اخبار

بی‌بی‌سی: نفتالی بنت، نخست‌وزیر اسرائیل، اسنادی را در ارتباط با برنامه هسته‌ای ایران در دسترس عموم گذاشته که به گفته او نشان می‌دهد جمهوری اسلامی اسناد محرمانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را می‌دزدیده تا با استفاده از آنها “از سوالات آژانس شانه خالی کند.”

آقای بنت لینک این اسناد را با عنوان “نقشه فریب ایران” در توییتر خود منتشر کرده است.

به نظر می‌آید این اسناد “منبع اطلاعاتی” گزارشی باشد که روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال هفته پیش منتشر کرد.

این روزنامه نوشته بود که مقام‌های جمهوری اسلامی بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶ میلادی به اسناد محرمانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دست یافتند و سپس این اسناد را در اختیار مقام‌های ارشد سیاسی و نظامی ایران قرار دادند تا بتوانند از آنها برای “سناریوسازی” و سرپوش گذاشتن بر فعالیت‌های مشکوک به ساخت تسلیحات اتمی استفاده کنند.

Iran stole classified documents from the UN’s Atomic Agency @IAEAorg and used that information to systematically evade nuclear probes.

How do we know?
Because we got our hands on Iran’s deception plan.

It’s right here:https://t.co/qg1Fj7iClA pic.twitter.com/6dAhI6VmmW

— Naftali Bennett בנט (@naftalibennett) May 31, 2022

نفتالی بنت در ویدیوی تازه‌اش چه می‌گوید؟

نخست‌وزیر اسرائیل ویدیویی هم همراه این اسناد منتشر کرده که در آن به اظهارات حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران در اجلاس داووس پاسخ می‌دهد.

آقای امیرعبداللهیان گزارش وال استریت ژورنال درباره سرقت اسناد آژانس را “دروغ‌پراکنی صهیونیست‌ها” توصیف کرده بود.

آقای بنت در ویدیویی که در توییترش منتشر کرده، با اشاره به کاغذهایی که در دست دارد، می‌گوید: “من شواهد دروغ‌گویی شما را این جا در دست دارم.”

او ایران را متهم می‌کند که اسناد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را دزدیده و از اطلاعات آنها استفاده کرده تا بفهمد آژانس در برنامه هسته‌ای ایران دنبال چیست و از آن برای “لاپوشانی و پنهان کردن شواهد برای فرار از سوالات هسته‌ای آنها استفاده کند.”

نخست‌وزیر اسرائیل در این ویدیو می‌گوید: “ما از کجا می‌دانیم؟ چون چند سال پیش به نقشه فریب ایران دست پیدا کردیم.”

اشاره آقای بنت به عملیات کم‌سابقه اسرائیل در سال ۲۰۱۸ و در زمان نخست وزیری بنیامین نتانیاهو است که در آن ماموران اسرائیلی “هزاران سند” مربوط به برنامه هسته‌ای ایران را از انباری در داخل ایران دزدیدند و به اسرائیل فرستادند.

آقای بنت با اشاره به اسنادی که در دست دارد می‌گوید: “اینجاست، به زبان فارسی، صدها صفحه که مهر وزارت اطلاعات ایران را دارد.”

او به طور خاص به اسم محسن فخری‌زاده اشاره می‌کند که نامش پای بعضی از اسناد آمده و وزارت دفاع برای بازبینی، این اسناد را برای او هم فرستاده است.

محسن فخری‌زاده از چهره‌های کلیدی بخش پنهان برنامه هسته‌ای ایران و رئیس سازمان پژوهش و نوآوری وزارت دفاع بود که آذر ماه ۱۳۹۹ در حومه تهران در عملیاتی پیچیده ترور شد. هر چند که اسرائیل رسما مسئولیت این عملیات را نپذیرفت اما تمام گزارش‌ها و شواهد حاکی از دست داشتن موساد در این ترور بود.

در این اسناد چه آمده؟

فایل‌هایی که آقای بنت در هشت پوشه به اشتراک گذاشته، مربوط به اسنادی است که ظاهرا ایران در سال‌های ابتدایی بازدیدها و تحقیقات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به آنها دست پیدا کرده و برای آمادگی در برابر سوال‌های آژانس به مقام‌های مربوط فرستاده شده است.

در چند نامه در میان این اسناد نام محسن فخری‌زاده هم دیده می‌شود که نشان می‌دهد اسناد در اختیار او هم قرار گرفته است.

محسن فخری‌زاده در حال دریافت نشان درجه دو خدمت از حسن روحانی رئیس جمهور وقت – سال ۱۳۹۴
یکی از نامه‌هایی که منتشر شده مربوط به سال ۱۳۸۳ و شرکت “کیمیا معدن” است که در آن علی حسینی تاش، قائم مقام وزیر دفاع وقت، در پاسخ به آقای فخری‌زاده نوشته است که این شرکت “یکی از موضوعات مهم است که دیر یا زود ما را برای آن مورد سوال قرار می‌دهند.”

این مقام تاکید کرده که “باید سناریوی کاملی برای آن داشته باشیم” و از آقای فخری‌زاده خواسته که برای رسیدگی به این مسئله “تعجیل” کند.

سندی هم در کنار این نامه منتشر شده که به نظر می‌رسد در آن تاریخ انحلال شرکت کیمیا معدن دستکاری شده است.

در یکی دیگر از اسناد آژانس که در آن زمان ایران به آن دسترسی پیدا کرده آقای فخری‌زاده به عنوان “رئیس طرح آماد” معرفی شده و در انتهای گزارش هم سوال شده است که “پروژه سازماندهی عالی آماد چه پروژه‌ای است”.

آژانس بعدا گفته بود که برنامه آماد دارای سه بخش است: پروژه نمک سبز، طرح تولید چاشنی انفجار با قدرت بالا و طراحی مجدد موشک شهاب ۳ برای نصب کلاهک هسته‌ای احتمالی بر روی آن.

در سندی دیگر هم ایران با اشاره به یکی از اسناد محرمانه آژانس از موضوع درخواست ملاقات این نهاد با آقای فخری‌زاده و یک نفر دیگر برای کسب اطلاعات درباره خرید اقلام دو منظوره می‌گوید که می‌تواند کاربرد نظامی هم داشته باشد.

رادیوفردا: روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز روز جمعه ششم خرداد گزارش داد حادثه‌ای که این هفته در مرکز نظامی پارچین در حومه تهران رخ داد، حمله پهپادی علیه تاسیسات فن‌آوری موشکی، هسته‌ای و پهپادی وزارت دفاع ایران بوده است.

نیویورک تایمز با استناد به سه منبع ایرانی که اظهارات آن‌ها را یک مقام آمریکایی نیز «تایید» کرده، نوشت که ریزپهپادهای انتحاری شامگاه چهارشنبه، چهارم خرداد، به مجتمع نظامی پارچین در حومه جنوب شرقی تهران اصابت کرده و خود منهدم شدند.

بر اساس این گزارش، پهپادهای موسوم به کوادکوپتر، در ساختمانی که وزارت دفاع از آن برای بخش تحقیقات توسعه پهپادها استفاده می‌کرد، منفجر شد.

منابع ایرانی که نام آن‌ها ذکر نشده، گفته‌اند که کوادکوپترها تنها فاصله کوتاهی می‌توانند پرواز کنند و از این رو می‌توان گفت که از خاک خود ایران و در نزدیکی پارچین به پرواز درآمده‌اند.

