اخبار

رادیوفردا: «صداوسیما مجموعه‌ای است که در دنیا نمونه‌اش به این شکل گسترده و پراکنده وجود ندارد.» این یکی از توصیفات محمد سرافراز از سازمانی است که او پس از ۱۸ ماه ریاست بر آن مجبور به کناره‌گیری از آن شد و حالا روایت خودش از پشت‌پرده برخی بی‌انضباطی‌های مدیریتی و فساد مالی و ساختار قدرت سیاسی این سازمانِ «گسترده و پراکنده» را در قالب یک گفت‌وگوی ۲۷۰ صفحه‌ای و با عنوان «روایت یک استعفا» در فضای مجازی منتشر کرده است.

محمد سرافراز وقتی در سال ۱۳۹۳ با حکم علی خامنه‌ای به ریاست صداوسیما رسید، سال‌های طولانی سابقه معاونت برون‌مرزی سازمان را پشت سر داشت با کارنامه‌ای آکنده از فعالیت‌های رسانه‌ای تبلیغی گسترده برای جمهوری اسلامی در عرصه بین‌المللی، اما ستاره دولتش یک سال و نیم بیشتر روشن نماند و عاقبت به دلیل آن‌چه خود کارشکنی نهادهای امنیتی، به‌خصوص سازمان اطلاعات سپاه به ریاست حسن طائب، در مبارزه با فساد مالی در صداوسیما و دخالت ساختاری در مدیریت این سازمان می‌خواند، استعفا کرد.

اینهم لینک کتاب روایت یک استعفا برای اهالی رسانه و جویندگان آگاهی ودانایی.https://t.co/xnS2AaB92c

— Mohamad Sarafraz (@sarafrazmohamad) August 28, 2019

علی خامنه‌ای در جواب استعفای محمد سرافراز حرفی نزد اما در حکم عبدالعلی علی‌عسگری نوشت که «تلاش‌های انقلابی و ارزشیِ دلسوزانه‌» او « هرگز نباید فراموش شود». رئیس جدید سازمان از معاونان قبلی صداوسیما بود که به‌دستور سرافراز برکنار شده بود.

برخلاف سنت معمول مدیران جمهوری اسلامی پس از استعفا، محمد سرافراز پس از کناره‌گیری ساکت نماند و بارها از پشت‌پرده استعفایش گفت.

طرح جلد کتاب «روایت یک استعفا»

بخش اصلی کتاب «روایت یک استعفا» فصل آخر آن است که سرافراز ماجرای استعفا را با جزئیات شرح می‌دهد. پیش از این، او همین روایت را، کمی خلاصه‌تر، در برنامه اینترنتی «اتاق شیشه‌ای» و سال گذشته در مصاحبه‌ با روزنامه شرق بیان کرده بود و از نقش اطلاعات سپاه و فشار امنیتی‌ها در به هم خوردن قرارداد سنگین واگذاری آگهی‌های سازمان و نیز برخورد با شهرزاد میرقلی‌خان، بازرس ویژه‌ او در کشف چند مورد فساد مالی، گفته بود.

ازجمله جزئیات بیشتر، یکی اشاره صریح به نقش پشت‌پرده مجتبی خامنه‌ای در این ماجراست:

در تعطیلات فروردین ماه ۹۵ [قبل از اعلام استعفا] جلسه‌ای با آقای طائب [رئیس سازمان اطلاعات سپاه] داشتم و گفتم که من تشکر می‌کنم از شما و چون ممکن است آقایان را نبینم، از طرف من از آقای حسین محمدی [معاون بررسی دفتر رهبری] و حاج‌آقا مجتبی تشکر کنید، زیرا زمینه را فراهم کردید که من از صداوسیما بروم و این جای تشکر دارد و من راحت می‌شوم. او به‌جای این‌که تکذیب کند، گفت خوب می‌خواهی بعدش چی کار کنی؟ گفتم بازنشسته می‌شوم.»

مجتبی خامنه‌ای، سیاسی‌ترین فرزند رهبر جمهوری اسلامی است و حسین محمدی، معاون سیاسی صداوسیما در دوره لاریجانی نیز در سال‌های اخیر با سمتِ معاونت بررسی بیت رهبر جمهوری اسلامی، از متنفذترین مدیران پشت پرده صداوسیما و عرصه فرهنگ در جمهوری اسلامی به شمار می‌آید.

مجتبی خامنه‌ای (وسط)، سیاسی‌ترین فرزند رهبر جمهوری اسلامی

جدا از فصل آخر کتاب «روایت یک استعفا»، بخش عمده کتاب شرح فعالیت ۲۴ سال حضور محمد سرافراز در سازمان صداوسیماست از آغاز تا رسیدن به صندلی ریاست بر آن، که سرشار است از اطلاعاتی که تنها کارکردش معرفی او به‌عنوان یکی از کارامدترین و همه‌فن‌حریف‌ترین مدیران جمهوری اسلامی است.

در همین بخش است که محمد سرافراز به موضوع راه‌اندازی شبکه‌های پرس‌تی‌وی و العالم می‌پردازد و ازجمله می‌گوید که وزارت خارجه با راه‌اندازی این شبکه‌ها مخالف بوده چراکه از نظر آن‌ها صداوسیما حکومتی است و همه برنامه‌های این شبکه‌ها به حساب جمهوری اسلامی نوشته می‌شود.

در همین زمینه، او همچنین از مخالفت حسن نصرالله، دبیر کل حزب‌الله لبنان، با راه‌اندازی شبکه العالم یاد می‌کند و می‌گوید نصرالله معتقد بود مقام‌های ایرانی اطلاعات دقیقی از شرایط کشورهای عربی ندارند، اما در نهایت خودش او را راضی کرده است.

دیگر بخش‌های این کتاب نیز مکتومات چندانی برای اهل خبر و سیاست ندارد، اما بیان برخی از آن‌ها با جزئیات بیشتر از زبان کسی که با حکم رهبر جمهوری اسلامی رئیس سازمان صداوسیما بوده است تازگی دارد.

