اخبار

دیگربان: علی خامنه‌ای٬ رهبر جمهوری اسلامی با صدور فتوایی اعلام کرد بنابر «احتیاط واجب» نذر یا عهد زن باید با اجازه شوهر باشد.

به گزارش روز جمعه (۱۶ فروردین) خبرگزاری حوزه٬ آقای خامنه‌ای این فتوا را در پاسخ به این پرسش که «آیا نذر یا عهدی که زن می‌کند و شخصی است و به حقوق شوهر ضرری نمی‌زند بدون اجازه شوهر صحیح است؟» صادر کرده است.

بسیاری از مراجع تقلید شیعه نیز نذر زن حتی از اموال شخصی خود را بدون اذن و اجازه شوهر جایزه ندانسته و آن را اقدامی باطل می‌دانند.

نذر در زبان عربی به معنای وعده است. بنابراین نذرکننده به امری معین وعده می‌دهد که در آینده به تحقق برساند و وعدهٔ او منوط و مشروط بر انجام آن کار است.

دیگربان: محسن حیدری یک عضو مجلس خبرگان رهبری گفته نظارت این مجلس بر عملکرد رهبر «در هیچ جای قانون نیامده و هیچ اصلی در قانون اساسی وجود ندارد که دال بر نظارت مجلس خبرگان بر رهبری باشد.»

آقای حیدری این مطلب را روز پنجشنبه (۱۵ فروردین) در گفتگویی که از وی در سایت «جهان‌نیوز» منتشر شده٬ بیان کرده است.

وی گفته این تلقی که مجلس خبرگان ناظر بر عملکرد رهبری است «اشتباه» است٬ چراکه این مجلس تنها «مراقبت می‌کند که آیا رهبر هنوز شرایط لازم {برای رهبری} را دارد یا آن‌ها را از دست داده است.»

حیدری افزوده «اگر برای مجلس خبرگان محرز شد که یکی از شرایطی که قانون برای رهبری گذاشته، از بین رفته، این مجلس عزل رهبری را ‌اعلام می‌کند.»

مجلس خبرگان رهبری به اعتقاد بسیاری از کار‌شناسان سیاسی و مذهبی سال‌هاست کارکرد اصلی خود که‌‌‌‌ همان نظارت بر عملکرد رهبر جمهوری اسلامی است را از دست داده و به یکی از نهاد‌های تحت نظر وی تبدیل شده است.

بسیاری از اعضای این مجلس٬ نمایندگان خامنه‌ای در ارگان‌ها، نهاد‌ها و شهر‌های بزرگ هستند که نفوذ قابل توجهی در مجموعه تحت مدیریت خود دارند.

رهبر جمهوری اسلامی با در اختیار گذاشتن منابع مالی و اعطای پست‌های مذهبی در نهاد‌ها و ارگان‌ها به اعضای مجلس خبرگان رهبری آن‌ها را به حقوق بگیران ثابت حاکمیت تبدیل کرده است.

بیشتر اعضای مجلس خبرگان رهبری در چهار سال گذشته برای حفظ منافع خود و تحت پوشش مصالح نظام حاضر نشدند از نقش خامنه‌ای در سرکوب‌ خونبار مردم سئوال کنند.

اعضای این مجلس طی این مدت با صدور اطلاعیه‌هایی از عملکرد علی خامنه‌ای در واکنش به اعتراض‌های مردمی به نتیجه انتخابات سال ۱۳۸۸ حمایت کرده و بر ضرورت برخورد با رهبران جنبش سبز تاکید کرده‌اند.

خودنویس: آیت‌الله خامنه‌ای بامداد امروز در دیدار با تهیه کنندگان آکادمی گوگوش از مسوولین آکادمی خواستند از نشان دادن اختلاف‌ها و حتی علایق پرهیز کنند، چرا که کارهای بزرگی انجام شده اما ضعف‌هایی هم هست. ایشان فرمودند: «این همه انتخابات در طول سی سال انجام گرفته است، صحت انتخابات را تضمین کرده‌اند و انتخابات صحیح بوده است. چرا بی‌خود خدشه می‌کنند، مردم را متزلزل می کنند، تردید ایجاد می‌کنند، ارمیا را خراب می‌کنند؟ البته در ذهن مردم عزیز ما با این حرف‌ها تردید ایجاد نخواهد کرد.»

به گزارش فالس نیوز، بخشی از سخنان معظم له در ایام نوروز و پس از انتخابات گوگوش آکادمی حائز اهمیت و در خور توجه است از جمله بررسی ابعاد و مختصات رای گیری در مجموعه آکادمی و جایگاه ممتاز مردم در این برنامه پربیننده. علاوه بر این معظم له از عبارت سناریو دشمن برای ورود به مساله آکادمی اشاره فرمودند.

از جمله به زیر سئوال بردن سلامت رای گیری و القای تقلب به نفع ارمیا در رای گیری و افشای دست های پنهان در راه اندازی کمیته صیانت از آرای مردم است.

معظم له فرمودند: «رای‌گیری در گوگوش آکادمی به فضل الهی و به حول قوه الهی رای گیری سالمی بود، من می‌بینم بعضی‌ها در رای‌گیری که دو سه روز پیش انجام شد شروع کردند به خدشه کردن، این چه منطقی است؟ این چه فکری است؟ این چه انصافی است؟ این همه انتخابات در طول سی سال انجام گرفته است، صحت انتخابات را تضمین کرده‌اند و انتخابات صحیح بوده است. چرا بی‌خود خدشه می‌کنند، مردم را متزلزل می کنند، تردید ایجاد می کنند، ارمیا را خراب می‌کنند؟ البته در ذهن مردم عزیز ما با این حرف‌ها تردید ایجاد نخواهد کرد.»