منبع آمریکایی که نیویورک تایمز نام او را نبرده، «تایید» کرده است که در حمله به پارچین از ریزپهپادها استفاده شده است اما او به این‌که کدام کشور عامل این حمله بوده اشاره نکرد و از بیان جزییات بیشتر خودداری کرد.

به نوشته نیویورک تایمز، حمله به پارچین به شیوه حملات پیشین منتسب به اسرائیل علیه ایران و لبنان انجام شده است.

رسانه‌های ایران شامگاه چهارم خرداد از «وقوع حادثه» در تاسیسات وابسته به وزارت دفاع خبر داده و گفتند که احسان قدبیگی، مهندس جوان اراکی، در این رویداد کشته و یک تن دیگر هم زخمی شد. این گزارش‌ها به آسیب مالی وارده اشاره نکردند.

در مراسم یادبود احسان قدبیگی در روز جمعه ششم خرداد از او به عنوان «شهید وطن» نام برده شد اما ایران مستقیما کشوری را مسئول این رویداد معرفی نکرد.

هیچ کشوری تا کنون مسئولیت حمله به پارچین را بر عهده نگرفته است.

برخی مقامات ایران اواخر اسفند ماه در توجیه حمله‌ موشکی سپاه پاسداران به اقلیم کردستان عراق، مدعی شدند که این اقدام به تلافی حمله اسرائیل علیه آشیانه پهپادهای سپاه پاسداران در منطقه ماهی‌دشت در استان کرمانشاه بوده است.

بر اساس گزارش‌ها، در حمله‌ای که هفته آخر بهمن سال گذشته علیه آشیانه پهپادهای سپاه در ماهی‌دشت انجام شد، حدود یک‌صد پهپاد سپاه از بین رفت.

شبکه کان اسرائیل روز چهارم خرداد یک مستند در مورد انهدام آشیانه پهپادی سپاه پاسداران، در پی تلاش ایران برای رخنه پنج فروند پهپاد در سال‌های گذشته به سوی آسمان اسرائیل، پخش کرد.

در آن گزارش گفته شد که جنگنده‌های آمریکایی دو پهپاد ایرانی را در آسمان عراق و در فاصله زیادی پیش از آن‌که به حریم هوایی اسرائیل نزدیک شود، منهدم کردند.

بر اساس گزارش شبکه کان، اسرائیل در دو مورد نیز جنگنده فوق پیشرفته اف‎۳۵ خود را برای شکار پهپادهای ایرانی به پرواز درآورد.

گزارش نیویورک تایمز در خصوص حمله پهپادهای انتحاری روز چهارم خرداد به سایت نظامی وزارت دفاع در پارچین، دومین افشاگری این روزنامه آمریکایی درباره رویدادهای روزهای اخیر در ایران است.

نیویورک تایمز به نقل از «یک مقام آمریکایی» فاش کرده بود که اسرائیل به آمریکا خبر داده که کشتن حسن صیاد خدایی، افسر نیروی قدس سپاه پاسداران، در سوءقصد مسلحانه روز یک‌شنبه اول خرداد در تهران، کار اسرائیل بوده است.

حمله پهپادی به پارچین به فاصله چهار روز پس از کشته شدن حسن صیاد خدایی رخ داد.

تیر ماه سال گذشته حمله دیگری با ریزپهپادها به کارخانجات ساخت سانتریفیوژ در کرج رخ داد که ایران آن را بعد از مدتی به اسرائیل نسبت داد.

ایران بعد از آن رویداد، کارخانه یادشده را به اعماق زمین در سایت‌های هسته‌ای خود منتقل کرد.

تیر ماه دو سال پیش نیز انفجاری در انبار گاز صنایع نزدیک به پارچین رخ داد که رسانه‌های ایران در آن زمان نوشتند، نشت گاز عامل انفجار بوده است.

حملات منتسب به اسرائیل در ایران تا پیش از این عمدتا متوجه برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران بوده است. اما به نوشته المانیتور، اسرائیل در دوره اخیر «جسارت بیشتری» در انجام عملیات از نوع جدید در ایران و در خاک ایران نشان می‌دهد.

مقامات اسرائیلی از این‌که مقامات آمریکا گزارش اطلاعاتی محرمانه اقدام اسرائیل در کشتن حسن صیاد خدایی را به نیویورک تایمز داده‌اند، ابراز ناخشنودی کرده و ظاهرا خواهان توضیح شده‌اند.

رادیوفردا: وب‌سایت خبری تحلیلی اکسیوس روز پنج‌شنبه، ۱۵ اردیبهشت، به نقل از یک مقام ارشد اسرائیلی گزارش داد که مشاوران امنیت ملی آمریکا و اسرائیل چگونگی اعمال فشار بر ایران با این هدف را بررسی کرده‌اند که برای حکومت جمهوری اسلامی روشن شود ایران به احیای برجام «نیاز دارد».

بر اساس این گزارش، در همین حال، دو مقام ارشد آمریکایی و اسرائیلی این امر را بررسی کردند که در صورت از سرگیری مذاکرات وین، ایران در شرایطی به میز مذاکرات بازگردد که آمریکا دست بالاتری برای دستیابی به یک «توافق بهتر» را داشته باشد.

اشاره اکسیوس به جزئیات مذاکراتی است که هفته گذشته در زمان سفر ایال خولاطا، مشاور امنیت ملی اسرائیل، میان او و تیم اسرائیلی با جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، انجام شده است.

مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفته است که اسرائیل با پیش‌نویسی که در جریان مذاکرات ماه‌های اخیر در وین تنظیم شده، در خصوص احیای برجام، مخالف است اما با این حال، در دیدار مشاوران امنیت ملی آمریکا و اسرائیل، این امر بررسی شد که برای حاکمیت تهران روشن شود که ایران به بازگشت به برجام نیاز دارد.

اکسیوس افزوده است که مشاوران امنیت ملی در این باره بحث کردند که وارد کردن فشار بر ایران، باید به گونه‌ای باشد که در همین حال، تهران را به تشدید برنامه هسته‌ای و از جمله غنی‌سازی اورانیوم با غلظت ۹۰ درصدی نکشاند.

ایران در یکی از گام‌های مهم عقب‌نشینی از برجام، که بخشی از سلسله واکنشش به خروج آمریکا از برجام بود، از سال گذشته اورانیوم را با خلوص ۶۰ درصد غنی می‌کند و هم اکنون میزان زیادی از آن را در اختیار دارد.

با این حال، برای تولید بمب اتمی، اورانیوم غنی شده با خلوص ۹۰ درصد مورد نیاز است.

ایجاد وقفه حدودا دو ماهه در مذاکرات وین، در حالی که تا پیش از آن گفته شده بود پیش‌نویس توافق احیای برجام آماده است و تنها نیاز به تصمیم‌گیری نهایی در تهران و واشینگتن دارد، این احتمال را تقویت کرده که مذاکرات به دستیابی به توافق منجر نشود و در آن صورت، ایران برنامه اتمی خود را با شتاب بیشتری گسترش دهد.

مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفت که اسرائیل در مذاکرات هفته گذشته کاخ سفید چند راه را برای افزایش فشار بر تهران پیشنهاد کرده است؛ تصویب قطعنامه نکوهش ایران در نشست ماه آینده در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و همزمان، افزایش بازدارندگی نظامی آمریکا در خاورمیانه.

به اعتقاد مقام اسرائیلی، این گام‌ها برای این است که به مقامات ایران نشان داده شود که «هیچ ‌کس منتظر آنها نیست و زمان به نفع آنها به پیش نمی‌رود».

