اخبار

رادیوفرانسه: ساعتی بعد از آنکه وزارت اطلاعات دستگیری جمشید شارمهد، رهبر گروه “تندر” را اعلام کرد، سایت اینترنتی این گروه به طور ضمنی “ربوده شدن مهندس جمشید شارمهد” را مورد تأیید قرار داد.
ساعتی بعد از آنکه وزارت اطلاعات دستگیری جمشید شارمهد، رهبر گروه “تندر” را اعلام کرد، سایت اینترنتی این گروه به طور ضمنی “ربوده شدن مهندس جمشید شارمهد” را مورد تأیید قرار داد. © DR

سازمان عفو بین الملل طی نامه ای خطاب به ابراهیم رئیسی رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران، نسبت به وضعیت جمشید شارمهد، شهروند ۶۶ ساله دو تابعیتی ایرانی-آلمانی و همچنین احتمال محکوم شدن او به اعدام در پی برگزاری دادگاهی غیرعادلانه، ابراز نگرانی کرد.

این سازمان خطاب به ابراهیم رئیسی نوشت: جمشید شارمهد که از ۸ ماه پیش توسط نیروهای امنیتی ایران به جرم رهبری یکی از گروه‌های مخالف نظام بازداشت و در مکانی نامعلوم نگهداری می شود، علیرغم داشتن بیماری قلبی، دیابت و پارکینسون از حق درمان و رسیدگی پزشکی، دسترسی به وکیل انتخابی و همچنین داشتن تماس تلفنی محروم است. مقامات ایران “اعترافات اجباری” آقای شارمهد که تحت “شکنجه و سایر بدرفتاری ها” از او گرفته شده را بارها از تلویزیون دولتی پخش کرده اند.

جمشید شارمهد در مرداد‌ماه سال ۹۹، توسط نیروهای وزارت اطلاعات ایران از بابت رهبری یکی از شاخه های تشکل “انجمن پادشاهی” بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شد.

دویچه‌وله: بعد از سه برابر شدن قیمت بنزین در آبان ۹۸، آمارهای گمرکی ایران نشان می‌دهد که حجم صادرات بنزین در سال گذشته تقریبا ۸ برابر شده و به ۷ میلیون و ۸۴۲ هزار تن رسیده است. این رقم در سال ۹۸ حدود یک میلیون و ۹۱ هزار تن بود.

بی هیچ تردیدی، شیوع کرونا و محدودیت‌های اجتماعی نیز بر کاهش مصرف بنزین کشور و باز شدن جا برای صادرات بیشتر کمک کرده، اما مهم‌ترین برنامه دولت از ۳ برابر کردن قیمت بنزین در آبان ۹۸ که هنوز کرونا شیوع پیدا نکرده بود، کاهش مصرف داخلی و جبران کردن افت درآمدهای نفتی بود؛ موضوعی که خبرگزاری ایرنا نیز ۴ فروردین امسال با اشاره به افت ۲۰ درصدی مصرف داخلی بنزین، به آن اشاره کرده بود.

مصرف بنزین ایران پارسال بطور متوسط ۷۵ میلیون لیتر در روز بوده است.

اکنون آمارهای گمرکی نشان می‌دهد حجم صادرات بنزین تقریبا ۸ برابر شده، اما به خاطر افت چشمگیر قیمت نفت و محصولات نفتی در بازارهای جهانی، درآمدهای حاصل از صادرات بنزین کشور به ۲ میلیارد و ۹۱۳ میلیون دلار رسیده که نسبت به سال ۹۸ تقریبا ۵ برابر شده است.

ایران تا سه سال پیش واردکننده بنزین بود، اما با توسعه پالایشگاه ستاره خلیج فارس با ظرفیت پالایش روزانه ۳۵۰ هزار بشکه میعانات گازی، آغاز به صادرات محدود بنزین کرده بود. پارسال حجم صادرات بنزین به شدت اوج گرفت و در صدر صادرات غیرنفتی کشور قرار گرفت.

سهم بنزین از کل صادرات غیرنفتی کشور در سال ۹۹ حدود ۹ درصد بوده است.

اهمیت درآمدهای صادرات بنزین برای دولت

بر اساس قانون بودجه سال ۹۹، دولت پیش‌بینی کرده بود روزانه ۹۶ میلیون لیتر بنزین در کشور مصرف شود و کل درآمد دولت از محل فروش بنزین در بازارهای داخلی، حدود ۶۵ هزار میلیارد تومان باشد. قیمت دلار پارسال از ۱۶ هزار تومان در ابتدای سال به سرعت اوج گرفت و به ۲۵ هزار تومان در انتهای سال رسید و حتی در نیمه پاییز به ۳۲ هزار تومان هم رسیده بود. اگر متوسط قیمت ارز را ۲۵ هزار تومان در نظر بگیریم، کل درآمدهای دولتی از بابت فروش داخلی بنزین در واقع ۲.۶ میلیارد دلار می‌شد، اما با توجه به اینکه در عمل مصرف بنزین کشور ۷۵ میلیون لیتر بوده، این رقم احتمالا حدود ۲ میلیارد دلار شده است.

بدین ترتیب پارسال تقریبا سه چهارم بنزین تولیدی ایران در داخل مصرف شده و تنها یک چهارم بنزین به بازارهای جهانی صادر شده است، اما درآمد دولت از محل صادرات بنزین ۵۰ درصد از بیشتر از فروش داخلی سوخت بوده است.