ایشان در ادامه سخنان خویش به حاشیه های حضور امیر حسین در گوگوش آکادمی نیز پرداخته و بدون نام بردن از ایشان فرمودند: «حالا جوانی با ظاهری متفاوت در این آکادمی شرکت کرد، صدای خوبی هم داشت بنده خودم اینرا تایید میکنم. متاسفانه بداخلاقی های شد، حرفهایی زده شد که دشمن از آن برای به زیر سوال بردن کل آکادمی استفاده کرد. البته بعد ها من در این مورد صحبت خواهم کرد.»

ایشان همچنین در مورد شایعات پیرامون روابط گوگوش و خلعتبری فرمودند: «مسوولین آکادمی از نشان دادن اختلاف ها و حتی علایق پرهیز کنند، کارهای بزرگی انجام شده اما ضعف هایی هم هست.»

معظم له در پایان سخنان خود انتخاب شدن ارمیا را شکستی فراتر از عراق و افغانستان برای امریکا دانستند و حضور و برنده شدن یک مادر محجبه ایرانی در گوگوش آکادمی را شکست سیاست های قلدرانه و غلط کردنهای بی جا و پی در پی دولت حاکم بر امریکا در منطقه تعبیر کردند.

رادیوفردا: باراک اوباما، رئیس جمهوری ایالات متحده، روز جمعه، دوم فروردین ۱۳۹۲، گفت که رهبر جمهوری اسلامی بهتر است به جای تهدید به نابود کردن شهرهای اسرائیل، زمان بیشتری صرف بهبود شرایط زندگی مردم خود بکند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، آقای اوباما که در ادامه سفر خود به خاورمیانه، از کشور اردن بازدید می‌کرد، با اشاره به مناقشه اتمی تهران اظهار داشت که ایران می‌تواند آینده‌ای متفاوت با امروز داشته باشد، اگر برنامه اتمی خود را متوقف کند.

به گفته او، اگر تحریم‌های غرب ملغی شود ایران می‌تواند شرایط خود را بهبود ببخشد، تجارت خود را توسعه دهد و با دیگر کشورهای جهان از جمله ایالات متحده داد و ستد داشته باشد.

رئیس جمهوری ایالات متحده افزود: «دورنمای آنها باید این مسائل باشد، نه آن که تهدید به نابود کردن شهرهای اسرائیل بکنند.»

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز پنج‌شنبه، اول فروردین، در سخنرانی نوروزی خود در شهر مشهد گفته بود که اگر اسرائیل تهدیدهای نظامی خود علیه ایران را عملی کند، ایران شهرهای تل‌آویو و حیفا را با خاک یکسان خواهد کرد.

آقای خامنه‌ای اظهار داشت: «این را همه می‌دانند که رهبران رژیم صهیونیستی ایران را تهدید به حمله نظامی می‌کنند. آنها باید بدانند که اگر غلطی بکنند، جمهوری اسلامی تل‌آویو و حیفا را با خاک یکسان خواهد کرد.»

گفته می‌شود ایران موشک‌های بالیستیکی دارد که برد آن به اسرائیل می‌رسد. گذشته از آن، روابط نزدیک ایران با دشمنان اسرائیل در منطقه مانند حزب‌الله لبنان و اسلام‌گرایان حماس که غزه را در اختیار دارند، تهدیدی دیگر برای اسرائیل محسوب می‌شود.

اما درباره اسرائیل هم این باور وجود دارد که تنها قدرت هسته‌ای در منطقه خاورمیانه است.

با این حال اسرائیل مانند ایالات متحده و دیگر کشورهای غربی، نسبت به برنامه اتمی ایران مشکوک است و می‌گوید که تهران قصد دستیابی به سلاح هسته‌ای را دارد، ادعایی که ایران آن را رد می‌کند.

اسرائیل از جامعه جهانی خواسته است خط قرمزی برای برنامه اتمی ایران تعیین کند که از آن فراتر نرود. این خط قرمز می‌تواند تهدید نظامی تهران باشد.

اما باراک اوباما می‌گوید که ترجیح می‌دهد مسائل از طریق دیپلماتیک حل شود، اگرچه او در سفر خود به خاورمیانه بارها تاکید داشت که گزینه نظامی را از نظر دور نگه نمی‌دارد.

بی‌بی‌سی: آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران، در سخنرانی امروز خود در مشهد گفت: “اگر اسرائیل غلطی بکند، جمهوری اسلامی تل‌آویو و حیفا را با خاک یکسان خواهد کرد.”

آقای خامنه‌ای گفت مردم ایران در سه دهه اخیر آمریکا را دشمن اصلی خود تلقی کرده‌اند، اما دشمنان دیگری هم وجود دارند.

او گفت اسرائیل هم ایران را تهدید می‌کند اما تلقی ایران از قدرت اسرائیل به ترتیبی است که اهمیت زیادی برای اسرائیل قائل نیست.

