اخبار

رادیوفردا: وب‌سایت خبری تحلیلی اکسیوس روز پنج‌شنبه، ۱۵ اردیبهشت، به نقل از یک مقام ارشد اسرائیلی گزارش داد که مشاوران امنیت ملی آمریکا و اسرائیل چگونگی اعمال فشار بر ایران با این هدف را بررسی کرده‌اند که برای حکومت جمهوری اسلامی روشن شود ایران به احیای برجام «نیاز دارد».

بر اساس این گزارش، در همین حال، دو مقام ارشد آمریکایی و اسرائیلی این امر را بررسی کردند که در صورت از سرگیری مذاکرات وین، ایران در شرایطی به میز مذاکرات بازگردد که آمریکا دست بالاتری برای دستیابی به یک «توافق بهتر» را داشته باشد.

اشاره اکسیوس به جزئیات مذاکراتی است که هفته گذشته در زمان سفر ایال خولاطا، مشاور امنیت ملی اسرائیل، میان او و تیم اسرائیلی با جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، انجام شده است.

مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفته است که اسرائیل با پیش‌نویسی که در جریان مذاکرات ماه‌های اخیر در وین تنظیم شده، در خصوص احیای برجام، مخالف است اما با این حال، در دیدار مشاوران امنیت ملی آمریکا و اسرائیل، این امر بررسی شد که برای حاکمیت تهران روشن شود که ایران به بازگشت به برجام نیاز دارد.

اکسیوس افزوده است که مشاوران امنیت ملی در این باره بحث کردند که وارد کردن فشار بر ایران، باید به گونه‌ای باشد که در همین حال، تهران را به تشدید برنامه هسته‌ای و از جمله غنی‌سازی اورانیوم با غلظت ۹۰ درصدی نکشاند.

ایران در یکی از گام‌های مهم عقب‌نشینی از برجام، که بخشی از سلسله واکنشش به خروج آمریکا از برجام بود، از سال گذشته اورانیوم را با خلوص ۶۰ درصد غنی می‌کند و هم اکنون میزان زیادی از آن را در اختیار دارد.

با این حال، برای تولید بمب اتمی، اورانیوم غنی شده با خلوص ۹۰ درصد مورد نیاز است.

ایجاد وقفه حدودا دو ماهه در مذاکرات وین، در حالی که تا پیش از آن گفته شده بود پیش‌نویس توافق احیای برجام آماده است و تنها نیاز به تصمیم‌گیری نهایی در تهران و واشینگتن دارد، این احتمال را تقویت کرده که مذاکرات به دستیابی به توافق منجر نشود و در آن صورت، ایران برنامه اتمی خود را با شتاب بیشتری گسترش دهد.

مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفت که اسرائیل در مذاکرات هفته گذشته کاخ سفید چند راه را برای افزایش فشار بر تهران پیشنهاد کرده است؛ تصویب قطعنامه نکوهش ایران در نشست ماه آینده در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و همزمان، افزایش بازدارندگی نظامی آمریکا در خاورمیانه.

به اعتقاد مقام اسرائیلی، این گام‌ها برای این است که به مقامات ایران نشان داده شود که «هیچ ‌کس منتظر آنها نیست و زمان به نفع آنها به پیش نمی‌رود».

به نوشته اکسیوس، بعد از مذاکرات تلفنی اخیر نفتالی بنت و جو بایدن و سپس نشست مشاوران امنیت ملی اسرائیل و آمریکا در کاخ سفید، تنها یک رویداد شگرف باید اتفاق بیفتد تا واشینگتن با حذف نام سپاه پاسداران از فهرست سیاه آمریکایی در مورد سازمان‌های تروریستی خارجی موافقت کند.

اصرار جمهوری اسلامی ایران بر حذف نام سپاه از این فهرست، ظاهرا یک خواسته کلیدی تهران است که مذاکرات هسته‌ای را به نقطه بن‌بست کشانده است.

فشار اسرائیل بر آمریکا برای تغییر متن پیش‌نویس به دست آمده در مذاکرات وین در حالی ادامه دارد که سنای آمریکا نیز روز پنج‌شنبه دو طرح را با هدف گسترش موضوع‌های مورد مذاکره با ایران تصویب کرد.

یک مصوبه جدید سنا که دولت بایدن را از خارج کردن نام سپاه از فهرست سیاه منع می‌کند، در شرایطی که الزام‌آور نیست اما در صورت ازسرگیری مذاکرات وین، آن را پیچیده‌تر خواهد کرد.

بر اساس یک طرح، تحریم‌های مرتبط با تروریسم علیه سپاه باید ادامه یابد. طرح دوم سنا دولت آمریکا را ملزم می‌کند که اقدامات مخرب منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران را نیز در مذاکرات مطرح کند.

جمهوری اسلامی ایران کماکان اصرار دارد که غیر از تجدید مفاد توافق هسته‌ای سال ۱۳۹۴، هیچ موضوع دیگری را در مذاکرات با کشورهای حاضر در برجام به بحث نخواهد گذاشت.

با وجود این، حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، این هفته گفت که مذاکرات با آمریکا از طریق مکتوب ادامه دارد.

اتحادیه اروپا احتمال اعزام جوزپ بورل، رئیس سیاست خارجی اتحادیه، به تهران را با امید تجدید مذاکرات وین بررسی کرده و او از سران ایران خواهد خواست که توافق به دست آمده را پذیرفته و موضوع خارج کردن نام سپاه از فهرست آمریکایی را به بعد موکول کنند.

از یک‌ سو شرایط جهانی با ادامه جنگ روسیه در اوکراین نسبت به دورهای پیشین مذاکرات وین کاملا تغییر کرده و از سوی دیگر، در صحنه داخلی آمریکا نزدیک شدن به موعد انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در آبان امسال، دولت بایدن و دموکرات‌های حامی احیای برجام را زیر فشار شدیدتر داخلی قرار داده تا از این کار دوری کنند.

مجموعه شرایط جدیدی که در هفته‌های اخیر بر آمریکا و صحنه جهانی حاکم شده این احتمال را تقویت کرده که ایران آخرین فرصت برای احیای برجام را که باعث گشایش اندکی در اقتصادش شود، از دست داده و در پرتگاه سقوط اقتصادی ایستاده است.