به نوشته اکسیوس، بعد از مذاکرات تلفنی اخیر نفتالی بنت و جو بایدن و سپس نشست مشاوران امنیت ملی اسرائیل و آمریکا در کاخ سفید، تنها یک رویداد شگرف باید اتفاق بیفتد تا واشینگتن با حذف نام سپاه پاسداران از فهرست سیاه آمریکایی در مورد سازمان‌های تروریستی خارجی موافقت کند.

اصرار جمهوری اسلامی ایران بر حذف نام سپاه از این فهرست، ظاهرا یک خواسته کلیدی تهران است که مذاکرات هسته‌ای را به نقطه بن‌بست کشانده است.

فشار اسرائیل بر آمریکا برای تغییر متن پیش‌نویس به دست آمده در مذاکرات وین در حالی ادامه دارد که سنای آمریکا نیز روز پنج‌شنبه دو طرح را با هدف گسترش موضوع‌های مورد مذاکره با ایران تصویب کرد.

یک مصوبه جدید سنا که دولت بایدن را از خارج کردن نام سپاه از فهرست سیاه منع می‌کند، در شرایطی که الزام‌آور نیست اما در صورت ازسرگیری مذاکرات وین، آن را پیچیده‌تر خواهد کرد.

بر اساس یک طرح، تحریم‌های مرتبط با تروریسم علیه سپاه باید ادامه یابد. طرح دوم سنا دولت آمریکا را ملزم می‌کند که اقدامات مخرب منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران را نیز در مذاکرات مطرح کند.

جمهوری اسلامی ایران کماکان اصرار دارد که غیر از تجدید مفاد توافق هسته‌ای سال ۱۳۹۴، هیچ موضوع دیگری را در مذاکرات با کشورهای حاضر در برجام به بحث نخواهد گذاشت.

با وجود این، حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، این هفته گفت که مذاکرات با آمریکا از طریق مکتوب ادامه دارد.

اتحادیه اروپا احتمال اعزام جوزپ بورل، رئیس سیاست خارجی اتحادیه، به تهران را با امید تجدید مذاکرات وین بررسی کرده و او از سران ایران خواهد خواست که توافق به دست آمده را پذیرفته و موضوع خارج کردن نام سپاه از فهرست آمریکایی را به بعد موکول کنند.

از یک‌ سو شرایط جهانی با ادامه جنگ روسیه در اوکراین نسبت به دورهای پیشین مذاکرات وین کاملا تغییر کرده و از سوی دیگر، در صحنه داخلی آمریکا نزدیک شدن به موعد انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در آبان امسال، دولت بایدن و دموکرات‌های حامی احیای برجام را زیر فشار شدیدتر داخلی قرار داده تا از این کار دوری کنند.

مجموعه شرایط جدیدی که در هفته‌های اخیر بر آمریکا و صحنه جهانی حاکم شده این احتمال را تقویت کرده که ایران آخرین فرصت برای احیای برجام را که باعث گشایش اندکی در اقتصادش شود، از دست داده و در پرتگاه سقوط اقتصادی ایستاده است.

در حالی که هنوز شکست مذاکرات وین اعلام نشده، در روزهای اخیر شرایط اقتصادی ایران به‌شدت وخیم شده، نان، برنج، ماکارونی و روغن نباتی و ده‌ها قلم از کالاهای حیاتی و مصرفی از سفره ایرانیان پر کشیده و نظر به تمامی شاخص‌های دیگر اقتصاد، فلاکت بسیار بیشتری در هفته‌ها و ماه‌های آینده در انتظار ایرانیان است.

رادیوفردا: وزیر خارجه آمریکا می‌گوید تهدید مداوم ایران علیه مقامات فعلی و سابق آمریکا همچنان وجود دارد.

آنتونی بلینکن این اظهارات را روز سه‌شنبه ششم اردیبهشت هنگام ادای شهادت در مجلس سنای ایالات متحده به قانون‌گذاران گفت اما توضیح بیشتری در این زمینه نداد.

مقام‌های جمهوری اسلامی همواره می‌گویند که «انتقام‌ سخت» در انتظار عاملان کشته شدن فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران است و این موضوع به یکی از موانع احیای توافق هسته‌ای قدرت‌های جهانی و ایران موسوم به برجام تبدیل شده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس ۲۱ اسفند پارسال خبر داد به اسنادی دست یافته است که‌ نشان می‌دهد دولت آمریکا برای محافظت ۲۴ ساعته از جان مایک پومپئو، وزیر خارجه سابق، و برایان هوک، نماینده ویژه سابق آمریکا در امور ایران، ماهانه ۲ میلیون دلار هزینه می‌کند.

این رفتار آمریکا یک مساله را بسیار روشن آشکارمیکند
آمریکا به هر قیمتی میخواهد رژیم آخوندها در قدرت باشند(چرا؟) اگر نمیخواستند به راحتی با کمک به مردم ایران میتوانستند برای همیشه از شر این حکومت خلاص شوند
نگوید نمیتوانند یقینا سرنگونی حکومت آخوندی راحت تر از جنگ اوکراین خواهد بود https://t.co/iefnF8UQkI

— Hasanagha (@Hasanagha) April 27, 2022

یک منبع آگاه نزدیک به مذاکرات احیای برجام در وین به رادیو فردا نیز گفت تعهد حکومت جمهوری اسلامی برای توقف پیگیری عملیاتی پرونده کشته‌ شدن قاسم سلیمانی، یکی از شروط اصلی خارج‌ کردن سپاه از فهرست تروریستی دولت آمریکا است؛ امری که از اختلافات اصلی در مسیر احیای برجام است.

آقای بلینکن روز سه‌شنبه گفت که با وجود این جریانات همچنان معتقد است بازگشت به توافق هسته‌ای بهترین راه تعامل با ایران است و راهبرد دولت پیشین آمریکا در خروج از برجام «نتوانست نتیجه‌ای ایجاد کند».

سناتور باب منندز، رئیس کمیته روابط خارجی سنا، و جیمز ریش، سناتور ارشد جمهوری‌خواه در این جلسه، برجام را توافقی محدود توصیف کردند که به برنامه موشکی بالستیک ایران یا سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی نمی‌پردازد و به این خاطر از آنتونی بلینکن انتقاد کردند.

سناتور جیمز ریش در این جلسه خطاب به آنتونی بلینکن گفت که «نداشتن توافق بهتر از یک توافق بد است. من از شما می‌خواهم که [از مذاکرات با ایران] دست بکشید».

به گزارش خبرگزاری فرانسه، وزیر خارجه آمریکا در پاسخ گفت که با خروج واشینگتن از برجام، «به عکس، ایران برنامه هسته‌ای خطرناک‌تری را در پیش گرفت، زمان گریز هسته‌ای که یک سال بود به چند هفته تقلیل یافته و ایران دست به رفتار بی‌ثبات‌کننده‌تری در سراسر منطقه زده است، از جمله به خطر انداختن و حمله به نیروهای خود ما، به روش‌هابی که پیش از این انجام نمی‌داد».

آقای بلینکن توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ را «ناقص» اما بهتر از گزینه‌های جایگزین خواند و ادامه داد: «ما همچنان معتقدیم که بازگشت به توافق بهترین راه برای مقابله با چالش هسته‌ای ایران است و از این راه می‌شود اطمینان حاصل کرد ایران که در حال حاضر با ستیزه‌جویی باورنکردنی عمل می‌کند، سلاح هسته‌ای در دست نخواهد داشت».

