اخبار

پوشش زنده بی‌بی‌سی:

ارتش اسرائیل می‌گوید به سایت‌های نگهداری و پرتاب موشک در غرب ایران حمله کرده است

ارتش اسرائیل در پست تلگرام از حملاتی به «سایت‌های نگهداری و پرتاب» موشک در غرب ایران در یک ساعت گذشته خبر داد.در این پست تلگرامی تصاویری منتشر شده که ارتش اسرائیل می‌گوید مربوط به همین حمله است.

ارتش اسرائیل همچنین گفت نیروی هوایی و نیروی دریایی‌اش هفت ریزپرنده را که از ایران شلیک شده بودند هدف قرار داده‌اند.

تصاویری که ارتش اسرائیل منتشر کرده یک انفجار در آسمان را نشان می‌دهد که به گفته آنها لحظه انهدام یک پهپاد است.

درگیری ایران و اسرائیل محور اصلی اجلاس گروه ۷ خواهد بود, جیمز لندل — خبرنگار دیپلماتیک بی‌بی‌سی

اجلاس این هفته گروه هفت (جی۷) در کانادا تحت‌الشعاع جنگ اسرائیل -ایران قرار خواهد گرفت؛ اما این درگیری نظامی چیزی نبود که شاید این رهبران انتظار آنرا داشتند.

در ابتدا قرار بود محور اصلی گفتگوها، جنگ روسیه علیه اوکراین و جنگ تعرفه‌ای دونالد ترامپ علیه شرکای تجاری آمریکا باشد.

اما اکنون، این نشست سه‌روزه در کوه‌های راکی استان آلبرتا، به‌ناچار بر جنگ در خاورمیانه متمرکز خواهد بود.

آژیر خطر حمله برای شب دوم در اسرائیل به صدا درآمد, هوگو باچگا — خبرنگار خاورمیانه بی‌بی‌سی در بیروت

برای دومین شب پیاپی، آژیر خطر در سراسر اسرائیل به صدا درآمد وسامانه‌های پدافند هوایی این کشور تلاش کردند موشک‌های ایرانی را رهگیری کنند.

در شهر طمره در شمال اسرائیل، شهری عمدتاً فلسطینی‌نشین – یک خانه پس از اصابت موشک تا حدی فرو ریخت.

ساعاتی بعد و در موج دوم حملات، ساختمانی در شهر مرکزی بت یام به شدت آسیب دید. با طلوع صبح، تیم‌های امدادی همچنان در حال جست‌وجو برای یافتن افراد مفقود بودند.

در ایران نیز حملات هوایی تازه‌ای از سوی اسرائیل انجام شد.

اهداف این حملات شامل ساختمان وزارت دفاع در تهران و مکان‌هایی بود که اسرائیل می‌گوید با برنامه هسته‌ای ایران مرتبط هستند، از جمله یک مخزن نفت، که به نظر می‌رسد نخستین حمله به زیرساخت انرژی ایران بوده باشد.

روابط ایران و اسرائیل؛ از بد به بدتر

تشدید اخیر درگیری‌های نظامی میان ایران و اسرائیل چندان هم غافلگیرکننده نبود. این دو قدرت منطقه‌ای سال‌هاست درگیر یک «جنگ در سایه» هستند، یعنی به تعبیری حمله به منافع یکدیگر بدون پذیرش مسئولیت مستقیم.

اما از زمان آغاز جنگ در غزه، این حملات بین ایران و اسرائیل شدت گرفته‌اند. اسرائیل در سپتامبر سال گذشته رهبر حزب‌الله را کشت و اوایل این ماه نیز رئیس حماس را هدف قرار داد. این دو گروه از نزدیک‌ترین نیروهای نیابتی ایران در منطقه محسوب می‌شوند.

در مقابل، تهران در ماه اکتبر بیش از ۱۸۰ موشک به سوی اسرائیل شلیک کرد که بیشتر آن‌ها رهگیری شدند.

اسرائیل نیز با حملات هوایی پاسخ داد — اما در ماه‌های اخیر، عملیات‌های نظامی فروکش کرده بود.

اسرائیل بارها اعلام کرده که ایران تهدیدی وجودی برای بقای آن است – در حالی که آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، از عباراتی مانند «غده سرطانی» برای توصیف اسرائیل استفاده کرده است.

اسرائیل نگران است که ایران در حال تلاش برای ساخت سلاح هسته‌ای باشد و می‌گوید هدف عملیات کنونی، زیرساخت‌های نظامی ایران از جمله تأسیسات هسته‌ای آن است.

ایران ساخت سلاح هسته‌ای را رد می‌کند. اما بسیاری از کشورهای غربی در این خصوص به عبارتی قانع نشده‌اند. روز پنجشنبه، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرد که ایران تعهداتش در زمینه منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را نقض کرده است.

قرار بود واشنگتن و تهران روز یک‌شنبه گفتگوهایی درباره برنامه هسته‌ای ایران از سر بگیرند — اما طبق اعلام عمان که کشور میانجی این مذاکرات بوده است اکنون این گفتگوها لغو شده‌اند.

افزایش تعداد کشته‌های حملات موشکی ایران به ۹ نفر

ایران شب گذشته دو موج حملات موشکی به اسرائیل انجام داد که براساس آخرین خبرها ۹ شهروند اسرائیلی در آنها کشته شده‌اند.

به گزارش چندین رسانه خبری اسرائیلی، در یکی از حملات، برخورد موشک‌ها به یک محله مسکونی در نزدیکی حیفا در شمال این کشور، حداقل پنج نفر کشته شدند.

به گفته سرویس اورژانس اسرائیل، در حملات دیگری در نزدیکی تل‌آویو، یک زن ۶۰ ساله کشته شده و ۲۰ نفر دیگر در همان منطقه و ۲۴ نفر در کوهپایه‌های جودین زخمی شده‌اند.

اورژانس اسرائیل همچنین گفته در شهر ساحلی بت یام درست در جنوب تل‌آویو نیز سه نفر کشته و بیش از ۱۰۰ نفر زخمی شده‌اند.

نخست‌وزیر بریتانیا بر «کاهش تنش» تاکید دارد, کریس میسون — دبیر سیاسی بی‌بی‌سی

پیام کی‌یراستامر، نخست‌وزیر بریتانیا، در جنگ بین اسرائیل و ایران روشن است: «کاهش تنش». او به ما گفت که او نه احتمال کمک جنگنده‌های بریتانیایی به اسرائیل را رد می‌کند و نه تأیید — همان‌طور که در آوریل و اکتبر سال گذشته رخ داد.

ایران به بریتانیا، فرانسه و ایالات متحده هشدار داده که دراست صورت حمایت از اسرائیل، کشتی‌ها و پایگاه‌های آن‌ها در منطقه اهداف مشروع تلقی خواهند شد.

آقای استارمر شب گذشته با مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، در اینجا دیدار و گفت‌وگوهایی درباره امنیت و تجارت داشت. هر دو قرار است به استان آلبرتای کانادا برای شرکت در اجلاس گروه هفت (G7) بروند. خاورمیانه در صدر دستور کار قرار دارد.

فریدریش مرتز، صدراعظم آلمان، امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از جمله رهبرانی هستند که برای سه روز گفت‌وگو در این اجلاس گرد هم می‌آیند.

رسانه‌های اسرائیلی: تعداد کشته‌های حملات اخیر ایران به پنج نفر رسید

رسانه‌های اسرائیلی گزارش کرده‌اند تعداد کشته‌های حملات موشکی اخیر ایران به شهر طمره، در نزدیکی حیفا به پنج نفر افزایش یافته است.

هاآرتص هم در گزارش دیگری گفته یک نفر در حملات ایران کشته شده و ۲۰ نفر در نقاط مختلف اسرائیل زخمی شده‌اند.

به نوشته این رسانه حال سه نفر از زخمی‌ها وخیم است.

ارتش اسرائیل می‌گوید به سایت‌های زیرساخت هسته‌ای ایران حمله کرده است

ارتش اسرائیل می‌گوید که در ساعات گذشته مجموعه‌ای از حملات را به تأسیسات زیربنایی در تهران که با برنامه هسته‌ای ایران مرتبط هستند، انجام داده‌ است.

به گفته اسرائیل این اهداف شامل مقر وزارت دفاع ایران و سازمان نوآوری و تحقیقات دفاعی است.

در این اطلاعیه همچنین آمده که به «اهداف دیگری» که «تلاش‌های رژیم ایران برای دستیابی به سلاح هسته‌ای را پیش می‌بردند و جایی که ایران آرشیو هسته‌ای خود را پنهان می‌کرد» نیز حمله کرده است.

ارتش اسرائیل خطاب به مردم: «دفاع هوایی غیرقابل نفوذ نیست» به هشدارها توجه کنید

تصاویر منتشر شده از بندر حیفا نشان‌دهنده تخریب گسترده در پی اصابت موشک‌های شلیک شده از سوی ایران است.

پلیس اسرائیل اعلام کرد که در محل نقاطی که موشک‌های ایرانی اصابت کرده حضور دارد و مشغول کمک به مجروحان است.

ارتش اسرائیل پیشتر از شهروندان این کشور خواسته بود که به دستورالعمل‌های صادر شده عمل کنند.

در بیانیه‌ ارتش اسرائیل تاکید شده که سیستم «دفاع هوایی غیرقابل نفوذ نیست» و مردم باید به هشدارهای صادر شده توجه کنند.