در حالی که هنوز شکست مذاکرات وین اعلام نشده، در روزهای اخیر شرایط اقتصادی ایران به‌شدت وخیم شده، نان، برنج، ماکارونی و روغن نباتی و ده‌ها قلم از کالاهای حیاتی و مصرفی از سفره ایرانیان پر کشیده و نظر به تمامی شاخص‌های دیگر اقتصاد، فلاکت بسیار بیشتری در هفته‌ها و ماه‌های آینده در انتظار ایرانیان است.

رادیوفردا: منابع امنیتی در عراق روز شنبه، دهم اردیبهشت از اصابت دو راکت به نزدیکی پایگاه عین‌الاسد در عراق خبر دادند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه و به نقل از منابع امنیتی در عراق، در پی سقوط این دو راکت که در خارج از پایگاه عین‌الاسد رخ داد، هیچ خسارتی به تاسیسات و هیچ آسیبی به کارکنان این پایگاه وارد نشده است.

بر اساس این گزارش یک گروه ناشناخته به نام «مقاومت بین‌الملل» در یک کانال تلگرامی حامی جمهوری اسلامی ایران مسئولیت این حمله را بر عهده گرفته است.

در ماه‌های گذشته ده‌ها حمله موشکی یا با پهپادهای مسلح به نیروهای آمریکایی و منافع ایالات متحده در عراق صورت گرفته است. مقام‌های غربی همواره گروه‌های تندروی طرفدار ایران را مسئول این حملات می‌دانند.

پیش از این در ۱۹ فروردین هم یک پهپاد مسلح که پایگاه عین‌الاسد را هدف قرار داده بود، سرنگون شد و هیچ تلفات یا خسارتی در پی نداشت.

پایگاه عین‌الاسد در صحرای استان انبار عراق در غرب واقع شده و میزبان نیروهای خارجی از ائتلافی است که با گروه دولت اسلامی موسوم به داعش مبارزه می‌کنند.

این ائتلاف در ماه دسامبر پارسال و چهار سال پس از اعلام پیروزی دولت عراق بر گروه‌های اسلامی تندرو، به ماموریت جنگی خود در عراق پایان داد، اما حدود ۲۵۰۰ سرباز آمریکایی و هزار سرباز ائتلاف همچنان در سه پایگاه تحت کنترل دولت عراق از جمله عین‌الاسد مستقر هستند تا به نیروهای ملی عراق آموزش و مشاوره بدهند.

رادیوفردا: رسانه‌های اسرائیل شامگاه شنبه و یکشنبه، دهم و یازدهم اردیبهشت، جزئیات بیشتری را از «اقدام بی‌سابقه موساد» در «بازجویی» از یک ایرانی مظنون به همکاری با سپاه پاسداران برای ترور سه فرد در ترکیه، فرانسه و آلمان منتشر کردند.

در رویدادی که به نظر می‌رسد تا به حال مورد مشابه آن، دست‌کم در ارتباط با ایران، رخ نداده است، این مظنون با نام «منصور رسولی» در خاک ایران توسط نیروهای موساد «بازجویی» شده و سپس در ایران به حال خود رها شده است.

بر اساس گزارش رسانه‌های اسرائیل، «بازجویی» از «منصور رسولی» در خاک ایران، رویدادی بوده که حدود پنج ماه پیش انجام شده است اما اکنون برملا می‌شود.

شبکه تلویزیونی «ایران اینترنشنال» روز دهم اردیبهشت ابتدا به نقل از منابعی که آن‌ها را «دیپلمات» نامید، گزارش داد که نیروی قدس، شاخه برون مرزی سپاه پاسداران، برنامه‌ریزی کرده بود تا با به خدمت گرفتن قاچاقچیان مواد مخدر، سه طرح ترور را در ترکیه، آلمان و فرانسه عملی کند.

اما در مجموعه گزارش‌های انتشار یافته در ساعات بعدی در رسانه‎‌های اصلی اسرائیل، اعلام شد که نیروهای موساد برای بازجویی از «منصور رسولی» به ایران رفته و در برابر دوربین از او «بازجویی کردند». در برخی گزارش‌ها ادعا شد که از این فرد در خانه خود او بازجویی شده است.

شبکه‌های تلویزیونی اسرائیل شامگاه شنبه همچنین یک فایل صوتی را پخش کردند که در آن فردی که به فارسی سخن می‌گفت و خود را «منصور رسولی، فرزند رضا، ۵۲ ساله، متولد در هاشم‌آباد» معرفی کرد، اذعان کرد که ماموریت سه گانه ترور با او در میان گذاشته شده بود. او به نام آمرین اشاره نکرد.

فرد یاد شده افزود که از او خواسته شده بود موجبات ترور یک کارمند کنسولگری اسرائیل در استانبول، یک روزنامه‌نگار در فرانسه و یک ژنرال آمریکایی در آلمان را فراهم کند.

«رسولی» همچنین گفت که آن‌ها (آمران طرح) هنوز هم اصرار دارند که روزنامه‌نگار فرانسوی ترور شود. برخی رسانه‌های اسرائیل نوشتند که سخن از یک روزنامه‌نگار یهودی در فرانسه است.

صدای پخش شده در فایل اضافه کرد که او کاری برای انجام ماموریت محوله نکرده است، و سپس، به «جان مادر، دختر و خانواده‌اش» قسم خورد که در آینده نیز گامی در این راستا برندارد و اصولا «از کرده خود پشیمان است» و «این اشتباه به امید خدا دیگر تکرار نخواهد شد».

این فایل صوتی در زمینه عکسی از یک مرد میانسال پخش شد. در این تصویر، این مرد در صندلی میانی در بخش عقبی یک خودرو دیده می‌شود و صدای باز و بسته شدن درهایی که ممکن است در خودرو باشد، به گوش می‌رسد.

صدای پخش شده در فایل صوتی تنها شامل پاسخ‌های کوتاه فرد یاد شده است و صدای کسانی که ممکن است «بازجویان اسرائیلی» باشند، در این فایل صوتی سانسور شده است.

رادیو فردا نمی‌تواند صحت و سقم صدای پخش شده و مطالب انتشار یافته در رسانه‌های اسرائیلی را تایید یا رد کند.