تعطیلی برنامه ۹۰ به‌خواست دفتر رهبری

حسین محمدی از چهره‌های متنفذ دفتر رهبر جمهوری اسلامی

پرسروصداترینِ این موارد که جذابیت عمومی و هنوز تازه دارد، مربوط می‌شود به تعطیلی برنامه ۹۰ و اخراج عادل فردوسی‌پور از این برنامه به‌خواست دفتر رهبری که محمد سرافراز پیشینه آن را تا مصاحبه فردوسی‌پور با محمدجواد ظریف برای این برنامه عقب می‌برد.

آقای سرافراز نخست با این استدلال که «مجری نباید در این برنامه به همه مسائل کشور بپردازد»، می‌گوید: «در ماه‌های اول چند بار شفاهی و بعد کتبی تذکر دادم… موافق نبودم آقای فردوسی‌پور در مورد موضوعات سیاسی-فرهنگی جامعه در این برنامه اظهارنظر کند.» به همین دلیل خود او مانع پخش این مصاحبه در ویژه‌برنامه ۹۰ در یلدای سال ۱۳۹۴ می‌شود. سپس این نکته کلیدی اضافه می‌کند: «بعد از این اتفاقات، درخواست تعطیلی برنامه ۹۰ از طرف دفتر رهبری مطرح شد، اما من زیر بار آن نرفتم.»

فهرست چندهزارنفره ممنوع‌‌‌‌شدگان

در باب ممنوعیت‌ها در سازمان صداوسیما، محمد سرافراز به موارد ناگفته دیگری هم می‌پردازد که از آن‌ جمله است فعالیت دوباره چند مجری که فعالیت‌شان در سازمان ممنوع شده بود. آقای سرافراز از قراردادی به‌عنوان راه‌حل یاد می‌کند که آن را در مشورت با مدیران تلویزیون تهیه می‌کند و همه مجریان، ازجمله ممنوع‌شده‌هایی چون مهران مدیری، رضا رشیدپور و فرزاد حسنی، آن را امضا می‌کنند تا به «وظایف خود و انتظارات سازمان» متعهد شوند و مراقب «حاشیه‌ها»ی زندگی و رفتار خود باشند.

البته در مورد مهران مدیری که «هم خودش و هم کلیه سریال‌هایش غیرقابل‌پخش بودند»، محمد سرافراز می‌گوید: «برای ساخت سریال جدیدش بنام “در حاشیه” به دفتر رهبری رفتم و صحبت کردم تا ساخته شود.»

به‌روایت محمد سرافراز، فهرست ممنوع‌شدگان در صداوسیما به چند مجری و بازیگر محدود نیست. او از فهرستی چندهزارنفره از استادان دانشگاه‌ها، هنرمندان، مجریان و دیگران می‌گوید که حراست سازمان متولی تهیه و اعلام آن بوده است. «آقای مروتی مدیرکل حراست پرسنلی که نماینده وزارت اطلاعات بود، به‌صورت خودمختار، افرادی را ممنوع‌الورود به سازمان یا غیرقابل‌پخش اعلام می‌کرد.»

محمد سرافراز، در پی بالاگرفتن اعتراض شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی، از حراست فهرست ممنوع‌شدگان را طلب می‌کند. «تا مدت‌ها مشخص بود لیست منسجمی ندارند و اسامی را کم و زیاد می‌کردند تا بتوانند به یک لیست قابل ارائه برسند. وقتی لیست دادند، شامل چند هزار نفر از اساتید دانشگاه، هنرمندها، مجری‌ها و افراد متفرقه می‌شد… برخی از افراد این لیست فوت شده بودند، برخی‌ها یک خطای مربوط به سال‌های دور مرتکب شده بودند و بدون دلیل تمدید شده یا در لیست مانده بودند. برای اساتید دانشگاه که اصولاً توجیهی نداشتند.»​

تتلو در تلویزیون

امیرحسین مقصودلو، معروف به تتلو، ظاهراً تنها کسی است که محمد سرافراز، به‌رغم «درخواست سپاه»، اجازه پخش صدا و تصویرش را نمی‌دهد. ماجرا به کلیپ «هسته‌ای» مربوط می‌شود که سازمان «اوج» وابسته به سپاه آن را با خوانندگی و اجرای تتلو و با صرف هزینه بسیار می‌سازد، اما نهایتاً فقط در فضای مجازی پخش می‌شود.

«در مورد امیرحسین تتلو از دفتر گزارش خواستم، فهمیدم خوش‌سابقه و خوشنام نیست و مجوز پخش ندادم. وقتی در تبلیغات انتخابات ریاست‌جمهوری به ملاقات آقای رئیسی رفت و عکس آن منتشر شد تعجب کردم، اما وقتی خبرگزاری فارس با کمک شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی مراسم تجلیل و قدردانی برایش گذاشت خیلی بیشتر متحیّر شدم.»

محمد سرافراز سپس صراحتاً ابراز تعجب می‌کند از این‌که «چرا یک بخش خاص از سپاه این‌قدر برای او سرمایه‌گذاری کرده است».

جولان امنیتی‌ها در فراقوه صداوسیما

محمد سرافراز علاوه‌بر شرح نقش سازمان اطلاعات سپاه و همکاری چهره‌های امنیتی دولت، از جمله علی ربیعی با رئیس اطلاعات سپاه در ماجرای استعفا، جزئیاتی از حضور چندلایه امنیتی‌ها در اجزای سازمان صداوسیما هم به دست می‌دهد.