رهبر ایران همچنین به مشکلات میان ایران و دولت‌های بریتانیا و فرانسه اشاره کرد و گفت: “ما قبلا با فرانسه مشکلی نداشتیم” اما از زمان نیکولاس سارکوزی مشکل‌هایی با فرانسه پیدا شده که تا کنون ادامه دارد.

آیت‌الله علی خامنه‌ای معمولا اولین روز سال خورشیدی را به مشهد سفر کرده و سخنرانی می‌کند.

روز: در حالی که اصول‌گرایان به بهانه‌های مختلف بر احمدی‌نژاد می‌تازند، به او بابت رعایت حدود شرعی تذکر می‌دهند و معتقدند که گریه‌های او باعث فریب خوردن مردم نخواهد شد، رییس دولت دهم در تازه ترين سخنانش کنایه‌هایی آشکار به آیت‌الله خامنه‌‎ای، قوه‌قضاییه و نهادهای امنیتی و نظارتی را مطرح كرده و از “اختيارات يكطرفه و ناظران آلوده” انتقاد كرده است.

احمدی‌نژاد با اشاره به “نابسامانی، ناهماهنگی و قدرناشناسی یا بعضا بد عمل کردن” در کشور، گفته است که “یک‌سوم هزینه‌های کشور صرف نظارت می‌شود ‌و خود این ناظران می‌شوند یک مساله که آلودگی‌های آنها را چه کنیم”. رییس جمهوری افزوده است: “همیشه اختیار منهای مسئولیت و یکطرفه، زمینه بسیار خوبی برای ایجاد فساد است. کسی که بتواند بازخواست کند اما بازخواست نشود، زمینه خوبی برای فساد دارد. این بخش هزینه است و ضرر اصلی نیست بلکه ضرر اصلی آنجاست که ما در شرایطی قرار بگیریم که انسان‌های فاقد صلاحیت و دارای ظرفیت‌های کمتر از آنچه که بر عهده می‌گیرند، مسئولیت داشته باشند”.

این سخنان محمود احمدی‌نژاد، کنایه‌ای مشخص به نهادهای نظارتی در جمهوری اسلامی ارزیابی می‌شود که در طی دو سال گذشته روابط‌شان با دولت دهم دچار مشکل شده است. بسیاری از این نهادهای نظارتی مستقیم یا غیرمستقیم زیر نظر آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، قرار دارند.

این برای چندمین بار در ماههاى اخیر است که احمدی‌نژاد مستقیم یا غیرمستقيم به انتقاد از برخی نهادهای جمهوری اسلامی – به ويژه آن‌هایی که زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی قرار دارند – می‌پردازد. وی در ماه‌های گذشته چندین بار انتقادهای تندی از سپاه پاسداران، قوه قضاییه، مجلس و صدا و سیما به عمل آورده است.

اما هم‌زمان با سخنان احمدی‌نژاد، اصول‌گرایان نیز به انتقاد از او ادامه داده‌اند. سخنان و شعارهای اقتصادی احمدی‌نژاد، حمایت‌های او از رحیم‌مشایی و نحوه رفتارش در ونزوئلا، از جمله مواردی است که مورد توجه نیروهای مختلف اصول‌گرا قرار گرفته است.

محمود رجبی، قائم‌مقام محمدتقی مصباح یزدی در موسسه امام خمینی، با اشاره به پیام احمدی‌نژاد پیرامون مرگ هوگو چاوز و همچنین سخنان وی در مراسم اعطاى نشان به رحیم‌مشایی، آن‌ها را “نسنجیده، غیرمتخصصانه، غیر منطبق با عقل، بدون سازگاری با موازین دینی، مضر برای همبستگی ملی و در مقابل اهداف انقلاب و نظام جمهوری اسلامی” توصیف کرده و گفته است: “تعریف و تمجید‌هایی که ایشان از شخصیت‌های داخلی و یا شخصیت‌های خارجی می‌کنند، نه منطبق با عقل بوده و نه با موازین دینی ما سازگار است؛ و همچنین برای نظام، جامعه و همبستگی ملی ما مضر است. اگر بنا شد اهداف غیر اخلاقی و غیر دینی برای این اقدامات ایشان مطرح شود آن وقت باید خیلی چیز‌ها را مطرح کرد و البته آقای احمدی‌نژاد باید بداند که وقتی بی‌حساب و بی‌منطق سخن گفته شود، این جور اظهار نظر‌ها رخ خواهد داد. اهداف پشت پرده و ریشه‌های این نوع اقدامات و موضع گیری‌های ایشان، و لو اینکه ناخودآگاه باشد، بدون شک غیر انقلابی، غیر اسلامی و غیر منافع ملی کشور است، چرا که منافع ملی و دلسوزی برای نظام جمهوری اسلامی و نیز منابعی که از اسلام و مصالح انقلاب بر می‌خیزد، اقتضای چنین موضع گیری‌هایی ندارد؛ البته این نیاز به تحقیق دارد و نمی‌توان نظری در این خصوص داد”.

رجبی به شعار “زنده باد بهار” نیز پرداخته است: “هم خود آقای رئیس جمهور باید بداند که این افکار باطل است و پیامد‌ها مضر و غیر سودمند برای نظام و جامعه به دنبال دارد و هم خود ما باید بدانیم که خیلی دامن زدن به این مسائل، به مصلحت مردم، انقلاب و مصالح امروزیمان نیست. رئیس جمهور باید دغدغه‌های اصلی مردم را در عمل برطرف کرده و کار کنند و بدانند این شعار‌ها و تعریف و تمجید‌ها هیچ دردی را دوا نمی‌کند؛ یعنی اگر مشکل ساز نباشد، حل کننده مشکلات نیست”.