برخلاف نفت خام و میعانات گازی، صادرات محصولات نفتی، از جمله بنزین ایران مشمول تحریم‌های آمریکا نمی‌شود؛ گزینه‌ای که انگیزه مضاعف برای دولت ایجاد کرده تا بخشی از افت درآمدهای صادرات نفت خام را با افزایش صادرات بنزین و دیگر محصولات نفتی جبران کند.

نکته جالب اینکه دولت در بودجه پارسال انتظار داشت ۸۹ هزار میلیارد تومان درآمد از محل صادرات کل محصولات نفتی، شامل بنزین، نفت کوره، گازوئیل و نفت سفید داشته باشد، در حالی که از محل فروش داخلی این محصولات تنها ۷۷ هزار میلیارد تومان انتظار درآمد داشت. این در حالی است که بخش اعظم محصولات نفتی تولیدی ایران در داخل مصرف می‌شود.

آمارهای گمرکی و عدم تحقق اهداف صادرات غیرنفتی

برخلاف رشد چشمگیر صادرات بنزین، در کل آمارهای گمرک ایران نشان می‌دهد صادرات غیرنفتی کشور پارسال تنها ۳۴ میلیارد و ۲۵۶ میلیون دلار بوده که نسبت به دور مشابه سال ۹۸ بیش از ۷ میلیارد دلار افت نشان می‌دهد.

گمرک ایران بسیاری از محصولات نفتی مانند بنزین، گاز مایع (پروپان و بوتان)، گاز طبیعی، قیر، بسیاری از محصولات پتروشیمی خام و حتی میعانات گازی را که نوعی نفت خام فوق شبک است، در سبد «صادرات غیرنفتی» قرار می‌دهد.

این در حالی است که بنزین، گاز طبیعی، پلی اتیلن و پروپان به ترتیب در صدر صادرات غیرنفتی کشور قرار دارند و صادرات محصولات پتروشیمی ایران نیز پارسال ۱۳.۷ میلیارد دلار بوده است. بدین ترتیب در عمل حدود ۷۰ درصد از کل صادرات غیرنفتی کشور عملا محصولات نفتی و گازی است.

به هر تقدیر، جزئیات آمارهای گمرکی نشان می‌دهد ارزش صادرات گاز مایع ایران پارسال حدود ۲.۶۵ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال ۹۸ بیش از ۶۰ درصد افت داشته است.

علت افت صادرات گاز مایع به افت تولید آن در داخل کشور برمی‌گردد. پروپان و بوتان عمدتا از میادین نفتی تولید می‌شود، اما تولید روزانه نفت ایران از ۳.۸ میلیون بشکه در دوران قبل از تحریم‌ها به ۱.۹ میلیون بشکه در سال گذشته رسیده بود. ایران به خاطر سقوط صادرات روزانه نفت و میعانات گازی از ۲.۵ میلیون بشکه به حدود ۳۲۰ هزار بشکه در سال گذشته، استخراج از بسیاری چاه‌های نفتی خود را متوقف کرده و به همین خاطر نیز تولید و صادرات پروپان و بوتان کشور به شدت کاهش یافته است.

نکته مهم اینکه تا سال ۹۸، گاز مایع در صدر کالاهای صادراتی کشور قرار داشت.

همچنین حجم و ارزش صادرات محصولات پتروشیمی کشور طی سال گذشته به ترتیب ۱۳ درصد و ۲۳ درصد افت کرده است.

بدین ترتیب، در عمل جهش صادرات بنزین مشکلی از افت درآمدهای صادرات نفت خام کشور را حل نکرده است. ایران قبل از تحریمهای آمریکا سالانه بیش از ۶۰ میلیارد دلار صادرات نفتی داشت.

صندوق بین‌المللی پول در آخرین ارزیابی خود که پاییز پارسال منتشر کرده بود، کل درآمدهای صادرات نفتی، غیرنفتی و خدمات ایران برای سال ۲۰۲۰ را زیر ۵۳ میلیارد دلار پیش‌بینی کرده بود، در حالی که این رقم در دوران قبل از تحریم‌ها در سال ۲۰۱۷ حدود ۱۱۰ میلیارد دلار بود.

سازمان برنامه و بودجه ایران میزان کل صادرات نفت خام و میعانات گازی کشور در سال گذشته خورشیدی را ۶.۴ میلیارد دلار ارزیابی کرده است و با توجه به صادرات کمی بیش از ۳۴ میلیارد دلاری غیرنفتی کشور، به نظر نمی‌رسد حتی با اضافه کرده صادرات نفت کوره، گازوئیل، نفت سفید و خدمات، صادرات کشور به ۵۳ میلیارد دلاری برسد که صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرده بود.

نفت خام قبل از تحریم‌ها مهم‌ترین منبع درآمدی دولت بود، اما طی سه سال گذشته همواره یک سوم بودجه دولتی با استقراض تامین شده است، چرا که دولت در بودجه، رقم صادرات نفت خام کشور را همواره چندین برابر آنچه واقعا انجام می‌شود، قرار می‌دهد.

برای نمونه پارسال در بودجه صادرات روزانه ۱.۵ میلیون بشکه نفت لحاظ شده بود، در حالی که در عمل ۳۲۰ هزار بشکه صادر شد و از طرفی قیمت نفت نیز به شدت کاهش یافته بود. آمارهای خزانه‌داری نشان می‌دهد در ۹ ماه ابتدایی پارسال تنها ۱۶ درصد از درآمدهای نفتی بودجه برای همین ۹ ماه تحقق یافته است.

