Sep 16 2020
پیامکهای فلهای کشف حجاب؛ کاسبی جدید یا راهی برای انحراف افکار عمومی؟
ایران وایر: در دو روز گذشته بسیاری از کاربران فضای مجازی از دریافت پیامکهایی از سوی پلیس مرتبط با کشف حجاب در خودرو خبر دادهاند. این در حالی است که بسیاری از آنها میگویند در تاریخ ذکرشده در پیامک، اصلا از ماشین استفاده نکردهاند، یا در خیابان ذکرشده حضور نداشتهاند و یا خودرو متعلق به کسانی است که پیامک کشف حجاب شامل آنها نمیشود؛ مثل روحانیای که در توییتر نوشته است: «نمیدانستم برداشتن عمامه از سر کشف حجاب محسوب میشود.»
ماجرای ارسال پیامکهای فلهای کشف حجاب به شهروندان چیست؟
***
در طول هفته گذشته پیامکهای کشف حجاب در خودرو به صورت فلهای، از سوی «پلیس امنیت اخلاقی ناجا» به شهروندان، افراد مسنی که مدتهاست به علت شیوع ویروس کرونا از خانه خارج نشده و از ماشینشان استفاده نکردهاند، روحانیون یا حتی شهروندانی که اساسا در زمان دریافت پیامک در تهران نبودهاند و همچنین زنان چادری ارسال شده و موجب واکنشهای زیادی در فضای مجازی شده است.
عدهای معتقدند ارسال این پیامکها در سطح گسترده، برای انحراف افکار عمومی از ماجرای اعدام « نوید افکاری» بوده است.
در متن پیام ارسالشده برای شهروندان نوشته شده است: «مالک محترم خودروی شماره ….، در خودروی شما در آدرس … در تاریخ … کشف حجاب صورت گرفته است. ضمن اخطار مبنی بر عدم تکرار، ابلاغ میگردد که با در دست داشتن مدارک هویتی و مالکیتی خودرو، حداکثر ظرف مدت ده روز، از ساعت هشت صبح تا دو بعدازظهر برای رسیدگی به این موضوع به پلیس امنیت اخلاقی محل سکونت خود یا به نزدیکترین پلیس امنیت اخلاقی مراجعه نمایید.»
مشهورترین پیامکی که این روزها در فضای توییتر دست به دست میچرخد متعلق به «مرتضی روحانی»، مدیرمسئول سایت و انتشارات «ترجمان» است.
او روز بیستوسوم شهریور این پیامک را دریافت کرده و ضمن انتشار تصویر آن در صفحه توییترش نوشته است: «نمیدانستم که عمامه از سر برداشتن کشف حجاب محسوب میشود.» مرتضی روحانی علاوه بر این که معمم است، میگوید در تاریخ مذکور در پیامک اساسا در خیابانی که در متن پیامک ذکر شده؛ یعنی در خیابان اندرزگو نبوده است.
یکی از دریافتکنندگان این پیامک میگوید انبوه جمعیتی که به جرم «کشف حجاب» و با ارسال پیامک، به پلیس فراخوانده شدهاند در پیادهروی منتهی به ساختمان پلیس امنیت اخلاقی خیابان وزرا تجمع کرده و عملا پیادهرو را مسدود کردهاند.
آنچه لازم است انجام دهند تعهد اخلاقی و پرداخت قبض سنگین پارکینگ پلیس امنیت است.
تعدادی از «خواندهشدهها» از صبح در نوبتاند. کارشان را تعطیل کردهاند تا وقتشان را صرف تشکیل پرونده، ثبت و ضبط شماره پلاک، تلفن، آدرس و در نهایت تعهد اخلاقی کنند.
به آنها توضیح داده میشود که ماشین آنهایی که تعهد کتبی میدهند در مرتبه دوم تذکر، به مدت یک ماه توقیف میشود و برای مالک خودرو در یکی از شعب دادگاه پرونده قابل پیگیری تشکیل خواهد شد.
«پرستو نایبی»، یکی از شهروندانی که پیامک کشف حجاب دریافت کرده است، به «ایرانوایر» میگوید توسط ماموران نامحسوس پلیس امنیت اخلاقی شناسایی شده و اسمش در سامانه «ثبت تخلفات» به ثبت رسیده است.
آنها ماشین پرستو را به مدت یک هفته توقیف کرده و تعهد کتبی گرفتهاند که در صورت تکرار جرم، از خدمات عمومی محروم خواهد شد.
پرستو برای هر شبی که ماشینش در پارکینگ بوده است، علاوه بر عوارض شهرداری و تسویه کامل خلافی خودرو، مبلغ دوهزار و ۶۰۰ تومان نیز پرداخت کرده است.