آتش‌نشانی تهران: در تلاش برای کنترل حریق در شهران هستیم

سخنگوی سازمان آتش‌نشانی تهران گفته آتش‌نشانان در‌ تلاش برای به کنترل در آوردن حریق در شهران هستند.

به گفته او «در انبار شهران دو سه مخزن دچار آتش‌سوزی شده که این مخازن بنزین نبوده و از مشتقات دیگر نفتی بوده» است.

سپاه می‌گوید اگر حملات اسرائیل ادامه یابد «حملات ایران شدت خواهد گرفت»

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بیانیه‌ای درباره حمله امشب به اسرائیل منتشر کرده است.

در این بیانیه آمده است که تأسیسات اسرائیلی «مرتبط با تولید سوخت جت جنگنده و مراکز تأمین انرژی» هدف حمله امشب قرار گرفته‌اند.

سپاه پاسداران در ادامه بیانیه هشدار داده است که اگر حملات اسرائیل ادامه یابد «حملات ایران شدت خواهد گرفت».

همچنین در بخش دیگری از این بیانیه، سپاه پاسداران مدعی شده که «سه موشک کروز، ۱۰ پهپاد و ده‌ها ریزپهپاد متخاصم» را که به مناطق مختلف ایران حمله کرده بودند، رهگیری و منهدم کرده است.

ارتش اسرائیل: میلیون‌ها اسرائیلی به پناهگاه‌ها رفتند

ارتش اسرائیل در حسابش در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که «میلیون‌ها» شهروند این کشور به پناهگاه‌ها رفته‌اند.

ارتش اسرائیل در حسابش در شبکه اجتماعی ایکس گفته که صدای آژیر خطر در نقاط مختلف این کشور به صدا در آمده و اسامی شهرهای زیادی را آورده است.

کابینه امنیتی به ریاست نتانیاهو تشکیل جلسه داد

آغاز موج جدید حملات ایران به اسرائیل

رسانه‌های ایران لحظاتی پیش از آغاز موج جدید حملات موشکی ایران به اسرائیل خبر داده است.

تصاویری هم از این شلیک‌ها در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های خبری منتشر شده است.

هدف قرار گرفتن پالایشگاه نفت در حیفا

براساس یک ویدیو منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی که بی‌بی‌سی هم‌اکنون می‌تواند آن را تایید کند، پالایشگاه نفت حیفا هدف موشک‌های ایران قرار گرفته است.

این ویدیو آتش‌سوزی در پالایشگاه نفت حیفا را پس از شلیک موشک‌های امشب از سوی ایران نشان می‌دهد.

در این ویدیو که از فاصله دور فیلمبرداری شده است، می‌توانیم پالایشگاه نفت حیفا را با تطبیق نشانه‌های شناخته شده اطراف آن و یافتن مکان دقیقی که از آن فیلمبرداری شده است، تشخیص دهیم.

بی‌بی‌سی وریفای همچنان به بررسی ویدیوهای بیشتری از پیامدهای حملات امشب هر دو کشور ادامه می‌دهد.

پیش از این مقامات دولتی در حیفا اصابت هرگونه موشک به حیفا را تکذیب کرده بودند و به همین دلیل بی‌بی‌سی تاکنون نتوانسته بود هدف قرار گرفتن پالایشگاه را تایید کند.

انفجاری مهیب در کرج

روزنامه‌ شرق ویدیویی از یک انفجار مهیب در شهر کرج منتشر کرده است.

تصاویر مختلفی از این انفجار منتشر شده و برخی کاربران از اتوبان کرج به تهران دود بلند شده از این انفجار را دیده‌اند.

در ویدیو منتشر شده صدای پرواز جنگنده‌های اسرائیلی نیز شنیده می‌شود.

گزارش‌های تایید نشده حاکی از هدف قرار گرفتن یک مرکز نظامی سپاه پاسداران می‌باشد.

گزارش‌ها از هدف قرار گرفتن ستاد وزارت دفاع ایران

براساس تصاویری که به دست بی‌بی‌سی فارسی رسیده، منطقه نوبنیاد تهران هدف حملات اسرائیل قرار گرفته و انفجار بزرگی در آن رخ داده است.

خبرگزاری ایلنا تایید کرد که «ستاد وزارت دفاع در تهران» هدف حمله «هواگردهای» اسرائیل قرار گرفته است.

به نوشته این رسانه این ساختمان «ستاد فرماندهی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح» در منطقه نوبنیاد «یکی از ساختمان‌های اداری این ستاد » بوده است.

ایلنا نوشته این ساختمان «آسیب جزئی» دیده است و طی حمله دیگری در این منطقه «سازمان پژوهش‌ و نوآوری‌های دفاعی وزارت دفاع (سپند)» نیز مورد اصابت قرار گرفته است.

روزنامه شرق هم گزارش کرده «دود ناشی از انفجار در شرق تهران» دیده شده است.

رادیوفردا: درگیری نظامی میان ایران و اسرائیل، که پس از حملات اسرائیل به نقاط مختلف ایران آغاز شد و شدت گرفت،‌ پرسش‌های مهمی درباره هدف و پیامدهای واقعی این عملیات در محافل سیاسی و فنی مطرح کرده است.

مارک هیبز، تحلیلگر مؤسسه کارنگی در برلین، در گفت‌وگو با رادیوفردا این احتمال را مطرح می‌کند که حملۀ اخیر ممکن است هدفی فراتر از بازداشتن هسته‌ای داشته باشد و از جمله موضوع «تغییر رژیم» مطرح باشد.

در همین حال آقای هیبز می‌گوید از آن‌جا که ایران ممکن است «‌در کوتاه‌مدت قادر به عبور از یک آستانه و دستیابی به توانایی سلاح‌های هسته‌ای باشد و این اتفاق پیشتر نیفتاده،‌ سطح دیپلماسی برای جلوگیری از گسترش نزاع بسیار بیشتر از موارد مشابه پیشین خواهد بود».

ارزیابی اولیه شما از حمله بامداد جمعه اسرائیل چیست؟

اطلاعاتی که تاکنون داریم، سؤالات بیشتری را نسبت به پاسخ‌ها مطرح می‌کند. اول از همه، البته ما نمی‌دانیم و ممکن است فهمیدن این موضوع زمان ببرد، ما نمی‌دانیم که حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران چقدر خسارت وارد کرده است. این یک سؤال بسیار مهم است زیرا پس از حملات، باید این سؤال مطرح شود که ایران با چه سرعتی می‌تواند برنامه هسته‌ای خود را بازسازی کند و به خصوص با چه سرعتی می‌تواند غنی‌سازی اورانیوم تحریک‌آمیز را در هر یک از سایت‌هایی که دارد از سر بگیرد.

این مهم است زیرا این حمله تا حدی ممکن است واکنشی از سوی ایران را برانگیزد، که تهدید کرده است که در صورت تشدید چشمگیر خصومت‌های اسرائیل یا ایالات متحده علیه برنامه هسته‌ای ایران، آن را انجام خواهد داد.

این سؤال به طور فزاینده‌ای مطرح شده است که آیا ایران در نتیجه این حملات از ان‌پی‌تی خارج خواهد شد یا خیر. پاسخ ایران ممکن است به میزان خسارت، میزان آسیب به تأسیسات بستگی داشته باشد.

بسیار محتمل است که در روزهای آینده شاهد تصاویری باشیم که به نظر می‌رسد عکس‌هایی چشمگیر از خسارات بمباران و دود و آتش و چیزهای دیگر و مکان‌هایی در ایران باشند، که ممکن است برای ناظر این تصور را ایجاد کند که حملات در تخریب این تأسیسات موفقیت‌آمیز بوده‌اند.

اما در واقع، مسئله اینجاست که آیا این حملات در از کار انداختن و تخریب تجهیزاتی که ممکن است در سنگرها یا در مکان‌هایی زیر زمین قرار داشته باشند، موفق بوده‌اند یا خیر؛ مکان‌هایی که ایران، به دلیل ترس از حمله، با راه‌اندازی آنها در زیر زمین یا نصب آنها در زیر زمین، یا ایجاد حفاظت فیزیکی بسیار بسیار محکم برای این تأسیسات برای جلوگیری از حمله موفقیت‌آمیز از آن‌ها محافظت کرده است.

اما حتی اگر در تخریب موفق باشد، همیشه این صحبت مطرح بوده است که شما نمی‌توانید دانش موجود در کشور را بمباران کنید. بله، شش دانشمند کشته شده‌اند، اما دانش هنوز وجود خواهد داشت.

بله، اساساً برخی در اسرائیل در گذشته نگرانی خود را در مورد نتیجه انجام چنین حمله‌ای با نامیدن چنین عملیاتی به عنوان چمن‌زنی ابراز کرده‌اند.

به عبارت دیگر، مثل این است که یک ماشین چمن‌زنی بردارید و چمن را کوتاه کنید، اما چمن اساساً دوباره رشد خواهد کرد. شما چمن را نابود نکرده‌اید. شما چمن را کوتاه کرده‌اید، اما می‌تواند دوباره رشد کند.

این‌گونه است که برخی نگرانی خود را در مورد آنچه اتفاق خواهد افتاد ابراز می‌کنند. این دانش وجود خواهد داشت. البته اگر تجهیزات به طور کامل نابود شوند، یک عقب‌گرد جدی رخ داده است.