گزارش‌های رسانه‌های اسرائیل همچنین توضیح نداده که «منصور رسولی» از چه امکانات یا توانمند‌ی‌هایی برخوردار بوده که نیروی قدس سپاه سه ماموریت ترور در ترکیه، فرانسه و آلمان را به او محول کرده است. اما در برخی گزارش‌ها، او به عنوان یک قاچاقچی مواد مخدر و در خدمت سپاه معرفی شده است.

بر اساس این گزارش‌ها، یک عضو دیگر «یگان ۸۴۰» وابسته به نیروی قدس سپاه در خاک اروپا هم‌اکنون در بازداشت است. به نام این کشور اروپایی اشاره نشده اما شبکه رادیویی اف‌ام۱۰۳ تل‌آویو گفت که ترکیه از بازداشت یک ایرانی خبر داده است.

همزمان رسانه‌های اسرائیلی در مطالب خود افزوده‌اند که شباک، سازمان امنیت داخلی اسرائیل، در عملیات موساد مشارکت داشته است.

معلوم نیست که سهم شباک در این عملیات چه بوده است اما اگر این امر نیز درست باشد، این یکی از موارد نادری است که در عملیات منتسب به موساد در ارتباط با ایران، سازمان امنیت داخلی اسرائیل نیز نقشی به عهده گرفته است.

شباک تا پیش از این در راستای مقابله با خطرات امنیتی احتمالی ناشی از جمهوری اسلامی ایران در خاک خود اسرائیل اقدامات متعددی انجام داده بود اما سابقه نداشته که به شراکت شباک با موساد در یک عملیات برون‌مرزی در ارتباط با ایران اشاره شده باشد.

سازمان موساد در عرف خود در مورد عملیاتی که در جهان انجام می‌دهد، بیانیه صادر نمی‌کند. شباک نیز که در بیانیه‌هایی برخی اقداماتش در داخل اسرائیل را رسانه‌ای می‌کند، از اشاره به عملیات مشترک با موساد در خاک ایران خودداری کرده است. دولت اسرائیل نیز از اشاره به این رویداد پرهیز کرده است.

تال لِورام در شبکه رادیویی اف‌ام۱۰۳ در اسرائیل گفت که انتشار فایل صوتی و تصویر «منصور رسولی» تصمیم موساد و کارزار آگاهی‌رسانی با هدف «ایجاد حس تحقیر» در نهادهای اطلاعاتی ایران بوده است.

به گفته این رادیوی اسرائیلی، برای موساد سرنوشت «منصور رسولی» و این احتمال که سپاه پاسداران او را سر به نیست کند، اهمیتی ندارد و «کاملا ممکن است» که سپاه بعدا از اقدام چند ماه پیش موساد باخبر شده و ممکن است خود منصور رسولی از این‌که موساد از او بازجویی کرده است، به سپاه خبر داده باشد.

برخی از رسانه‌های اسرائیلی یادآوری کردند که آمریکا باید به زودی در مورد خارج کردن نام سپاه از فهرست آمریکایی سازمان‌های تروریستی خارجی تصمیم بگیرد.

دولت اسرائیل شدیدا با احتمال حذف نام سپاه از این فهرست مخالف است.

سپاه یا نهادهای اطلاعاتی ایران به مجموعه گزارش‌های انتشار یافته در ارتباط با «منصور رسولی» واکنش نشان نداده‌اند.
بر اساس گزارش مطبوعات و رادیوهای اسرائیلی و سایت رادیو فردا/ف.ر/ک.ر

رادیوفردا: وزیر خارجه آمریکا می‌گوید تهدید مداوم ایران علیه مقامات فعلی و سابق آمریکا همچنان وجود دارد.

آنتونی بلینکن این اظهارات را روز سه‌شنبه ششم اردیبهشت هنگام ادای شهادت در مجلس سنای ایالات متحده به قانون‌گذاران گفت اما توضیح بیشتری در این زمینه نداد.

مقام‌های جمهوری اسلامی همواره می‌گویند که «انتقام‌ سخت» در انتظار عاملان کشته شدن فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران است و این موضوع به یکی از موانع احیای توافق هسته‌ای قدرت‌های جهانی و ایران موسوم به برجام تبدیل شده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس ۲۱ اسفند پارسال خبر داد به اسنادی دست یافته است که‌ نشان می‌دهد دولت آمریکا برای محافظت ۲۴ ساعته از جان مایک پومپئو، وزیر خارجه سابق، و برایان هوک، نماینده ویژه سابق آمریکا در امور ایران، ماهانه ۲ میلیون دلار هزینه می‌کند.

این رفتار آمریکا یک مساله را بسیار روشن آشکارمیکند
آمریکا به هر قیمتی میخواهد رژیم آخوندها در قدرت باشند(چرا؟) اگر نمیخواستند به راحتی با کمک به مردم ایران میتوانستند برای همیشه از شر این حکومت خلاص شوند
نگوید نمیتوانند یقینا سرنگونی حکومت آخوندی راحت تر از جنگ اوکراین خواهد بود https://t.co/iefnF8UQkI

— Hasanagha (@Hasanagha) April 27, 2022

یک منبع آگاه نزدیک به مذاکرات احیای برجام در وین به رادیو فردا نیز گفت تعهد حکومت جمهوری اسلامی برای توقف پیگیری عملیاتی پرونده کشته‌ شدن قاسم سلیمانی، یکی از شروط اصلی خارج‌ کردن سپاه از فهرست تروریستی دولت آمریکا است؛ امری که از اختلافات اصلی در مسیر احیای برجام است.

آقای بلینکن روز سه‌شنبه گفت که با وجود این جریانات همچنان معتقد است بازگشت به توافق هسته‌ای بهترین راه تعامل با ایران است و راهبرد دولت پیشین آمریکا در خروج از برجام «نتوانست نتیجه‌ای ایجاد کند».

سناتور باب منندز، رئیس کمیته روابط خارجی سنا، و جیمز ریش، سناتور ارشد جمهوری‌خواه در این جلسه، برجام را توافقی محدود توصیف کردند که به برنامه موشکی بالستیک ایران یا سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی نمی‌پردازد و به این خاطر از آنتونی بلینکن انتقاد کردند.