او افزود: احیای توافق هسته‌ای، «توانایی آمریکا برای رسیدگی به سایر فعالیت‌های مخرب ایران را از بین نمی‌برد».

بر اساس توافق تیرماه سال ۱۳۹۴ (۲۰۱۵) بین ایران و شش قدرت جهانی، تهران پذیرفت که بسیاری از فعالیت‌های هسته‌ای خود را در ازای لغو تحریم‌ها، متوقف یا به حالت تعلیق در آورد اما دولت دونالد ترامپ در اردیبهشت سال ۹۷ از این توافق خارج شد و تحریم‌های شدیدی علیه ایران وضع کرد.

در روند مذاکرات ادامه‌دار احیای این توافق، ایران خواستار خروج نام سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا و تعهد دولت بایدن به عدم خروج ایالات متحده از برجام در آینده شده است.

واشینگتن هنوز در مورد خروج نام سپاه از فهرست یادشده تصمیم‌گیری نکرده است ولی در مورد تعهد به عدم خروج از برجام توسط دولت‌های آینده آمریکا، به تهران پاسخ منفی داده و تأکید کرده است که نمی‌تواند از جانب دولت‌های آینده قولی بدهد.

۴۳ مقام ارشد سابق اروپایی روز سه‌شنبه در نامه سرگشاده از دولت‌های آمریکا و ایران خواستند که مذاکرات مربوط به احیای برجام را با موفقیت به پایان برسانند.

رادیوفرانسه: پس از آنکه حسین شریعتمداری از دولت ایران خواست که برای آزاد کردن هفت میلیارد دلار دارایی مسدود شدۀ این کشور در کره، تنگه هرمز را به روی کشتی های تجاری کره جنوبی ببندد، دولت سئول سفیر جمهوری اسلامی را به نشانۀ اعتراض احضار کرد و خواستار توضیح شد.

احضار سفیر جمهوری اسلامی ایران در سئول، سعید بادامچی، توسط معاون وزیر امور خارجۀ کره صورت گرفت. در توضیح سعید بادامچی گفته است که موضع سرمقاله نویس روزنامۀ کیهان با موضع رسمی جمهوری اسلامی سازگاری ندارد.

حسین شریعتمداری در یادداشت روز شنبه بیست و هفت فروردین خود در روزنامۀ کیهان از جمهوری اسلامی ایران خواست که به جای آزاد کردن چهار زندانی دوتابعیتی آمریکا در ازای آزاد شدن هفت میلیارد دلار از پول های توقیف شدۀ ایران در کره جنوبی، به کشتی های تجاری این کشوراجازۀ عبور از تنگۀ هرمز را ندهد.

در روزهای گذشته حکومت ایران مدعی شد که توافق اولیه‌ای برای آزاد شدن منابع مسدود شده آن در کره در ازای آزادی زندانیان دو تابعیتی آمریکا در ایران صورت گرفته است. اما، به محض آن که دولت آمریکا این ادعا را بی اساس و کذب محض خواند، حسین شریعتمداری مبادلۀ زندانیان دوتابعیتی در ازای آزاد شدن پول های ایران در کره را “ارزانفروشی” خواند و خواستار بسته شدن تنگه هرمز به روی کشتی های کره ای شد.

با این حال، سعید خطیب زاده، سخنگوی وزارت أمور خارجۀ ایران، امروز بار دیگر مدعی شد که “توافق اولیه” همچنان به قوت خود باقی است اما نه با آمریکا که وی از آن به عنوان کشور ثالث یاد کرد. خطیب زاده نگفت که کشور “ثانی” که توافق ایران با آن همچنان به قوت خود باقی است کدام است. سخنگوی وزارت امور خارجۀ جمهوری اسلامی تنها گفت که در هر حال آزاد شدن پول های ایران به آمریکا ربطی ندارد، هر چند او نگفت که این موضوع به چه کسی ربط دارد.

رادیوفرانسه: ژان-ایو لودریان، وزیر امور خارجه فرانسه، در گفتگوی اختصاصی با رادیو بین‌المللی فرانسه و شبکه خبری فرانسه ٢۴ به تشریح اوضاع اوکراین و پرونده اتمی ایران پرداخت.
ژان-ایو لودریان، وزیر امور خارجه فرانسه، در گفتگوی اختصاصی با رادیو بین‌المللی فرانسه و شبکه خبری فرانسه ٢۴ به تشریح اوضاع اوکراین و پرونده اتمی ایران پرداخت. © RFI

ژان-ایو لودریان، وزیر امور خارجه فرانسه، درباره روند مذاکرات اتمی با ایران، می‌گوید: پرونده هسته‌ای ایران، یک «موضوع مهم سیاسی» است. وزیر امور خارجه فرانسه، در گفتگوی اختصاصی با رادیو بین‌المللی فرانسه و شبکه خبری فرانسه ٢۴، به تشریح روند مذاکرات برای آتش‌بس میان اوکراین و روسیه، همچنین پرونده هسته‌ای ایران پرداخت.

ژان-ایو لودریان، وزیر امور خارجه فرانسه، در گفتگوی اختصاصی با رادیو بین‌المللی فرانسه و شبکه خبری فرانسه ٢۴، که روز چهارشنبه ۳٠ مارس/۱٠ انجام شده است، به روند گفتگوهای میان گروه‌های مذاکره‌کننده اوکراین و روسیه اشاره کرد و گفت: باید درباره روند مذاکرات میان کی‌یف و مسکو، و اظهارات مطرح شده درباره «پیشرفت احتمالی در مذاکرات» محتاط بود.

وزیر امور خارجه فرانسه تاکید کرد: «تاکنون اظهارات فراوانی از سوی مقامات روسیه عنوان شده است؛ اما من تنها به کردار آنان باور دارم»

ژان-ایو لودریان، واقعیتِ پیشرفت در مذاکرات میان اوکراین و روسیه را به چشم‌پوشیدن ولادیمیر پوتین از بندر استراتژیک ماریوپل در ارتباط دانست و تاکید کرد: این اقدام می‌تواند زمینه را برای ورود کمک‌های بشردوستانه به داخل شهر و رفت و آمد آزادانه شهروندان در سطح شهر فراهم نماید.

بندر استراتژیک ماریوپل، از پایان ماه فوریه، در محاصره نیروهای روسیه و زیر بمباران شدید قرار دارد. شهردار ماریوپل می‌گوید: حدود ۱۶٠‌ هزار نفر در این شهر در محاصره مانده‌اند.

ژان-ایو لودریان، همچنین با بیان اینکه شهر خارکیف نیز در وضعیت مشابه وخیمی قرار دارد، گفت: باید برای جلوگیری از کشتار بیشتر در شهر ماریوپل آتش‌بس برقرار شود.

در خصوص احتمال استفاده نیروهای روسیه از سلاح شیمیایی نیز، وزیر امور خارجه فرانسه یادآور شد: در صورت وقوع چنین اقدامی، باید منتظر وضع تحریم‌های بسیار شدید و گسترده بود. اما وزیر امور خارجه فرانسه، به جزییات تحریم‌های گسترده علیه روسیه در صورت استفاده از سلاح‌های شیمیایی در خاک اوکراین اشاره‌ای نکرد.
«پرونده هسته‌ای ایران، مهمترین موضوع دیپلماتیک»

ژان-ایو لودریان، در بخش دیگری از مصاحبه اختصاصی با رادیو بین‌المللی فرانسه و شبکه خبری فرانسه ٢۴، با اشاره به پرونده اتمی ایران گفت: پرونده اتمی ایران مهمترین و بزرگترین پرونده دیپلماتیک است.