او رقابت دو طیف امنیتی وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه در سازمان زیرنظرش را رد می‌کند و از هماهنگی آن‌ها خبر می‌دهد و می‌گوید: «آقای مروتی، مدیرکل پرسنلی حراست، نیروی وزارت اطلاعات بود اما با اطلاعات سپاه هماهنگ بود. بعد از مدتی هم که تغییر کرد، از سوی رئیس مرکز حراست برآورد شده بود حدود ۳۰ نفر نیرو در بخش‌های مختلف سازمان خصوصاً سیما داشت که مستقیماً از وزارت اطلاعات با آن‌ها تماس می‌گرفت. آن‌ها شبکه‌ای درست کرده بودند و با توجه به اختیارات گسترده‌ای که برای خودشان تعریف کرده بودند، در مورد مدیران، کارشناسان، برنامه‌ها و بسیاری از مسائل سازمان نقش داشتند و با اطلاعات سپاه هماهنگ بودند.»

حسن (حسین) طائب، رئیس سازمان اطلاعات سپاه

محمد سرافراز در دوره ریاستش بر صداوسیما از نتایج «مثبت» این هماهنگی در فعالیت‌های سازمانی بی‌بهره نبود، اما این اتحاد چاقوی دولبه‌ای است که به‌هنگام مزایده صداوسیما برای واگذاری آگهی‌ها دست آقای سرافراز را برید: «وقتی قرار شد جلوی مزایده صداوسیما را بگیرند، با هم هماهنگ عمل کردند. یکی به دفتر رهبری گزارش داد که انجام مزایده یعنی آنتن‌فروشی صداوسیما و دیگری کاری کرد که برنده مزایده به‌صورت غیرقانونی از مزایده کنار بکشد.»

ازجمله اقدامات محمد سرافراز تغییر عنوان معاونت سیاسی صداوسیما به معاونت خبر و ایجاد برخی تغییرات صوری در ساختار این معاونت بود، با این حال و به‌گفته خودش ساختار امنیتی حاکم بر «ساختمان شیشه‌ای» جام‌جم همچنان پایدار ماند.

او درباره ارکان این معاونت که نقش راهبر اصلی را در بخش‌های خبری و برنامه‌های سیاسی ایفا می‌کنند می‌گوید: «سه چهار نفر هستند که بر خبر تلویزیون سلطه دارند و مورد اعتماد دفتر رهبری و آقای حسین محمدی هستند و تصور می‌کنند که از این‌ها بهتر دیگر وجود ندارد.»

و این جدا از نیروهایی است که دستگاه‌های امنیتی در بدنه سازمان صداوسیما به شکل مأمور یا همکار دارند و رئیس پیشین صداسیما در این گفت‌وگو بر وجود و فعالیت آن‌ها صحه گذاشته است.

فساد مالی در پیام‌رسان سروش

محمد سرافراز مدعی اصلاح برخی مفاسد مالی در صداوسیماست و به‌هنگام شرح جزئیات از پیام‌رسان سروش و نقش محمدرضا علی‌عسگری، فرزند رئیس کنونی صداوسیما، مثال می‌آورد که اتفاقاً گزارش مالی آن را بازرس ویژه‌اش، شهرزاد میرقلی‌خان، به او رسانده بود.

«زمانی که ایشان گفت این اپلیکیشن آماده بهره‌برداری است، راستی‌آزمایی کردم آیا چند میلیون مخاطب همزمان می‌توانند در آن پیام مکتوب، صوتی وتصویری رد و بدل کنند؟ جواب منفی بود.»

به‌گفته آقای سرافراز، در کنار شرکت سروش رسانه، بدون مجوز، شرکت دیگری برای انجام کار تأسیس می‌شود که ۴۹ درصد سهام آن متعلق به فرد حقیقی، ازجمله محمدرضا علی‌عسگری، است: «آن شرکت هم اغلب پول‌ها را به کارکنان شرکت مُهیمن می‌داد که مربوط به مدیرکل خود ایشان بود.» پس از محرز شدن تخلف، شکایتی از سوی رئیس صندوق بازنشستگی صداوسیما تسلیم دادسرای فرهنگ و رسانه می‌شود، اما عاقبت، به‌گفته‌ محمد سرافراز، پس از منصوب شدن رئیس کنونی صداوسیما این شکایت هم پس گرفته می‌شود.

مورد ویژه رحیم‌پور ازغدی

محمد سرافراز در حاشیه بحث پیرامون استفعای جنجالی غلامرضا غلامی، مدیر وقت شبکه چهار، در اعتراض به دخالت‌های مدیر بالادستی و نیز «حجم فساد مالی»، به پشت‌پرده برنامه‌های حسن رحیم‌پور ازغدی اشاره می‌کند و می‌گوید که آقای رحیم‌پور ازغدی خودش تیم تولید برنامه تشکیل داده بود و در عین حال همزمان در سه شبکه برنامه داشت. «نظر آقای غلامی این بود که هم در مورد موضوعات و هم در مورد کیفیت فنی می‌بایست با شبکه هماهنگی شود و آقای رحیم‌پور ازغدی زیر بار نمی‌رفت.»

برخلاف تصور عمومی، برخی برنامه‌های سخنرانی تلویزیون، ازجمله برنامه هفتگی محسن قرائتی که با عنوان «درس‌هایی از قرآن» سابقه چنددهه‌ای دارد، برنامه‌‌هایی هستند که تهیه‌کننده آن‌ها خود سخنرانان‌اند و برآورد مالی جداگانه‌ای دارند که سود آن بنابه‌قاعده به جیب تهیه‌کننده و تیمش واریز می‌شود.

محمد سرافراز در مورد ویژه حسن رحیم‌پور ازغدی از دفتر رهبر جمهوری اسلامی نیز یاد می‌کند و می‌گوید آقای رحیم‌پور ازغدی «با دفتر رهبری ارتباط داشت و به آن‌ها گزارش می‌داد، آقای غلامی هم جواب می‌داد».

سخنرانی‌های ازغدی، که اصولگرایان از او به‌عنوان «نظریه‌پرداز انقلاب اسلامی» یاد می‌کنند، همچنان و هفتگی از شبکه‌های گوناگون پخش می‌‌شود.