سناتور جیمز ریش در این جلسه خطاب به آنتونی بلینکن گفت که «نداشتن توافق بهتر از یک توافق بد است. من از شما می‌خواهم که [از مذاکرات با ایران] دست بکشید».

به گزارش خبرگزاری فرانسه، وزیر خارجه آمریکا در پاسخ گفت که با خروج واشینگتن از برجام، «به عکس، ایران برنامه هسته‌ای خطرناک‌تری را در پیش گرفت، زمان گریز هسته‌ای که یک سال بود به چند هفته تقلیل یافته و ایران دست به رفتار بی‌ثبات‌کننده‌تری در سراسر منطقه زده است، از جمله به خطر انداختن و حمله به نیروهای خود ما، به روش‌هابی که پیش از این انجام نمی‌داد».

آقای بلینکن توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ را «ناقص» اما بهتر از گزینه‌های جایگزین خواند و ادامه داد: «ما همچنان معتقدیم که بازگشت به توافق بهترین راه برای مقابله با چالش هسته‌ای ایران است و از این راه می‌شود اطمینان حاصل کرد ایران که در حال حاضر با ستیزه‌جویی باورنکردنی عمل می‌کند، سلاح هسته‌ای در دست نخواهد داشت».

او افزود: احیای توافق هسته‌ای، «توانایی آمریکا برای رسیدگی به سایر فعالیت‌های مخرب ایران را از بین نمی‌برد».

بر اساس توافق تیرماه سال ۱۳۹۴ (۲۰۱۵) بین ایران و شش قدرت جهانی، تهران پذیرفت که بسیاری از فعالیت‌های هسته‌ای خود را در ازای لغو تحریم‌ها، متوقف یا به حالت تعلیق در آورد اما دولت دونالد ترامپ در اردیبهشت سال ۹۷ از این توافق خارج شد و تحریم‌های شدیدی علیه ایران وضع کرد.

در روند مذاکرات ادامه‌دار احیای این توافق، ایران خواستار خروج نام سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا و تعهد دولت بایدن به عدم خروج ایالات متحده از برجام در آینده شده است.

واشینگتن هنوز در مورد خروج نام سپاه از فهرست یادشده تصمیم‌گیری نکرده است ولی در مورد تعهد به عدم خروج از برجام توسط دولت‌های آینده آمریکا، به تهران پاسخ منفی داده و تأکید کرده است که نمی‌تواند از جانب دولت‌های آینده قولی بدهد.

۴۳ مقام ارشد سابق اروپایی روز سه‌شنبه در نامه سرگشاده از دولت‌های آمریکا و ایران خواستند که مذاکرات مربوط به احیای برجام را با موفقیت به پایان برسانند.

رادیوفرانسه: به نوشتۀ خبرگزاری‌های جمهوری اسلامی، در تیراندازی “اشرار مسلح” به خودرو یکی از فرماندهان سپاه در استان سیستان و بلوچستان، محافظ این فرد که خود پسر یکی از فرماندهان سپاه بوده کشته شده است. در خبرهای اولیه آمده بود که فرمانده‌ای که هدف اصلی بوده – موسوم به حسین الماسی – زخمی شده، اما ساعتی بعد این خبر تکذیب شد.

روز شنبه سوم اردیبهشت خبرگزاری‌های ایرانی خبر دادند که شب قبل (و یا سحرگاه امروز؟)، در محل ایست و بازرسی ورود به شهر زاهدان، خودرو حسین الماسی، فرمانده تیپ ۱۱۰ سلمان فارسی سیستان و بلوچستان، توسط چهار فرد مسلح هدف حمله قرار گرفته است. ظاهرا این چهار نفر سوار بر یک خودرو پژو بوده‌اند.

خبرگزاری تسنیم محل واقعه را پست بازرسی “نیروهای امنیتی بسیج در منطقه تامین اجتماعی زاهدان” نوشته است. تیپ “سلمان فارسی” زیر نظر “قرارگاه منطقه‌ای قدس” سپاه پاسداران قرار دارد که در مرزهای شرقی ایران فعالیت دارد.

به درستی معلوم نیست که شخص حسین الماسی در اتوموبیل خود حضور داشته یا خیر. اما محافظ وی، ستوان دوم محمود آبسالان در این حمله به قتل رسیده است. وی “فرزند سردار پرویز آبسالان، جانشین فرمانده سپاه سلمان سیستان و بلوچستان” معرفی شده است.

به نوشتۀ تسنیم: “گفته شده با عکس‌العمل به موقع تیم عملیات سپاه‌، هر چهار سرنشین خودرو ضارب دستگیر شده‌اند.

معاون امنیتی استاندار سیستان و بلوچستان، علیرضا مرحمتی نیز گفته است: “تاکنون تعدادی دستگیرشده‌اند و اقدامات اطلاعاتی در حال انجام است که متعاقباً نتایج آن اطلاع‌رسانی می‌شود”. وی تأکید کرده که به غیر از فرد محافظ که کشته شده، هیچکس در تیراندازی آسیبی ندیده است. قبلا گفته شده بود که حسین الماسی در این حمله زخمی شده، اما در خبرهای بعدی، حتی حضور وی در خودرو تأیید نشده است.

هنوز معلوم نیست که عاملان ترور چه کسانی بوده‌اند. به غیر از گروه‌هایی چون جندالله که قبلا در سیستان و بلوچستان حملاتی را علیه مأموران جمهوری اسلامی انجام داده‌اند، گروه‌های قاچاقچی نیز بارها مسبب درگیری‌های مسلحانه بوده‌اند.

خبرگزاری فرانسه یادآوری می‌کند که همین دو روز قبل، وزارت اطلاعات اعلام کرد که سه مأمور موساد را در سیستان و بلوچستان دستگیر کرده است.

رادیو فردا: یک منبع آگاه نزدیک به مذاکرات احیای برجام در وین به رادیو فردا گفت تعهد حکومت جمهوری اسلامی برای توقف پیگیری عملیاتی پرونده کشته‌شدن قاسم سلیمانی، یکی از شروط اصلی خارج‌ کردن سپاه از فهرست تروریستی دولت آمریکا است.

