنان فراخواندند.

همچنین روز شنبه احمد ابوالغیظ، دبیرکل اتحادیه عرب نیز با صدور بیانیه‌ای درباره اوج‌گیری ناگهانی تنش میان لبنان و کشورهای عربی اظهار نگرانی کرد.

در داخل لبنان نیز نجیب میقاتی، نخست‌وزیر لبنان که کابینه‌اش در آستانه سقوط قرار گرفته، از اظهارنظرهای بی‌پرده در حمایت از عربستان خودداری نکرد. آقای میقاتی گفت اگرچه موضع رسمی لبنان این است که خود را از جنگ یمن دور نگاه دارد، اما لبنان هرگز خود را از موضعی که “همبستگی با عربستان سعودی یا هرکدام از کشورهای خلیج فارس” باشد، دور نمی‌کند.

او اگرچه خواسته استعفای قرداحی را به شکل علنی بیان نکرد، اما گفت امیدوار است که قرداحی در جریان این بحران، به “منافع ملی” لبنان فکر کند.

آقای میقاتی در دوران کوتاه قدرتش نیز سعی کرد تا خود را به ریاض نزدیک کند و دست‌کم یکبار در یک اظهارنظر خبرساز گفت که عربستان “قبله مذهبی و سیاسی” اوست.

در ادامه تلاش‌های هواداران عربستان در صحنه سیاست لبنان، تعدادی از نخست‌وزیران سابق این کشور با خطاب قرار دادن جرج قرداحی از او خواستند که از مقامش کناره‌گیری کند. سعد حریری، تمام سلام و فواد سنیوره، در کنار تعداد بیشتری از سیاستمداران سنی لبنان با صدور بیانیه‌ای، حرف‌های قرداحی درباره یمن را “برخلاف منافع عالی لبنان” توصیف کردند.

برای نجیب میقاتی، بهترین راه‌حل این بحران، کنار رفتن جرج قرداحی و سرکار آمدن یکی دیگر از مسیحیان مارونی نزدیک به حزب‌الله است. در ماه مه نیز، شربل وهبه که در آن روزها سرپرست وزارت خارجه بود، به دلیل اینکه در یک مناظره تلویزیونی گفت کشورهای عربی خلیج فارس باعث به وجود آمدن گروه داعش شدند، ناچار شد از مقامش کناره‌گیری کند.
اما اگر گروه روبه‌رو که از حمایت ایران برخوردار است، زیر بار فشارهای عربستان و متحدانش نرود، استعفای خود نجیب میقاتی می‌تواند یکی دیگر از ابزارهای ریاض باشد؛ اتفاقی که با توجه به سابقه حدود ۱۳ ماه چانه‌زنی برای توافق بر سر کابینه جدید می‌تواند اثراتی بسیار منفی بر لبنان و وضعیت دشوار اقتصادی‌اش بگذارد.

به گفته عبدالله بوحبیب، وزیر خارجه لبنان، نجیب میقاتی در این مدت با رهبران سیاسی کشورهای دیگر مذاکراتی انجام داده و این رهبران همگی به او گفته‌اند که با استعفایش مخالف هستند. آقای بوحبیب نام این مقام‌های خارجی را بیان نکرده، اما گمانه‌زنی‌ها این است که حامیان اروپایی لبنان به ویژه فرانسه، تمایلی به سقوط دوباره کابینه این کشور ندارند و در تلاشند تا این بن‌بست بدون سقوط کابینه به پایان برسد.

همچنین تعدادی از دیپلمات‌های غربی که نامشان فاش نشده به خبرگزاری رویترز گفته‌اند که هم اتحادیه اروپا و هم آمریکا در تلاشند تا جلوی فروپاشی کابینه لبنان را بگیرند.

وضعیتی که شکل گرفته، بزرگترین بحران میان عربستان و لبنان از سال ۲۰۱۷ تاکنون است. در آن زمان سعد حریری نخست‌وزیر وقت لبنان، بعد از سفری ناگهانی به عربستان و تحت فشار محمد بن سلمان از مقام خود استعفا کرد و خواستار خلع سلاح گروه حزب‌الله لبنان شد. اما فشارهای بین‌المللی و تلاش‌های چهره‌های لبنانی موجب شد تا ریاض از این ماجراجویی کم‌سابقه دست بردارد و سعد حریری به لبنان بازگردد و به کارش به عنوان نخست‌وزیر ادامه دهد.

اگر هدف اصلی عربستان همواره این بوده که از نفوذ ایران در لبنان بکاهد، این کشور در رسیدن به هدفش به شکلی جدی شکست خورده و نه تنها از نفوذ ایران و قدرت گروه حزب‌الله در لبنان کاسته نشده، بلکه به رغم مشکلات اقتصادی شدید جمهوری اسلامی ایران در چند سال اخیر و شرایط نامساعد معیشتی در لبنان، این باور وجود دارد که گروه حزب‌الله بر میزان قدرت و نفوذش افزوده است.