همه راه‌ها به دفتر رهبری ختم می‌شود

در یکی از آخرین روزهای بهمن ۹۴ محمد سرافراز به دفتر رهبر جمهوری اسلامی می‌رود و در دیدار دونفره با علی خامنه‌ای به او می‌گوید «یک حکومت پنهانی در حکومت که هم پول دارد، هم رسانه در داخل و خارج دارد و هم ابزار امنیتی دارد، علیه سازمان در حال برنامه‌ریزی است» و از او درخواست حمایت می‌کند و می‌گوید در غیر این صورت «من استعفا می‌دهم و می‌روم برای این‌که این سازمان برای شما بماند و حفظ شود»، و استعفایش را مکتوب می‌کند و به‌هوای حمایت برمی‌گردد سر کارش.

در اردیبهشت‌ماه ۹۵، پس از انتشار شایعاتی درباره استعفایش، به علی‌اصغر حجازی در دفتر رهبری گله می‌برد و آقای حجازی در جواب می‌گوید در جریان ملاقات او با خامنه‌ای بوده و با استعفای او موافقت شده است.

محمد سرافراز در روز ۱۸ اردیبهشت ۹۵ آخرین نامه‌اش در مقام رئیس صداوسیما را برای علی خامنه‌ای می‌نویسد و اتفاقات مهم پس از آخرین ملاقاتش با او را توضیح می‌دهد و در پایان می‌نویسد «هر تصمیمی که بگیرید، دعاگو هستم». اما علی خامنه‌ای که تنها ۷ ماه پیش از آن «۱۳ صفت مثبت و بعضاً اختصاصی» را نصیب او کرده بود، هیچ‌گاه هیچ جوابی به این نامه نمی‌دهد.

عکسی از دیدار مدیران صداوسیما با رهبر جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۴ که حسین محمدی نیز در آن حضور دارد (نفر اول سمت چپ)

کسی که ۱۸ ماه از ۲۴ سال حضورش در صداوسیما را در مقام ریاست بر آن گذرانده، این سازمان را مجموعه‌ای «گسترده و پراکنده» توصیف می‌کند؛ توصیفی که «بی‌دروپیکر بودن» آن را به ذهن می‌آورد. سازمان عریض و طویل صداوسیما شاید در برخی مسائل و مفاسد مالی بی‌دروپیکر به ‌نظر برسد، اما در ساختار مدیریتی و سیاسی نه‌تنها بی‌دروپیکر نیست که دروازه‌‌ها و مردانی آهنین دارد؛ مردانی که راه‌شان جملگی به دفتر رهبری ختم می‌شود.

ایران وایر: «محمد سرافراز»، رییس سابق صداوسیما مدعی شده است که سال ۱۳۹۵ دفتر آیت‌الله «علی خامنه‌ای»، رهبر جمهوری اسلامی ایران خواستار تعطیلی برنامه «۹۰» شده بود اما او زیر بار این درخواست نرفته است. سرافراز دلیل این فشار از سوی دفتر رهبری را مصاحبه «عادل فردوسی‌پور»، مجری این برنامه با «محمدجواد ظریف»، وزیر امور خارجه عنوان کرده است.

برنامه ۹۰ از اسفند سال ۱۳۹۷ به دلیل مخالفت «علی فروغی»، رییس جوان و تازه وارد شبکه سه سیما، دیگر روی آنتن نرفت. این برنامه پس از نزدیک به ۲۱سال تعطیل شد. توقف پخش این برنامه البته انتقادهای گسترده‎ای را در جامعه به همراه داشت.

علی فروغی پسر باجناق «حدادعادل» است و شخص حداد عادل هم پدر زن «مجتبی خامنه‌ای»، فرزند رهبر جمهوری اسلامی ایران. منهای این نسبت نزدیک خانوادگی مدیر شبکه سه سیما با آیت‌الله خامنه‌ای و بیت رهبری، می‌توان نارضایتی او از ورود فردوسی‌پور به مبحث بلیت فروشی ورزشگاه‌های ایران که متعلق به شرکت «برهان مبین» است را هم دخیل دانست.

بخشی از سهام این شرکت متعلق به «ستاد اجرای فرمان امام» است و علی فروغی عضو هیات مدیره «موسسه فرهنگی رزمندگان اسلام»، یکی از زیرمجموعه‌های این ستاد به حساب می‌آید. یکی از آخرین اعتراض‌های عادل فردوسی‌پور در برنامه ۹۰، به حذف یکی از آیتم‌هایش در مورد احتمال تبانی در لیگ و فساد مالی در بلیت‌فروشی‌ها بود که چهار هفته پیاپی از سوی مدیریت شبکه سه سیما توقیف شد.

برخی معتقد بودند نقدهای عادل از این شرکت و به مخاطره افتادن منافع علی فروغی در برکناری او بی‌تاثیر نبوده است. اما به نظر نمی‌رسید علی فروغی بتواند در ساختار و چارت مدیریتی این سازمان صاحب چنین قدرتی باشد.

روز شانزدهم اردیبهشت امسال، شورای نظارت بر سازمان صداوسیما در بیانیه‎ای اعلام کرد تعطیلی و تعلیق برنامه‎ها جزو اختیارات صداوسیما است. در عین حال، یک ماه پس از صدور این بیانیه، «حمیدرضا علی‌عسگری»، برادر زاده رییس کنونی سازمان صداوسیما و بازیکن سابق تیم فوتبال «پرسپولیس» در صفحه اینستاگرامش فیلمی از خود منتشر کرد و با صدای مغموم مدعی شد که هفته قبل از آن، از عادل فردوسی‌پور خواسته بود او را به عنوان واسطه بازگشت به صداوسیما و آغاز کار دوباره ۹۰ بپذیرد.
علی‌عسگری اما در این ویدیو گفت: «با عادل صحبت کردم، او گلایه‌هایی داشت و درد دل‌هایی کرد. حرف‌هایش را شنیدم و با حاج آقا (مدیر صداوسیما) صحبت کردم. متاسفم که این را می‌گویم، اما برنامه ۹۰ به پایان عمر خود رسیده است.»