هم‌زمان با این سخنان ۱۸ تن از نمایندگان مجلس نیز پیرامون “ضرورت رعایت موازین شرعی و عرف بین‌الملل و شأن ملت در ملاقات‌های خارجی” تذکری کتبی به احمدی‌نژاد دادند.

علی مطهری، جواد هروی، ابراهیم آقامحمدی، روح‌الله بیگی، احمد شوهانی، محمد علیپور، غلام‌رضا اسداللهی، محمدباقر شریعتی، هادی حسینی، کمال‌الدین پیرموذن، حسین امیری، طاهری، سعید زمانیان، امیرعباس سلطانی، حمیدرضا پشنگ، عبدالکریم حسین‌زاده، رسول خضری و جواد جهانگیرزاده ۱۸ نماینده تذکردهنده به رییس دولت هستند.

اشاره این نمایندگان به نحوه ابراز همدردی احمدی‌نژاد با مادر هوگو چاوز، رییس‌جمهور فقید ونزوئلا، در مراسم به خاک سپاری وی است. عکس‌هایی که از این مراسم منتشر شده، مادر هوگو چاوز را در آغوش احمدی‌نژاد نشان می‌دهد، مساله‌ای که با اعتراض گروه‌های مختلف اصول‌گرا روبه‌رو شد.

از آن جمله محمد یزدی، رییس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، شیوه ابراز همدردی محمود احمدی‌نژاد، در مراسم تشییع هوگو چاوز را “مسخره‌بازی” توصیف کرد: “شما رییس جمهوری یک کشور اسلامی هستید، دست زدن و بغل کردن در یک مراسم رسمی چه معنایی دارد؟ این وضع بسیار بدی است”.

احمدی‌نژاد هفته جاری در مراسم اعطای نشان دولتی درجه یک فرهنگ و هنر به اسفندیار رحیم‌مشایی، گفته بود: “اگر بخواهیم آقای مشایی را در یک کلمه معرفی کنیم باید بگوییم مهندس مشایی مردیست بهاری، بهاری، بهاری”.

اما حسین شریعتمداری، مدیرمسوول روزنامه کیهان و نماینده ولی‌فقیه در این موسسه، در این زمینه چنین نوشته است: “مردم آقاي احمدي نژاد را با اين انتظار برگزيده اند كه مطابق قانون اساسي و سوگندي كه ياد كرده است، بر كرسي رياست قوه اجرايي كشور بنشيند و اداره امور اجرايي را برعهده بگيرد. بنابراين، چنانچه ايشان به جاي انجام وظايفي كه شرعا و قانونا برعهده دارد، وقت و فرصت و امكانات رياست جمهوري و اموال بيت المال را به انجام امور ديگري كه در حوزه وظايف ايشان نيست اختصاص بدهد، به يقين امانتي را كه با شعار و ادعاي انجام امور اجرايي كشور از مردم تحويل گرفته بود، ضايع نموده و به صداقت مردم دهن كجي كرده است. اين نكته بديهي تر از آن است كه درك آن نيازي به محاسبات پيچيده و اذهان ژرف انديش داشته باشد. است كه آقاي رئيس جمهور، وظايفي را كه شرعا و قانونا برعهده دارد وانهاده و امكانات و فرصت ها و بيت المال مسلمين را براي اموري هزينه مي كند كه نه فقط كمترين رابطه اي با وظايف تعريف شده رئيس جمهور ندارد بلكه به اين ترديد دامن مي زند كه ايشان به جاي پرداختن به دغدغه هاي اساسي مردم و امور جاري و بر زمين مانده كشور، در پي خواسته هاي – با عرض پوزش- دم دستي و بلندپروازي هاي- باز هم با عرض پوزش- آميخته به توهم خود و اطرافيان كذايي خويش است و انگار نه انگار كه در مقابل رأي مردم و اعتمادي كه به ايشان شده است، وظيفه و رسالتي برعهده دارد”.

در تحولی دیگر، دو تن از نمایندگان مجلس، در گفت‌گویی با سایت رسمی مجلس، به انتقاد از رفتارهای احمدی‌نژاد پرداخته و گریه‌های وی را نه از روی عاطفه که نشان دهنده “لجاجت و سیاست” وی دانسته‌اند.

سعید حیدری‌طیب، نماینده کرمانشاه، در این زمینه گفته است: “گریه‌کردن در مراسم‌‌های مختلف نشانه عاطفه رئیس‌جمهور نیست، بلکه پشت این اقدامات لجاجت و سیاست نهفته است. رفتارهای عاطفی خارج از عرف احمدی‌نژاد در شأن یک رئیس‌جمهور نیست، احمدی نژاد باید تغییر رفتار دهد… بخش عمده‌ای از مشکلات اقتصادی به سوء مدیریت دولت بر می‌گردد، از این‌رو رئیس‌جمهور باید به جای گریه کردن در موارد بی‌مورد به حال مردم رنج دیده کشور گریه کند”.