این در حالی است که دولت در بودجه سال جاری نیز صادرات روزانه ۲.۳ میلیون بشکه را گنجانده است.

بی‌بی‌سی: اتوبوس” سرنشینان آن را بازداشت کرده‌اند
بنا بر گزارش‌ها از ایران بیش از ۲۰ نفر از جمله تعدادی از اعضای خانواده‌های کشته‌شدگان اعتراضات آبان ۹۸ در اتوبوسی در نزدیکی اصفهان به صورت گروهی بازداشت شده‌اند.
به گزارش سایت حقوق بشری هرانا نیروی انتظامی اتوبوس حامل این افراد را قبل از رسیدن به شهر اصفهان متوقف کرده و تعداد زیادی را بازداشت کرده است. گفته می‌شود پلیس با خودروها و ماموران متعدد در محل بازداشت حاضر شده است.
نام ناهید شیرپیشه و منوچهر بختیاری، پدر و مادر پویا بختیاری از کشته‌شدگان اعتراضات آبان ۹۸، در فهرست بازداشت‌شدگان دیده می‌شود.
هرانا گزارش داده است که سکینه احمدی، مادر ابراهیم کتابدار از دیگر کشته‌شدگان آبان در جریان توقف اتوبوس و یورش نیروهای امنیتی “از حال رفته است.”

سکینه احمدی، مادر ابراهیم کتابدار، از کشته‌های آبان

به گزارش هرانا ۲۲ نفر از کسانی که سوار اتوبوس بوده‌اند، بازداشت شده‌اند.
گزارش شده که اتوبوس در مسیر بازگشت از آرامگاه سردار اسعد بختیاری در تخت فولاد در جنوب شهر اصفهان متوقف شده و سرنشینان آن بازداشت شده‌اند.
علیقلی‌خان سردار اسعد مشهور به سردار اسعد بختیاری از روسای ایل بختیاری و از سیاستمداران و مشروطه‌خواهان مشهور در دوره قاجار بود.
بر اساس گزارش‌ها نیروهای امنیتی بعد از “محاصره اتوبوس” سرنشینان آن را بازداشت کرده‌اند.

اعتراضات آبان ۱۳۹۸
سازمان عفو بین‌الملل شمار ثبت‌شده کشته‌شدگان اعتراضات سراسری آبان ماه سال ۱۳۹۸ را ۳۷۱ نفر اعلام کرده که نام اکثر آنها و شهر و دلیل مرگشان مشخص است اما در عین حال تاکید کرده که شمار واقعی کشته‌‍‌شدگان بسیار بیشتر از این رقم است. رویترز اما در آماری متفاوت به نقل از منابعی در حکومت، شمار کشته‌شدگان را حدود ۱۵۰۰ نفر گزارش کرد.
عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور ایران، تعداد کشته شدگان در جریان اعتراضات آبان ماه پس از افزایش بهای بنزین را ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر اعلام کرده و تلویحا گفت که ۸۰ درصد به دست نیروهای دولتی و ۲۰ درصد با “سلاح های غیرسازمانی” کشته شده‌اند.
اعتراضات آبان ماه به سرعت به بیش از صد شهر سرایت کرد و با سرکوب شدید نیروهای امنیتی و انتظامی روبرو شد.
مقام‌های ایران در هفته های پس از آن اعتراضات مدعی شده بودند که شلیک به معترضان از داخل جمعیت و از میان مردم صورت گرفته و “اغتشاشگران” را به خرابکاری و حمله با سلاح گرم متهم کرده‌اند.
این در حالی است که ویدیوهای زیادی از شلیک مستقیم نیروهای امنیتی به سوی معترضان منتشر شده است. این اعتراضات هزاران بازداشتی و صدها مجروج بر جا گذاشت.

ارونیوز: گزارش سالانه حقوق بشر آمریکا ؛ «۱۵۰۰ کشته» آبان ۹۸ ایران حذف شد

آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه ۱۰ فروردین (۳۰ مارس) انتشار چهل و پنجمین گزارش سالانه حقوق بشر این وزارتخانه را اعلام کرد.

این گزارش که طبق سنتی سالیانه تنظیم شده و به کنگره فرستاده خواهد شد، وضعیت حقوق بشر در ۲۰۰ کشور مختلف جهان را در سال ۲۰۲۰ بررسی کرده است.

آقای بلینکن با انتقاد از عملکرد دولت قبلی آمریکا در زمینه حقوق بشر گفت: «وقتی مدافعان حقوق بشر مورد حمله قرار می‌گیرند، اغلب به آمریکا نگاه می‌کنند تا از جانب آن‌ها صحبت کند. با این حال اغلب در سال‌های اخیر فقط سکوت از ما می‌شنیدند. ما به خاطر آن مدافعان شجاع بازگشته‌ایم و ساکت نخواهیم ماند.»

در بخش ایران گزارش منتشره از سوی وزارت خارجه آمریکا، مقامات جمهوری اسلامی به نقض حقوق بشر علیه مردم متهم شده‌اند و از حبس‌های خودسرانه و سیستماتیک مخالفان سیاسی، عدم رعایت آئین دادرسی عادلانه برای متهمان از جمله نوجوانان و همچنین شکنجه بازداشت‌شدگان به عنوان «موارد نقض فاحش حقوق بشر» نام برده شده است.

در همین حال در بخش گزارش تعداد کشته‌شدگان ناآرامی‌های آبان ماه ۹۸ که در گزارش سال گذشته آمریکا «۱۵۰۰ نفر» قید شده بود حذف شده و تنها آمار عفو بین‌الملل که عدد ۳۰۴ نفر را نشان می‌دهد باقی مانده است.