این منبع با اشاره به تاکید ایران برای خارج کردن سپاه از این فهرست که به آخرین مانع در مذاکرات هسته‌ای تبدیل شده است، گفت نهادهای امنیتی آمریکا اطلاعات دقیقی درباره برنامه‌ریزی تهران برای اقدام علیه برخی مقام‌های دولت سابق آمریکا دارند که متهم به دخالت در کشته شدن قاسم سلیمانی هستند، و در چنین شرایطی امکان موافقت با درخواست حکومت جمهوری اسلامی از سوی واشینگتن وجود ندارد.

مقام‌های جمهوری اسلامی ایران خروج سپاه را به عنوان درخواست دقایق آخر در جریان مذاکرات مطرح کرده‌اند. جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز هشتم فروردین گفت این موضوع «ربطی به برجام» ندارد و ایران را متهم کرد که با درخواست «تضمین‌هایی در مورد سپاه پاسداران»، مذاکرات احیای برجام را با مشکل مواجه کرده است.

در ماه‌های اخیر گزارش‌های متعددی از افزایش تهدیدها علیه مایک پومپئو، وزیر خارجه دولت ترامپ، و برایان هوک، نماینده ویژه سابق آمریکا در امور ایران، منتشر شده بود و دولت بایدن تدابیر حفاظتی به ویژه برای آقای پومپئو را افزایش داده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس روز ۲۱ اسفند پارسال گزارش داد به اسنادی دست یافته که‌ نشان می‌دهد دولت آمریکا برای محافظت ۲۴ ساعته از جان مایک پومپئو و برایان هوک ماهانه «دو میلیون دلار» هزینه می‌کند.

پیش از این گزارش شده بود که دولت آمریکا از جمهوری اسلامی خواسته است که متعهد شود سطح تنش را در منطقه کاهش خواهد داد ولی منبع آگاه نزدیک به مذاکرات به رادیو فردا گفت شرط آمریکا محورهای مشخصی دارد و شامل عدم حمله و آسیب‌زدن به آمریکایی‌ها و تاسیسات ایالات متحده در منطقه‌ و همچنین عدم آسیب‌ رساندن به مقامات سابق آمریکا می‌شود.

او با اشاره به مصاحبه اخیر حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، با تلویزیون جمهوری اسلامی که بر لزوم خروج سپاه از فهرست تروریستی آمریکا تاکید کرده بود، گفت وزیر خارجه ایران در این مصاحبه گفت «وقتی می‌گوییم سپاه، یعنی سردار حاج قاسم سلیمانی»، که اشاره او به شرط دولت آمریکا برای متوقف کردن پیگیری عملیاتی پرونده کشته شدن قاسم سلیمانی بود.

وب‌سایت آمریکایی «اکسیوس» نیز روز سوم فروردین به نقل از «دو منبع مطلع آمریکایی» و یک مقام رسمی اسرائیلی خبر داد که جمهوری اسلامی ایران شرط آمریکا برای حذف نام سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی را نپذیرفته است.

بر اساس این گزارش، مقامات ایران به جای دادن تعهد علنی، پیشنهاد کرده‌‌اند که یک نامه ضمنی غیرعلنی در این مورد به دولت آمریکا ارائه کنند.

کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، و همچنین ابومهدی المهندس، معاون پیشین فرمانده گروه حشد الشعبی، در جریان حملات پهپادی ۱۳ دی‌ماه ۹۸ آمریکا در نزدیکی فرودگاه بغداد، در کشاکش تنش سیاسی و نظامی بین ایران و ایالات متحده رخ داد.

مقام‌های حکومت ایران طی دو سال گذشته بارها بر لزوم پیگیری این پرونده، محاکمه عوامل دخیل در عملیات منجر به کشته شدن قاسم سلیمانی و همچنین گرفتن «انتقام‌ سخت» تاکید کرده‌اند.

رسانه‌های آمریکایی در روزهای اخیر در گزارش‌های متعددی نوشته‌ بودند که ناکامی در دستیابی به سازش با ایران بر سر سپاه، ممکن است مذاکرات وین را دچار فروپاشی کند.

دونالد ترامپ در سال ۱۳۹۸ با این استدلال، کلیت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد که این نیروی نظامی «فعالانه در تامین مالی و ترغیب تروریسم به عنوان ابزاری برای کشورداری مشارکت دارد» و «ابزار اصلی حکومت ایران در راستای هدایت و اجرای کارزار بین‌المللی تروریسم است».

با این حال، مقام‌های دولت بایدن می‌گویند «وضعیت موجود، در هیچ زمینه‌ای، باعث امن‌تر شدن آمریکا نشده» و برعکس در طول این مدت سپاه پاسداران «تقویت هم شده است».

در روزهای گذشته، موج مخالفت‌های داخلی در آمریکا نسبت به دستیابی به توافق احیای برجام به قیمت حذف نام سپاه از فهرست سازمان‌های تروریستی بالا گرفته است.

بیش از ۴۰ نماینده جمهوری‌خواه کنگره در نامه به وزارت خارجه کشورشان نسبت به عواقب پاک کردن نام سپاه از این فهرست هشدار دادند.

نفتالی بنت، نخست‌وزیر، و یائیر لاپید، وزیر خارجه اسرائیل، نیز آشکارا علیه تصمیم احتمالی دولت بایدن در مورد سپاه هستند.

این احتمال نزد ایرانیان نیز بازتاب‌هایی داشته است و دو نفر از اعضای خانواده‌های جان‌باختگان سرنگونی هواپیمای اوکراینی به دست سپاه در نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهوری آمریکا از او خواستند که این نهاد نظامی جمهوری اسلامی را از فهرست تروریستی خارج نکند.

منبع: مصاحبه اختصاصی، آرشیو رادیو فردا/ر.ح/ک.ر

بی‌بی‌سی: جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا می‌گوید ”به رغم برطرف شدن مانع‌تراشی روسیه ‘ ‘، مانع ایجاد شده به وسیله ایران پیشرفت در مذاکرات احیای برجام را متوقف کرده است.