مساله‌ای که مورد اشاره محمد‌ابراهیم محبی نیز قرار گرفته است: “اين اقدامات تاثیری در نظر مردم ندارد و آنچه در این مورد اهمیت دارد این است که مسوولان باید در نظام مقدس جمهوری اسلامی مطابق با اصول اعتقادی و باورهای مذهبی و ملی رفتار و از فرامین مقام ولایت پیروی کنند… در مورد رفتار انتخاباتی برخی افراد نیز باید بگویم که ملت همیشه در صحنه ایران، هوشیار هستند و با توجه به رهنمودهای مقام معظم رهبری نامزد اصح را انتخاب می‌کنند و اگر فردی بخواهد برای تغییر نتیجه انتخابات خارج از مسیری که ولی فقیه تعیین کرده‌اند، حرکت کند از نظر آراء مردمی با اقبال روبرو نخواهد شد”.

روز: درحالی که سران قوای سه گانه جمهوری اسلامی و همچنین مقامات ارشد کشور در نامه ها و اظهارات مختلف در سطح رسانه ها به ظاهرخود را مطیع اظهارات و خواسته های آیت الله خامنه ای نشان می دهند اما در عمل همچنان با یکدیگر درگیرند و بر طبل اختلافات می کوبند، یکی از منصوبان رهبر جمهوری اسلامی از ناراحتی و “گلایه شدید” او از این مساله خبرداده است.

هفته گذشته برخی از خبرگزاری های رسمی کشور اظهارات رییس ستاد کل نیروهای مسلح کشور در مراسم اختتامیه “همایش دفاع ملی، دفاع همه جانبه” را منتشر کردند که وی در پایان آن از “درد دل” رهبرجمهوری اسلامی سخن گفته بود.

این رسانه ها به نقل از حسن فیروزآبادی نوشته بودند: “يك بار حضرت آقا با من «درد دل» كردند و فرمودند كه اين چه حرفي است كه برخي همواره مي‌گويند رهبري چه فرمايشات زيبايي دارند، اما عمل نمي‌كنند؛ ايشان فرمودند من هيچ حرفي نمي‌زنم كه دستور نباشد.”

اما بولتن ها و سایت های وابسته به نهادهای نظامی، همچون سپاه و بسیج برخلاف گزارش های پیشین، از اظهارات حسن فیروزآبادی در همایش “دفاع ملی، دفاع همه جانبه” تنها بخش آخر گفته های اورا که مربوط به آیت الله خامنه ای بود بصورت خبر برجسته و بصورت مکرر در روزهای اخیر منتشر کرده اند که البته با نقل قول پیشین رییس ستاد کل نیروهای مسلح تفاوت دارد و به لحن شدید تری بیان شده است.

در خبر این بولتن ها و سایت های متعلق به نهادهای نظامی، نقل قول حسن فیروز آبادی از آیت الله خامنه ای به این صورت منتشر شده است: “ايشان با «گلايه» به من گفتند؛ برخی هی می گويند «فرمايشات فرمايشات»، اين چه حرفي است؟ «من دارم دستور مي دهم»، هيچ حرفي نمي زنم، مگر آنكه آن موضع و دستور باشد.”

در خبر مزبور به نقل از حسن فیروزآبادی همچنین آمده است که ” دشمن در بعد اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي حمله مي كند، دفاع همه جانبه بايد به گفتمان ملي تبديل شود، همه مقامات بايد براي دفاع همه جانبه با هم متحد شوند و ميثاق ببندند تا در مقابل تهديدات كشور از آن دفاع كنند.”

این نقل قول از رهبر جمهوری اسلامی و انتقاد او از بی اعتنایی به اظهارات و خواسته هایش از سوی مسئولان جمهوری اسلامی در شرایطی از سوی یکی از مقامات ارشد نظامی و از منصوبان وی منتشر شده است که از مدتی پیش با گسترش اختلافات روسای قوای سه گانه جمهوری اسلامی با یکدیگر، برخی مقامات نظامی امنیتی و همچنین نمایندگان مجلس هم از چنین گلایه هایی از سوی آیت الله خامنه ای خبر داده بودند.

از جمله پس از جریان استیضاح جنجالی وزیر کار، تعاون و تامین اجتماعی که محمود احمدی نژاد فیلم رانت خواهی فاضل لاریجانی، برادر روسای مجلس شورای اسلامی و قوه قضاییه را منتشر کرد، حجت الاسلام مجتبی ذوالنور، مشاور نماینده آیت الله خامنه ای در سپاه پاسداران از “خون شدن دل رهبری” و “سکته دوستداران نظام” خبرداد.

مجتبی ذوالنور گفته بود: “رؤسای دو قوه حیثیت نظام اسلامی را در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی، چوب حراج زدند، به جان هم افتادند، «دل رهبری را خون کردند»، دوستان نظام اسلامی را به حد «سکته» رساندند و خوراک لازم را برای رسانه‌های بیگانه در آستانه انتخابات فراهم کردند.”

چند روزپس از این واقعه، ابتدا آیت الله خامنه ای اختلافات سران قوا را به “بداخلاقی” تقلیل داد ـ که البته مورد توجه طرف های درگیر قرار نگرفت ـ و سپس در واپسین روزهای بهمن ماه بار دیگر طی اظهاراتی در “جمع مردم تبریز” گفت که ” قضیه بد و نامناسبی که در مجلس پیش آمد ملت را ناراحت کرد. «بنده حقیر» نیز هم خود در قبال این قضیه احساس تاثر کردم و هم بخاطر ناراحتی مردم ناراحت شدم. این که رییس یک قوه به خاطر یک سند اثبات نشده دو قوه دیگر را متهم کند خلاف شرع و قانون و تضییع حقوق مردم است. مردم آرامش اخلاقی و روانی می خواهند، بنده فعلا «نصیحت» می کنم.”

