اخبار

رادیوفردا: مراسم تدفین شماری از کشته‌شدگان اعتراض‌های اخیر در مریوان

برآوردهای محتاطانه رادیو فردا، بر اساس جمع‌بندی اطلاعات موثق، حاکی از کشته شدن دست‌کم ۱۳۸ نفر در ۳۱ شهر ایران در اعتراضات تا روز ۲۹ آبان است.​

با توجه به قطعی اینترنت در ایران و فضای امنیتی حاکم بر شهرها، این آمار بر اساس گفت‌وگوهایی با فعالان مدنی در داخل ایران، و گزارش نهادهای حقوق بشری و تهیه شده است.

همچنین، آن دسته از فیلم‌های منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نیز که به تأیید فعالان مدنی و سیاسی و شاهدان عینی رسیده، در جمع‌بندی نهایی این گزارش در نظر گرفته است.

با توجه به محدودیت‌های ناشی از قطع ارتباط مؤثر با داخل ایران، آماری که در پی می‌آید، بیانگر حداقلِ شمارِ کشته‌شدگان اعتراضات آبان ۹۸ در شهرهای ایران است.

در جمع‌بندی زیر، از ذکر نام منابعی که ممکن است برای‌شان مشکل امنیتی ایجاد شود، خودداری شده است.
استان خوزستان: ۵۸ نفر

استان خوزستان بیشترین تعداد کشته‌ها را داشته است و بالاترین تعداد کشته‌ها در این استان مربوط به ماهشهر و بندر امام است.

در ماهشهر در روز دوشنبه ۲۷ آبان، ۲۰ نفر از معترضان در این درگیری‌های این روز کشته شدند و کشته شدن یک سروان نیروی یگان ویژه نیز در همین درگیری‌ها گزارش شده است.

کریم دحیمی، فعال حقوق بشر، اسامی ۱۳ نفر از معترضان کشته شده در روز دوشنبه را در اختیار رادیو فردا گذاشته است.

علاوه بر این ۲۰ نفر، در روزهای گذشته نیز هشت نفر دیگر در این شهر کشته شده بودند.

بهبهان یکی از اولین شهرهایی بود که فیلم‌هایی از درگیری‌های گسترده در آن منتشر شد. در این شهر نیز حداقل ۱۰ نفر از معترضان کشته شدند که نام تعدادی از آنان نیز منتشر شده است.

شش نفر در خرمشهر، دو نفر در اهواز و چهار نفر در کوت عبدالله باوی کشته شده‌اند.

بر اساس گزارش های رسیده به رادیو فردا در رامهرمز در استان خوزستان نیز شش نفر کشته شده‌اند؛ موضوعی که در گزارش سازمان عفو بین‌الملل نیز به آن اشاره شده است.

ماهشهر: ۲۸ نفر
بهبهان: ۱۰ نفر
اهواز: ۲ نفر
کوت‌عبدالله شهرستان باوی: ۴ نفر
خرمشهر: ۶ نفر
آبادان: ۱ نفر
رامهرمز: ۶ نفر
شوشتر: ۱ نفر

استان کرمانشاه: ۲۳ نفر

دو شهر کرمانشاه و جوانرود نیز از جمله شهرهایی هستند که آمار کشته‌شدگان آن‌ها بالاست.

شبکه حقوق بشر کردستان فیلم‌هایی از جوانرود منتشر کرد که در آن‌ها مأموران امنیتی از پشت‌بام ساختمان دادگستری به صورت ممتد به سمت معترضان شلیک می‌کنند.

این نهاد تعداد افراد کشته‌شده در این شهر را ۸ نفر اعلام کرده است، اما سازمان حقوق بشری «هه نگاو» تعداد کشته‌شدگان در این شهر را ۱۵ نفر اعلام کرده و نام هشت نفر از کشته‌شدگان را منتشر کرده است.

البته در جمع‌بندی آمار رادیو فردا از کشته‌شدگان در این شهر، عدد هشت لحاظ شده که کمترین عدد است.

همزمان منابع رسمی در ایران نیز از کشته شدن یک سرگرد نیروی انتظامی به نام ایرج جواهری در کرمانشاه خبر داده‌اند.