سپس این سؤال مطرح می‌شود که چقدر طول می‌کشد تا ایران این برنامه را بازسازی کند. بنابراین ممکن است افرادی که این حمله را انجام داده‌اند، علاوه بر حمله به تأسیسات و حداقل عقب راندن ایران برای مدت معینی، هدف تغییر رژیم در کشور را داشته باشند؛ جایی که اساساً گسترش درگیری علیه ایران توسط اسرائیل، از نظر آن‌ها، ممکن است منجر به تلاش برای سرنگونی حکومت یا تغییر حکومت و در نتیجه تغییر سیاست هسته‌ای اساسی ایران به سمت سیاست همکاری شود.

یعنی شما فکر می‌کنید این حمله ممکن است آن‌طور که اسرائیل می‌گوید پیشگیرانه نبوده باشد، بلکه یک دستور کار بزرگ‌تر مانند تغییر رژیم در پشت آن نهفته است.

درست است. ما نمی‌دانیم چه چیزی در پشت تصمیم نتانیاهو برای انجام این کار نهفته است. واضح است که در گذشته، دولت اسرائیل عزم اصلی خود را برای مقابله با تهدید حمله ایران به اسرائیل با دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای ابراز کرده است. و

بدون شک بحثی بین دولت‌های درگیر در این مورد وجود دارد که ایران چقدر به دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای نزدیک است. این بحث مدت‌هاست که ادامه دارد و بستگی به این دارد که شما چه تصوری از پیش‌بینی خود برای تبدیل شدن ایران به یک کشور دارای سلاح هسته‌ای دارید. بنابراین این موضوعی است که به سختی می‌توان آن را قطعی کرد. این موضوع بر اساس اطلاعاتی است که بیشتر آن‌ها را در اختیار نداریم.

در روزهای آینده، احتمالاً یک مسئله مطرح خواهد شد. علاوه بر این سؤال که دولت ایالات متحده در این مورد چه می‌داند، سؤالاتی در مورد نقش و جایگاه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی وجود دارد. در مورد ایالات متحده، در روزها و هفته‌های آینده خواهیم دید که آیا ایالات متحده در متقاعد کردن موضع خود مبنی بر این‌که در این ماجرا دخیل نبوده و در آن شرکت نداشته است، موفق خواهد شد یا خیر.

از دیدگاه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، فکر می‌کنم باید سؤالاتی پرسیده شود و این سؤال مطرح خواهد شد که آیا اطلاعاتی به صورت غیررسمی یا رسمی توسط طرف‌هایی که اطلاعاتی در مورد آماده‌سازی برای حمله داشتند، در اختیار آژانس قرار گرفته است یا خیر.

من این سؤال را فقط به این دلیل می‌پرسم که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در انجام راستی‌آزمایی بسیار دخیل است. ایران برنامه هسته‌ای بسیار پیچیده‌ای دارد. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به‌سختی تلاش می‌کند تا فعالیت‌های ایران را روزانه راستی‌آزمایی کند. بنابراین سؤال این است که آیا آژانس و پرسنل آن در طول حمله در معرض خطر بوده‌اند یا خیر.

آیا سازوکاری برای ایران وجود دارد که این حملات متوقف شود؟ زیرا آنچه رئیس جمهور آمریکا ساعتی پیش به صورت آنلاین منتشر کرد و اظهارات نخست وزیر اسرائیل، به نظر می‌رسد که این تازه آغاز کار است و می‌تواند برای مدتی ادامه یابد. آیا راهی برای ایران، به عنوان یک عضو پیمان عدم اشاعه یا ان‌پی‌تی، وجود دارد که این حملات علیه تأسیسات هسته‌ای خود را متوقف کند؟

این اولین بار نیست که به تأسیسات هسته‌ای حمله می‌شود. ما در سال‌های اخیر شاهد خشونت علیه تأسیسات هسته‌ای در اوکراین بوده‌ایم. سابقه‌ای از حملات علیه تأسیسات هسته‌ای در خاورمیانه وجود دارد. در این موارد، آنچه بلافاصله اتفاق می‌افتاد این بود که جلسه‌ای با حضور مدیرکل برگزار می‌شد که اعضای هیئت مدیره آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، از جمله کشوری که تأسیسات آن مورد حمله قرار گرفته بود، در آن حضور داشتند.

معمولاً آنچه اتفاق می‌افتد این است که ابراز تأسف کشورهای عضو از چنین حمله‌ای صورت می‌گیرد. سپس پیامی به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارسال می‌شود تا این رویدادها را بررسی کند.

بنابراین من گمان می‌کنم که این دوباره اتفاق خواهد افتاد. بسیار محتمل است که به دلیل ماهیت وخیم این موضوع و احتمال این‌که ایران در بدترین حالت ممکن است از ان‌پی‌تی خارج شود، دیپلماسی برای رسیدگی به این موضوع بسیار فشرده باشد.

این فراتر از سطح دیپلماسی‌ای خواهد بود که قبلاً در چنین مواقعی دیده‌ایم، زیرا در این مورد خاص ما در مورد کشوری صحبت می‌کنیم که تأسیسات هسته‌ای آن در یک دوره زمانی بسیار حساس توسط یک دشمن مورد حمله قرار گرفته است.

کشوری که مورد حمله قرار گرفته ممکن است در کوتاه مدت قادر به عبور از یک آستانه و دستیابی به توانایی سلاح‌های هسته‌ای باشد. این قبلاً اتفاق نیفتاده است. این بدان معناست که این وضعیت بسیار جدی‌تر از موارد قبلی است.

من انتظار دارم که دیپلماسی در حال حاضر در سطح بسیار بالایی باشد تا جلوی این امر را بگیرد و سعی کند حمله را مهار و محدود کند و به نوعی به توافقی برسد که در آن بحث با ایران باید در مورد آینده برنامه هسته‌ای آن صورت گیرد.

دویچه‌وله: دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، پس از بمباران سایت‌های هسته‌ای کلیدی ایران توسط اسرائیل و کشته شدن مقامات ارشد نظامی جمهوری اسلامی در حمله ۲۳ خرداد، هشداری جدی به ایران داد و به تهران گفت: «قبل از اینکه خیلی دیر شود، توافق کنید». ترامپ در ساعات اولیه صبح جمعه در شبکه اجتماعی “تروث سوشال” خود نوشت: «مرگ و ویرانی بزرگی رخ داده است، اما هنوز زمان برای پایان دادن به این قتل عام وجود دارد و حملات بعدی که از قبل برنامه‌ریزی شده‌اند، حتی بیرحمانه‌تر خواهند بود. ایران باید قبل از اینکه همه چیز از بین برود، توافق کند.»

اسرائیل یک حمله گسترده به ایران را در طول سحرگاه جمعه ۲۳ خرداد آغاز کرد و اهدافی، از جمله تأسیسات هسته‌ای نطنز، مقامات هسته‌ای، فرماندهان نظامی و دانشمندان کلیدی هسته‌ای را هدف قرار داد. به گفته سخنگوی ارتش اسرائیل، تهران با بیش از ۱۰۰ پهپاد در اقدامی تلافی‌جویانه به اسرائیل حمله کرده است.

ترامپ نوشت که “به ایران فرصت‌های زیادی برای رسیدن به توافق” و توقف برنامه هسته‌ای‌اش داده است، اما “هر چقدر هم که تلاش کردند، هر چقدر هم که به آن نزدیک شدند، نتوانستند آن را به سرانجام برسانند”.

او در ادامه شرح داد: «به آنها گفتم که این بسیار بدتر از هر چیزی خواهد بود که می‌دانند، پیش‌بینی می‌کنند یا به آنها گفته شده است. گفتم ایالات متحده بهترین و کشنده‌ترین تجهیزات نظامی را در هر کجای جهان می‌سازد و اسرائیل مقدار زیادی از آنها را در اختیار دارد و چیزهای بیشتری هم در راه است.»

اما به گفته او، “تندروهای ایران” به هشدارها توجه نکردند و “آنها اکنون مرده‌اند و اوضاع فقط بدتر خواهد شد”.

قرار بود دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا روز یک‌شنبه ۲۵ خرداد برگزار شود. 

تشدید چشمگیر تنش‌ میان ایران و اسرائیل رهبران جهان را شوکه کرده است. اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، وضعیت را “عمیقا نگران‌کننده” خوانده‌ و از همه طرف‌ها خواسته تا “خویشتن‌داری کنند، تنش‌زدایی کنند و تلافی نکنند”.

مارک روته، دبیرکل ناتو نیز گفت که برای متحدان اسرائیل “بسیار مهم” است که برای کاهش تنش‌ها تلاش کنند. روته در یک کنفرانس مطبوعاتی در استکهلم به خبرنگاران گفت: «فکر می‌کنم این امر اکنون اولویت اول روز است.»

رادیوفردا: تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی لحظۀ برخورد موشک به تاسیسات هسته‌ای نطنز را نشان می‌دهد. تاسیسات هسته‌ای نطنز از جمله مناطقی بود که در جریان حملۀ بامداد جمعه اسرائیل هدف قرار گرفت.
از سوی دیگر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شبکه ایکس خبر داد که «مقام‌های ایرانی به آژانس اطلاع داده‌اند که نیروگاه هسته‌ای بوشهر هدف قرار نگرفته است و هیچ افزایشی در سطح پرتوهای رادیواکتیو در سایت نطنز مشاهده نشده است».

تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی لحظۀ برخورد موشک به تاسیسات هسته‌ای نطنز را نشان می‌دهد.

تاسیسات هسته‌ای نطنز از جمله مناطقی بود که در جریان حملۀ اسرائیل هدف قرار گرفت.