تاکید وی بر “نصیحت” هم اکنون در شرایطی به این جمله که “من دارم دستور می دهم” به نقل از حسن فیروزآبادی تبدیل شده است که رهبر جمهوری اسلامی پیشتر در آبان ماه سال جاری حتی به مسئولان نظام “هشدار” هم داده بود که با بی اعتنایی آنها و ادامه اختلافات مواجه شد.

آیت الله خامنه ای ۱۰ آبان ماه پس از نزاع قلمی محمود احمدی نژاد با صادق لاریجانی رییس قوه قضاییه در جریان بازداشت مشاور رسانه ای رییس دولت و درخواست او برای بازدید از زندان اوین هم تاکید کرده بود که “من به مسئولان و رؤسای قوا هشدار میدهم که مراقب باشند و اختلافات را به میان مردم نکشانند… نامه نگاریهای اخیر و مطالب آن به هیچ وجه موضوع مهمی نیست اما این اختلاف نظرها نباید به میان مردم کشانده و دست مایه ای برای جنجال و هیاهوی رسانه های بیگانه و دشمنان شود.”

اختلافات سران قوای جمهوری اسلامی با تنگ تر شدن حلقه تحریم ها و گسترش فقر و گرانی که به گفته رییس مجلس شورای اسلامی کشور را با خشکسالی مالی روبرو کرده است با نزدیک شدن به زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری بالا گرفته هرچند مقامات کشور هربار پس از اظهارات رهبر جمهوری اسلامی با انتشار نامه ها و اظهاراتی در سطح رسانه ها خود را مطیع خواسته های اونشان می دهند.

در این میان موضوعاتی همچون در پیش گرفتن طرح “اقتصاد مقاومتی”، “قانون هدفمندی یارانه ها”، طرح تشکیل “ستاد مقابله با مشکلات اقتصادی” برای مقابله با تحریم ها از سوی آیت الله خامنه ای و همچنین بودجه عمومی کشور همچنان بلاتکلیف مانده است.

نگاه تاریخی آیت الله بی‌بی‌سی: خاطرات اکبر هاشمی رفسنجانی از نخستین روزهای سال ۱۳۶۸ خورشیدی نشان می دهد که این سال برای او با نگرانی آغاز شده بود.

در دومین روز عید و دیدار نوروزی با آیت الله خمینی، دیگر برای اکبر هاشمی رفسنجانی روشن شده بود که موضوع قائم مقامی حسینعلی منتظری و مخالفت آیت الله خمینی با او در حال بحرانی شدن است «عصبانی اند و تصمیم به اقدام تند دارند.»

گزارش ها از ناخوشی احوال آقای خمینی حکایت داشت، قائم مقام رهبری در قم در آستانه برکناری بود و رئیس جمهور هم مطابق سنت هرساله نوروز، در مسافرت مشهد.
آیت الله خامنه ای در سفر، قائم مقام رهبری در خطر

«شب با آیت الله خامنه‌ای در مشهد تلفنی صحبت کردم و خواستم برای حل مشکل در ارتباط با آقای منتظری سفر را کوتاه کنند و برگردند» اما یادداشت های آقای هاشمی رفسنجانی، نشان می دهد رئیس جمهور وقت تا دو روز دیگر هم در مشهد بوده و به تهران برنگشته است. «قرار است هیات رئیسه خبرگان جلسه بگذارد و منتظر آمدن آیت الله خامنه ای از مشهد هستیم.»

تازه ترین جلد از خاطرات اکبر هاشمی رفسنجانی مربوط به سال سرنوشت ساز ۱۳۶۸ است که در آن هیات حاکمه ایران دستخوش تحولاتی عظیم شد.

یادداشت های روزانه آقای هاشمی رفسنجانی در سال ۱۳۶۸ را می توان به دو بخش پیش و پس از درگذشت آیت الله خمینی تقسیم کرد.

پیش از ۱۴ خرداد٬ در یادداشت های او به عنوان رئیس وقت مجلس٬ نام چندانی از میرحسین موسوی نخست وزیر و حتی آقای خامنه ای رئیس جمهور برده نمی شود. حتی نشانه های واضحی وجود دارد که بیشتر ارتباطات و مشورت خواهی دفتر آیت الله خمینی درباره مسائل جاری کشور با هاشمی رفسنجانی بوده تا دیگر مقامات عالی. «احمد آقا متن نامه امام به آقای رئیس جمهور مبنی بر تشکیل مجمعی برای اصلاح قانون اساسی را تلفنی خواند و مشورت کرد.»
شناسنامه کتاب

کارنامه خاطرات؛ بازسازی و سازندگی

اکبر هاشمی رفسنجانی

به اهتمام علی لاهوتی

دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ اول ۱۳۹۱

۷۸۵ صفحه، ۱۹هزار تومان

۵۰۰۰ نسخه

از نکات جالب توجه یادداشت های آقای هاشمی این است که بخش زیادی از تماس هایش با آیت الله خامنه ای که در خاطراتش مکتوب کرده تلفنی بوده و در موارد بیشتر این رئیس جمهور وقت بوده که برای مشورتی به دفتر رئیس مجلس می رفته است. «اول شب آیت الله خامنه ای به دفتر آمدند و درباره نتایج سفرشان به چین و مسائل جاری مشورت کردند.»