در همین حال، شبکه حقوق بشر کردستان از کشته شدن ۱۶ نفر در درگیری‌های کرمانشاه خبر داده است. سازمان حقوق بشری «هه‌نگاو» نیز تعداد افراد کشته شده در این شهر را ۱۵ نفر اعلام کرده است.

جوانرود: ۸ نفر
کرمانشاه: ۱۵ نفر

کردستان و آذربایجان غربی: ۱۶ نفر

بر اساس گزارش‌ها روز سەشنبە ٢٨ آبان نهادهای امنیتی پیکر هشت تن از جانباختگان اعتراضات اخیر مریوان را به خانواده آنان تحویل دادند. سازمان حقوق بشری «هه نگاو» فیلم و عکس‌هایی از تشییع جنازه این افراد منتشر کرده است. این نهاد تعداد افراد کشته شده در مریوان را ۱۰ نفر اعلام کرده و نام هشت نفر را نیز منتشر کرده است.

شبکه حقوق بشر کردستان نیز از کشته شدن هشت نفر در مریوان خبر داده است.

در آمار رادیو فردا اما تعداد هشت نفر لحاظ شده است.

سازمان حقوق بشری «هه نگاو» همچنین از کشته شدن پنج نفر در بوکان در استان آذربایجان غربی خبر داده است. این سازمان و شبکه حقوق بشر کردستان همچنین از کشته شدن یک نفر در سنندج خبر داده اند.

مریوان: ۱۰ نفر
بوکان: ۵ نفر
سنندج: ۱ نفر

استان فارس: ۱۰ نفر

در فیلم‌های منتشر شده از اعتراضات روز شنبه، شهر شیراز یکی از شهرهایی بود که درگیری گسترده‌ای در آن رخ داده بود. تصاویر یک ویدئو نشان می‌دهد که یکی از معترضان در محله معالی‌آباد شیراز هم هدف گلوله قرار گرفته است. شاهدان عینی گفتند که این تیراندازی از کلانتری گلدشت شیراز صورت گرفت.

بر اساس گزارش‌های رسیده به رادیو فردا سه نفر دیگر نیز در این شهر کشته شده‌اند. عفو بین‌الملل تعداد افراد کشته‌شده در این شهر را شش نفر اعلام کرده است.

گزارش منتشر شده از شهر صدرای شیراز نیز حکایت از درگیری گسترده بین مردم و ماموران امنیتی داشت و بر اساس گزارش‌های رسیده به رادیو فردا شش نفر در این درگیری کشته شده‌اند.

برخی وب‌سایت‌ها اما تعداد کشته‌شدگان در شهر صدرا را ۱۰ نفر ذکر کرده‌اند.

شیراز: ۴ نفر
شهر صدرا در نزدیکی شیراز: ۶ نفر

اصفهان: ۸ نفر

در اعتراضات دی ماه ۹۶، اصفهان یکی از استان‌هایی بود که بیشترین کشته را داشت و در شهرهای قهدریجان و شاهین‌شهر ۱۲ نفر کشته شدند.

در روزهای گذشته نیز درگیری‌هایی در قهدریجان، نجف‌آباد و دیگر شهرهای اطراف اصفهان رخ داده است.

بر اساس گزارش‌های رسیده به رادیو فردا، در نجف‌آباد و شهرک‌های تابع شش نفر و در فولادشهر یک نفر کشته شده‌اند.

روز شنبه نیز فیلمی از کشته شدن یک نفر در منطقه زینبیه اصفهان منتشر شد.

گزارش‌هایی درباره کشته شدن تعداد دیگری از افراد به رادیو فردا رسیده اما تأیید کردن آن‌ها به دلیل محدویدت منابع آسان نیست و به همین دلیل آمار یک نفر درباره شهر اصفهان لحاظ شده است.

نجف‌آباد: ۶ نفر
اصفهان: ۱ نفر
فولادشهر: ۱ نفر

استان کرمان: ۲ نفر

شهر سیرجان اولین شهری بود که خبر کشته شدن یک نفر در آن توسط مقامات رسمی تأیید شد، با این حال فعالان سیاسی از کشته شدن یک نفر دیگر در این شهر خبر داده‌اند.