آقای بورل که دوشنبه پس از بازگشت از سفر به کشورهای حوزه خلیج فارس در پارلمان اروپا صحبت می‌کرد، گفت: ”در حالی که به حصول توافق این قدر نزدیک شده ایم، باعث تاسف است که به توافق دست پیدا نکنیم. نمی توانم تضمین دهم که توافقی وجود خواهد داشت. ”

او در ادامه گفت:‌ ”دو هفته پیش به نظر می‌آمد که در حال رسیدن به توافق هستیم. اما بعد با مانع تراشی روسیه مواجه شدیم. ”

به گفته آقای بورل روسیه قصد داشت از توافق بر سر احیای برجام به عنوان اهرم فشاری علیه غرب در جنگ با اوکراین استفاده کند و مانع از لغو تحریم های مربوط به صادرات نفت ایران شود.

آقای بورل گفت: ”اگر ایران تولید نفت را از سر بگیرد،‌ عرضه بیشتری در بازارهای جهانی وجود خواهد داشت و این به نفع روسیه نیست. ”

جوزپ بورل در ادامه گفت روسیه با دریافت تضمین‌های لازم از مخالفت دست کشید اما بروز اختلاف های دیگر از جمله تاکید ایران بر خروج نام سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا باعث توقف در پیشرفت مذاکرات شده است.

آقای بورل پیش‌تر در حاشیه اجلاس دوحه در قطر از بالا بودن احتمال توافق ابراز اطمینان کرده بود.

این خوشبینی پیش از سفر انریکه مورا، مذاکره کننده ارشد اتحادیه اروپا به ایران و دیدار با مقام های این کشور عنوان شده بود.

رابرت ملی، فرستاده ویژه ایالات متحده در امور ایران روز گذشته در سخنانی در دوحه قریب الوقوع بودن توافق در مذاکرات احیای برجام را رد کرده بود.

ایران در یازده ماه گذشته در حال مذاکره با گروه ۱+۴ به رهبری اتحادیه اروپاست تا زمینه احیای برجام فراهم شود.

آمریکا که به طور غیرمستقیم در این مذاکرات شرکت می‌کند.

رادیوفردا: ریچارد نفیو نامی آشنا در محافل سیاسی ایران است و از او به عنوان «معمار تحریم‌ها» یاد می‌شود؛ نویسنده کتاب «هنر تحریم» که تا دو ماه پیش عضو تیم مذاکره‌کننده آمریکا برای احیای برجام بود و بنا بر گزارش‌ها به دلیل اختلاف‌نظر این تیم و دولت آمریکا را ترک کرد.

آقای نفیو، از آن زمان به فعالیت خود در دانشگاه کلمبیا بازگشته است. او که هم‌اکنون در واشنیگتن دی‌سی ساکن است، محقق ارشد در مرکز سیاست انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیاست.

در گفت‌وگوی پیش‌رو با رادیوفردا، آقای نفیو نه درباره ایران، بلکه درباره رژیم تحریم‌های روسیه سخن می‌گوید و مشخصاً موضوع تحریم احتمالی شرکت روس‌اتم را می‌شکافد. شرکتی که همکاری‌های زیادی نیز با ایران دارد و نمایندگانش، به گفته سفیر روسیه در تهران، هفته پیش با مقام‌های جمهوری اسلامی درباره ادامه همکاری‌ها مذاکراتی انجام داده بودند.

آقای نفیو، ممنونم از وقتی که در اختیار رادیوفردا قرار دادید. موضوع این گفت‌وگو پیرامون مطلبی است که شما اخیرا در نشریه اینترنتی war on the rocks نوشتید، اما پیش از آن با توجه به اینکه ما در سه هفته اخیر شاهد یک کارزار تحریمی از سوی ایالات متحده علیه روسیه، به دلیل تهاجم این کشور به اوکراین هستیم. با توجه به تجربه شما در این زمینه، ممکن است توضیح دهید که این روند چگونه شکل می‌گیرد؟ آیا مثلاً دولت پوشه آماده‌ای دارد که آن را باز می‌کند و یک به یک به عنوان تحریم اعمال می‌کند؟

بله ببینید، این بسیار بستگی به میزان آماده‌سازی شرایط دارد، و فکر می‌کنم در مورد روسیه آماده‌سازی بسیار زیادی برایش انجام شده بود. تحریم‌های زیادی پیشتر اعمال شده بود و افراد بسیاری هستند که در این زمینه کار می‌کنند. و این منجر به این شد که نه اینکه یک پوشه آماده باشد، بلکه یک گروهی از افراد باشند که نقاط ضعف اقتصاد روسیه را بدانند و همچنین از نقاط ضعف ایالات متحده، اروپایی‌ها و بقیه متحدان را در مقابل چنین تحریم‌هایی آگاه باشند.

در نتیجه یک برآیندی از اینکه چه کاری ممکن است، و فواید و ضررهای آن چه خواهد بود، در دست داشتند، و وقتی کاخ سفید گفت حالا ما احتیاج به گزینه‌های تحریمی داریم، افرادی بودند که پیگیر این کار بودند. تحلیل‌هایی وجود داشتند که چگونه این گزینه‌ می‌تواند اجرا شود و چه اقداماتی باید برای قدم‌های احتمالی روسیه در مقابل آن‌ها انجام شود.

اما سؤالی که در این هفته‌ها بسیار درباره آن شنیده‌ می‌شود این است که نقطه پایان این روند کجاست؟ منظورم این است که مثلاً در این مورد خاص روسیه، هدف چیست؟ اینکه آیا کرملین می‌داند که مثلاً چه اقدامی بکند، در مقابلش چه تحریمی رفع می‌شود؟ به نظرتان آیا این جنبه رژیم تحریم‌های روسیه روشن است؟

بله این موضوعی است که به نظرم دولت آمریکا و متحدانش به اندازه کافی در فضای عمومی روشن صحبت نکرده‌اند که پایان این داستان کجاست، و به نظرم باید در این زمینه کمی بیشتر تلاش کنند. آن‌ها روشن گفته‌اند که هدفشان اعمال فشار بر روسیه است تا به تهاجم خود پایان دهد و امنیت و ثبات در شرق اروپا برقرار شود و این‌گونه تصویر کلی را ارائه داده‌اند و به نظرم این مفید است. چون مشخص کرده‌اند که این یک رژیم تحریمی است که تا ابد ادامه نخواهد داشت. یا اینکه هدف آن مشخصاً تغییر رژیم یا چیزی شبیه آن نیست.