وزیر امور خارجه فرانسه، در پاسخ به پرسشی درباره روند مذاکرات گفت: ایران حاضر است در قبال رفع تحریم‌های مرتبط با دستیابی به سلاح اتمی از تلاش برای ساخت سلاح هسته‌ای دست بردارد.

ژان ایو لودریان تاکید کرد: تمامی کشورهای حاضر در مذاکرات هسته‌ای با ایران، نسبت به این دیدگاه در قبال ایران اتفاق‌نظر دارند.

رادیو فردا: یک منبع آگاه نزدیک به مذاکرات احیای برجام در وین به رادیو فردا گفت تعهد حکومت جمهوری اسلامی برای توقف پیگیری عملیاتی پرونده کشته‌شدن قاسم سلیمانی، یکی از شروط اصلی خارج‌ کردن سپاه از فهرست تروریستی دولت آمریکا است.

این منبع با اشاره به تاکید ایران برای خارج کردن سپاه از این فهرست که به آخرین مانع در مذاکرات هسته‌ای تبدیل شده است، گفت نهادهای امنیتی آمریکا اطلاعات دقیقی درباره برنامه‌ریزی تهران برای اقدام علیه برخی مقام‌های دولت سابق آمریکا دارند که متهم به دخالت در کشته شدن قاسم سلیمانی هستند، و در چنین شرایطی امکان موافقت با درخواست حکومت جمهوری اسلامی از سوی واشینگتن وجود ندارد.

مقام‌های جمهوری اسلامی ایران خروج سپاه را به عنوان درخواست دقایق آخر در جریان مذاکرات مطرح کرده‌اند. جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز هشتم فروردین گفت این موضوع «ربطی به برجام» ندارد و ایران را متهم کرد که با درخواست «تضمین‌هایی در مورد سپاه پاسداران»، مذاکرات احیای برجام را با مشکل مواجه کرده است.

در ماه‌های اخیر گزارش‌های متعددی از افزایش تهدیدها علیه مایک پومپئو، وزیر خارجه دولت ترامپ، و برایان هوک، نماینده ویژه سابق آمریکا در امور ایران، منتشر شده بود و دولت بایدن تدابیر حفاظتی به ویژه برای آقای پومپئو را افزایش داده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس روز ۲۱ اسفند پارسال گزارش داد به اسنادی دست یافته که‌ نشان می‌دهد دولت آمریکا برای محافظت ۲۴ ساعته از جان مایک پومپئو و برایان هوک ماهانه «دو میلیون دلار» هزینه می‌کند.

پیش از این گزارش شده بود که دولت آمریکا از جمهوری اسلامی خواسته است که متعهد شود سطح تنش را در منطقه کاهش خواهد داد ولی منبع آگاه نزدیک به مذاکرات به رادیو فردا گفت شرط آمریکا محورهای مشخصی دارد و شامل عدم حمله و آسیب‌زدن به آمریکایی‌ها و تاسیسات ایالات متحده در منطقه‌ و همچنین عدم آسیب‌ رساندن به مقامات سابق آمریکا می‌شود.

او با اشاره به مصاحبه اخیر حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، با تلویزیون جمهوری اسلامی که بر لزوم خروج سپاه از فهرست تروریستی آمریکا تاکید کرده بود، گفت وزیر خارجه ایران در این مصاحبه گفت «وقتی می‌گوییم سپاه، یعنی سردار حاج قاسم سلیمانی»، که اشاره او به شرط دولت آمریکا برای متوقف کردن پیگیری عملیاتی پرونده کشته شدن قاسم سلیمانی بود.

وب‌سایت آمریکایی «اکسیوس» نیز روز سوم فروردین به نقل از «دو منبع مطلع آمریکایی» و یک مقام رسمی اسرائیلی خبر داد که جمهوری اسلامی ایران شرط آمریکا برای حذف نام سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی را نپذیرفته است.

بر اساس این گزارش، مقامات ایران به جای دادن تعهد علنی، پیشنهاد کرده‌‌اند که یک نامه ضمنی غیرعلنی در این مورد به دولت آمریکا ارائه کنند.

کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، و همچنین ابومهدی المهندس، معاون پیشین فرمانده گروه حشد الشعبی، در جریان حملات پهپادی ۱۳ دی‌ماه ۹۸ آمریکا در نزدیکی فرودگاه بغداد، در کشاکش تنش سیاسی و نظامی بین ایران و ایالات متحده رخ داد.

مقام‌های حکومت ایران طی دو سال گذشته بارها بر لزوم پیگیری این پرونده، محاکمه عوامل دخیل در عملیات منجر به کشته شدن قاسم سلیمانی و همچنین گرفتن «انتقام‌ سخت» تاکید کرده‌اند.

رسانه‌های آمریکایی در روزهای اخیر در گزارش‌های متعددی نوشته‌ بودند که ناکامی در دستیابی به سازش با ایران بر سر سپاه، ممکن است مذاکرات وین را دچار فروپاشی کند.

دونالد ترامپ در سال ۱۳۹۸ با این استدلال، کلیت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد که این نیروی نظامی «فعالانه در تامین مالی و ترغیب تروریسم به عنوان ابزاری برای کشورداری مشارکت دارد» و «ابزار اصلی حکومت ایران در راستای هدایت و اجرای کارزار بین‌المللی تروریسم است».

با این حال، مقام‌های دولت بایدن می‌گویند «وضعیت موجود، در هیچ زمینه‌ای، باعث امن‌تر شدن آمریکا نشده» و برعکس در طول این مدت سپاه پاسداران «تقویت هم شده است».

در روزهای گذشته، موج مخالفت‌های داخلی در آمریکا نسبت به دستیابی به توافق احیای برجام به قیمت حذف نام سپاه از فهرست سازمان‌های تروریستی بالا گرفته است.

بیش از ۴۰ نماینده جمهوری‌خواه کنگره در نامه به وزارت خارجه کشورشان نسبت به عواقب پاک کردن نام سپاه از این فهرست هشدار دادند.

نفتالی بنت، نخست‌وزیر، و یائیر لاپید، وزیر خارجه اسرائیل، نیز آشکارا علیه تصمیم احتمالی دولت بایدن در مورد سپاه هستند.

این احتمال نزد ایرانیان نیز بازتاب‌هایی داشته است و دو نفر از اعضای خانواده‌های جان‌باختگان سرنگونی هواپیمای اوکراینی به دست سپاه در نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهوری آمریکا از او خواستند که این نهاد نظامی جمهوری اسلامی را از فهرست تروریستی خارج نکند.

منبع: مصاحبه اختصاصی، آرشیو رادیو فردا/ر.ح/ک.ر

بی‌بی‌سی: جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا می‌گوید ”به رغم برطرف شدن مانع‌تراشی روسیه ‘ ‘، مانع ایجاد شده به وسیله ایران پیشرفت در مذاکرات احیای برجام را متوقف کرده است.

آقای بورل که دوشنبه پس از بازگشت از سفر به کشورهای حوزه خلیج فارس در پارلمان اروپا صحبت می‌کرد، گفت: ”در حالی که به حصول توافق این قدر نزدیک شده ایم، باعث تاسف است که به توافق دست پیدا نکنیم. نمی توانم تضمین دهم که توافقی وجود خواهد داشت. ”

او در ادامه گفت:‌ ”دو هفته پیش به نظر می‌آمد که در حال رسیدن به توافق هستیم. اما بعد با مانع تراشی روسیه مواجه شدیم. ”

به گفته آقای بورل روسیه قصد داشت از توافق بر سر احیای برجام به عنوان اهرم فشاری علیه غرب در جنگ با اوکراین استفاده کند و مانع از لغو تحریم های مربوط به صادرات نفت ایران شود.