سیرجان: ۲ نفر

استان تهران: ۱۴ نفر

اگر چه اعتراضات در شهر تهران به گستردگی سال ۸۸ نبوده، در شهرهای اطراف تهران درگیری‌ها شدید بوده است، به گونه‌ای که سپاه سیدالشهدای تهران که مسئولیت سرکوب اعتراض‌ها در شهرهای اطراف تهران را بر عهده دارد، از کشته شدن سه نفر، از جمله یک فرمانده گردان، در این اعتراضات خبر داده است.

بر اساس گزارش‌های دریافتی رادیو فردا، یک نفر در شهریار، چهار نفر در رباط کریم، سه نفر در ملارد و دو نفر نیز در بومهن کشته شده‌اند.

پیش از این فرماندار اسلامشهر از کشته شدن یک نفر خبر داده بود. سازمان حقوق بشری هه نگاو نیز خبر داده که در منطقه دیگری کشته شده است.

روز شنبه نیز فیلمی از شلیک گلوله به یک نفر در جاده ساوه در نزدیکی شهر بهارستان در استان تهران منتشر شده بود.

شهریار: ۱ نفر
رباط کریم: ۴ نفر
ملارد: ۳ نفر
اسلامشهر: ۲ نفر
بومهن: ۲ نفر
بهارستان تهران/ جاده ساوه: ۲ نفر

استان البرز: ۶ نفر

شهر کرج و دیگر شهرها و شهرک‌های استان البرز نیز صحنه درگیری گسترده مأموران امنیتی و مردم بوده است.

بر اساس گزارش‌های دریافتی رادیو فردا، دو نفر در کرج، یک نفر در شهرک اندیشه، یک نفر در محمدشهر و یک نفر نیز در فردیس کرج کشته شده‌اند.

کرج: ۲ نفر
گلشهر کرج: ۱ نفر
شهرک اندیشه کرج: ۱نفر
محمد شهر کرج: ۱نفر
فردیس کرج: ۱ نفر

استان آذربایجان شرقی: ۱ نفر

برخی منابع از کشته شدن دو نفر در تبریز خبر داده‌اند، اما رادیو فردا بر اساس گزارش‌های تأییدشده خود، آمار یک نفر را در این گزارش لحاظ کرده است.

تبریز: ۱ نفر

​

دویچه‌وله: بیانیه بی نام و نشان علیه حسن روحانی که پخش آن در صحن مجلس ایران با اعتراض برخی نمایندگان مواجه شده بود، متعلق به مجتبی ذوالنوری رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس است. روحانی در این بیانیه به “تقابل با رهبری” متهم شده است.

یک عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی اعلام کرد که بیانیه توزیع‌شده در صحن علنی مجلس علیه حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران، متعلق به مجتبی ذوالنوری، نماینده قم بوده است.

امروز دوشنبه ۲۰ آبان (۱۱ نوامبر) بیانیه‌ای بدون نام و امضا در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی بین نمایندگان توزیع شد. در این بیانیه که توزیع بدون نام و نشان آن با اعتراض برخی از نمایندگان مواجه شده، سخنان روز گذشته حسن روحانی در یزد “در تقابل با رهبری” و “موهن و تفرقه‌انگیز” عنوان شده است.

مجتبی ذوالنوری تهیه‌کننده بیانیه توزیع‌شده در صحن علنی مجلس علیه روحانی معرفی شده است

در این میان علی اصغر یوسف‌نژاد، عضو هیات رئیسه مجلس، اعلام کرد: «آقای ذوالنوری نماینده قم بیانیه‌ای را درباره سخنان روز گذشته آقای روحانی در یزد تنظیم کرده بود که برای توزیع باید به تأیید هیات رئیسه می‌رسید و من به عنوان مسئول اداری این کار اجازه توزیع این بیانیه را دادم.»