خانم «سعیده قربانی» پنجاهوشش سال سن دارد. او معمولا برای تردد بیرون از خانه از چادر عربی استفاده میکند و یک زن خانهدار است. سعیده به ایرانوایر میگوید اصلا در تمام زندگیاش رانندگی نکرده است. او چند سال پیش اقدام به خرید یک خودروی شخصی برای پسر جوانش کرده است تا با مسافرکشی ارتزاق کند و خودروی مورد نظر در طول دو سال گذشته به علت نیمسوز بودن موتور، زمینگیر بوده است. سعیده میگوید اخیرا پیامک تذکر حجاب دریافت کرده است. این در حالی است که به خاطر اپیدمی ویروس کرونا و سابقه بیماری، چند ماهی است که از خانه خارج نشده و هنگام رفتن به نانوایی هم پای پیاده رفته و هم عبای عربی پوشیده بوده است.
برای «نوید» که دانشجوی رشته تئاتر «دانشکده هنرهای زیبا» است نیز چنین پیامکی ارسال شده است: «احتمالا به خاطر موهای بلندم مرتکب خطا شده و مرا با یک خانم اشتباه گرفتهاند.»
با این حال «پایگاه خبری انتخاب» از قول «حسین رحیمی»، رییس پلیس تهران، نوشت: «درصد خطا در دریافت پیامک اشتباه مربوط به کشف حجاب دو درصد است.»
«انتخاب» با اشاره به «شجاعت» رییس پلیس تهران که احتمال بروز خطا در اجرای این طرح را پذیرفته، از قول او نوشته است: «ما در مراجعه مردم عزیز به پلیس درباره پیامکهای دریافتی، ملاک را صحبتها و اظهارات مردم میدانیم و اینطور نیست که بخواهیم اصرار کنیم حتما آنها مرتکب کشف حجاب در خودرو شدهاند، در اکثر موارد هم ملاک ما همین نظرات مردم است و بر مبنای آن تصمیمگیری میکنیم.»
نیروی انتظامی همچنین با اعلام یک شماره تلفن از مردم درخواست کرده در صورت مشاهده بدحجابی، شماره پلاک خودروی متخلف را به پلیس گزارش دهند.
کاربری به نام «امیرمحمد مرجان» در مورد این درخواست عجیب پلیس در حساب کاربری توییترش سوال کرده است: «اگر زنی را دیدیم که برای پر کردن شکم فرزندانش تا سر توی سطل آشغال فرو رفته، به چه شمارهای پیامک بدهیم تا رسیدگی کنند؟»
به نظر میرسد سازوکار مشخصی برای ارسال این پیامکهای تهدیدآمیز وجود ندارد. این را میتوان با نگاهی به وبسایت وکلایی که در فضای مجازی به مردم درگیر با این پیامکهای دردسرساز، مشاوره میدهند، متوجه شد. در این وبسایتها با خیل عظیم زنانی مواجه میشویم که در کمتر از بیستوچهار ساعت بعد از تعهد حضوری و پرداخت جریمه پارکینگ، باز هم پیامی مبنی بر عدم التزام به تعهدشان دریافت کرده و دستور توقیف خودروشان به مدت یک ماه صادر شده است.
«شروین سلطانزاده»، وکیل دادگستری ساکن ایران، میگوید در این مورد نه تنها سازوکار مطمئنی وجود ندارد، بلکه اساسا چنین کاری وجاهت قانونی هم ندارد: «در اینجا از چند زاویه میشود به ماجرا نگاه کرد. در وهله اول شیوه شناسایی افراد است. خودروهای عبوری توسط افسران نامحسوس گشت ارشاد و امنیت اجتماعی یا توسط دوربینها در سطح خیابان شناسایی میشوند. افسرها شماره پلاک خودرو را مینویسند و بعد با شناسایی پلاک خودرو، پیامک ارسال میکنند. حالا این که چند درصد ضریب خطا وجود دارد، وسط شلوغی و ترافیک خیابان یا سرعتی که خودروها در بزرگراه دارند، این آقای افسر نامحسوس تا چه حد توانسته است شماره را درست ارزیابی کند، عددی را جابهجا نوشته یا ننوشته یا اساسا تلفن ثبتشدهای که به اسم صاحب خودروست یا حتی خود آن خودرو در اختیار عضو دیگر خانواده است یا خیر، خودش جای بحث و تردید دارد. از سوی دیگر مکرر میشنویم که خودروی فردی که تعهد داده، درست یک روز بعد از التزام کتبی، توقیف شده؛ یعنی حتی تعهد اولیه در سامانه پلیس ثبت نشده است.»