ببینید این موضوع یک محدودیت‌ها و ابعادی دارد. آنچه دولت دقیق و با جزییات از آن صحبت نکرده این است که روسیه دقیقاً چه کار باید بکند تا تحریم‌ها رفع شوند و پیامد آن کارها چه خواهد بود. و اینکه ایالات متحده چقدر آمادگی یک توافق مرحله‌ای دارد یا مسیری برای اجرا.

این‌ها موضوعاتی است که هنوز به آن نپرداخته‌اند و توضیحشان در این زمینه این بوده که هنوز مراحل اولیه بحران است. این کاملاً منطقی به نظر می‌رسد. شما نباید دقیقاً اول بحران یک نقشه داشته باشید که چه زمانی چه کار می‌کنید، خصوصاً که نمی‌دانید این روند تا کی ادامه خواهد داشت.

اما فکر می‌کنم به مرور زمان، همانطور که گفتید آن‌ها باید دقیق‌تر توضیح دهند که روسیه برای رفع تحریم‌ها چه کاری باید انجام دهد. و ابعاد یک توافق که برای واشینگتن، برای کی‌یف و سایر اعضای این ائتلاف قابل قبول باشد چیست؟

فکر نمی‌کنید که روشن نبودنِ این موضوع، هدف نهایی رژیم تحریم‌ها علیه روسیه را تحت ‌الشعاع قرار خواهد داد؟

در ادامه در یک مقطعی، اینطور خواهد بود. من در کتابم که در سال ۲۰۱۸ منتشر کردم، خیلی روشن این را توضیح دادم و همچنان به شدت به آن معتقدم که توضیح دقیق درباره اینکه چگونه تحریمی برداشته می‌شود، یک عنصر بسیار مهم برای این است که تحریم کارایی داشته باشد. در نتیجه فکر می‌کنم که هر چه زودتر (و نه دیرتر) باید یک توضیحی در این زمینه داده شود.

اما به هر حال تازه سه هفته گذشته است و به نظرم باید کمی صبر داشته باشیم و درک کنیم که این شرایطی است که نسبتاً پویاست. اما فکر می‌کنم در هفته‌های پیش رو، و نه طولانی‌تر از آن، نوعی از پیام‌رسانی عمومی را شاهد خواهیم بود که دولت آمریکا توضیح دهد که رفع تحریم‌ها چه ابعادی دارد و چگونه می‌تواند محقق شود.

می‌خواهم برگردم به مطلبی که هفته پیش نوشته بودید درباره مسئله هسته‌ای، عدم اشاعه و رابطه آن با رژیم تحریم‌های روسیه. شما در آن مطلب مشخصاً به موضوع شرکت روس‌اتم اشاره می‌کنید. در روزهای اخیر برخی پیشنهاد تحریم این شرکت دولتی روسیه را مطرح کرده‌اند. ممکن است درباره ریسک‌ها و چالش‌های چنین تحریمی صحبت کنید؟ و آیا با برشمردن این چالش‌ها فکر می کنید روس‌اتم نباید تحریم شود؟

خیر. اینگونه نیست. راستش من فکر می‌کنم که روس‌اتم یک هدف مشروع برای تحت تحریم قرارگرفتن است. ببینید به نظر من روس‌اتم یکی از مراکز مهم در روسیه برای درآمدزایی از طریق صادرات است، چه از طریق ساخت رآکتورهای تازه، و چه سایر خدماتی که ارائه می‌دهد. فکر کنم در زمینه رآکتورهای تازه، رقمی حدود ۱۳۰ میلیارد دلار است.

در نتیجه باید به صورت بالقوه یک هدف باشد. اما تفاوت در اینجاست که مثلاً تأسیساتی ساخته شده‌اند که هم اکنون از روس‌اتم سوخت هسته‌ای و خدمات دریافت می‌کنند. و برخلاف نفت، گاز و اینطور چیزها، فقط مولکول مهم است. بلکه صحبت از طراحی سوخت هسته‌ای است، تخصص در زمینه نوع خاصی از رآکتورها و اینگونه مسایل است. در نتیجه کار جایگزین کردنِ ذخایر بسیار دشوار است البته نشدنی نیست.

دیگرانی هستند که سوخت هسته‌ای مشابه دارند. کسانی هستند که می‌توانند در کار عملیاتی رآکتورها کمک کنند. اما حتی بدون اینکه وارد پروژه‌های خاصی بشویم، همین برجام و اجرای آن را در نظر بگیرید. کارهایی هست که فقط روس‌اتم می‌تواند انجام دهد یا به صورت مؤثر انجام دهد. در نتیجه خللی جدی یا تهدیدی مهم برای این‌گونه روندها و عملیات هسته‌ای در دور دنیا ایجاد می‌شود. برای همین کاری که ما باید انجام دهیم این است که تحریم‌ها را از هم جدا کنیم و آن بخش از فعالیت‌ها که مثلاً مربوط به تأسیساتی که هنوز ساخته نشده را هدف بگیریم.

یکی از راه‌هایی که شما در مقاله‌تان به آن اشاره کردید، این است که به جای فهرست «افراد و نام‌های تحت تحریم»، از «دستور» استفاده شود. ممکن است تفاوت این دو را توضیح دهید و اینکه به نظرتان چگونه از نقطه نظر عدم اشاعه این اقدامی امن‌تر خواهد بود؟

همانطور که می‌دانید در مورد فهرست یا SDN، به دلیل ساختاری که تحریم‌ها دارند، اجرای آن در همه جای دنیا دنبال می‌شود. وقتی کسی را به این فهرست اضافه می‌کنید، یک چرخه گسترده‌ای آغاز به کار می‌کند که بانک‌ها و شرکت‌ها در سراسر دنیا آن نام را در فهرست نهاد‌ها و افرادی قرار می‌دهند که اصلاً به سراغ کار با آن‌ها نمی‌روند. اگرچه که بعدتر ممکن است مجوزها و چیزهایی از این دست صادر شود، اما حقیقت این است که شرکت‌ها و بانک‌‌ها و بقیه، بیشتر بهSDN توجه می‌کنند تا آن مجوزها. پس اگر از لحاظ عملی نگاه کنیم، اضافه شدنِ نام یک فرد یا شرکت به این فهرست بسیار دراماتیک‌تر و شدیدتر است و راه فرار آنچنانی هم برای استفاده در چنین موقعیتی وجود ندارد.