از سوی دیگر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شبکه ایکس خبر داد که «مقام‌های ایرانی به آژانس اطلاع داده‌اند… pic.twitter.com/E4X7ea3LVC

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) June 13, 2025

زندگی عمومی در اسرائیل «به حالت تعطیل در آمده است»

خبرگزاری آلمان گزارش داد که پس از حملات گسترده اسرائیل به ایران، زندگی عمومی در اسرائیل تا حد زیادی به حالت تعطیل در آمده است.

روزنامه اسرائیلی هاآرتص روز جمعه گزارش داد که اسرائیل دستور بسته شدن مدارس، مغازه‌ها و ادارات را صادر کرده است و تنها سوپرمارکت‌ها برای تأمین اقلام ضروری باز باقی مانده‌اند.

خدمات اضطراری اسرائیل به دلیل بیم از حملات انتقام‌جویانه ایران از شهروندان خواسته است که خون اهدا کنند.

مراکز خرید، اماکن برگزاری رویدادها، موسسات فرهنگی و اماکن مذهبی در اسرائیل نیز تعطیل شده‌اند.

فرماندهی جبهه داخلی اسرائیل به ساکنان هشدار داده است که در نزدیکی پناهگاه‌ها بمانند یا در ساختمان‌های عمومی مانند مدارس پناه بگیرند.

تصویری از خانهٔ منسوب به علی شمخانی پس از حمله اسرائیل

رسانه‌ها در ایران تصویری از خانۀ منسوب به علی شمخانی پس از حملۀ اسرائیل منتشر کرده‌اند.

کانال نورنیوز نزدیک به علی شمخانی، مشاور علی خامنه‌ای، گزارش داد که این فرمانده نظامی جمهوری اسلامی در حملات اسرائیل به محل زندگی‌اش هدف قرار گرفته و «به شدت زخمی و به بیمارستان منتقل شده است».

این کانال نوشت: «آخرین اخبار دریافتی از وضعیت دریابان علی شمخانی حاکی است که او صبح امروز در جریان حمله به محل اقامتش مجروح شده و در شرایط جسمی سخت به یکی از بیمارستان‌های تهران منتقل شده است».

رسانه‌ها در ایران تصویری از خانۀ منسوب به علی شمخانی پس از حملۀ اسرائیل منتشر کرده‌اند.

کانال نورنیوز نزدیک به علی شمخانی، مشاور علی خامنه‌ای، گزارش داد که این فرمانده نظامی جمهوری اسلامی در حملات اسرائیل به محل زندگی‌اش هدف قرار گرفته و «به شدت زخمی و به بیمارستان منتقل شده… pic.twitter.com/zRtEiwKvaO

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) June 13, 2025

دولت ایران، اسرائیل را به آغاز جنگ متهم کرد

دولت جمهوری اسلامی ایران در بیانیه‌ای، اسرائیل را به آغاز جنگ متهم کرد.

در این بیانیه آمده است: حمله اسرائیل که هم‌زمان با فرایند مذاکرات هسته‌ای روی داد «نشانه ترس اسرائیل از قدرت اقناع و دفاع ایران است».

دولت جمهوری اسلامی،‌ انتقام را «حق مشروع» ایران دانست و تاکید کرد که با اسرائیل تنها باید با «زبان قدرت» سخن گفت.

این بیانیه افزود با حمله اسرائیل، جهان بهتر اصرار ایران را بر «غنی سازی، فناوری هسته‌ای و توان موشکی» درک می‌کند.

دولت جمهوری اسلامی ایران از شورای امنیت خواست تا در برابر آن‌چه که «فروپاشی بین‌المللی حیثیت و موجودیت خود» خواند، دفاع کند و در عین حال تاکید کرد که «انتقام نزدیک است».

وزیر خارجه ژاپن حملات اسرائیل به ایران را به شدت محکوم کرد.

تاشی تاکیشی ایوایا روز جمعه در توکیو به خبرنگاران گفت که این کشور «قویاً» حملات هوایی اسرائیل به ایران را محکوم می‌کند و خواستار خویشتنداری همه طرفین است.

او افزود: «ما به شدت اقدام اخیر را که اوضاع را تشدید می‌کند، محکوم می‌کنیم».

ایوایا همچنین تاکید کرد: «صلح و ثبات در منطقه خاورمیانه برای ژاپن بسیار مهم است و از همه طرف‌ها می‌خواهیم که حداکثر خویشتن‌داری را نشان دهند و اوضاع را آرام نگه دارند».

آژانس: نیروگاه اتمی بوشهر هدف حملات اسرائیل قرار نگرفته است

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شبکه ایکس خبر داد که «مقام‌های ایرانی به آژانس اطلاع داده‌اند که نیروگاه هسته‌ای بوشهر هدف قرار نگرفته است و هیچ افزایشی در سطح پرتوهای رادیواکتیو در سایت نطنز مشاهده نشده است».

“Iranian authorities have informed the IAEA that the Bushehr Nuclear Power Plant has not been targeted and that no increase in radiation levels has been observed at the Natanz site.” – DG @rafaelmgrossi https://t.co/3oDMwFZKPq

— IAEA – International Atomic Energy Agency ⚛️ (@iaeaorg) June 13, 2025

ارتش اسرائیل: ایران در حال نزدیک شدن به نقطه بدون بازگشت هسته‌ای است

ارتش اسرائیل روز جمعه اعلام کرد اطلاعات جمع‌آوری‌شده نشان می‌دهد که ایران در حال نزدیک شدن به «نقطه بدون ‌بازگشت» در برنامه هسته‌ای خود است.

در بیانیه‌ این ارتش آمده است: «در ماه‌های اخیر، اطلاعات جمع‌آوری‌شده شواهدی را ارائه کرده که نشان می‌دهد رژیم ایران در حال نزدیک شدن به نقطه بدون ‌بازگشت است».

این بیانیه افزود: «تلاش‌های رژیم ایران برای تولید هزاران کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده، در کنار تأسیسات غنی‌سازی متمرکز و تقویت‌شده در تأسیسات زیرزمینی، به رژیم ایران امکان می‌دهد تا اورانیوم را در سطح نظامی غنی‌سازی کند، و در نتیجه بتواند در مدت زمان کوتاهی به سلاح هسته‌ای دست یابد».

سخنگوی ارتش اسرائیل: ایران بیش از۱۰۰ پهپاد به اسرائیل شلیک کرده است

ارتش اسرائیل لحظاتی پیش اعلام کرد که ایران بیش از صد پهپاد را در ساعات گذشته به سمت خاک این کشور شلیک کرده است و در تلاش برای رهگیری آن‌ها است.

ارتش اسرائیل همچنین گفت که در حملات بامداد جمعه به ایران، ۲۰۰ جنگنده این کشور شرکت داشتند که حدود ۱۰۰ هدف را مورد حمله قرار دادند.

افی دفریین، سخنگوی ارتش اسرائیل، به خبرنگاران گفت: «خلبانان ما اهداف نظامی و اهداف مربوط به برنامهٔ هسته‌ای ایران را در مناطق مختلف هدف قرار دادند و هنوز در حال انجام این حملات هستند».

تصاویری از حملات اسرائیل به ایران

تصاویری از حملات اسرائیل به ایران در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

اسرائیل بامداد جمعه ۲۳ خرداد چندین شهر ایران از جمله تهران را هدف حملات هوایی خود قرار داد.

گزارش‌های رسیده حاکی است که مرکز غنی‌سازی اورانیوم در نطنز نیز بارها هدف حملات ارتش اسرائیل قرار گرفته و دود سیاهی از محل بلند شده است.

شبکه خبر تلویزیون جمهوری اسلامی ایران در زیرنویس برنامه‌های خود اعلام کرد که حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران، غلامعلی رشید، فرمانده قرارگاه خاتم‌الانبیا، فریدون عباسی، رئیس سابق سازمان انرژی اتمی، و محمد مهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد، در حملات اسرائیل کشته شده‌اند.

تصاویری از حملۀ اسرائیل که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌اند.

اسرائیل بامداد جمعه ۲۳ خرداد چندین شهر ایران از جمله تهران را هدف حملات هوایی خود قرار داد.

گزارش‌های رسیده حاکی است که مرکز غنی‌سازی اورانیوم در نطنز نیز بارها هدف حملات ارتش اسرائیل قرار گرفته و دود سیاهی از محل… pic.twitter.com/QRvfQL2Pot

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) June 13, 2025

عربستان حملات اسرائیل به ایران را محکوم کرد

وزارت خارجهٔ عربستان سعودی در بیانیه‌ای حملات اسرائیل به ایران را محکوم و آن را «تجاوز آشکار اسرائیل» توصیف کرد.

عربستان حملهٔ اسرائیل را «تعرض به حاکمیت و امنیت ایران و نقض‌کننده قوانین بین‌المللی» دانست.

عربستان سعودی در بیانیه خود از جامعه جهانی و شورای امنیت خواست ضمن عمل به مسئولیت خود، «این تجاوز» را متوقف کنند.

رادیوفردا: عباس کورکوری معروف به مجاهد کورکور، شهروند اهل ایذه که جمهوری اسلامی او را در پرونده کشته شدن کیان پیرفلک متهم کرده بود، سحرگاه چهارشنبه ۲۱ خرداد اعدام شد. میزان، خبرگزاری قوه قضاییه، با اعلام این خبر از مجاهد کورکور با عنوان «از عوامل اصلی ناآرامی‌های سال‌های گذشته در شهرستان ایذه» یاد کرد.