مقامات وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به این سوال که دلیل این حذف چه بوده است، حاضر به ارائه جواب نشدند.

وزارت خارجه آمریکا در گزارش خود همچنین حکومت جمهوری اسلامی را به نقض حقوق بشر در سوریه از طریق حمایت نظامی از حکومت اسد، در یمن از طریق حمایت از جنگجویان حوثی و در عراق از طریق پشتیبانی از گروه‌های شبه‌نظامی متهم کرده است.

در این گزارش همچنین به اعدام نوید افکاری کشتی‌گیر ایرانی و روح‌الله زم، روزنامه نگار و مدیر کانال تلگرامی آمدنیوز، اشاره شده است.

Honored to release the 45th annual Human Rights Report. It demonstrates that human rights, transparency and accountability are at the forefront of U.S. foreign policy. We acknowledge the work ahead and expect all nations to respect human rights and fundamental freedoms. #HRR2020 pic.twitter.com/G7BO475AoG

— Secretary Antony Blinken (@SecBlinken) March 30, 2021

وزارت خارجه آمریکا در گزارش سال ۲۰۲۰ خود موارد نقض حقوق بشر در افغانستان را نیز برشمرده است.

بنابر اعلام این نهاد؛ شکنجه، بازداشت و کشتارهای کور توسط شبه‌نظامیان غیردولتی، قتل‌های فراقضایی و ناپدیدسازی اجباری توسط نیروهای دولتی، نقض حقوق اقلیت‌های قومی و جنسی، وجود قوانین تبعیض‌آمیز و مواردی همچون بهره‌کشی از کودکان کار از جمله موارد نقض حقوق بشر در افغانستان بیان شده است.

گزارش جدید انتقادهایی صریح از عربستان سعودی را نیز شامل می‌شود. مقامات وزارت خارجه آمریکا حکومت عربستان را درباره بازداشت‌های خودسرانه، وضع محدودیت بر آزادی بیان و عدم رعایت حقوق مساوی زن و مرد مورد انتقاد قرار داده‌اند.

در سند منتشره همچنین به مورد قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار سعودی‌تبار، اشاره شده هرچند از چگونگی نقش محمد بن سلمان ولیعهد عربستان در این واقعه سخنی به میان نیامده است.

چین یکی دیگر از کشورهایی است که موارد نقض حقوق بشر در آن به صورت گسترده در گزارش مورد تاکید قرار گرفته است.

مقامات ایالات متحده گفته‌اند که مقامات پکن در منطقه سین‌کیانگ مرتکب «نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت» علیه اقلیت مسلمان اویغور شده‌اند. در این گزارش قید شده است که جرائمی نظیر زندانی کردن بیش از یک میلیون شهروند، عقیم‌سازی اجباری، تجاوز، شکنجه، کار اجباری و محدودسازی آزادی مذهب و آزادی بیان در چین رخ داده است.

در این گزارش همچنین با اشاره به وقوع همه‌گیری در جهان آمده است دولت‌های خودکامه از شیوع بیماری کووید-۱۹ به عنوان بهانه‌ای برای سرکوب آزادی‌ها و تحت تعقیب رار دادن منتقدان استفاده کرده‌اند.

آنتونی بلینکن گفت: «ما از تمام ابزارهای دیپلماسی خود برای دفاع از حقوق بشر و پاسخگو کردن عاملان سوءاستفاده بهره خواهیم گرفت.»

در گزارش سال ۲۰۲۰ وزارتخانه آمریکا همچنین به سرکوب مخالفان سیاسی و معترضان سیاسی در روسیه و بلاروس، جنایات جنگی در یمن و سوءرفتارها در سوریه توسط حکومت بشار اسد نیز اشاره شده است.

دویچه‌وله: سرتیب کیومرث احمدی می‌گوید که با موافقت رئیس ستاد مشترک ارتش، پرسنل این نیرو در سرکوب “تظاهرات دی ۱۳۹۷” شرکت کرده‌اند. خامنه‌ای گزارشی از این مشارکت دریافت کرده و “اوامر ویژه‌ای صادر کرده است”.

امیر سرتیپ کیومرث حیدری، فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی در مصاحبه با سایت وابسته به آیت‌الله خامنه‌ای گفته است که این نیرو در سرکوب “ناآرامی‌های دی ماه ۱۳۹۷” دخالت مستقیم داشته است.

حیدری با بیان تعریفی از “مأموریت‌های استنتاجی” نیروی تحت فرمانده‌اش، “حضور میدانی” را “بخشی از ولایت‌مداربودن“ و شراکت در ماموریت‌های استنتاجی عنوان کرده و می‌گوید: « یکی از مأموریت‌های استنتاجی افتخارآمیز نیروی زمینی، مرتبط با ناآرامی­های دی‌ماه ۹۷ بود. در آن زمان ما مأموریت خاصی نداشتیم، ولی آمادگی‌مان را به سردار باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح اعلام کردیم و به ایشان گفتیم که فعلاً نیروی زمینی مأموریتی ندارد، ولی با توجه به نیروهای آموزش‌دیده و ولایی که داریم، الآن بهترین فرصت است که ما به نیروهای امنیتی کشورمان کمک کنیم.»