آقای بورل گفت: ”اگر ایران تولید نفت را از سر بگیرد،‌ عرضه بیشتری در بازارهای جهانی وجود خواهد داشت و این به نفع روسیه نیست. ”

جوزپ بورل در ادامه گفت روسیه با دریافت تضمین‌های لازم از مخالفت دست کشید اما بروز اختلاف های دیگر از جمله تاکید ایران بر خروج نام سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا باعث توقف در پیشرفت مذاکرات شده است.

آقای بورل پیش‌تر در حاشیه اجلاس دوحه در قطر از بالا بودن احتمال توافق ابراز اطمینان کرده بود.

این خوشبینی پیش از سفر انریکه مورا، مذاکره کننده ارشد اتحادیه اروپا به ایران و دیدار با مقام های این کشور عنوان شده بود.

رابرت ملی، فرستاده ویژه ایالات متحده در امور ایران روز گذشته در سخنانی در دوحه قریب الوقوع بودن توافق در مذاکرات احیای برجام را رد کرده بود.

ایران در یازده ماه گذشته در حال مذاکره با گروه ۱+۴ به رهبری اتحادیه اروپاست تا زمینه احیای برجام فراهم شود.

آمریکا که به طور غیرمستقیم در این مذاکرات شرکت می‌کند.

رادیوفردا: ریچارد نفیو نامی آشنا در محافل سیاسی ایران است و از او به عنوان «معمار تحریم‌ها» یاد می‌شود؛ نویسنده کتاب «هنر تحریم» که تا دو ماه پیش عضو تیم مذاکره‌کننده آمریکا برای احیای برجام بود و بنا بر گزارش‌ها به دلیل اختلاف‌نظر این تیم و دولت آمریکا را ترک کرد.

آقای نفیو، از آن زمان به فعالیت خود در دانشگاه کلمبیا بازگشته است. او که هم‌اکنون در واشنیگتن دی‌سی ساکن است، محقق ارشد در مرکز سیاست انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیاست.

در گفت‌وگوی پیش‌رو با رادیوفردا، آقای نفیو نه درباره ایران، بلکه درباره رژیم تحریم‌های روسیه سخن می‌گوید و مشخصاً موضوع تحریم احتمالی شرکت روس‌اتم را می‌شکافد. شرکتی که همکاری‌های زیادی نیز با ایران دارد و نمایندگانش، به گفته سفیر روسیه در تهران، هفته پیش با مقام‌های جمهوری اسلامی درباره ادامه همکاری‌ها مذاکراتی انجام داده بودند.

آقای نفیو، ممنونم از وقتی که در اختیار رادیوفردا قرار دادید. موضوع این گفت‌وگو پیرامون مطلبی است که شما اخیرا در نشریه اینترنتی war on the rocks نوشتید، اما پیش از آن با توجه به اینکه ما در سه هفته اخیر شاهد یک کارزار تحریمی از سوی ایالات متحده علیه روسیه، به دلیل تهاجم این کشور به اوکراین هستیم. با توجه به تجربه شما در این زمینه، ممکن است توضیح دهید که این روند چگونه شکل می‌گیرد؟ آیا مثلاً دولت پوشه آماده‌ای دارد که آن را باز می‌کند و یک به یک به عنوان تحریم اعمال می‌کند؟

بله ببینید، این بسیار بستگی به میزان آماده‌سازی شرایط دارد، و فکر می‌کنم در مورد روسیه آماده‌سازی بسیار زیادی برایش انجام شده بود. تحریم‌های زیادی پیشتر اعمال شده بود و افراد بسیاری هستند که در این زمینه کار می‌کنند. و این منجر به این شد که نه اینکه یک پوشه آماده باشد، بلکه یک گروهی از افراد باشند که نقاط ضعف اقتصاد روسیه را بدانند و همچنین از نقاط ضعف ایالات متحده، اروپایی‌ها و بقیه متحدان را در مقابل چنین تحریم‌هایی آگاه باشند.

در نتیجه یک برآیندی از اینکه چه کاری ممکن است، و فواید و ضررهای آن چه خواهد بود، در دست داشتند، و وقتی کاخ سفید گفت حالا ما احتیاج به گزینه‌های تحریمی داریم، افرادی بودند که پیگیر این کار بودند. تحلیل‌هایی وجود داشتند که چگونه این گزینه‌ می‌تواند اجرا شود و چه اقداماتی باید برای قدم‌های احتمالی روسیه در مقابل آن‌ها انجام شود.

اما سؤالی که در این هفته‌ها بسیار درباره آن شنیده‌ می‌شود این است که نقطه پایان این روند کجاست؟ منظورم این است که مثلاً در این مورد خاص روسیه، هدف چیست؟ اینکه آیا کرملین می‌داند که مثلاً چه اقدامی بکند، در مقابلش چه تحریمی رفع می‌شود؟ به نظرتان آیا این جنبه رژیم تحریم‌های روسیه روشن است؟

بله این موضوعی است که به نظرم دولت آمریکا و متحدانش به اندازه کافی در فضای عمومی روشن صحبت نکرده‌اند که پایان این داستان کجاست، و به نظرم باید در این زمینه کمی بیشتر تلاش کنند. آن‌ها روشن گفته‌اند که هدفشان اعمال فشار بر روسیه است تا به تهاجم خود پایان دهد و امنیت و ثبات در شرق اروپا برقرار شود و این‌گونه تصویر کلی را ارائه داده‌اند و به نظرم این مفید است. چون مشخص کرده‌اند که این یک رژیم تحریمی است که تا ابد ادامه نخواهد داشت. یا اینکه هدف آن مشخصاً تغییر رژیم یا چیزی شبیه آن نیست.

ببینید این موضوع یک محدودیت‌ها و ابعادی دارد. آنچه دولت دقیق و با جزییات از آن صحبت نکرده این است که روسیه دقیقاً چه کار باید بکند تا تحریم‌ها رفع شوند و پیامد آن کارها چه خواهد بود. و اینکه ایالات متحده چقدر آمادگی یک توافق مرحله‌ای دارد یا مسیری برای اجرا.

این‌ها موضوعاتی است که هنوز به آن نپرداخته‌اند و توضیحشان در این زمینه این بوده که هنوز مراحل اولیه بحران است. این کاملاً منطقی به نظر می‌رسد. شما نباید دقیقاً اول بحران یک نقشه داشته باشید که چه زمانی چه کار می‌کنید، خصوصاً که نمی‌دانید این روند تا کی ادامه خواهد داشت.

اما فکر می‌کنم به مرور زمان، همانطور که گفتید آن‌ها باید دقیق‌تر توضیح دهند که روسیه برای رفع تحریم‌ها چه کاری باید انجام دهد. و ابعاد یک توافق که برای واشینگتن، برای کی‌یف و سایر اعضای این ائتلاف قابل قبول باشد چیست؟

فکر نمی‌کنید که روشن نبودنِ این موضوع، هدف نهایی رژیم تحریم‌ها علیه روسیه را تحت ‌الشعاع قرار خواهد داد؟

در ادامه در یک مقطعی، اینطور خواهد بود. من در کتابم که در سال ۲۰۱۸ منتشر کردم، خیلی روشن این را توضیح دادم و همچنان به شدت به آن معتقدم که توضیح دقیق درباره اینکه چگونه تحریمی برداشته می‌شود، یک عنصر بسیار مهم برای این است که تحریم کارایی داشته باشد. در نتیجه فکر می‌کنم که هر چه زودتر (و نه دیرتر) باید یک توضیحی در این زمینه داده شود.