این خبرگزاری اشاره‌ای به محل اعدام این زندانی نکرده اما مجاهد کورکور در زندان شیبان اهواز محبوس بود.

روز سه‌شنبه شماری از فعالان حقوق بشر و کاربران شبکه‌های اجتماعی از افزایش احتمال اعدام مجاهد کورکور ابراز نگرانی کردند و همچنین گزارش‌هایی درباره فراخوانده شدن خانواده او به زندان برای ملاقات آخر منتشر شد.

مجاهد کورکور از سوی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی به عنوان عامل تیراندازی در ایذه در ۲۵ آبان ۱۴۰۱ معرفی شده بود؛ در تجمعات اعتراضی آن روز هفت نفر، از جمله کیان پیرفلک کودک ۹ ساله، کشته شدند.

خانواده پیرفلک بارها انتساب این اتهام به شهروندان ایذه از جمله مجاهد کورکور را رد کرده و بر تیراندازی از سوی ماموران تاکید کرده است.

میثم پیرفلک، پدر کیان پیرفلک، در پیامی ویدئویی گفته بود: «من هیچ شکایتی از مجاهد کورکور و بچه‌های ایذه نکرده و نخواهم کرد چون من و همسرم به چشم خود دیدیم که نیروهای امنیتی به فرماندهی سردار عیدی علیپور ماشین ما را به رگبار بستند، مرا زخمی کردند و پسرم را به قتل رساندند.»

اجرای حکم اعدام مجاهد کورکور همزمان با سالروز تولد کیان پیرفلک صورت گرفته است.

مجاهد کورکور در آذر ۱۴۰۱ بازداشت شد و دادگاه انقلاب اهواز در فروردین ۱۴۰۲ او را به اعدام محکوم کرد.

این حکم یک بار در دیوان عالی کشور نقض شد اما شعبه هم‌عرض بار دیگر او را به اتهام «محاربه و افساد فی الارض» به اعدام محکوم کرد.

نهادهای مدافع حقوق بشر، از جمله سازمان عفو بین‌الملل، بارها به روند دادرسی ناعادلانه و همچنین شکنجه مجاهد کورکور برای اخذ اعترافات اجباری اشاره کرده‌اند.

نگار کورکور، خواهر این زندانی محکوم به اعدام که خبرهای مربوط به او را منتشر می‌کرد و دادخواه برادر زندانی‌اش بود فروردین ۱۴۰۳ در حالی که به تازگی به آلمان رفته بود بر اثر بیماری سرطان درگذشت.

دستگاه قضایی و همچنین نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی پیش از این علاوه بر مجاهد کور‌کور، چند تن دیگر را نیز به دست‌ داشتن در تیراندازی به سوی معترضان ایذه در ۲۵ آبان ۱۴۰۱ متهم کرده‌اند.

دادستان ایذه چند ماه پس از اعتراضات اعلام کرد که در ارتباط با تجمعات ۲۵ آبان برای ۷۰ تن از معترضان پرونده قضایی تشکیل شده است.

این در حالی است که خانواده پیرفلک و همچنین شماری از معترضان و شاهدان رویدادهای آن روز بارها گفته‌اند که ماموران حکومتی به سوی معترضان تیراندازی کردند.

بی‌بی‌سی: گزارشی تازه از مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد فقر اقتصادی و کاهش بودجه‌های آموزشی، کیفیت مدارس ایران را به شدت کاهش داده است؛ به‌گونه‌ای که میانگین نمرات دانش‌آموزان سال دوازدهم در دو سال گذشته به کمتر از ۱۰ رسیده و نرخ ترک تحصیل رو به افزایش است. آیا نسل آینده ایران از آموزش جا خواهد ماند؟

«فقر آموزش» موضوع گزارش تحقیقی مرکز پژوهش‌های مجلس ایران است که به مدیریت عطیه وحیدمنش، استادیار دانشگاه تهران به همراه گروهی از پژوهشگران تهیه شده است. هدف این پژوهش «بررسی وضعیت فقر آموزشی و ارتباط آن با فقر درآمدی خانوارها» است.

آمار رسمی نشان می‌دهد که ۳۰ درصد ایرانیان زیر خط فقر قرار دارند و تقریبا از هر سه ایرانی یک نفر فقیر است. نرخ فقر سی درصدی یعنی حدود ۲۶ میلیون نفر از جمعیت ایران زیر خط فقر هستند.

این در حالی است که در دهه ۱۳۹۰ خورشیدی ۲۰ درصد ایرانیان فقیر بودند ولی این رقم بر اثر تحریم‌ها و تورم بالا، افزایش یافته است. بنابر آمارهای رسمی، از سال ۱۳۹۰ تا سال ۱۴۰۰ حدود ۱۱ میلیون نفر به جمعیت زیر خط فقر اضافه شده است.

گرانی و افزایش شدید قیمت کالاها و خدمات باعث شده خانوارها ناچار شوند برای تامین نیازهای اولیه زندگی مثل خوراک و مسکن بیشتر هزینه کنند و در مقابل، بخشی از هزینه‌های دیگر مثل آموزش را کم کنند.

روند آمارهای منتشرشده از سوی بانک مرکزی و مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که سهم هزینه آموزش و تفریح در ۲۰ سال گذشته به شدت کم شده است. در سال ۱۳۸۳ سهم هزینه‌های تحصیل ۲/۱ درصد از کل هزینه یک خانوار شهری را تشکیل می‌داد، اما این رقم در سال ۱۳۹۲ به ۱/۸ درصد و در سال ۱۴۰۲ به ۰/۸ درصد کاهش پیدا کرد.

آموزش از آن‌رو در خانوارهای کم‌درآمد اهمیت دارد که می‌تواند چرخه فقر را بشکند و اگر اعضای خانواده فقیر امکان آموزش و تحصیل داشته باشند می‌توانند با پیدا کردن شغل بهتر در آینده به خانواده کمک کنند تا از چرخه فقر خارج شوند.

اما شواهد نشان می‌دهد که مشکلات اقتصادی و تحریم، خانواده‌های با درآمد متوسط را هم به سمت فقر سوق داده و با کاهش هزینه‌های آموزش، نسل بعدی نیز دارای دانش و سرمایه انسانی پایین‌تری خواهد بود. با این شرایط احتمال ادامه چرخه فقر در این نسل بسیار بیشتر از والدین آنها خواهد بود.

پژوهش تازه درباره فقر آموزش می‌گوید: «با وجود پیشرفت در دسترسی به آموزش، کیفیت آن در سال‌های اخیر به دلیل مشکلات اقتصادی، تحریم‌ها و همه‌گیری کرونا به ویژه در مناطق محروم و بین خانوارهای کم‌درآمد کاهش یافته است.»

بررسی نتایج گزارش «بودجه خانوار مناطق شهری» در سال ۱۴۰۲ نشان می‌دهد که در این سال ۹/۲ درصد ایرانیان بی‌سواد، ۲/۲ درصد قادر به خواندن و نوشتن بدون تحصیلات رسمی، ۲۱ درصد دارای تحصیلات ابتدایی، ۴۳ درصد دارای تحصیلات راهنمایی و متوسطه و ۲۶/۶ درصد دارای تحصیلات دانشگاهی بوده‌اند.

اما آمارهای وزارت آموزش و پرورش نشان می‌دهد که در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بیشتر از ۹۲۸ هزار نفر بازمانده از تحصیل هستند که تعداد آنها نسبت به سال قبل بیشتر از ۲۰۰ هزار نفر افزایش یافته است. مهمترین نکته این است که در همین سال بیشتر از ۲۴۷ هزار نفر نیز ترک تحصیل کرده‌اند.

متوسط هزینه سالانه یک خانوار شهری ایرانی در ده سال گذشته (به درصد)

علت اصلی ترک تحصیل مشکلات مالی خانواده‌هاست که باعث شده فرزندان برای کمک به اقتصاد خانواده مدرسه را ترک کنند. اما آنها هم که به مدرسه می‌روند و درس می‌خوانند با کاهش کیفیت آموزشی مواجه هستند و احتمال موفقیت آنها برای بهبود اوضاع اقتصادی و رفاهی خانواده بسیار کم شده است.

گزارش پژوهشی «فقر آموزش» تاکید دارد که «عوامل اقتصادی – اجتماعی خانواده همچون سطح سواد والدین و وضعیت اقتصادی خانواده به طور قابل توجهی بر یادگیری و حضور دانش‌آموزان در مدرسه تاثیر می‌گذارد. کودکان با والدین کم‌سواد و از دهک‌های پایین درآمدی، احتمال کمتری دارد تحصیلات خود را به پایان برسانند.»

از دیگر عواملی که باعث کاهش کیفیت آموزش در بین دانش‌آموزان شده «تراکم بالای کلاس‌ها، کمبود معلمان باکیفیت و کاهش بودجه‌های آموزشی» است.

کاهش بودجه آموزش و پرورش

در سال‌های اخیر، سرانه دانش‌آموزی به دلیل کاهش بودجه و افزایش جمعیت دانش‌آموزی کم شده و خانوارهای فقیر که با محدودیت‌های مالی روبه‌رو هستند، پول کمتری برای آموزش هزینه می‌کنند.

به گفته کارشناسان مرکز پژوهش‌های مجلس، کاهش بودجه دولتی همزمان با کاهش هزینه خانوار برای آموزش «منجر به گسترش نابرابری آموزشی و تشدید فقر آموزشی می‌شود، زیرا دهک‌های بالای جامعه با توانایی مالی بالاتر همچنان به آموزش باکیفیت دسترسی دارند در حالی که اقشار ضعیف‌تر درگیر مشکلات دسترسی و کیفیت آموزش هستند.»