ادعای سرافراز، رییس سابق سازمان صداوسیما نمی‌تواند از واقعیت دور باشد. آذر سال ۱۳۹۵ بود که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ضمن انتقاد از برخی از برنامه‌های صداوسیما که در مسابقات خود هدایای مالی «نامتعارف» به بینندگان پرداخت می‌کنند، از جنجال‌های «یک برنامه» به صورت غیرمستقیم انتقاد کرد و دعواهای شفاهی مدیران ورزشی در آن را برای مردم ناکارآمد دانست. علی خامنه‌ای گفته بود صداوسیما نباید محلی برای دعوای مدیران و مربیان و داوران ورزش شود. برنامه ۹۰ تنها برنامه ورزشی و چالشی بود که این خصوصیات مورد نظر رهبر جمهوری اسلامی را داشت.

ایران وایر: کیومرث مرزبان چند روز قبل از اینکه به ایران بیاید بعضی از دوستانش را در جریان تصمیم خود قرار داده بود. همان زمان به شوخی گفتم که ما دیگر نمی‌رسیم اگر تو را بگیرند برایت هشتگ بزنیم و الکی دردسر درست نکن! گفت طوری نمی‌شود. با اینکه نگرانی‌هایی داشت اما معتقد بود کاری نکرده که بخواهند برایش مشکل جدی به وجود بیاورند. از جهاتی راست هم می‌گفت. کیومرث همیشه فاصله خودش را با لایه‌های تندروی اپوزسیون و براندازها حفظ کرده بود. همیشه معتقد به روشهای مسالمت آمیز و طرفدار اصلاحات بود. بارها به خاطر این مشی نرم و مسالمت جو و اصلاح طلبانه، از آنها که معتقد به براندازی جمهوری اسلامی بودند متلک شنیده بود و حتی متهم به استمرارطلبی شده بود. در چند پیام خصوصی به او یادآوری کردم که کار دستگاههای امنیتی جمهوری اسلامی بر اساس عدالت و حساب و کتاب نیست و تر و خشک را با هم می‌سوزاند. در نهایت گفت همه اینها را می‌داند اما مجبور است برود. گفت مادربزرگش بیمار است. همه ترس و نگرانی‌اش این بود مادربزرگش را نتواند برای بار آخر ببیند. و همین شد که رفت. یا بهتر بگویم برگشت. برگشت به سرزمینی که زندگی در آن را حق خود می‌دانست. جایی که زندگی در آن حق همه ماست. جایی که در هرجای دنیا که باشیم نگاهمان به سویش است و آرزویمان بازگشت به آنجاست.

چند ماهی که ایران بود و قبل از دستگیری‌اش همچنان مکاتبه داشتیم. مکاتباتی که با آنکه در کمال احترام بود اما دیگر چندان صمیمانه نبود. بیشتر بحث و جدل بود بر سر مواضع سیاسی. تا حدی از هم رنجیده و دلخور شده بودیم. من محافظه کاری و منش اصلاح طلبانه او را نقد می‌کردم و او مواضع تند و تیز من خارج نشین را که معتقد بود از حال و روز مردم داخل ایران بی‌خبرم.

تا اینکه خبر دستگیری‌اش آمد. روزهای اول همه امیدوار بودیم که چیزی نیست. یک سوال و جواب ساده است. اذیتش نمی‌کنند. اصلا قابل تصور نیست بخواهند برای آدمی مثل کیومرث پرونده درست کنند. بعضی دوستانش به شوخی می‌گفتند کیومرث اولش فقط یک «قلب» بوده که بعد دست و پا درآورده و شده کیومرث مرزبان. انقدر خوشدل، بی‌غل وغش و مهربان بود که همه روزهای اول منتظر بودند با همان لبخند معروفش بیرون بیاید و از چند روز بازجویی و سوال و جواب خود متن طنزی بنویسد. اما کیومرث بیرون نیامد. یک ماه شد دو ماه و دو ماه شد شش ماه و شش ماه رسید به نزدیک یک سال. در تمام این مدت خانواده و نزدیکان او با این وعده که اگر در مورد وضعیت او اطلاعرسانی نکنید مشکل او احتمالا حل خواهد شد سکوت کردند. و نتیجه این شد که بعد از نزدیک یکسال سکوت رسانه‌ای درباره او، وکیل او خبر داد که ۲۳سال حبس با عناوین اتهامی مختلف برای او بریده اند. ۲۳سال حبس که ۱۱ سال آن به خاطر ارتباط با دولت متخاصم بوده و قابل اجراست. ظاهرا مجموعه فعالیتهای کیومرث مرزبان در خارج از ایران و نوشته‌های طنز و دلنوشته‌های او برای سایتهای مختلف مبنای صدور چنین حکمی بوده است. وکیل او و همه دوستان او حالا امیدوارند به اینکه این حکم ناعادلانه و عجیب در مرحله تجدید نظر بشکند.

نمی‌دانم کیومرث مرزبان در این یک سال چه بر سرش آمده و الان چطور فکر می‌کند. اما معتقدم حتی اگر او می‌دانست برگشتن به ایران چنین عاقبتی برایش دارد باز هم به ایران برمی‌گشت. کیومرث با قلبش فکر می‌کرد. همان روزهایی که سعی داشتم نظرش را برای برگشتن به ایران عوض کنم برای اینکه خیالم را راحت کند برایم نوشت شرایطش به شکلی ست که زندانی بودن در ایران را به بیرون از ایران ماندن ترجیح می‌دهد. و حالا او زندان است.