دو ناآرامی بزرگ اخیر در دی ماه ۱۳۹۶ و آبان ۱۳۹۸ روی دادند، اما فرمانده نیروی از “دی ماه ۱۳۹۷” نام می‌برد که معلوم نیست کدام یک از این دو تاریخ منظور او بوده و شاید هم به هر دو ناآرامی اشاره دارد.

حیدری با ابراز خوشحالی از این که رئیس ستاد مشترک این پیشنهاد را پذیرفت، ادامه می‌دهد که به این ترتیب « ما توانستیم در برقراری امنیت در داخل شهرهایی که دچار ناآرامی شده بودند، تأثیر بسزایی داشته باشیم و گزارش آن به استحضار رهبر انقلاب هم رسید که اوامر ویژه‌ای در این‌باره صادر کردند که حتماً در آینده برای ما نصب‌العین خواهد بود.»

گسترده‌ترین اعتراض‌ها در تاریخ جمهوری اسلامی

اعتراضات مردمی در دی ماه ۹۶ ابتدا از مشهد و در اعتراض به گرانی آغاز شد اما در مدت کوتاهی سراسر ایران را فرا گرفت و مردم در بیش از صد شهر به خیابان‌ها آمدند. سخنگوی قوه قضائیه در ۲۴ دی همان سال اعلام کرد که ۲۵ نفر در جریان اعتراضات کشته شدند، اما عفو بین‌الملل احتمال می‌دهد که تعداد واقعی کشته شدگان بیشتر باشد.

اعتراض‌های آبان ۹۸ در واکنش به اعلام ناگهانی افزایش بهای سوخت در ایران شکل گرفت که خیلی سریع به اعتراض‌های گسترده ضد حکومتی در سراسر ایران تبدیل شد.

در تاریخ جمهوری اسلامی تظاهراتی به این گستردگی که از همان ابتدا تمام ارکان حکومت و همه جناح‌های آن را هدف قرار داد سابقه نداشت؛ سرکوب خشونت‌آمیز معترضان نیز به شکلی که در آبان ۹۸ رخ داد بی‌سابقه بوده است.

درباره شمار قربانیان، مجروحان و بازداشت‌شدگان جنبش اعتراضی آبان ماه، آمار رسمی و قابل اعتمادی وجود ندارد. حکومت هنوز از انتشار آمار کامل این رویداد خودداری می‌کند.

عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور خرداد امسال شمار قربانیان را ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر اعلام کرد. سازمان عفو بین‌الملل دست‌کم مرگ ۳۰۴ نفر را مستند کرده و برخی منابع شمار قربانیان را تا هزار و ۵۰۰ نفر هم گزارش کرده‌اند.

تا کنون محوریت عمده در برخورد با ناآرامی‌ها و معترضان در ایران با سپاه و بسیج و “نیروهای ویژه ضدشورش” بوده است. ظاهرا شدت و ابعاد اعتراضات و درگیری‌ها در دو ناارامی یادشده به میزانی بوده که ارتش که تا کنون در این مسائل مداخله نمی‌دادند به میدان آورده‌اند.

در شامگاه جمعه ۲۴ آبان ۹۸ تصاویر و ویدئوهای کوتاهی از ایران در فضای مجازی منتشر شد. این تصاویر مردم ایران را از نقاط مختلف کشور نشان می دادند، مردمی که به خیابان ها آمده بودند تا صدای خشم و اعتراض خود را نسبت به افزایش بهای بنزین به گوش مقامات و دولتمران جمهوری اسلامی برسانند.
اعتراضات آبان‌ ۹۸؛ سرکوب شدید و احکام سنگین
افزایش بهای بنزین، آغاز اعتراضات مردمی

در شامگاه جمعه ۲۴ آبان ۹۸ تصاویر و ویدئوهای کوتاهی از ایران در فضای مجازی منتشر شد. این تصاویر مردم ایران را از نقاط مختلف کشور نشان میدادند، مردمی که به خیابانها آمده بودند تا صدای خشم و اعتراض خود را نسبت به افزایش بهای بنزین به گوش مقامات و دولتمران جمهوری اسلامی برسانند.

صدای آمریکا: از راست مسعود صفدری و علی همتیان
وزارت خارجه ایالات متحده در بیانیه‌ای که عصر سه‌شنبه ۱۹ اسفند منتشر کرد، از تحریم دو مقام ایرانی به خاطر نقض حقوق بشر خبر داد. این نخستین تحریم آمریکا علیه مقامات جمهوری اسلامی از زمان روی کار آمدن دولت جو بایدن است.

بر این اساس بیانیه وزارت خارجه آمریکا، علی همتیان و مسعود صفدری از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که تحت تحریم قرار گرفته‌اند.
علی همتیان

عکسی از علی همتیان (رئوف) در یکی از دیدارهای خامنه ای با کارگزاران نظام که بعد برداشته شد.

از این دو نفر تا همین چند ماه پیش اطلاعات علنی وجود نداشت تا اینکه برخی فعالان سیاسی و زندانیان سابق هویت آنها را فاش کردند. مهدیه گلرو و محسن مهیمنی از فعالان سیاسی و مدنی ایران که مدتی را در زندان سپری کردند، در عکس های منتشر شده در یکی از مراسم دیدار آیت الله علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران، علی همتیان را از عکس منتشر شده شناسایی کردند.

مسعود صفدری، با نام مستعار «ستار»
این عکس بعد از روی خبرگزاری‌ها برداشته شد. علی همتیان، از بازجویان قرارگاه ثارالله سپاه پاسداران و معروف به رئوف است.