تصویر آیت الله خامنه ای در این فصل تصویر یک رئیس جمهور تشریفاتی اما اهل مشورت و البته علاقه مند به سفر است که ظاهرا کمتر از رئیس مجلس وقت، با رهبرجمهوری اسلامی در جماران در تماس است.
نقل قول سرنوشت ساز از آیت الله خمینی

اکبر هاشمی رفسنجانی نقل قولی آشنا از آیت الله خمینی دارد که از زمان روی کار آمدن محمود احمدی نژاد چندین بار آن را تکرار کرده است: «متحد باشید. به خصوص شما و آقای خامنه ای نگذارید خناسان بین شما و ایشان فتنه کنند.»

نوشته های آقای هاشمی رفسنجانی حکایت از آن دارد که این یکی از آخرین جملات آیت الله خمینی به او و مربوط به دهم خرداد ۱۳۶۸ یعنی چهار روز پیش از اعلام رسمی درگذشت موسس جمهوری اسلامی است.

«انگشت شست مرا گرفتند و با کلمات مقطع فرمودند: در بازنگری قانون اساسی تسریع شود و سپس چشمشان را باز کردند و شمرده با صدای ضعیف اضافه کردند اگر متحد باشید انقلاب پیشرفت می کند، مکثی کردند و ادامه دادند به خصوص شما و آقای خامنه ای٬ نگذارید خناسان بین شما و ایشان فتنه کنند.»

آیت الله خمینی سه شب پس از این دیدار در اواخر روز ۱۳ خرداد درگذشت و کار بازنگری در قانون اساسی جمهوری اسلامی به زمان حیات او نرسید اما این تازه سرآغاز دوران تازه در روابط هاشمی رفسنجانی و آیت الله خامنه ای بود که ظاهرا وصیت موسس جمهوری اسلامی هم بود.

اعضای مجلس خبرگان رهبری شبانه برای جلسه صبح ۱۴ خرداد به تهران دعوت شدند. علی اکبر مشکینی٬ رئیس مجلس خبرگان گرچه در جلسه صبح حضور داشت اما در ادامه روز و در لحظای تاریخی انتخاب رهبر به دلیل کسالت غایب بود.
دو مخالف رهبری فردی: اکبر هاشمی رفسنجانی و علی خامنه ای

اکبر هاشمی رفسنجانی به عنوان نایب رئیس اداره جلسه را که در محل مجلس بود٬ بر عهده گرفت. نسخه ای از وصیت نامه لاک و مهر شده آیت الله خمینی هم در دفتر رئیس مجلس بود. لحظات تاریخی دیگری در حال رقم خوردن بود.

مطابق وصیت نامه آیت الله خمینی، می بایست احمد خمینی، فرزندش آن را قرائت می کرد. پس از او، رئیس جمهور یا رئیس دیوان عالی کشور یا یکی از اعضای شورای نگهبان. با اظهار ناتوانی احمد خمینی، نوبت به نفر بعدی رسید. آیت الله خامنه ای برای این کار آمادگی داشت: «ایشان وصیت نامه را برای حضار خواندند. حضار جلسه خبرگان نمایندگان مجلس٬ اعضای دولت٬ شورای نگهبان و شورای عالی قضایی و دیگران بودند. قرائت وصیت نامه حدود دو ساعت و نیم طول کشید.»

جلسه انتخاب رهبر به بعد از ناهار موکول شده بود. «با صحبت کوتاه آقای مشکینی٬ جلسه شروع و من هم موضوع بحث را توضیح دادم. این جلسه تا ساعت هفت و نیم بعدازظهر با یک تنفس ادامه یافت.»

بحث های صورت گرفته در جلسه انتخاب رهبر تازه که در کتاب خاطرات هاشمی رفسنجانی درج شده٬ نشان می دهد که دیدگاه یک دستی درباره جانشین آیت الله خمینی وجود نداشته است.

«بحث های زیادی شد. بعضی ها طرفدار رهبری شورایی و بعضی خواهان رهبری فردی بودند. بعضی آیت الله خامنه ای و بعضی ها آیت الله سید محمدرضا گلپایگانی را مطرح کردند و برای شورا هم اسم هایی برده شد. قبلا در مشورت های سران قوا و جمعی دیگر از بزرگان به این نتیجه رسیده بودیم که شورایی مرکب از آیات خامنه ای٬ موسوی اردبیلی و مشکینی رهبری را بر عهده بگیرند ولی در رهبری فردی رای بیشتری آورد.»

جالب اینجا است که هم آیت الله خامنه ای و هم اکبر هاشمی رفسنجانی با رهبری فردی مخالف بوده اند.

«آیت الله خامنه‌ای با رهبری فردی مخالفت کردند من هم مخالف بودم. نوبت نرسید. ابتدا به پیشنهاد اعضای جامعه مدرسین [حوزه علمیه قم] که عضو مجلس خبرگان بودند آیت الله گلپایگانی مطرح شد. حدود ۱۴ نفر به ایشان رای دادند. سپس پیشنهاد رهبری آیت الله خامنه ای مطرح شد. خود ایشان پشت تریبون رفتند و گفتند من با رهبری شورایی مطابق قانون اساسی موافقم و با رهبری فردی مخالفم پس چگونه نامزد بشوم؟»

هاشمی رفسنجانی در پی نوشت کتاب آورده که سال ۱۳۶۸ پایان دوره دوم ریاست جمهوری آقای خامنه ای بود «ایشان خود را برای ترک این مسئولیت آماده کرده بودند. ایشان در این باره می گویند قبل از رحلت امام که دوران ریاست جمهوری در حال اتمام بود٬ دست و پایم را جمع می کردم. مکرر مراجعه می کردند و بعضی مشاغل را پیشنهاد می کردند. آدم های بی مسئولیت این مشاغل را پیش خودشان به قد و قواره من بریده بودند.»