جمهوری اسلامی کارخانه بزرگ تولید رنج و درد است. سرنوشت تلخ کیومرث مرزبان بار دیگر نشان داد خروجی این کارخانه با عوض شدن و تغییر شیفت پرسنلش تغییری نمی‌کند. این کارخانه چهل سال است دارد عزیزترین جانها و شریف‌ترین انسانها را از هست و نیست خود ساقط می‌کند. کیومرث مرزبان و کسانی چون او احتمالا آخرین کسانی خواهند بود که دلسوزانه و مشفقانه معتقدند که این کارخانه نیاز به اصلاحات، تغییرات و تعمیرات دارد. بعد از کیومرثها کسانی خواهند آمد که خشت خشت این کارخانه و این دستگاه عظیم سرکوب و تولید رنج را بر سر سازندگان آن خراب کنند.

دیدگاه نویسنده الزاما بیانگر نظر ایران وایر نیست. ایران وایر در بخش وبلاگ ها، از انتشار همه دیدگاه ها استقبال می کند.

بی‌بی‌سی: با گذشت نزدیک به سه هفته از بازداشت نوشین جعفری، عکاس سینما و تئاتر، از اکانت خصوصی اینستاگرامش “پیامی صوتی” برای شیوا نظر‌آهاری، فعال مدنی، ارسال شده است. خانم جعفری در این پیام صوتی می‌گوید “تحت فشار” است.

در بخشی از این فایل صوتی خانم جعفری از خانم نظرآهاری می‌خواهد تا “پسورد یک حساب توییتری” را که در زمان بازداشتش کاربران منسوب به “ارزشی‌ها” آن را مرتبط با خانم جعفری دانسته بودند، بدهد تا از “فشارهای” بازجویی رهایی پیدا کند.

خانم نظرآهاری در گفتگو با بی‌بی‌سی فارسی با تاکید بر اینکه تا سه هفته پیش و همزمان با بازداشت خانم جعفری او هیچ اطلاعی از این اکانت نداشته است، گفت: “نوشین در ابتدای این فایل صوتی با گفتن اینکه تحت فشار است، تلویحا عنوان می‌کند بقیه حرفهایش هیچ اعتباری ندارد.”

خانم نظرآهاری می‌گوید: “سه هفته از بازداشت نوشین گذشته هیچ مدرکی برای انتساب این اکانت به او ندارند، این آدم تحت فشار وحشتناک برای پذیرش اتهام بی‌اساس است، حالا برای جمع کردن این پرونده می‌خواهند آن را به یک نفر که خارج از ایران است منتسب کنند.”

خانم نظرآهاری همچنین در این گفتگو به این موضوع اشاره کرد که او چندین ماه است با دوری از فضای پرآشوب ایران خارج از این کشور در حال تحصیل است و برایش مهم بوده که بتواند به ایران بازگردد. “اما در عرض یک روز زندگیم با این پیام صوتی زیر و رو شده است.”

خانم نظرآهاری که تاکنون چندین بار بازداشت و زندانی هم شده است، همچنین تاکید کرد: “سابقه فعالیت من مشخص است و پرونده فعالیت من در وزارت اطلاعات موجود. یک خط یا یک نوشته از من پیدا نمی‌شود که در آن به اعتقادات مردم توهینی کرده باشم.”

نوشین جعفری، عکاس سینما و تئاتر از اواسط مردادماه سالجاری بازداشت شده است.

هنرمندان مختلفی چون مهناز افشار و هانیه توسلی به بازداشت او واکنش نشان دادند.

غلامحسین اسماعیلی، سخنگوی قوه قضاییه ایران نیز در واکنش به بازداشت خانم جعفری گفت: “فردی به لحاظ اهانتی که به حضرت سیدالشهدا و عزاداری کرده بود و تبلیغی که علیه نظام مقدس جمهوری اسلامی داشت، تحت تعقیب قرار گرفت. در بازرسی از اماکن و تجهیزات فنی مربوط به این شخص، یک سری مستندات جدید هم به دست آمد که دون شان افراد و اشخاص و حرفه های شاغل در جامعه است. این موضوع در حال بررسی است.‎”

مستنداتی که آقای اسماعیلی به آن اشاره کرده است وسایل عکاسی بوده که از منزل خانم جعفری ضبط شد که توسط برخی از اکانت‌های منسوب به ارزشی‌ها منتشر شده بود، فلش دوربین، کارت حافظه دوربین، حافظه کامپیوتر وسایلی بوده که در هنگام بازداشت از این عکاس حوزه سینما و تئاتر توسط ماموران ضبط شده است.

دویچه‌وله: دادگاه روحانیت صادق زیباکلام را به اتهام “نشر اکاذیب” به قصد “تشویش اذهان عمومی” به یک سال حکم محکوم کرده است. زیباکلام در توضیحات خود درباره این حکم به دویچه وله گفت حکم دادگاه روحانیت وجاهت حقوقی و قانونی ندارد.

صادق زیباکلام، عضو هیات علمی دانشگاه تهران و فعال سیاسی اصلاح طلب ایران گفته است که دادستان ویژه دادگاه روحانیت به دلیل انتشار مطلبی در حساب کاربری‌اش در اینستاگرام اعلام جرم کرده است. استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران به خبرگزاری ایرنا گفته است با مراجعه به سامانه خدمات الکترونیک قضایی (ثنا) متوجه یک سال محکومیت خود شده است.

زیباکلام به اعتمادآنلاین هم درباره اتهاماتی که به او نسبت داده‌اند گفته است، دادستان دادسرای ویژه روحانیت علیه او به دلیل یکی از پست‌هایش در صفحه‌اش در اینستاگرام در مورد مقایسه بودجه استخدام ۳۰۰ هزار روحانی با بودجه استان‌های کردستان، سیستان و بلوچستان و محیط زیست کشور اعلام جرم کرده است.