اما به هر حال تازه سه هفته گذشته است و به نظرم باید کمی صبر داشته باشیم و درک کنیم که این شرایطی است که نسبتاً پویاست. اما فکر می‌کنم در هفته‌های پیش رو، و نه طولانی‌تر از آن، نوعی از پیام‌رسانی عمومی را شاهد خواهیم بود که دولت آمریکا توضیح دهد که رفع تحریم‌ها چه ابعادی دارد و چگونه می‌تواند محقق شود.

می‌خواهم برگردم به مطلبی که هفته پیش نوشته بودید درباره مسئله هسته‌ای، عدم اشاعه و رابطه آن با رژیم تحریم‌های روسیه. شما در آن مطلب مشخصاً به موضوع شرکت روس‌اتم اشاره می‌کنید. در روزهای اخیر برخی پیشنهاد تحریم این شرکت دولتی روسیه را مطرح کرده‌اند. ممکن است درباره ریسک‌ها و چالش‌های چنین تحریمی صحبت کنید؟ و آیا با برشمردن این چالش‌ها فکر می کنید روس‌اتم نباید تحریم شود؟

خیر. اینگونه نیست. راستش من فکر می‌کنم که روس‌اتم یک هدف مشروع برای تحت تحریم قرارگرفتن است. ببینید به نظر من روس‌اتم یکی از مراکز مهم در روسیه برای درآمدزایی از طریق صادرات است، چه از طریق ساخت رآکتورهای تازه، و چه سایر خدماتی که ارائه می‌دهد. فکر کنم در زمینه رآکتورهای تازه، رقمی حدود ۱۳۰ میلیارد دلار است.

در نتیجه باید به صورت بالقوه یک هدف باشد. اما تفاوت در اینجاست که مثلاً تأسیساتی ساخته شده‌اند که هم اکنون از روس‌اتم سوخت هسته‌ای و خدمات دریافت می‌کنند. و برخلاف نفت، گاز و اینطور چیزها، فقط مولکول مهم است. بلکه صحبت از طراحی سوخت هسته‌ای است، تخصص در زمینه نوع خاصی از رآکتورها و اینگونه مسایل است. در نتیجه کار جایگزین کردنِ ذخایر بسیار دشوار است البته نشدنی نیست.

دیگرانی هستند که سوخت هسته‌ای مشابه دارند. کسانی هستند که می‌توانند در کار عملیاتی رآکتورها کمک کنند. اما حتی بدون اینکه وارد پروژه‌های خاصی بشویم، همین برجام و اجرای آن را در نظر بگیرید. کارهایی هست که فقط روس‌اتم می‌تواند انجام دهد یا به صورت مؤثر انجام دهد. در نتیجه خللی جدی یا تهدیدی مهم برای این‌گونه روندها و عملیات هسته‌ای در دور دنیا ایجاد می‌شود. برای همین کاری که ما باید انجام دهیم این است که تحریم‌ها را از هم جدا کنیم و آن بخش از فعالیت‌ها که مثلاً مربوط به تأسیساتی که هنوز ساخته نشده را هدف بگیریم.

یکی از راه‌هایی که شما در مقاله‌تان به آن اشاره کردید، این است که به جای فهرست «افراد و نام‌های تحت تحریم»، از «دستور» استفاده شود. ممکن است تفاوت این دو را توضیح دهید و اینکه به نظرتان چگونه از نقطه نظر عدم اشاعه این اقدامی امن‌تر خواهد بود؟

همانطور که می‌دانید در مورد فهرست یا SDN، به دلیل ساختاری که تحریم‌ها دارند، اجرای آن در همه جای دنیا دنبال می‌شود. وقتی کسی را به این فهرست اضافه می‌کنید، یک چرخه گسترده‌ای آغاز به کار می‌کند که بانک‌ها و شرکت‌ها در سراسر دنیا آن نام را در فهرست نهاد‌ها و افرادی قرار می‌دهند که اصلاً به سراغ کار با آن‌ها نمی‌روند. اگرچه که بعدتر ممکن است مجوزها و چیزهایی از این دست صادر شود، اما حقیقت این است که شرکت‌ها و بانک‌‌ها و بقیه، بیشتر بهSDN توجه می‌کنند تا آن مجوزها. پس اگر از لحاظ عملی نگاه کنیم، اضافه شدنِ نام یک فرد یا شرکت به این فهرست بسیار دراماتیک‌تر و شدیدتر است و راه فرار آنچنانی هم برای استفاده در چنین موقعیتی وجود ندارد.

در نتیجه پیشنهاد من این است -و صادقانه بگویم در راستای کاری است که دولت بایدن هم‌اکنون در حال انجام آن است– که از رویکردی «دستور»محور برای اعمال تحریم‌ها استفاده شود که یک سایه روشن‌هایی دارد. در تعدادی از فرمان‌های اجرایی که این دولت و همچنین دولت‌های ترامپ و اوباما صادر‌کردند، هم از «دستور» استفاده شده که اسنادی است که وزارت خزانه‌داری آن‌ها را منتشر می‌کند و مشخص می‌کند که آن تحریم‌های فرمان اجرایی چگونه باید اجرا شوند و مثلاً بانک مرکزی روسیه با چنین رویکردی تحریم شده اما در فهرستSDN قرار نگرفته است. چنین رویکردی اجازه می‌دهد که انعطاف بیشتری وجود داشته باشد و اجرای تحریم با سایه‌روشن‌هایی همراه باشد. به نظرم نباید مستقیم به سراغ فهرست SDN رفت و بعد شروع کرد برایش استثنائاتی قائل شد.

شما می‌گویید سایه روشن، اما مثلاً در مورد ایران در یکی دو دهه اخیر می‌دانیم که حتی اگر مدل‌های مختلف تحریم وجود داشت، اما اسم ایران چنین علامت هشداری است که کسی حاضر به کار کردن با شرکت‌های ایرانی نیست، حال چه بخش خصوصی و چه دولتی. در نتیجه فکر نمی‌کنید اگر اسم شرکت روس‌اتم با هر نوعی از تحریم گره بخورد، این خود تبدیل به یک برچسب هشدار بر پیشانی این شرکت خواهد شد؟

امکان این موضوع هست اما باید دو موضوع مهم را در نظر داشت. این اتفاق برای همه تحریم‌ها نمی‌افتد. مثلاً آمریکا تحریم‌هایی را در ارتباط با سودان، ونزوئلا یا لیبی وضع کرده است. اما چون اسم این کشورها آمده، به این معنا نیست که تجار هیچ رابطه اقتصادی با این کشورها ندارند. فعالیت‌های اقتصادی با این کشورها همچنان جریان دارد.

راستش موضوع ایران این بود که تحریم‌ها آنچنان جامع شدند که فضاهای تحریم‌ نشده برای پیشبرد تجارت بسیار اندک شدند. در نتیجه رویکرد پیروی از تحریم‌ها از سوی بانک‌ها، آن‌ها را بر آن داشت که با خود بگویند: «اصلاً قید وارد شدن به هرگونه مبادله با این کشور را می‌زنیم».