در نتیجه پیشنهاد من این است -و صادقانه بگویم در راستای کاری است که دولت بایدن هم‌اکنون در حال انجام آن است– که از رویکردی «دستور»محور برای اعمال تحریم‌ها استفاده شود که یک سایه روشن‌هایی دارد. در تعدادی از فرمان‌های اجرایی که این دولت و همچنین دولت‌های ترامپ و اوباما صادر‌کردند، هم از «دستور» استفاده شده که اسنادی است که وزارت خزانه‌داری آن‌ها را منتشر می‌کند و مشخص می‌کند که آن تحریم‌های فرمان اجرایی چگونه باید اجرا شوند و مثلاً بانک مرکزی روسیه با چنین رویکردی تحریم شده اما در فهرستSDN قرار نگرفته است. چنین رویکردی اجازه می‌دهد که انعطاف بیشتری وجود داشته باشد و اجرای تحریم با سایه‌روشن‌هایی همراه باشد. به نظرم نباید مستقیم به سراغ فهرست SDN رفت و بعد شروع کرد برایش استثنائاتی قائل شد.

شما می‌گویید سایه روشن، اما مثلاً در مورد ایران در یکی دو دهه اخیر می‌دانیم که حتی اگر مدل‌های مختلف تحریم وجود داشت، اما اسم ایران چنین علامت هشداری است که کسی حاضر به کار کردن با شرکت‌های ایرانی نیست، حال چه بخش خصوصی و چه دولتی. در نتیجه فکر نمی‌کنید اگر اسم شرکت روس‌اتم با هر نوعی از تحریم گره بخورد، این خود تبدیل به یک برچسب هشدار بر پیشانی این شرکت خواهد شد؟

امکان این موضوع هست اما باید دو موضوع مهم را در نظر داشت. این اتفاق برای همه تحریم‌ها نمی‌افتد. مثلاً آمریکا تحریم‌هایی را در ارتباط با سودان، ونزوئلا یا لیبی وضع کرده است. اما چون اسم این کشورها آمده، به این معنا نیست که تجار هیچ رابطه اقتصادی با این کشورها ندارند. فعالیت‌های اقتصادی با این کشورها همچنان جریان دارد.

راستش موضوع ایران این بود که تحریم‌ها آنچنان جامع شدند که فضاهای تحریم‌ نشده برای پیشبرد تجارت بسیار اندک شدند. در نتیجه رویکرد پیروی از تحریم‌ها از سوی بانک‌ها، آن‌ها را بر آن داشت که با خود بگویند: «اصلاً قید وارد شدن به هرگونه مبادله با این کشور را می‌زنیم».

به نظر من روسیه همچنان در رده کشورهایی چون ونزوئلا و لیبی است و نه ایران. هنوز بخش‌هایی هست که از حوزه‌های مختلف، از تحریم‌ بیرون نگه داشته شدند.

یعنی حتی اگر امروز روسیه به عنوان کشوری شناخته شود که از ایران پیشی گرفته و بیشترین تحریم‌ها بر آن اعمال شده باشد؟

به نظرم من این حرفی که می‌زنند که «کشوری که بیشترین تحریم بر آن اعمال شده»‌ حرف چرندی است. تعداد افرادی که در یک فهرست تحریمی قرار می‌گیرند، خیلی مرتبط با میزان جامع و فراگیر بودنِ یک رژیم تحریمی نیست.

ما می‌توانیم فراگیرترین رژیم تحریمی بر یک کشور را داشته باشیم بدون اینکه حتی یک اسم تحریم شده باشد. این اضافه کردن اسامی برای این است که مسیر تحریم‌ها را راحت‌تر مشخص کند. و این درباره روسیه هم بوده‌است، بیشتر تحریم‌های هدفمند بوده تا اینکه رویکرد تحریم فراگیر باشد. مثلاً ببینید برای اینکه ممنوعیت تجارت با کره شمالی اعمال شود، شما احتیاج به یک به یک تحریم کردن ندارید. یا همین‌طور در زمینه ایران؛ همه آن اضافه شدن‌ها به فهرست، برای این بوده که اجرای تحریم توسط سایرین راحت‌تر شود.

در مجموع به نظر من، اینکه روسیه اسامی تحریم‌شده بیشتر دارد، به معنی اینکه تحت یک رژیم تحریمی فراگیرتر است، نیست. امروز تحریم‌ها علیه ایران به مراتب فراگیرتر از تحریم‌ها علیه روسیه است.

سؤال آخرم درباره پیشنهادی است که مطرح کردید که برای کاهش چالش و خطرها در حوزه عدم اشاعه، تحریم‌ها، پروژه‌های آتی را هدف بگیرند. آیا این خود نوعی از تهدید را ایجاد نمی‌کند؟

خب، بسیار کمتر. ببینید اگر این تحریم‌ها در زمینه پروژه‌های تأسیساتی باشد که هنوز ساخته نشده‌اند، خب می‌توان کاربری آن را تغییر داد، یا اینکه توسط شرکت دیگری ساخته شود. دیگرانی هستند که توانایی ساخت رآکتورهای هسته‌ای را داند، حتما نباید روسیه و یا روس‌اتم باشد. در نتیجه به نظرم چندان مهم نیست که برای این پروژه‌های رآکتورها چه کسی جایگزین شود.

این‌ها روسیه را انتخاب کرده بودند چون مثلا از لحاظ اقتصادی به صرفه‌تر بود، نه به خاطر اینکه الزاما ارائه‌دهنده بهترین محصول، بود یا بالاترین سطح امنیت را ارائه می‌داد یا در حوزه عدم اشاعه سابقه خیلی خوبی داشت. در نتیجه دلیلی نمی‌بینم که بقیه نتوانند وارد چنین پروژه‌هایی شوند. برای من مهم‌ترین جنبه این موضوع این خواهد بود که آیا پروژه‌ها تکمیل شده‌اند یا خیر، و اگر تکمیل شده باشند آنوقت رسیدگی، خدمات و یا سوخت‌رسانی انجام می‌شود که این باید حفظ شود.