کمبود منابع دولتی برای آموزش و پرورش از سال‌ها پیش شروع شد. این کمبود در ابتدا خود را در قالب تلاش‌های دولت برای تاسیس مدارس غیرانتفاعی نشان داد، چون دولت سعی داشت بخشی از بار آموزش را بر دوش خانواده‌ها بیاندازد. پس از شکل‌گیری این مدارس و ایجاد بیش از بیست گونه مدرسه در سال‌های بعد از آن، کیفیت آموزش در مدارس دولتی به شدت افت کرد.

بررسی مرکز پژوهش‌ها نشان می‌دهد که سهم آموزش و پرورش در سال ۱۳۹۲ از بودجه دولت، حدود ۸ درصد بوده که کمترین میزان در سال‌های اخیر است، در حالی که میانگین جهانی آن در همان سال ۱۴ درصد بوده است. همین رقم در بودجه سال ۱۴۰۲ حدود ۱۰/۵۳ درصد بوده که «نشان می‌دهد سهم بودجه آموزش از بودجه دولت پایین‌تر از میانگین‌های جهانی و دیگر کشورهای هم‌تراز بوده است».

بررسی‌ها نشان می‌دهد که از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ به طور متوسط سرانه هر دانش‌آموز سالانه یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان بوده است، هر چند از سال ۱۳۹۸ و بعد از همه‌گیری کرونا که آموزش مجازی جایگزین آموزش حضوری شده بود، سرانه سالانه هر دانش‌آموز به یک میلیون و ۵۲۰ هزار تومان کاهش پیدا کرده و تا سال ۱۴۰۱ سرانه دانش‌آموزان به میزان پیش از کرونا نرسیده است.

میزان سواد در افراد شش ساله و بیشتر در خانوارهای شهری ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲ (درصد)

نابرابری آموزشی

نرخ بی‌سوادی در ایران به طور میانگین ۱۲/۳۳ درصد جمعیت برآورد می‌شود و نرخ بی‌سوادی در روستاها بیشتر از دو برابر شهرهاست. نرخ بی‌سوادی در شهرها هم ۸/۶۳ درصد است در حالی که این رقم در روستاها ۱۹/۳۵ درصد است.

آخرین سرشماری سراسری و رسمی در ایران مربوط به سال ۱۳۹۵ است که در آن سال هشت میلیون و ۷۹۵ هزار نفر بی‌سواد در بازه سنی ۱۰ تا ۴۹ سال در ایران وجود داشت. بنابر همین سرشماری، تعداد افراد شش تا ۱۹ ساله‌ای که خارج از مدرسه هستند، یعنی یا ‌‌بی‌سواد هستند یا در حال حاضر تحصیل نمی‌کنند، بیش از دو میلیون و ۳۸۶ هزار بوده است. این یعنی کودکان زیادی هستند که یا بی‌سواد هستند یا مدتی مدرسه رفته و اکنون مدرسه را ترک کرده‌اند.

نرخ بی‌سوادی در استان‌های سیستان و بلوچستان، کردستان و آذربایجان غربی از بقیه استان‌ها بالاتر است و استان‌های یزد، اصفهان و هرمزگان به ترتیب کمترین نرخ بی‌سوادی را دارند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۲ تعداد افراد بین ۱۸ تا ۲۴ ساله‌ای که نتوانسته‌اند مدرک متوسطه دوم (دیپلم) خود را بگیرند، در برخی استان‌ها بسیار بالاست و در سیستان و بلوچستان به حدود ۵۸ درصد جمعیت این گروه سنی می‌رسد.

مقایسه میانگین نمره دروس رشته‌های نظری در امتحان نهایی

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که نرخ عدم برخورداری از مدرک ابتدایی در بین سنین ۱۲ تا ۱۷ سال، زیر یک درصد است اما این آمار در مقطع متوسطه دوم در بین سنین ۱۸ تا ۲۴ ساله به شکل بسیار محسوسی بالاست. بر اساس این پژوهش، این آمارها می‌تواند نشانگر این باشد که وزارت آموزش و پرورش و جامعه تمرکز بیشتری روی تحصیل در مقطع ابتدایی دارند و در سنین بالاتر «احتمال این که دانش‌آموز به دلیل فقر به نیروی کار کشاورزی در روستا و صنعت در شهر، تبدیل شود بیشتر است.»

تعداد بازماندگان از تحصیل در مقطع متوسطه دوم (سه سال آخر تا دیپلم) از دیگر مقاطع تحصیلی بیشتر است. آمار نشان می‌دهد که از سال ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۱ بیشترین بازماندگی از تحصیل مربوط به سال تحصیل ۱۳۹۸-۱۳۹۷ است که به عقیده پژوهشگران مرکز پژوهش‌های مجلس «یکی از عوامل موثر بر آن می‌تواند تشدید تحریم و فشارهای اقتصادی به خانوار و دانش‌آموز باشد که منجر به این شده است تا دانش‌آموز به پایه تحصیلی بعدی نرود.»

بعد از خروج آمریکا از توافق هسته‌ای برجام و افزایش تحریم‌ها در سال ۱۳۹۷ تورم به بیش از ۴۰ درصد رسید و به دلیل عدم تناسب رشد قیمت‌ها با دستمزدها، دامنه فقر در ایران گسترش یافت.

بعد از آن هم همه‌گیری کووید مشکلات بیشتری پیش روی دانش‌آموزان قرار داد، چنان‌که در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ بیشترین بازماندگی از تحصیل در میان دانش‌آموزان مقطع ابتدایی گزارش شده است. بنابر آمار، تعداد بازماندگان از تحصیل در سال تحصیلی ۱۳۹۹-۱۳۹۸ در بین دانش‌آموزان ابتدایی بیش از ۱۴۷ هزار نفر بوده که این رقم در سال بعد از همه گیری کرونا به بیشتر از ۲۱۰ هزار نفر رسید.

معیارهای اندازه‌گیری کیفیت آموزش

برای ارزیابی وضعیت آموزش می‌توان به میانگین نمرات کشوری استناد کرد. امتحانات سال دوازدهم به صورت سراسری و هماهنگ برگزار می‌شود. نتایج امتحانات سال دوازدهم در سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳ حاکی از کاهش میانگین نمرات دانش‌آموزان است و این روند در رشته ادبیات و علوم انسانی بدتر است.

بر اساس داده‌های وزارت آموزش و پرورش میانگین نمرات کل دروس امتحانات خرداد متوسطه دوم در سال ۱۴۰۲ نشان می‌دهد که تنها میانگین نمرات دانش‌آموزان استان یزد بالای ۱۲ بوده و نمرات ۱۷ استان ایران زیر ۱۰ است. بدترین نمرات مربوط به استان‌های خوزستان، کهگیلویه و بویر احمد و سیستان وبلوچستان بوده است. میانگین نمرات در سطح کشور در این سال ۹/۴۴ بوده است.

علاوه بر این، برای سنجش کیفیت آموزش، دو آزمون بین‌المللی «تیمز» و «پرلز» وجود دارد که در ایران نیز از آنها استفاده می‌شود. آزمون تیمز، دانش ریاضی و علوم دانش‌آموزان را در دو مقطع کلاس چهارم و هشتم در جهان ارزیابی می‌کند. در آخرین آزمون که در سال ۲۰۲۳ (۱۴۰۱-۱۴۰۲) در ایران برگزار شد، نمره کل ریاضی در مقطع چهارم ۴۲۰ بود که کمتر از نقطه معیار یعنی ۵۰۰ است و ایران در بین ۵۸ کشور در جایگاه ۵۳ قرار گرفت.

آزمون «پرلز» توانایی خواندن و درک مطلب در پایه چهارم را می‌سنجد که آخرین آن یک سال بعد از همه‌گیری کووید در سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) در ایران انجام شده است. بر اساس نتایج این آزمون، ۵۹ درصد از دانش‌آموزان ایرانی به بالاتر از ۴۰۰، یعنی کف معیار بین‌المللی، رسیده‌اند و ۴۱ درصد دانش‌آموزان در سواد خواندن حتی به کف معیار بین‌المللی نرسیده‌اند، در حالی که میانگین بین‌المللی آن شش درصد است.

برخی کرونا را از عوامل بحران در سیستم آموزشی ایران می‌دانند. اما روند افت «سواد خواندن» از دو دهه پیش تشدید شده و وضعیت فعلی نشان می‌دهد که دانش‌آموزان ایرانی اگر چه مهارت و سواد خواندن دارند اما «در مهارت‌های درک مطلب و تحلیل مطالب ضعیف هستند».

همه این موارد نشان می‌دهد که آموزش در مدارس ایران با مشکل جدی رو به روست و با توجه به ادامه مشکلات شدید اقتصادی و گسترش فقر، نمی‌توان امید چندانی به بهبود وضعیت آموزشی ایران داشت. در چنین وضعیتی افزایش بی‌سوادی، بازماندگی از تحصیل و افت بیشتر کیفیت آموزش کمترین نتیجه‌‏ای است که می‌شود در آینده انتظار داشت.

پیشنهاد مرکز پژوهش‌ها‌ی مجلس این است که وزارت آموزش و پرورش با کمک و همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و نهادهای حمایتی مثل کمیته امداد و سازمان بهزیستی و نهادهای مردم‌نهاد، ضمن شناسایی خانوارهای کم‌درآمد و فقیر و کمک به کاهش فقر، برنامه‌های آموزشی ویژه‌ای را برای کاهش فقر آموزشی در سراسر کشور اجرا کند.