او به وجه حقوقی ماجرا هم اشاره میکند و میگوید: «جریمه افراد یا توقیف اتومبیل آنها توسط نیروی انتظامی که ضابط عام قوه قضاییه است و کارش فقط معرفی مرتکب جرم به نهاد قضایی است، با مفاد قانون مغایرت دارد. نیروی انتظامی بدون مداخله مجلس نمیتواند برای حقوق شهروندی مردم تصمیم بگیرد. این که شما برای یک نفر پیام بفرستید و بعد راسا وارد عمل شوید و خودرویش را ضبط کنید یا جریمهاش کنید فراتر از اختیارات نیروی انتظامی است.»
با این همه این کار نیروی انتظامی با ماده ۶۳۸ «قانون مجازات اسلامی» توجیه میشود. طبق این ماده قانونی «هر کس علنا در انظار و اماکن عمومی و معابر، تظاهر به عمل حرامی نماید علاوه بر کیفر عمل، به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم میگردد و در صورتی که مرتکب عملی شود که نفس آن عمل دارای کیفر نیست، ولی عفت عمومی را جریحهدار نماید، فقط به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد.»
بر اساس تبصره همین قانون، «زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر شوند، به حبس از ده روز تا دو ماه یا از پنجاههزار تا پانصدهزار ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.»
شروین سلطانزاده میگوید در قانون تعریف مشخصی از حجاب شرعی وجود ندارد. بنابراین مشخص نیست تعریف قانونگذار از حجاب شرعی که یک امر نسبی است، در این بند قانونی چه بوده است؛ چون به صراحت در مورد تعریف بدحجابی توضیح داده نشده و جرمانگاری نشده است.
او همچنین تاکید میکند چنین اقدامات و شکایتهایی نیازمند تشریفات قانونی، تحقیق، دادگاه، احراز و اثبات بزه انتسابی و مبنای قانونی هستند.
به نظر نمیرسد تشریفات مورد نظر آقای سلطانزاده اساسا توسط پلیس امنیت اخلاقی مراعات شده باشد. بر اساس گزارشهای واصله، پلیس امنیت اخلاقی برای سهولت ماجرا چند نفر از نیروهایش را در فضای باز یا محل ورودی این ساختمانها مستقر کرده تا بعد از ثبت شماره پلاک ماشین، در طول چند دقیقه به کار مراجعهکننده رسیدگی کنند.
کاربری به نام «آنیسا» در شرح این رسیدگی فلهای پلیس امنیت نوشته است: «رفتم وزرا، حدود ۳۰۰ نفر آنجا بودند و ده یا دوازده افسر را هم روی صندلی نشانده بودند توی حیاط، با یک فهرست جلوی رویشان، اسم مالک و نمره پلاک ماشین و تلفن را مینوشتند و میگفتند بروید الآن شلوغ است، بعدا خودمان خبرتان میکنیم.»
«پرستو» هم که تجربه مراجعه به پلیس امنیت را دارد، بدترین حسی را که در کل این ماجرا به او دست داده، احساس مورد توهین قرار گرفتن و عدم امنیت میداند: «این که حتی جرات نمیکنی بروی بیرون، چون ممکن است به اشتباه مورد مواخذه قرار بگیری.»
او میگوید با این که مردم به رفتارهای توهینآمیز از سوی دستگاههای مسئول خو کردهاند، اما آنچه آزاردهنده است صرف یک روز کامل در کوچه و خیابان مقابل پلیس امنیت و یا راهروهای آنجاست:
«تصورش را بکنید تقریبا یک صبح تا بعدازظهر باید وقتتان در چنین جایی بگذرد و توضیح بدهید و بعد هم با اعصاب و روان بههمریخته برگردید خانه. از سوی دیگر وقتی شما دریافتکننده چنین پیامکی باشید، حتی اگر اشتباه شده باشد، اسم شما در سیستم پلیس ضبط شده است و هر جا که ماشینتان را پارک کنید، میآیند و ماشین شما را توقیف میکنند و با خودشان میبرند. حالا باید بدوید دنبال الباقی ماجرا و هزینه پارکینگ پلیس را بدهید. تازه اگر بار دومتان باشد ماشین را یک ماه نگه میدارند و این یعنی توقف کامل زندگی در شهر تهران.»
پرستو معتقد است دستاندرکاران این طرح نگران حجاب نیستند، بلکه در پی راه تازهای برای درآمدزایی پلیس و «کفگیر خورده به ته دیگ» هستند؛ «یک جور کاسبی جدید برای جبران هزینههای پلیس.»