به گزارش ایسنا، یوسف‌نژاد تاکید کرد: «صدور مجوز توزیع بیانیه‌ها و نامه‌ها در صحن علنی مجلس از سوی هیات رئیسه به معنی تایید آنها نیست.»

پیش از مشخص شدن هویت تنظیم‌کننده بیانیه مزبور، علیرضا رحیمی، نماینده تهران در مجلس، از اعتراض نمایندگان به توزیع این بیانیه “بی‌هویت” خبر داده بود.

این نماینده اصلاح‌طلب در پیامی توییتری نوشته بود: «توزیع بیانیه بی‌هویت علیه رئیس جمهور در صحن مجلس اعتراض شدید نمایندگان در تخلف از مصوبه هیات رئیسه مجلس (مشخص بودن تهیه‌کننده هر بیانیه) را در پی داشت. مخالفین دولت مطالبه شفافیت توسط رئیس جمهور را تقابل با رهبری عنوان کرده‌اند!! موضوع را در اولین جلسه هیات رئیسه، مطرح خواهیم کرد.»

“تقابل صریح و توهین‌آمیز” روحانی با رهبر

در بیانیه مزبور بخشی از سخنان روز گذشته حسن روحانی در یزد در کنار بخشی از سخنان علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در مردادماه سال ۱۳۹۷ قرار داده شده و سخنان رئیس جمهوری ایران “موهن و تفرقه‌انگیز” خوانده شده است. تنظیم‌کننده این بیانیه همچنین از “تقابل صریح و توهین‌آمیز” روحانی با رهبر جمهوری اسلامی سخن گفته است.

تصویر شب نامه‌ای که علیه رییس‌جمهوری در مجلس پخش شد

در این شب‌نامه، رییس‌جمهوری متهم به «تحریک مردم برای درگیر شدن با مخالفین خود» طی سخنرانی در یزد و همچنین متهم به «تقابل صریح و توهین‌آمیز با رهبر انقلاب» شده است _ جماران pic.twitter.com/4JAkZMKKf0

— روزنامه شرق (@SharghDaily) November 11, 2019

در جریان سخنرانی روز گذشته رئیس جمهوری ایران در یزد عده‌ای از حاضران شعارهایی را علیه او و دولت‌اش مطرح کردند و برخی نیز دست‌نوشته‌هایی را به همراه داشتند. “روحانی روحانی، اقتصاد اقتصاد”، “روحانی حیا کن، آمریکا رو رها کن” و “مرگ بر ضد ولایت فقیه” از جمله شعارهای برخی از حاضران در سخنرانی روحانی بود.

روحانی در واکنش به عده‌ای که شعارهایشان برای لحظاتی باعث توقف سخنرانی او شده بود، از جمله گفت: «صدای شما مردم صدای این چند نفر جوان نیست. شما مردم بزرگ و مهربان در خط انقلاب هستید و اختلاف و فاصله، خواست آمریکاست.»

رئیس جمهوری ایران همچنین شعارهای اعتراضی علیه دولت را خواست آمریکا عنوان کرد که به گفته او از “حنجره عده‌ای معدود” بلند می‌شود. روحانی همچنین گفت: «گرچه آن عده بسیار کم و محدود در کشورند، اما در عین حال آن گروه کم و کوچک را هم به اسلام دعوت می‌کنیم.»

بیانیه تهیه‌شده توسط مجتبی ذوالنوری، سخنان روحانی مبنی بر بلند شدن خواست آمریکا از “حنجره عده‌ای معدود” را “تحریک مردم برای برخورد با جمعیت شعاردهنده و فرمان درگیری” عنوان کرده و “دعوت” آنان به اسلام را نیز “نسبت غیرمسلمان و کافر دادن به جمعیت شعاردهنده و مشابه آن در کشور” دانسته است.

مجتبی ذوالنوری که به عنوان تنظیم‌کننده بیانیه علیه رئیس جمهوری ایران معرفی شده است، از اصولگرایان تندروی منتسب به جبهه پایداری است که از دوم تیرماه گذشته ریاست کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی را برعهده دارد.