صدای آمریکا: یک روز پس از انتشار خبر بازداشت فرزند و عروس کاظم صدیقی، امام جمعه تهران، خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضائیه به نقل از او تأیید کرد که این دو نفر «با دستور قضایی بازداشت شده‌اند و هم‌اکنون در بازداشت به‌سر می‌برند.» پیش از آن، خبرگزاری تسنیم نیز به نقل از صدیقی گزارش داده بود: «حدود یک هفته پیش فرزندم با دستور قضائی بازداشت شده و هم‌اکنون در بازداشت به سر می‌برد تا دستگاه قضائی مراحل بررسی اتهام را طی کند.»

صدیقی که و ریاست ستاد امر به معروف و نهی از منکر را هم بر عهده دارد، در اظهارات خود تأکید کرده که شخصاً پیگیر وضعیت فرزندش نشده و گفته: «حتی دنبال وی هم نرفته‌ام.» او خود را «حافظ قانون» معرفی کرده است.

در حالی که صدیقی در این سخنان اشاره‌ای به نوع اتهامات مطرح‌شده علیه فرزند و عروس خود نکرده، خبرگزاری فارس که نزدیک به سپاه پاسداران است، با استناد به یک «منبع آگاه» بازداشت این دو نفر را به «تخلفات» و «زدوبندهای مختلف» نسبت داده است.

بازداشت بستگان نزدیک صدیقی در شرایطی رخ داده که خود او نیز در ماه‌های اخیر با اتهامات مالی مواجه بوده است.

یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار و مدیر مسئول پیشین سایت «معماری‌نیوز»، اسفند سال گذشته اسنادی منتشر کرد که نشان می‌داد صدیقی با همکاری پسرانش، یک باغ ۴۲۰۰ متری در منطقه ازگل تهران را تصاحب کرده است.

در واکنش اولیه، امام جمعه تهران ادعا کرد که امضای او برای انتقال سند «جعل» شده، اما حوزه علمیه تهران بعداً اعلام کرد که او شخصاً در دفترخانه حاضر شده و سند انتقال را امضا کرده است.

با وجود این افشاگری و واکنش گسترده در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها، صدیقی همچنان در جایگاه امام جمعه تهران و ریاست و ستاد امر به معروف و نهی از منکر حضور دارد و بدون تغییر در موقعیت رسمی خود، در نمازجمعه‌ها شرکت می‌کند.

فساد مالی و سیاسی در ساختار جمهوری اسلامی امری بسیار شایع است و پرونده‌های متعددی در این موارد در پیوند با ماقات فعلی، پیشین و اعضای خانواده‌های آنان وجود دارد.

این پرونده‌ها عموما بدون رسیدن به نتیجه خاصی مختومه اعلام می‌شوند و یا با حکمی سبک خاتمه می‌یابند.

رادیوفردا: خبرگزاری‌های ایران مدعی شدند که نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی مجموعه‌ای بزرگ از اسناد حساس اسرائیلی را به‌دست آورده‌اند که برخی از آن‌ها مربوط به برنامه‌ها و تاسیسات هسته‌ای این کشور است.

اسرائیل هنوز هیچ واکنش رسمی به این خبر که روز شنبه ۱۷ خرداد منتشر شد، نشان نداده است و مشخص نیست آیا این گزارش با هک یک مرکز تحقیقات هسته‌ای اسرائیل در سال گذشته مرتبط است یا نه.

انتشار این خبر در در حالی است‌ که تنش‌ها بر سر برنامه هسته‌ای ایران افزایش یافته است.

خبرگزاری صداوسیما در این زمینه به نقل از «منابع مطلع دستگاه اطلاعاتی» مدعی شد که ایران «به انبوهی از اطلاعات و اسناد راهبردی و حساس» اسرائیل، از جمله «هزاران سند مربوط به پروژه‌ها و تاسیسات اتمی آن» دست یافته است.

در ادامهٔ این گزارش آمده که «اگرچه عملیات دستیابی به اسناد مذکور چندی پیش انجام شده اما حجم بسیار زیاد اسناد و ضرورت انتقال امن کل محموله به داخل کشور موجب سکوت خبری تا حصول اطمینان از رسیدن تمامی آن‌ها به اماکن محافظت‌شده مورد نظر بوده است».

این منابع افزوده‌اند: «فراوانی اسناد در حدی است که بررسی آن‌ها و مشاهده تصاویر و فیلم‌ها زمان قابل توجهی را مصروف خود کرده است».

خبرگزاری صداوسیما و سایر منابع خبری ایران که این گزارش را به صورت یکسان منتشر کرده‌اند، جزئیات خاصی درباره محتویات اسناد ارائه نکردند.

ایران و اسرائیل از زمان انقلاب بهمن ۱۳۵۷ دشمن تمام عیار یکدیگر بوده‌اند. دو کشور در سال گذشته، بارها تا آستانه جنگ رفتند و چند بار مواضع نظامی هم را بمباران و موشک‌باران کردند.

رهبران جمهوری اسلامی در چند دههٔ گذشته همواره خواستار نابودی اسرائیل شده‌اند.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در سال ۲۰۱۸ اعلام کرد که مأموران اسرائیلی، «آرشیو» بزرگی از اسناد در انباری در تورقوزآباد در نزدیکی تهران، پایتخت، کشف کردند که نشان می‌دهد ایران برخلاف آنچه که قبلاً اعلام کرده بود، فعالیت‌های هسته‌ای بیشتری انجام داده است.

این اسناد محرمانه، سؤال‌های فراوانی دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای ایران پیش آورده است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سال‌های اخیر به دنبال پاسخ به آن‌ها از سوی ایران بوده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تهدید کرده است که در صورت عدم توافق تهران با واشینگتن بر سر برنامه هسته‌ایش، ایران هدف حملات هوایی قرار می‌گیرد.

دو کشور در حال حاضر بر سر غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران به بن‌بست رسیده‌اند.

در حالی‌که آمریکا خواستار توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم در مذاکرات برای حل‌وفصل پرونده چند دهه‌ای برنامه هسته‌ای ایران است، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز ۱۴ خرداد اعلام کرد که کنار گذاشتن غنی‌سازی اورانیوم «کاملاً» برخلاف منافع کشور است، و آن را رد کرد.

رادیوفردا: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بار دیگر سیاست شاخص دورهٔ اول ریاست‌جمهوری خود را احیا و اعلام کرد که شهروندان ۱۲ کشور از جمله ایران از سفر به ایالات متحده منع خواهند شد و شهروندان هفت کشور دیگر با محدودیت‌های شدیدی روبرو می‌شوند.

این ممنوعیت قرار است از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد دوشنبه ۱۹ خرداد به اجرا در آید، تا از بروز هرج‌ومرج در فرودگاه‌های سراسر کشور جلوگیری شود.

آقای ترامپ که از زمان آغاز به کار دولت دوم خود در ماه ژانویه، برنامه‌هایی برای یک ممنوعیت جدید در زمینهٔ سفر به آمریکا اعلام کرده بود، به نظر می‌رسد این بار در موضع قوی‌تری قرار دارد، زیرا دیوان عالی ایالات متحده در این مسیر با او هم‌نظر است.

برخی از ۱۲ کشور ذکر شده در این فهرست، در دورهٔ اول دولت ترامپ نیز در فهرست کشورهای ممنوعه قرار داشتند، اما نه همه آن‌ها. بر اساس فرمان جدید رئیس‌جمهور ایالات متحده، شهروندان افغانستان، میانمار، چاد، جمهوری کنگو، گینهٔ استوایی، اریتره، هائیتی، ایران، لیبی، سومالی، سودان و یمن از ورود به خاک این کشور منع شده‌اند.

همچنین محدودیت‌های شدیدی برای سفر اتباع کشورهایی مانند بروندی، کوبا، لائوس، سیرالئون، توگو، ترکمنستان و ونزوئلا اعمال خواهد شد.

در ویدئویی که شامگاه چهارشنبه ۱۴ خرداد در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، آقای ترامپ این ممنوعیت جدید را به حملهٔ تروریستی روز یکشنبه در بولدر، کلرادو، مرتبط دانست و گفت این حمله نشان‌دهندهٔ خطراتی است که برخی از افرادی که بیش از مدت مجاز روادید خود در کشور اقامت می‌کنند، بوجود می‌آورند.

Donald J. Trump Truth Social 06.04.25 08:11 PM EST

We cannot have open migration from any country where we cannot safely and reliably vet and screen…. pic.twitter.com/b0EGsvjqnm

— Commentary Donald J. Trump Posts From Truth Social (@TrumpDailyPosts) June 5, 2025

این استناد در حالی است که متهم حملهٔ یاد شده تبعه مصر است، کشوری که در فهرست محدودیت‌های ترامپ قرار ندارد. وزارت امنیت داخلی آمریکا اعلام کرده که او بیش از زمان مجاز در روادید توریستی‌اش در کشور اقامت داشته است.

ترامپ گفت که برخی کشورها در زمینهٔ فرآیندهای بررسی و کنترل مهاجران دارای «نقص» هستند یا در گذشته از بازگرداندن شهروندان خود امتناع کرده‌اند.

او اظهار داشت: «ما از کشورهایی که با اطمینان و ایمنی، نتوانیم بررسی و ارزیابی افراد متقاضی ورود به ایالات متحده را انجام دهیم نمی‌توانیم مهاجرت آزاد داشته باشیم».