در واقع واکنش پر سر و صدا و خبرآفرین ریاض به یک ویدئوی شبکه‌های اجتماعی در ۲۴ ساعت اخیر نیز خود نشان می‌دهد که این کشور تا چه اندازه از میزان نفوذ ایران در لبنان ناراضی است و برای مقابله با این مساله حاضر است تا چه حد از منابعش مایه بگذارد.
کمک‌های مالی خارجی – از جمله از سوی کشورهای عربی خلیج فارس – در کنار وام‌های صندوق بین‌المللی پول، یکی از راهکارهای نجیب میقاتی برای خروج کشورش از بحران اقتصادی کنونی است. اما بحران اخیر، باردیگر لبنان را به قلب رقابت‌های پرماجرای خاورمیانه پرتاب کرده؛ رقابت‌هایی که در آن، بازیگر ضعیفی مانند لبنان به سرعت به گوشت دم توپ قدرت‌های منطقه‌ای تبدیل می‌شود و آثار ویرانگر وابستگی سیاستمداران این کشور به قدرت‌های خارجی، از هر زمان دیگری عیان‌تر خواهد شد.

رادیوفردا: بمب‌افکن راهبردی «بی-۱» آمریکا (عکس از آرشیو)
فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا، سنتکام، روز شنبه هشتم آبان از پرواز بمب‌افکن راهبردی «بی-۱ بی» در منطقه تحت پوشش این فرماندهی در خاورمیانه و خلیج فارس خبر داده است.

سنتکام در بیانیه‌ای اعلام کرد، گشت‌های حضوری و پرواز بمب افکن بی-۱بی نیروی هوایی آمریکا به همراه جنگنده‌هایی از کشورهای شریک ایالات متحده در منطقه تحت پوشش این مرکز انجام شد.

ژنرال کنت مک‌کنزی، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده در این زمینه گفته است: هدف ماموریت گروه ضربت بمب افکن که پنجمین ماموریت در منطقه عملیاتی فرماندهی مرکزی ایالات متحده در سال جاری است این بود که پیام روشنی از اطمینان خاطر ارائه کند.

ژنرال کنت مک‌کنزی اضافه کرده است٬ ما با هم قوی‌تر هستیم. آمادگی نظامی برای هرگونه احتمال یا ماموریت – از پاسخ به بحران گرفته تا تمرینات چندجانبه تا گشت‌های حضوری یک روزه مانند این٬ به مشارکت‌های قابل اعتماد بستگی دارد.

سنتکام می‌گوید در این گشت زنی پنج ساعته جنگنده‌هایی از کشورهای بحرین، مصر، اسرائیل و عربستان سعودی با پرواز بر فراز حریم هوایی خود به این گشت زنی پیوستند.

طبق این بیانیه، بمب‌افکن «بی-۱ بی» گشت زنی بدون توقف پنج ساعته خود را از اقیانوس هند آغاز کرد و پیش از خروج از منطقه بر فراز خلیج عدن، تنگه باب المندب، دریای سرخ، کانال سوئز، خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان پرواز کرد.

ارتش اسرائیل هم می‌گوید که جنگنده‌های اف ۱۵ اسرائیل بمب‌افکن «بی-۱ بی» را در قلمرو هوایی این کشور در مسیر به خلیج فارس همراهی کردند.

نیروهای دفاعی اسرائیل گفته است: این پرواز بیانگر تداوم همکاری عملیاتی با نیروهای آمریکایی در منطقه است.

Israeli Air Force F-15 fighter jets escorted an American B-1B bomber over Israeli skies towards the Gulf earlier today.

The joint flight illustrates the continued strategic cooperation of the IDF with the United States in the area. pic.twitter.com/bD38bLt9dK

— Israel Defense Forces (@IDF) October 30, 2021

بمب‌افکن «بی-۱» هواپیمای مافوق‌صوت است و در کنار بی-۲ و بی-۵۲، یکی از سه هواپیمای راهبردی‌ست که در نیروی هوایی ایالات متحده به خدمت گرفته شده‌است.

تایمز اسرائیل نوشته است، بمب‌افکن «بی-۱ بی» قادر به حمل بمب‌های فوق سنگین معروف به سنگرشکن است که برای حمله احتمالی به تاسیسات هسته‌ای ایران، به چنین بمب‌هایی نیاز است.

در همین زمینه در حدود ۱۰ روز پیش رسانه‌های اسرائیل نوشته‌اند که پس از وقفه‌ای دوساله، نیروی هوایی ارتش این کشور تمرینات خود برای حمله احتمالی به تاسیسات هسته‌ای ایران را «از سر گرفته است».

شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل ، ۲۹ مهر گزارش داد که آویو کوخاوی، رئیس ستاد ارتش این کشور، دستور داده پس از دو سال وقفه در انجام این نوع تمرینات، بودجه لازم برای اجرای آن اختصاص یابد.

ژنرال کوخاوی همچنین دستور داده تا نیروی هوایی در«شبیه‌سازی حمله به برنامه هسته‌ای ایران، سخت آموزش ببیند».

به گزارش این شبکه، این دستورات در نشست روز ۲۸ مهر در ستاد کل ارتش در تل‌آویو صادر شده است.
با استفاده از بیانیه سنتکام، تایمز اسرائیل و رادیو فردا

دویچه‌وله: دولت طالبان اعلام کرده که در کنفرانس منطقه‌ای ایران در مورد افغانستان شرکت نمی‌کند. به باور علی افشاری، تحلیلگر سیاسی، طالبان نسبت به تکرار تجربه عراق و تمایل جمهوری‌اسلامی به گسترش نفوذ منطقه‌ای حساس است.

ذبیح‌الله مجاهد سخنگوی طالبان روز یکشنبه دوم آبان در مصاحبه با خبرگزاری «آریانا نیوز» افغانستان اظهار داشت که هیچ فردی از طرف طالبان در اجلاس تهران شرکت نخواهد کرد. مقامات وزارت خارجه موضعگیری رسمی نداشتند، اما خبرگزاری فارس اعلام کرده که از طالبان برای این نشست دعوت نشده‌است!

طبق اعلام رسمی قرار است وزرای خارجه کشورهای تاجیکستان، پاکستان، ترکمنستان و ازبکستان و احتمالا نمایندگانی از چین و روسیه در این نشست شرکت کنند که در روز پنجم آبان برگزار می‌شود.

اگر ادعای خبرگزاری فارس درست باشد، آن وقت عدم دعوت از طالبان می‌تواند به معنای جهت‌گیری علیه اقدام طالبان در تشکیل «امارت اسلامی افغانستان» باشد. اگرچه ذبیح‌الله مجاهد اعلام کرده که برگزاری این نشست اقدام خوبی است اما نمی‌تواند این واقعیت را بپوشاند که اختلاف بین دو طرف خیلی زود آشکار شده‌است؛ بخصوص که تصمیم طالبان به یکباره گرفته نشد بلکه بعد از اعلام اولیه بررسی اتخاذ شد.

از سوی دیگر در نبود طالبان که ابزار قدرت را در افغانستان در دست دارد تضمین توافقات نشست تهران و فایده‌مندی آن در هاله‌ای از ابهام قرار می‌گیرد. برگزاری این نشست یک هفته بعد از اجلاس مسکو که نمایندگان جمهوری‌اسلامی هم در آن شرکت داشتند دیگر عاملی است که اثرگذاری نشست تهران را زیر سئوال می‌برد.

توئیت رسول موسوی، مدیرکل آسیای غربی وزارت خارجه ایران که از «ضعف مدیریت» و «عدم تلاش برای رسیدن به اجماع» در نشست مسکو انتقاد کرده بود، نمایانگر ناخرسندی ایران از تحرکات روسیه در خصوص افغانستان بعد از قدرت گرفتن دوباره طالبان درحکمرانی این کشور است.

ظاهرا مقامات جمهوری‌اسلامی از اقدامات روسیه که عملا به سمت عادی سازی طالبان حرکت کرده و آنها را تحت عنوان «دولت موقت» پذیرفته است، ناراضی هستند و انتظار دارند که روسیه ملاحظات آنها را به صورت شروطی در نظر بگیرد.

البته روسیه دولت طالبان را هنوز به رسمیت نشناخته است اما مشابه اتحادیه اروپا، چین و ترکیه به صورت دو فاکتو موجودیت و فرادستی آنها در افغانستان را به عنوان یک واقعیت گریزناپذیر پذیرفته است. دیگر کشورهای جهان نیز که طالبان را به رسمیت نشناخته‌اند کمابیش همین وضعیت را دارند.

به نظر می‌رسد مشکل اصلی جمهوری‌اسلامی ایران، بی‌اعتنایی روسیه به انتظارات مورد نظر است. روسیه در جنگ دوم قره‌باغ نیز عملا سیاست متفاوتی با تهران را انتخاب کرد و در نهایت میانجیگری روسیه شرایط را به ضرر ایران در معادلات ژئوپلتیک و جغرافیایی-اقتصادی منطقه قفقاز جنوبی تغییر داد. البته بستر این اتفاق سیاست‌های غلط گذشته و حال حکومت ایران بود.