اما نفر دوم مسعود صفدری نیز که به نام «ستار» پیش از این از سوی گروهی از بازداشت شدگان در اعتراضات سراسری آبان ۹۸ شناسایی شده بود. این افراد با دیدن «ستار» گفتند که او را در بازجوییها به یاد می آورند. او ضمن حضور در سرکوب و بازداشت معترضان، در روند بازجویی آنها حضور داشت و برخی حتی گفته‌اند در زمان اعترافات اجباری از معترضان، این فرد نیز در اتاق حضو داشته است.

این گزارشها در حالی است که روز سه شنبه، آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا نیز در بیانیه ای که همزمان با اعلام تحریم این دو مقام سپاه منتشر شد، گفت که علی همتیان و مسعود صفدری به دلیل نقض فاحش حقوق بشر معترضان در سالهای ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ تحریم می‌شوند.

(۱/۲) ما امروز در @UN_HRC نگرانی های خود پیرامون وضعیت #حقوق_بشر در ایران را به وضوح بیان کردیم. ایالات متحده به پاسخگو دانستن ناقضان حقوق بشر ادامه خواهد داد. از این رو من امروز علی همتیان و مسعود صفدری را به دلیل نقض فاحش حقوق بشر معترضان در سالهای ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ تحریم می کنم.

— USAbehFarsi (@USABehFarsi) March 9, 2021

رادیوفردا: سازمان ملل متحد روز جمعه ۱۵ اسفند ضمن محکوم کردن شلیک به سوخت‌بران و معترضان در سیستان و بلوچستان اعلام کرد که احتمالا بیش از ۲۳ نفر به دست سپاه پاسداران و نیروهای امنیتی کشته شده‌اند.

روپرت کول‌ویل، سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد، در نشست خبری امروز (جمعه) که در ژنو برگزار شد، تصریح کرد: «دست‌کم ۱۰ سوخت‌بر در استان سیستان و بلوچستان توسط نیروهای سپاه پاسداران هدف گلوله قرار گرفتند و کشته شدند.»

آقای کول‌ویل تاکید کرد که به دلیل قطع خطوط ارتباطی و اختلال در اینترنت، تایید آمار دقیق کشته‌شدگان مشکل بوده، اما گزارش‌های «تاییدنشده» حاکی است که بیش از ۲۳ نفر در جریان ناآرامی‌های اخیر ایران کشته شدند.

این سخنگوی سازمان ملل از مقامات حکومت ایران خواست تا هر چه سریع‌تر دسترسی دوباره به شبکه اینترنت را برای کاربران محلی برقرار کنند.

ناآرامی‌ها در شهر سراوان پس از آن رخ داد که روز چهارم اسفند، ماموران سپاه پاسداران به سوی سوخت‌بران که به محدودیت‌های تازه معترض بودند، شلیک کردند و برخی از آن‌ها کشته و زخمی شدند.

روز پنجم اسفند نیز برخی از مردم شهر سراوان در اعتراض به کشته شدن سوخت‌برها به فرمانداری شهر سراوان یورش بردند که حمله خشونت‌آمیز پلیس را در پی داشت.

کمپین فعالان حقوق بشر در ایران پیشتر در روز ۱۳ اسفند اعلام کرد که در جریان ناآرامی‌های اخیر استان سیستان و ‌بلوچستان، «دست‌کم ۲۳ نفر به دست نیروهای قهری» جمهوری اسلامی کشته شدند.

بر همین اساس، تاکنون هویت «حسن محمدزهی» کودک ۱۳ ساله که در جریان اعتراضات در قلعه بید کشته شد و همچنین، «محمد صالح معتقدی» که با «شلیک مستقیم» ماموران انتظامی کشته شد، از سوی منابع محلی تایید شده است.

سازمان عفو بین‌الملل نیز روز ۱۲ اسفند با صدور بیانیه‌ای سپاه پاسداران را به «نقض قوانین بین‌المللی» و استفاده «غیرقانونی» از سلاح‌های مرگبار علیه سوخت‌بران متهم کرد.

بر اساس بیانیه این سازمان، سپاه پاسداران در برخورد با گروهی از سوخت‌بران غیرمسلح از «سلاح مرگبار» استفاده کرده و این اقدام به کشته و زخمی شدن چندین نفر از اقلیت بلوچ منجر شده است.

مقام‌های حکومت ایران ابتدا مدعی شدند که برخی سوخت‌برها در پی تیراندازی ماموران پاکستانی کشته شدند اما یک مقام محلی پاکستان در گفت‌وگو با رادیو فردا هر گونه تیراندازی گارد مرزی این کشور به سوخت‌بران را تکذیب کرد.

حکومت ایران به طور معمول در جریان اعتراضات سال‌های اخیر با افزایش حضور معترضان اقدام به قطع اینترنت می‌کند که در برخی رویدادها نظیر اعتراضات آبان ۹۸، قطع اینترنت تا چند روز ادامه داشت.
با استفاده از سایت ﻛﻤﻴﺴﺎﺭﻳﺎﻱ ﻋﺎﻟﻲ ﺣﻘﻮﻕ ﺑﺸﺮ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﻠﻞ، رویترز و رادیو فردا/ آ.ت/ س.ن

رادیوفرانسه: ابراز نگرانی فاطمه ملکی، از وخامت حال محمد نوری‌زاد: ماموران اطلاعات گفتند باید همسرم تا انتخابات در زندان بماند

محمد نوری‌زاد، از امضاکنندگان نامه درخواست استعفای علی خامنه‌ای از مقام رهبری

فاطمه ملکی، همسر محمد نوری‌زاد، از وخامت حال همسرش و عدم امکان تماس تلفنی با وی خبر داده و می‌گوید: مقامات زندان به آقای نوری‌زاد گفته‌اند که باید تا زمان انتخابات در زندان باقی بماند و در این مدت ساکت بماند. محمد نوری‌زاد، فعال مدنی، که یکی از امضاکنندگان نامه «درخواست استعفای علی خامنه‌ای» است، به اتهام «توهین به رهبری»، بازداشت شده است. آقای نوری‌زاد، از زمان بازداشت تاکنون، به دلیل مشکلات جسمانی و قلبی، بارها در زندان بیهوش شده و به بیمارستان منتقل شده است.