یافته‌های او به طور گسترده بر گزارش سالانهٔ وزارت امنیت داخلی آمریکا دربارهٔ اقامت بیش از حد افراد دارای روادید توریستی، تجاری و دانشجویی تکیه دارد که از راه‌های هوایی و دریایی وارد کشور می‌شوند.

ممنوعیت سفر به خاک آمریکا ناشی از فرمان اجرایی است که رئیس‌جمهور ایالات متحده ۲۰ ژانویه گذشته امضا کرد و از وزارت خارجه، وزارت امنیت داخلی و مدیر اطلاعات ملی خواست تا گزارشی دربارهٔ «نگرش‌های خصمانه» نسبت به ایالات متحده و این‌که آیا ورود شهروندان برخی کشورها تهدیدی برای امنیت ملی محسوب می‌شود یا نه، تهیه کنند.

گنجاندن نام افغانستان در این فهرست، خشم برخی حامیانی که به‌دنبال اسکان مجدد شهروندان این کشور بودند را برانگیخته است. این ممنوعیت، استثنائاتی برای افغان‌هایی که «روادید مهاجر ویژه» را دارند، در نظر گرفته است؛ افرادی که در طول جنگ بیست ساله در افغانستان، بیشترین همکاری را با دولت آمریکا داشتند.

افغانستان همچنین یکی از بزرگ‌ترین منابع پناهجویانی بوده که در طول یک‌سال، از سپتامبر ۲۰۲۴، حدود ۱۴ هزار نفر از آن‌ها وارد خاک آمریکا شدند. دونالد ترامپ در اولین روز کاری خود، روند اسکان مجدد پناهندگان را متوقف کرد.

ایران واکنش فوری به قرار گرفتن در این فهرست نشان نداده است. دولت ترامپ، حکومت جمهوری اسلامی را «حامی تروریسم دولتی» خوانده و ورود مسافران غیرمجاز، جز کسانی که قبلاً روادید داشتند یا اقلیت‌های تحت آزار و اذیت که روادید خاص آمریکا را دارند، ممنوع کرده است.

سایر کشورهای خاورمیانه که در این فهرست قرار دارند، یعنی لیبی، سودان و یمن، همگی درگیر جنگ داخلی هستند.

آقای ترامپ در دورهٔ اول ریاست‌جمهوری خود، ژانویه ۲۰۱۷، نیز یک فرمان اجرایی صادر کرد که سفر شهروندان هفت کشور عمدتاً مسلمان شامل عراق، سوریه، ایران، سودان، لیبی، سومالی و یمن به آمریکا را ممنوع می‌کرد.

جو بایدن، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، که در ژانویه ۲۰۲۰ جایگزین ترامپ شد، در سال ۲۰۲۱ این ممنوعیت را لغو کرده و آن را «ننگی بر وجدان ملی ما» خوانده بود.

تویتر Ma Ni Sa: خطاب به سید حسن خمینی: عزت فقط حاصل احترام به مردم است و بس ۱. من پدر بزرگ شما و اندیشه هایش را به خوبی میشناسم. یکی از مهمترین وجوه اندیشه سیاسی این انسان فقدان خرد و عقلانیت و اخلاق در اندیشه سیاسی ایشان است. اصولا نظام حقیقت یا رژیم حقیقتی که پدربزرگ شما خود را در درون آن جای می دهد و به وجود خودش و اعمال و اندیشه هایش معنا می دهد و مبتنی بر آن اقدام به عمل سیاسی می کند یک نظام زبانی خشن، ناتوان از فهم انسان و عواطف انسانی و ناتوان از فهم جهان است.پرسش کلیدی پدر بزرگ شما این است: من چگونه مردم و جامعه را مفهوم سازی کنم که بتوان با آن ها یک رمه یا گله را شکل داد و چگونه خودم را مفهوم سازی کنم که چوپان یا شبان این گله شوم؟ در نگاه سیاسی پدر بزرگ شما “اطاعت” مهمترین مفهومی است که فی نفسه از ارزش بنیادین برخوردار است. اطاعت مردم از چوپان در اندیشه سیاسی پدر بزرگ شما یک وسیله مقدماتی برای رسیدن به یک هدف نیست، بلکه خود فی نفسه هدف است. گوسفند باید دائما فرمانبردار شبان خود باشد: مطیع و رام. اصولا در اندیشه سیاسی پدر بزرگ شما اطاعت مردم از خدا و فقیه نماینده خدا چیزی جز “رنج هدایت شدن” نیست. ریاضت زاهدانه مورد توجه پدر بزرگ شما هم اگر چه “مرگ” نیست، قطعا به معنای دست کشیدن از خود و جهان و نوعی مرگ هر روزه است. ۲. این نوع خرد سیاسی(خرد سیاسی مبتنی بر آخرت شناسی دینی) که می کوشید همه چیز این جهان و زندگی مردم ایران را در درون خود منحل و معنادار سازد چیزی از عزت انسانی، چیزی از حقیقت وجودی انسان، چیزی از هویت ملی یک مردم، چیزی از اخلاق سیاسی، چیزی از خرد سیاسی معطوف به مصالح مملکتی، و بالاخره چیزی از خویشتن اخلاقی باقی نمی گذارد که بخواهد مدعی عزت یک ملت باشد. به جای گشتن در ذهن پدربزرگتان و فهم آنچه در ذهن او می گذشت و تحمیل آن بر مردم، بهتر است از خود بپرسید ” مردم ایران چگونه زندگی می کنند و چگونه زیستنی را دوست دارند و چه زندگی را حق خود و برآمده از نیازهای خود می دانند و دلالت های این خواست مردم برای سیاست و خرد سیاسی حاکم چیست؟” چنان از وجود عزت در جنگ یا مذاکره سخن می گویید که گویا شما و این حکومت و پدربزرگی که این حکومت خود را حاصل اندیشه های او می داند تمامیت توان ذهنی و عملی و اجرایی خود را معطوف به مصالح این مردم و مملکت ساخته است. پدربزرگ شما در اندیشه هایش اصولا در جدایی وجودی و اگزیستانسیال با مردم این سرزمین است. در کجای سخنان پدر بزرگ خود نشانه ای از ثبت و ضبط آرزوها و آرمان ها و اهداف و نیازهای این مردم می بینید که بخواهید او را نماینده عزت بخشی به مردم ایران بکنید. جهان پدر بزرگ شما جهان کهنه ای ست که نمی توان مبتنی بر آن هیچ معنایی به زندگی مردم امروز ایران بخشید. او کهنه است و جهان ما را کهنه ساخته است. ۳. شما که درس خوانده مکتب پدربزرگتان هستید چرا در این جهنم رنج و درد مردم هرگز سخنی در دفاع از مردم و شرافت و عزت آن ها نمی گویید.مگر نمی گویید پدر بزرگ شما مدافع عزت مردم در مقابل حکومت پهلوی ونیروهای حامی آن بود و پدر بزرگ شما شجاعانه در مقابل آن ها ایستاد و از عزت مردم ایران دفاع کرد( این البته روایت رسمی شماست و نه من). آیا هرگز در قالب نقدی دروماندگار از خود پرسیده اید که چگونه اندیشه های پدربزرگتان می توانست علی رغم ادعا در دفاع از مردم و عزت مردم علیه مردم و شرافت و عزت و زندگی مردم عمل کند؟ اگر پدر بزرگ شما همان است که شما می گویید چرا رگه ای از آن شجاعت و سرسختی و لجبازی مبارزاتی در وجود شما و سبک زیست سیاسی شما وجود ندارد و با وجود آنکه عزت و شرافت انسانی را لگد مال شده می بینید چشم بر همه پلیدی ها و زشتی های سیاست در این جامعه بسته اید؟ گویا درس اول پدر بزرگتان در ” ولایت فقیه” را از یاد برده اید که یک آخوند مذهبی زمانی آخوند است که مبتنی بر سخنان امام علی ” دشمن ستمگر و یاور و پشتیبان ستمدیده باشد”. البته من می دانم در این جمله منظور پدر بزرگ شما از ستمگر، عوامل بیگانه است و منظور او از یاور ستمدیده، حکومت اسلامی است، اما او نتوانست در نگاهی نقادانه به خود به این ایده دست یابد که اندیشه های او هم خالق ستمگر است و هم خالق مظلوم و ستمدیده و تنها چیزی که در اندیشه او برای جامعه ما باقی نمی ماند ” عزت مردم” واقعی و مشخصی است که در زندگی روزمره خود به هزار شکل توسط حکومت دینی تحقیر می شوند و مورد ظلم قرار می گیرند و اصولا آنچنان که خود او در مورد فرعون و حکومت اش در مصر گفته بود ” در این شرایط اجتماعی و سیاسی، انسان مومن و متقی و عادل نمی تواند زندگی کند و بر ایمان و رفتار صالحش باقی بماند”.

و چنین انسانی به زبان پدر بزرگتان دو راه در برابر خود دارد: ” یا اجبارا اعمالی مرتکب شود که شرک آمیز و ناصالح است.یا برای آنکه چنین اعمالی مرتکب نشود و تسلیم اوامر و قوانین طواغیت نشود، با آنها مخالفت و مبارزه کند تا آن شرایط فاسد را از بین ببرد”. گویا شما راه اول را انتخاب کرده اید و در گفتمان پدر بزرگتان فاقد صلاحیت و مشروعیت در سخن گفتن از عزت و شرافت و ایمان مردم شده اید و مردم ایران راه دوم. – دکتر مصطفی مهرآیین