رادیوفردا: حسن روحانی، رئيس‌جمهور ایران روز یک‌شنبه، ۱۹ آبان، در جریان یک سخنرانی در شهر یزد گفت از نهادهای نظارتی می‌خواهم «پرونده ۹۴۷ میلیون دلار را برای مردم توضیح دهند».

او بدون اشاره به اسم نهاد خاصی گفت: «یک نهاد ۹۴۷ میلیون دلار گرفته ولی حساب پس نمی‌دهد» و نهادهای نظارتی را تهدید کرد که اگر به چنین پرونده‌هایی رسیدگی نکنند، باز هم درباره این موارد سخن خواهد گفت.

عبارت «حساب پس نمی‌دهد»، نشان می‌دهد که نهاد مورد اشاره حسن روحانی خارج از کنترل دولت است که او مجبور شده است به صورت علنی درباره حسابرسی از آن سخن بگوید.

محمد سرافراز، رئيس سابق صداوسیما در کتاب خاطرات خودش که با عنوان «روایت یک استعفا» شهریور امسال منتشر شد، آورده است: «کمک فوق‌العاده در زمان دولت آقای احمدی‌نژاد نزدیک به یک میلیارد دلار (۹۴۷ میلیون دلار) با موافقت رهبری از طریق صندوق ذخیره ارزی به سازمان صورت گرفت».

او همچنین در بخش دیگری گفته است که «کمک ارزی ۹۴۷ میلیون دلاری به سازمان در سال ۹۳ به پایان رسید».

منظور آقای سرافراز از صندوق توسعه ارزی، صندوق توسعه ملی بوده است که هر سال بر خلاف اساسنامه‌اش، از منابع آن برای هزینه‌های جاری برخی دستگاه‌ها برداشت صورت می‌گیرد.

رئيس هیات امنای این صندوق رئيس‌جمهور است. با وجود اینکه در اساسنامه صندوق هیچ اشاره‌ای به اختیارات و دخالت رهبر جمهوری اسلامی در این صندوق نشده است، در طول سال‌های گذشته با تایید آیت‌الله خامنه‌ای برداشت از این صندوق ممکن بوده است. در تازه‌ترین نمونه از برداشت‌های این صندوق برای صداوسیما، در سال جاری با موافقت رهبر جمهوری اسلامی ۱۵۰ میلیون یورو از این صندوق به صداوسیما اختصاص یافته است.

در بودجه سال ۹۷ نیز از محل همین صندوق ۱۰۰ میلیون دلار به صداوسیما پرداخت شده است.

در سال‌های اخیر برخی نمایندگان مجلس به نحوه برداشت از منابع این صندوق برای کمک به هزینه‌های جاری نهادهایی چون صداوسیما اعتراض کرده‌‌اند ولی اشاره کرده‌اند که با توجه به نظر و تاکید رهبر جمهوری اسلامی این هزینه‌ها تخصیص داده شده است.

در همین حال مشخص نیست که کمک ۹۴۷ میلیون دلاری از محل صندوق ذخیره ارزی به صداوسیما چه تفاوتی با کمک‌های بعدی که از همین صندوق به صداوسیما شده، دارد که حسن روحانی خواستار رسیدگی به آن شده است.

به نظر می‌رسد اگر حسن روحانی به چنین روندی معترض بوده باید در سال‌های اخیر مانع از تخصیص بودجه از محل صندوق ذخیره ارزی به صداوسیما می‌شد یا در زمان تخصیص اعتبار درخواست می‌کرد که تخصیص اعتبار جدید منوط به حسابرسی اعتبارهای قبلی شود.

به طور طبیعی با توجه به سوابق موجود و قدرت اعمال نظر رهبر جمهوری اسلامی درباره نحوه هزینه‌کرد منابع صندوق توسعه ملی بعید است که دیدگاه روحانی، چه در قالب رایزنی پشت‌پرده باشد و چه در قالب سخنرانی اعتراضی در جمع مردم، تاثیری در روند برداشت از این منابع داشته باشد.

این اعتراض‌ها همچنین بعید است که تغییری در روند حسابرسی از نهادهای خارج از کنترل دولت ایجاد کند.