فاطمه ملکی، همسر محمد نوری‌زاد، فعال مدنی و منتقد نظام جمهوری اسلامی ایران، در ویدئویی که روز سه‌شنبه ۱۲ اسفند بر روی شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است، با اشاره به بازداشت آقای نوری‌زاد و عدم رسیدگی پزشکی به وی، نسبت به وخامت حال محمد نوری‌زاد ابراز نگرانی نمود.

فاطمه ملکی، درباره آخرین وضعیت آقای نوری‌زاد که بدلیل بیهوش‌شدن به بیمارستان منتقل شده بود، می‌گوید: از محمد نوری‌زاد به دلیل احتمال ابتلا به کووید، آزمایش کرونا به عمل آمده است اما نتیجه این آزمایش (تا زمان ضبط این ویدئو) به خانواده اعلام نشده است.

فاطمه ملکی می‌افزاید: افرادی از (وزارت) اطلاعات، هفته گذشته، به دیدار محمد نوری‌زاد رفتند و این فعال مدنی در این دیدار نسبت به مشکلات قلبی و جسمی خود به این ماموران توضیح داده است.

به گفته فاطمه ملکی، ماموران (وزارت) اطلاعات، در پاسخ به محمد نوری‌زاد گفته‌اند که در جریان مشکلات جسمی وی قرار ندارند.

همسر محمد نوری‌زاد می‌افزاید: اما ماموران به این فعال مدنی گفته‌اند که وی باید دست‌کم تا زمان برگزاری انتخابات در زندان بماند و باید ساکت بماند.

فاطمه ملکی با اشاره به اینکه فرزند آنها نیز ماه‌هاست که در بازداشت به سر می‌برد، تاکید کرد: وضعیت بازداشت پسرشان، فشاری مضاعف بر محمد نوری‌زاد وارد می‌کند تا جائیکه دست‌کم هفته‌ای یک بار، محمد نوری‌زاد با وخامت وضعیت جسمانی روبرو شده و بیهوش می‌شود.

خانم ملکی، درباره آخرین وضعیت جسمانی محمد نوری‌زاد نیز گفت که وی بار دیگر در هفته جاری بدلیل بیهوش شدن به بیمارستان منتقل شده بود.

به گفته فاطمه ملکی، همسرش از تماس تلفنی شخصی با خانواده محروم شده است و تنها در مواردی از طریق هم‌بندی‌های خود با خانواده در تماس بوده است.

محمد نوری‌زاد، در اعتراض به وضعیت بازداشت خود و دیگر زندانیان سیاسی و عقیدتی، بارها اقدام به اعتصاب غذا و خودزنی کرده است. این موضوع موجب نگرانی شدید کنشگران مدنی و فعالان سیاسی شده است. این فعالان که در بیانیه‌ای اعتراض خود را نسبت به وضعیت محمد نوری‌زاد اعلام کردند، مقامات جمهوری اسلامی ایران را مسئول جان محمد نوری‌زاد و دیگر همراهان وی دانسته‌اند.

دویچه‌وله: به گزارش خبرگزاری ایرنا گروه سنی‌مذهب “جیش العدل” به یک خودرو سپاه پاسداران حمله کرده است. به گفته سپاه پاسداران خودرو متعلق به یک یگان مهندسی بوده و طی عملیات یک نفر زخمی و یک نفر دیگر ناپدید شده است.

بنا به گزارش خبرگزاری‌ها، افراد مسلح گروه “جیش العدل” به خودروهای گشتی سپاه پاسداران در منطقه کشتگان شهرستان بم‌پشت حمله کرده‌اند.

محمدهادی مرعشی، معاون امنیتی – انتظامی استانداری سیستان و بلوچستان، سه‌شنبه ۱۲ اسفند اعلام کرد که “خودروی حامل نیروهای یگان مهندسی سپاه پاسداران” مورد حمله قرار گرفته است.

معاون استاندار بلوچستان حمله را به گروه “جیش العدل” نسبت داد.

روابط عمومی و تبلیغات قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه پاسداران نیز تأیید کرد که در حمله به نیروهای مهندسی سپاه در بم‌پشت یک نفر از “کارکنان مهندسی” مجروح و یک نفر هم مفقود شده است.

از سوی دیگر کانال خبری موسوم به “رصد بلوچستان” بر پایه بیانیه‌ای منسوب به “جیش العدل” می‌گوید که افراد مسلح به دو خودرو حمله کرده‌اند. در کشمکش مسلحانه، یک خودرو منهدم شده و “خودروی دیگر به همراه سرنشینان آن توسط گروه به گروگان گرفته شده‌” است.

بنا به همین گزارش، در درگیری “۵ تن از نیروهای سپاه کشته شده و سه تن دیگر به گروگان گرفته شده‌اند”.