بنابراین در این وضعیت شکاف بین دولت‌های ایران و روسیه با توجه به راهبرد خصومت با آمریکا ظرفیت چندانی برای موفقیت جمهوری‌اسلامی در اثرگذاری بر معادلات جدید قدرت در افغانستان ایجاد نمی‌کند.

تاجیکستان و ازبکستان به دلیل نگرانی از بازگشت طالبان به حکومت افغانستان دغدغه‌های مشترکی با ایران دارند و سعی می‌کنند در سطح مراوادات منطقه‌ای اقدامات مشترک برای مهار و مدیریت مشکلات انجام دهند اما بعید است آنها به توافقی با تهران برسند که مورد نظر دولت روسیه نباشد.

بدترشدن شرایط زیست شیعیان افغان که در انفجار دو مسجد آنها توسط داعش بروز کرد، باعث شد تا خشنودی اولیه مقامات جمهوری‌اسلامی از خروج آمریکا از افغانستان زود رنگ ببازد. از ابتدا هم معلوم بود که تنش بین طالبان و جمهوری‌اسلامی در میان مدت اجتناب‌ناپذیر است.

حکومت ایران در شرایط کنونی به دنبال پیدا کردن سهم و جایگاهی در نظام سیاسی جدید افغانستان است و نیروهای شیعه متحد اصلی آن هستند. اما طالبان ضمن تاکید ظاهری بر تشکیل دولت فراگیر پذیرای مداخله کشورهای خارجی در تعیین افراد دولت و یا سهم‌خواهی نیست. علاوه بر آن طالبان با جمهوری‌اسلامی ایران تفاوت‌های عمده‌ای دارد که اجازه روابط عادی را نمی‌دهد.

طالبان حداکثر خواهان تنش‌زدایی، امنیت مرزها و برقراری روابط تجاری است. طالبان در تهیه نیازهای معیشتی و امکانات اولیه مردم افغانستان در تنگنا است و در این چارچوب به رابطه عاری از درگیری با تهران می‌اندیشد اما در عین حال رقابت راهبردی و تمایز با حکومت شیعه‌گرای ایران را نیز نمی‌خواهد کنار بگذارد.

ابراز تمایل رئیس اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری طالبان به خرید نفت از ایران در این چارچوب قابل درک است. ولی طالبان این مساله را می‌خواهد به گونه‌ای مدیریت کند که ابزار نفوذ جمهوری‌اسلامی در افغانستان بعد از خروج آمریکا نشود.

طالبان نسبت به تکرار تجربه عراق و تمایل جمهوری‌اسلامی به گسترش نفوذ منطقه‌ای و پر کردن خلاء قدرت‌های بزرگ حساس است؛ بویژه که ایران یک گروه شبه نظامی از افغان‌های شیعه تشکیل داده است.

از زاویه‌ای دیگر پذیرای رهبری و هژمونی جمهوری‌اسلامی ایران در جریان بنیادگرایی اسلامی نیز نیست. بنابراین پیام اصلی عدم حضور طالبان در نشست تهران را می‌توان اینگونه تفسیر کرد که خواهان دادن سهم ویژه و مورد انتظار جمهوری‌اسلامی ایران در افغانستان نیست. طالبان بر روی روابط خوب با پاکستان، ترکیه و قطر و سپس روسیه و چین حساب کرده است.

مرز طولانی با افغانستان و ارتباط با سران منتقد و مخالف طالبان اهرم‌های فشار جمهوری‌اسلامی هستند اما استفاده از این اهرم‌های فشار واکنش طالبان را در بر خواهد داشت که امکان ایجاد ناامنی و اختلال بخصوص در زمینه قاچاق مواد مخدر و تشدید تنش آبی را دارد. ازاینرو مقامات حکومت ایران در وضعیتی چالشی قرار دارند و اختلافاتی که در نحوه مواجهه با شرایط جدید افغانستان در درون بلوک قدرت وجود دارد، تصمیم‌گیری را دشوار کرده‌ است.

اظهار نظر خامنه‌ای در خصوص تکرار ادعای بلااستناد انتساب داعش به آمریکا به صورت تلویحی هشداری به طالبان نیز بود که اگر ملاحظات حکومت ایران را در نظر نگیرد چه بسا این اتهام بار دیگر متوجه خود آنها نیز بشود و طالبان در دستگاه رسمی جمهوری‌اسلامی به آلت دست بودن آمریکا متهم شود.

بررسی همه جانبه عوامل دخیل ومتغیرهای اثرگذار، در نهایت جمهوری‌اسلامی را به سمتی می‌برد که ضمن خودداری از درگیری با طالبان به تدریج به سمت تقویت مخالفان این گروه اسلام‌گرای سلفی جهادی حرکت کند.

مطالب منتشر شده در صفحه “دیدگاه” الزاما بازتاب‌دهنده نظر دویچه‌وله فارسی نیست.