صادق زیباکلام درباره اینکه در دادگاه چه گذشت و اتهام او چه بوده است روز شنبه ۲۶ مرداد (۱۷ اوت) در کانال تلگرامی خود توضیحاتی منتشر کرده است. او در کانال تلگرامی خود نوشته است که قاضی با “متانت و احترام” برخورد کرده اما “موضع ایشان به‌عنوان یک قاضی بی‌طرفانه نبوده” است.

زیباکلام در رد اتهام “نشر اکاذیب” در کانال تلگرامی خود توضیح داده است: «آنچه دراینستاگرامم آورده بودم مبنی بر نیاز به ۳۰۰هزار روحانی برای تصدی مشاغل آموزشی و تربیتی به نقل از جناب آیت‌الله عبدالفتاح نواب از مسئولین حوزه علمیه قم بوده. ایشان هم آن رقم را بعداً تکذیب نمی‌کنند. من صرفاً محاسبه نموده بودم که استخدام این تعداد روحانی (بر اساس دو نیم میلیون میلیون تومان در ماه) بالغ بر نه هزار میلیارد تومان در سال هزینه‌اش می‌شود و آن را با بودجه دو استان سیستان و بلوچستان، کردستان و محیط ‌زیست کل کشور مقایسه کرده بودم.»

زیباکلام در ادامه توضیحات خود در کانال تلگرامی خود نوشته است: «بنده در دادگاه ازایشان پرسیدم من کدام مطالب کذب را به جناب آیت‌الله نواب نسبت داده‌ام؟ در خصوص اتهام “تشویش اذهان عمومی” هم ازایشان پرسیدم که تشویش اذهان عمومی ازچه طریقی برای دادگاه محرز شده؟»

زیباکلام در پایان توضیحات خود در کانال تلگرامی‌اش می‌پرسد: «اینکه قاضی دانشور بدون پاسخی به این پرسش‌ها و رفع ابهامات بنده را محکوم کرده‌اند این شبهه را بوجود می‌آورد که آیا به راستی تشکیل دادگاه برای رسیدگی به اتهامات بنده بوده یا صرفا تظاهر به دادرسی و محاکمه منصفانه؟»

زیبا کلام: حکم یک ساله ارتباطی با فضای سیاسی کشور ندارد

عضو هیات علمی دانشگاه تهران در این باره که آیا حکم صادره دادگاه روحانیت ارتباطی با فضای سیاسی کنونی کشور و افزایش فشار سیاسی دارد به دویچه وله گفت: «من بعید به نظرم می‌رسد که حکم من یعنی یک سال حبس در ارتباط با فشارهای سیاسی که ما اخیرا شاهد بودیم علیه ناراضیان اعمال شده باشد و یا دست کم امیدوارم اینجوری نباشد، چون اگر این جوری باشد تجدید نظر هم صوری می‌شود. من به حکم یک سال زندان اعتراض کردم و باید برود به تجدید نطر. اگر واقعا قصد و تعمدی باشد که بخواهند همه را ساکت بکنند علی‌القاعده دادگاه تجدید نطر هم صوری می‌شود.»

زیباکلام در ادامه توضیحات خود افزود: « من از قاضی، نماینده داستان پرسیدم که این اتهام تشویش اذهان عمومی که دادگاه چگونه برایش محرز شده که این عمل اتفاق افتاده است. تنها شکلی که دادگاه می‌توانست این را ثابت بکند نظر سنجی بوده است. یعنی بعد از اینکه سال گذشته من این پست را در اینستاگرام گذاشتم مثلا نظرسنجی می‌کردند از ۱۰هزار یا ۲۰ هزار نفر که این پست را خوانده بودند که آیا آنها دچار تشویش و نگرانی شدند یا نه.»

صادق زیباکلام، عضو هیات علمی دانشگاه تهران در پایان صحبت‌های خود تاکید کرد: «من را به دو اتهامی به یکسال حبس محکوم کردند که هیچ کدامیک از آنها از وجاهت حقوقی و قانونی برخوردار نیست.»

بی‌بی‌سی: معاون سیمای صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تاکید کرده: “آقای میرزایی هیچ چیز را با خود نبرده اند”

مرتضی میرباقری، معاون سیمای صدا و سیمای جمهوری اسلامی، “شرایط کار” در ایران را برای مزدک میرزایی گزارشگر ورزشی تلویزیون فراهم دانست و افزود: “علاقه‌مند هستیم که ایشان برگردند و در جایگاه خود قرار بگیرند.”

آقای میرباقری امروز چهارشنبه ۱۶ مرداد در نشستی خبری گفت: “دلیل رفتن او اصلاً نبود کار و مشکلات ناشی از آن در صدا و سیما نمی‌تواند باشد. به نظر من این یک اشتباه استراتژیک بود که آقای میرزایی مرتکب شد.”

این اظهارات پس از آن صورت می گیرد که گزارش‌هایی درباره پیوستن مزدک میرزایی به یکی از شبکه‌های فارسی زبان مستقر در لندن منتشر شده است. به دنبال انتشار این گزارش ها، برخی از سایت های ایران مدعی شده بودند که آقای میرزایی آرشیوهای صدا و سیما را به همراه خود از کشور خارج کرده است.

مرتضی میرباقری در بخشی از اظهارات امروز خود، با رد چنین شایعاتی اعلام کرده: “آقای میرزایی هیچ چیز را با خود نبرده اند.”

وی افزوده: “ایشان قرار بود برنامه‌ای بسازند و برای این کار از مستندهایی استفاده کردند. اگر در نظر بگیریم که آرشیو ما در صدا و سیما هزار باشد، ایشان تنها یک هزارم درصد آن را با خود برده اند.”

آقای میرباقری در عین حال گفته: “کاری که آقای میرزایی کرد نه یک اتفاق عام است و نه حرفه ای؛ ما خیلی متاسف هستیم که مزدک میرزایی از ایران رفت.”