در روزهای گذشته سراوان و پیرامون آن، به دنبال کشته شدن چند سوخت‌بر در منطقه به دست نیروهای جمهوری اسلامی، شاهد ناآرامی‌های گسترده بود که اعتراضاتی نیز به دنبال داشت.

روحانیان اهل‌سنت: آمران و عاملان تیراندازی سراوان محاکمه شوند

“جیش العدل” گروهی مسلح است که با شعار دفاع از حقوق مردم بلوچستان در جنوب شرقی ایران فعالیت دارد. جمهوری اسلامی این گروه سنی‌مذهب را جدایی‌خواه می‌داند و آن را “جیش الظلم” می‌خواند.

ایران همچنین رقیب منطقه‌ای خود عربستان سعودی را به حمایت از گروه‌های “تجزیه‌طلب” سنی‌مذهب مانند “جیش العدل” متهم می‌کند. عربستان اما همواره این اتهام را رد کرده است.

رادیوفردا: یک مسئول ستاد مبارزه با قاچاق کالا با اشاره به اینکه میزان نیاز پاکستان «روزانه ۵ میلیون لیتر گازوئیل» است، گفته است قرار بود در طرح رزاق این میزان سوخت به جایگاه‌های سوخت که توسط سپاه پاسداران تحویل داده شود تا از آن مسیر برای ارسال و فروش در پاکستان اقدام شود ولی دولت این کار را انجام نداده است.

خبرگزاری مهر در گزارشی که روز یک‌شنبه، ۱۰ اسفند درباره قاچاق سوخت منتشر کرده، به نام این مسئول اشاره نکرده و به نقل از او نوشته است اگر روزانه ۵ میلیون لیتر گازوئیل برای تامین نیازهای پاکستان تامین نشود، «از راه‌های غیرقانونی و قاچاق تأمین خواهد شد».

بر اساس این گزارش، دولت ایران مواقع ده روز به جایگاه‌های سوخت که توسط سپاه ساخته شده، گازوئیل تحویل نداده و عدم توزیع سوخت توسط دولت « بهانه‌ای شد تا درگیرهایی در خاک پاکستان و خاک ایران ایجاد شود که کشته و زخمی هم بر جای گذاشت».

این مقام مسئول توضیح نداده است که آیا سپاه پاسداران قصد داشته است محوریت انتقال روزانه ۵ میلیون لیتر گازوئیل به پاکستان یا فروش آن را بر عهده بگیرد یا صرفا از اجرای طرح پشتیبانی کرده است.

پیش از این، حبیب‌الله سربازی، فعال بلوچ در گفت‌وگو با رادیو فردا گفته بود سپاه پاسداران در حال حاضر ۷۰ درصد فروش سوخت را در اختیار دارد ولی می‌خواهد با طرح رزاق ۳۰ درصد بقیه که توسط سوخت‌برهای بلوچ انجام می‌شود را در کنترل بگیرد.

این مقام مسئول در سازمان مبارزه با قاچاق کالا همچنین گفته است قاچاق سوخت در ایران »سازمان یافته و چند حلقه» است و «سوخت از تهران بارگیری می‌شود و در کرمان تخلیه می‌شود سپس در زاهدان عده دیگری تحویل می‌گیرند».

دولت ایران همچنین در اقدامی دیگر، قیمت گازوئیلی که از طریق طرح رزاق به سوخت‌برها داده می‌شود را به گونه‌ای تعیین کرده که حمل و فروش آن در پاکستان برای آنها سود ندارد.

یک مسئول شهر سراوان با اشاره به این مشکل به خبرگزاری مهر گفته است که قیمت خرید گازوئیل در این منطقه از طریق طرح رزاق به لیتری حدود ۶۷۰۰ تومان رسیده است و «تقریباً برای ما صرف ندارد که ببریم در پاکستان بفروشیم».

خبرگزاری مهر گزارش نداده است که مقام مسئول در شهر سراوان چه نقشی در خرید و فروش گازوئیل دارد ولی پیش از این مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت ایران گفته بود که مقام‌های دولت ایران از خرید و فروش گازوئیل برای دور زدن تحریم‌ها استفاده می‌کردند.

بحران‌های ناشی از خرید و فروش سوخت و قاچاق سوخت در استان سیستان و بلوچستان، به‌ویژه در شهر سراوان در روزهای گذشته موجب درگیری و کشته‌شدن سوخت‌برها شده است.

ناآرامی‌ها در شهر سراوان پس از آن رخ داد که روز ۴ اسفند، ماموران حکومت به سوی برخی از سوخت‌بران که به محدودیت‌های تازه سپاه پاسداران برای حمل و فروش سوخت در پاکستان معترض بودند، شلیک کردند و برخی از آنها کشته و زخمی شدند.

روز ۵ اسفند برخی از مردم شهر سراوان در اعتراض به کشته شدن سوخت‌برها به فرمانداری شهر سراوان حمله کردند که با دخالت پلیس و برخورد با معترضان روبه‌رو شد.

مقام‌های حکومت ایران تاکنون کشته شدن چهار نفر از جمله یک مامور انتظامی را در این حوادث پذیرفته‌اند ولی کمپین فعالان بلوچ که اخبار نقض حقوق بشر در سیستان و بلوچستان را منتشر می‌کند، در آخرین گزارش خود از کشته شدن ۱۶ سوخت‌بر در جریان این درگیری‌ها خبر داده است.
منبع: خبرگزاری مهر، کمپین فعالان بلوچ؛ ر.ح