از این زاویه، تهدید امروز حسن روحانی را صرفا می‌توان ابراز مخالفت مجدد او با روند رسیدگی به پرونده‌های فساد در دادگاه‌ها ارزیابی کرد.

روحانی قبلاً روند رسیدگی به این پرونده‌ها را نمایشی خوانده بود و از نهادهای نظارتی خواسته بود که دست از دخالت در امور شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی بردارند. او مبارزه با فساد در ایران را جناحی می‌داند و عقیده دارد جناح مخالف او با استفاده ابزاری از این دادگاه‌ها در حال برنامه‌ریزی انتخاباتی هستند.

با این حال، مخالفان حسن روحانی می‌گویند چون قوه قضائیه پرونده فساد حسین فریدون، برادر رئيس‌جمهور را رسیدگی کرده و او را به پنج سال حبس محکوم کرده است، روحانی خشمگین شده و ابراهیم رئیسی را تهدید می‌کند.

بی‌بی‌سی: حسن روحانی، رئیس جمهور ایران در جریان سفر خود به شهر یزد گفته است وقتی قوه قضائیه ایران “با فسادهای میلیونی و میلیاردی برخورد می‌کند” در خصوص “فسادهای میلیارد دلاری هم توضیح دهد” و همچنین سوال کرد “فساد دانه‌درشت‌ها کجاست؟ چرا به این پول‌ها رسیدگی نمی‌کنید؟” و خطاب به مسئولان قوه قضائیه گفت: “دادستان‌ها و قضات شریف ما نترسند و به این جناح آن جناح توجه نکنند و با این پرونده‌ها با صراحت و روشنی برخورد کنند.”

به گفته آقای روحانی “با به دادگاه بردن چند نفر و سر و صدا کردن سر مردم کلاه نمی‌رود؟” و با اشاره به پرونده بابک زنجانی گفت: “هنوز برای ما روشن نیست آقایی که دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون پول را خورد و حکم اعدام هم برای او صادر شد، این پول کجا رفت.”

حسن روحانی تهدید کرد که “این پول‌هایی که من امروز اعلام کردم باید برای مردم توضیح داده شود و گرنه مورد به مورد در استان‌های مختلف این‌ها را اعلام می‌کنم.”

وی بدون اشاره و توضیح در خصوص یک پرونده فساد دیگر گفته است: “پرونده ۹۴۷میلیون دلار را برای مردم توضیح بدهند؛ یک نهاد ۹۴۷میلیون دلار گرفته و حساب پس نمی‌‌دهد! باید حساب‌کشی شود. نهادهایی که بیش از ۷۰۰میلیون دلار گرفته‌اند باید توضیح دهند.”

آقای روحانی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به مصوبه چند سال پیش شورای عالی امنیت ملی به قوه‌ قضائیه برای رسیدگی سریع به پرونده‌ای گفت “تا به امروز خبری از رسیدگی قوه قضائیه به پرونده دو میلیارد دلاری نیست”.

رئیس جمهور ایران گفته است: “همه مردم و جناح ها خواستار مبارزه با فساد به صورت شفاف هستند” و “همه ما باید با شفافیت و عزمی راسخ با فساد در این جامعه مبارزه کنیم.”

حسن روحانی گفت که “یک عده آدم بداخلاق در روزنامه ها نوشتند این دولت با ارز ۴۲۰۰ تومانی ۱۸ میلیارد دلار را بر باد داد” و افزود: “ملت ایران قول می دهم که در این دولت یک دلار هم گم نشود، آن دوران دیگری بود که میلیاردها گم می شد و هنوز معلوم نیست چه شده است” و “به رییس بانک مرکزی دستور دادم تمام هزینه‌ها و محل‌های هزینه ارزها بوده را به مردم معرفی کند”.

به گزارش رسانه‌های ایران در هنگام سخنرانی حسن روحانی از میان جمعیت شعارهایی از قبیل “روحانی روحانی، اقتصاد اقتصاد” و “مرگ بر ضد ولایت فقیه” در مخالفت با دولت سر داده شد که با واکنش روحانی مواجه گردید و گفت: “صدای شما مردم، صدای این چند نفر جوان نیست.”