به نظر من روسیه همچنان در رده کشورهایی چون ونزوئلا و لیبی است و نه ایران. هنوز بخش‌هایی هست که از حوزه‌های مختلف، از تحریم‌ بیرون نگه داشته شدند.

یعنی حتی اگر امروز روسیه به عنوان کشوری شناخته شود که از ایران پیشی گرفته و بیشترین تحریم‌ها بر آن اعمال شده باشد؟

به نظرم من این حرفی که می‌زنند که «کشوری که بیشترین تحریم بر آن اعمال شده»‌ حرف چرندی است. تعداد افرادی که در یک فهرست تحریمی قرار می‌گیرند، خیلی مرتبط با میزان جامع و فراگیر بودنِ یک رژیم تحریمی نیست.

ما می‌توانیم فراگیرترین رژیم تحریمی بر یک کشور را داشته باشیم بدون اینکه حتی یک اسم تحریم شده باشد. این اضافه کردن اسامی برای این است که مسیر تحریم‌ها را راحت‌تر مشخص کند. و این درباره روسیه هم بوده‌است، بیشتر تحریم‌های هدفمند بوده تا اینکه رویکرد تحریم فراگیر باشد. مثلاً ببینید برای اینکه ممنوعیت تجارت با کره شمالی اعمال شود، شما احتیاج به یک به یک تحریم کردن ندارید. یا همین‌طور در زمینه ایران؛ همه آن اضافه شدن‌ها به فهرست، برای این بوده که اجرای تحریم توسط سایرین راحت‌تر شود.

در مجموع به نظر من، اینکه روسیه اسامی تحریم‌شده بیشتر دارد، به معنی اینکه تحت یک رژیم تحریمی فراگیرتر است، نیست. امروز تحریم‌ها علیه ایران به مراتب فراگیرتر از تحریم‌ها علیه روسیه است.

سؤال آخرم درباره پیشنهادی است که مطرح کردید که برای کاهش چالش و خطرها در حوزه عدم اشاعه، تحریم‌ها، پروژه‌های آتی را هدف بگیرند. آیا این خود نوعی از تهدید را ایجاد نمی‌کند؟

خب، بسیار کمتر. ببینید اگر این تحریم‌ها در زمینه پروژه‌های تأسیساتی باشد که هنوز ساخته نشده‌اند، خب می‌توان کاربری آن را تغییر داد، یا اینکه توسط شرکت دیگری ساخته شود. دیگرانی هستند که توانایی ساخت رآکتورهای هسته‌ای را داند، حتما نباید روسیه و یا روس‌اتم باشد. در نتیجه به نظرم چندان مهم نیست که برای این پروژه‌های رآکتورها چه کسی جایگزین شود.

این‌ها روسیه را انتخاب کرده بودند چون مثلا از لحاظ اقتصادی به صرفه‌تر بود، نه به خاطر اینکه الزاما ارائه‌دهنده بهترین محصول، بود یا بالاترین سطح امنیت را ارائه می‌داد یا در حوزه عدم اشاعه سابقه خیلی خوبی داشت. در نتیجه دلیلی نمی‌بینم که بقیه نتوانند وارد چنین پروژه‌هایی شوند. برای من مهم‌ترین جنبه این موضوع این خواهد بود که آیا پروژه‌ها تکمیل شده‌اند یا خیر، و اگر تکمیل شده باشند آنوقت رسیدگی، خدمات و یا سوخت‌رسانی انجام می‌شود که این باید حفظ شود.

رادیوفردا: شماری از نمایندگان جمهوری‌خواه در کنگره آمریکا با ارسال نامه‌ای به آنتونی بلینکن، وزیر خارجه این کشور، خواستار باقی‌ ماندن نام سپاه پاسداران در فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا شدند.

این نامه که اسکات فرانکلین، نماینده فلوریدا در مجلس نمایندگان، جمع‌آوری امضا برای آن را بر عهده داشته است پس از آن به نگارش درآمده که اخباری مبنی بر تصمیم احتمالی دولت جو بایدن برای حذف نام سپاه پاسداران از گروه‌های تروریستی آمریکا منتشر شد.

آقای فرانکلین در واکنش به این تصمیم دولت بایدن اشاره می‌کند که «سپاه پاسداران، در حال حاضر یکی از خطرناک‌ترین گروه‌های تروریستی جهان است.»

وی اضافه کرد که سپاه پاسداران از طریق «حمایت از تروریسم، مسئول کشته شدن تعداد بی‌شماری از مردم بی‌گناه و حداقل ۶۰۰ نیروی آمریکایی است.»

این عضو کنگره آمریکا می‌گوید که سپاه «همواره به دنبال نابودی شرکا و متحدان ما در منطقه، به ویژه اسرائیل بوده و به مدت چندین دهه مانعی بر سر راه صلح در خاورمیانه بوده است.»

دونالد ترامپ در سال ۱۳۹۸ با این استدلال کلیت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد که این گروه نظامی ایرانی «فعالانه در تامین مالی و ترغیب تروریسم به عنوان ابزاری برای کشورداری مشارکت دارد» و «ابزار اصلی حکومت ایران در راستای هدایت و اجرای کارزار بین‌المللی تروریسم است».

آقای فرانکلین خطاب به دولت بایدن گفت که «به هیچ عنوان» حق ندارد که «به این رژیم تروریستی مشروعیت بدهد».

در این نامه، امضاکنندگان خطاب به آنتونی بلینکن نوشته‌اند: «بسیار مهم است که در کنار متحدان و کشورهای شریک خود بایستیم و اطمینان حاصل کنیم که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از مزایای لغو تحریم‌ها برخوردار نخواهد شد. خروج از فهرست گروه‌های تروریستی، به آنها آزادی بیشتری برای افزایش فعالیت‌های بدخواهانه‌شان می‌دهد.»

این نمایندگان کنگره اضافه کرده‌اند: «مخالف هر تصمیمی هستند که به سپاه مشروعیت بخشد و به آنها اجازه دهد دموکراسی و آزادی را در سراسر جهان بیشتر تهدید کنند.»

جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، در روزهای آخر سال ۱۴۰۰ در یک نشست خبری با دفاع تلویحی از ایده خارج کردن سپاه پاسداران از فهرست تروریستی آمریکا گفته بود که وضعیت کنونی آمریکا را امن‌تر نکرده است.

خانم ساکی در پاسخ به پرسش خبرنگاران در زمینه احتمال حذف نام سپاه پاسداران از سیاهه سازمان‌های تروریستی از نگاه دولت آمریکا، گفت مذاکره هم‌اکنون در جریان است.

او بدون آن که به جزئیات بررسی این موضوع توسط دولت بایدن اشاره کند اضافه کرد که باید توجه کرد «وضعیت موجود، در هیچ زمینه‌ای، باعث امن‌تر شدن آمریکا نشده» و برعکس سپاه پاسداران «تقویت هم شده است».

وب‌سایت اکسیوس و خبرگزاری رویترز هفته گذشته خبر دادند که آمریکا احتمال خارج کردن نام سپاه از سیاهه تروریستی را در ازای دریافت تعهد ایران به کاهش تنش در منطقه بررسی می‌کند.

پاک کردن نام سپاه از سیاهه تروریستی آمریکایی، یکی از دو شرط اکید دولت‌های حسن روحانی و ابراهیم رئیسی، روسای جمهوری اسلامی ایران، در جریان مذاکرات ۱۱ ماهه وین بوده است.
با استفاده از وب‌سایت کنگره آمریکا و رادیوفردا/ ب. ب./ ف. دو.