انتشار خبر خروج مزدک میرزایی از ایران، واکنش های فراوانی را در سطح رسانه ها به دنبال داشته و تعدادی از چهره های ورزشی و رسانه ای ایران، مدیریت صداو سیما و به ویژه مدیران جدیدی مانند علی فروغی مدیر شبکه سه را به تنگ کردن فضای رسانه ای برای چهره های قدیمی تلویزیون متهم کرده اند.

آقای فروغی، در ماه های گذشته با انجام تغییرات جنجالی در شبکه سه و از جمله کنارگذاشتن عادل فردوسی پور مجری محبوب برنامه ورزشی ۹۰، هدف انتقادات گسترده واقع شده است.

به گزارش تعدادی از سایت های خبری ایران، اخیرا فضای فعالیت در صداو سیما برای آقای میرزایی نیز بسیار محدود شده بود.

در اظهارنظری در همین مورد، چندی پیش جواد خیابانی از مجریان معروف سازمان صدا و سیما نوشت: “مزدک عزیز من حیف نشد. سازمان من است که حیف می شود و نیروهایش را یکی یکی از دست می‌دهد.”

آقای خیابانی با ذکر اینکه در شرایط فعلی عملا “بیکار” است، تاکید کرد: “ده ها و صدها نفر از همکاران من در سازمان همین قصه را دارند که من دارم و مزدک داشت.”

صدای آمریکا: خبرگزاری آسوشیتدپرس از تلاش سخت کوشانه روزانه مردم در ایران برای دور زدن سانسور حکومتی اینترنت و همچنین دور زدن موانع ایجاد شده توسط تحریم های آمریکا برای دسترسی به سایت های اینترنتی نوشته است.

این خبرگزاری از سانسور اینترنت بدست حکومت تحت رهبری روحانیون و اقدامات کاربران اینترنت برای دور زدن فیلترینگ به عنوان «بازی موش و گربه» یاد کرده است.

آسوشیتدپرس می گوید روحانیون حاکم دسترسی ایرانیان به شبکه های محبوب اجتماعی را مسدود کرده اند و تحریم های آمریکا نیز خود موانع دیگری ایجاد کرده است.

یک کاربر ۳۰ ساله ایرانی به نام اکبری که خودش مهندس نرم افزار است می گوید که هر روز به مدت ۴۰ دقیقه تلاش سختی می کند تا بتواند سانسور اینترنت را دور بزند و از طریق تلفن هوشمند خود به شبکه هایی نظیر توئیتر و یوتیوب دسترسی پیدا کند، و حتی پس از آنکه موفق به انجام این کار می شود، سرعت اینترنت آنقدر پایین است که برای دیدن یک ویدیوی کوتاه وقت زیادی هدر می رود.

مقاماتی که از سال ۱۳۵۷ حکومت را در دست گرفته اند در پی اعتراضات گسترده خیابانی به نتیجه انتخابات سال ۱۳۸۸ شبکه های محبوب نظیر فیسبوک، توئیتر، و یوتیوب را فیلتر کردند. اما این اقدامات مانع ابتکار عمل ایرانیان برای دسترسی به این شبکه ها نشده است. حتی برخی از مقامات ارشد جمهوری اسلامی خود در این سایت ها فعالند و خط مشی حکومت را تبلیغ می کنند.

خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی حساب توئیتری دارد. همچنین، حسن روحانی که نسبتا یک سیاستمدار میانه رو در نظام روحانیت-محور ایران به شمار می رود، وعده داده بود که آزادی اینترنت را پس از پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری گسترش دهد اما به خاطر آنکه تندروها در قوه قضاییه و نهادهای امنیتی نفوذ اصلی را دارند، در اجرای این وعده شکست خود بطوریکه حتی شبکه تلگرام با ده ها میلیون کاربر ایرانی، مسدود شد.

به گفته اکبری، یوتیوب که تندروها آن را در ایران مسدود کرده اند همانند یک دانشگاه آنلاین است.

هفته پیش، آیت الله محمد علی موحدی کرمانی، از روحانیون مسن تندرو و امام جمعه تهران، گفت فضای سایبری را «خارجی ها» کنترل می کنند و گفت خارجی ها می خواهند مردم را نسبت به حکومت بدبین کنند.

آسوشیتدپرس از تلاش حکومت برای یک سیستم بسته اطلاع رسانی تحت عنوان «شبکه ملی اطلاعات» نوشته که دسترسی مردم ایران به بسیاری از سایت های خارجی را مسدود می کند و دسترسی به برخی دیگر از سایت های خارجی را بسیار کند می کند. حتی برخی از واژگان «اینترنت حلال» برای توصیف این سیستم بسته آنلاین یاد کرده اند.

به نوشته آسوشیتدپرس،دولت روحانی چندی پیش مدعی شد که همه شهرها و ۷۸ درصد روستاها به اینترنت پرسرعت دسترسی پیدا کرده اند، اما ایرانی هایی که می خواهند از اینترنت استفاده می کنند می گویند تجربه آنها از استفاده از اینترنت در ایران «ناامید کننده» است.

کارشناسان می گویند اینترنت در ایران کند و گران است و با اقدامات حکومت، دسترسی به محتوای آن خنثی نیست و جهت دار شده است.

تحریم های آمریکا نیز موانع بیشتری تولید کرده است به طوریکه بسیاری از شرکت های این عرصه از ارائه خدمات اینترنتی به ایران منع شده اند. بسیاری از کاربران در ایران که برنامه های شرکت های خارجی را دانلود می کنند با این پیام مواجه می شوند که ارائه خدمات در ایران ممنوع است و برخی از شرکت های آمریکایی نیز حساب کاربران ایرانی را به حال تعلیق در آورده اند.

با این حال، به نوشته آسوشیتدپرس، ایرانی ها با روش های گوناگون نظیر استفاده از وی پی ان سعی می کنند محدودیت ها را دور بزنند.