جلسه شورای بازنگری قانون اساسی. از راست عبدالکریم موسوی اردبیلی، آیت الله علی خامنه ای، اکبر هاشمی رفسنجانی و میرحسین موسوی

هاشمی رفسنجانی در حالی که رئیس مجلس خبرگان نبود بر جایگاه رئیس مجلس نشسته بود. نزدیک به یک روز از درگذشت آیت الله خمینی می گذشت و ایران قریب ۲۴ ساعت بود که رهبر نداشت. «من که جلسه را اداره می کردم گفتم اکنون با رای خبرگان رهبری فردی قانون شده و چاره ای نیست. سرانجام آقای خامنه ای با ۶۰ رای از ۷۴ عضو حاضر رای آوردند و مساله به این مهمی به این خوبی حل شد. من هم در چند مورد صحبت کوتاهی کردم و نظرات امام را درباره صلاحیت رهبری آقای خامنه‌ای نقل کردم. از قول احمد آقا و آیت الله موسوی اردبیلی هم که در جلسه خدمت امام بودند همین مضامین تایید شد. خبر آماده باش نیروهای عراقی در مقابل منطقه عین خوش که در اثنای جلسه توسط دکتر حسن روحانی رسید و من به جلسه اطلاع دادم تاثیر زیادی در آمادگی اعضای خبرگان برای ختم کار داشت. موفقیت بزرگی است.»
آیت الله خامنه ای: من آدم کوچک معمولی هستم

آقای هاشمی رفسنجانی در پی نوشت همین روز از کتاب درباره رهبری آقای خامنه ای از قول خود او می نویسد: «آنچه که در خصوص تعیین رهبر واقع شد و بار این مسولیت٬ بر دوش بنده کوچک ضعیف حقیر گذاشته شد برای خود من حتی یک لحظه و یک آن از آنات گذشته زندگی٬ متوقع نبود . . . یک وقتی خدمت امام قدس سره این نکته را عرض کردم که گاهی نام من در ردیف بعضی از آقایان آورده می شود در حالی که در ردیف آنها نیستم و من یک آدم کوچک بسیار معمولی هستم. نه اینکه بخواهم تعارف کنم الان هم همین اعتقاد را دارم.»

آقای هاشمی رفسنجانی در پی نوشت دیگری از کتاب به جلسه ای با آیت الله خمینی اشاره می کند که مبنای سخنرانی او در جلسه تاریخی مجلس خبرگان برای انتخاب رهبر است.

ماجرا به دیدار چند هفته پیش از درگذشت آیت الله خمینی بازمی گردد. «در جلسه ای با حضور سران سه قوه آقای نخست وزیر [میرحسین موسوی] و حاج احمد آقا در محضر امام بحث شد. حرف ما با حضرت امام این بود که اگر این قضیه اتفاق بیفتند [برکناری قائم مقام رهبری] ما بعدا با قانون اساسی مشکل داریم زیرا ممکن است خلا رهبری پیش بیاید. ایشان گفتند خلا رهبری پیش نمی آید و شما آدم دارید. گفتم چه کسی؟ ایشان در حضور آقای خامنه ای گفتند این آقای خامنه ای.»

بر اساس نوشته هاشمی رفسنجانی هم او و هم آیت الله خامنه ای در جلسه انتخاب رهبر جدید در مجلس خبرگان، ابتدا نظری مخالف نظر آیت الله خمینی داشتند و به دنبال شورای رهبری بودند که با رای منفی اعضای مجلس، این پیشنهاد کنار گذاشته می شود.
پیشنهاد لقب آیت الله به جای حجت الاسلام

روز چهاردهم خرداد آیت الله علی خامنه ای به عنوان رئیس جمهور وارد مجلس خبرگان رهبری شد و عصر همان روز به کمک آقای هاشمی رفسنجانی٬ به عنوان دومین رهبر جمهوری اسلامی از مجلس پا به بیرون گذاشت.

«به دفتر آمدم . . بعضی از رادیکال ها مخالفت دارند. آیت الله خامنه ای آمدند برای شیوه انجام وظایف رهبری با هم صحبت کردیم قرار شد احکام انتصابات امام را ایشان تایید کنند و قرار شد به صداوسیما بگویم بهای لازم را به موضوع بدهند. تصمیمات مهمی با هم گرفتیم.»

گرچه نام دومین رهبر جمهوری اسلامی از ابتدای کتاب یادداشت های آقای هاشمی رفسنجانی حتی در زمان ریاست جمهوری او با عنوان آیت الله و در موارد اندکی با عنوان آقای خامنه ای آورده شده٬ نویسنده نشان می دهد که تصمیم به خطاب کردن او با صفت آیت الله، مربوط به روز ۱۵ خرداد و اولین روز رهبری اوست.

«متن بیانیه مجلس خبرگان در خصوص تصویب رهبری آیت الله خامنه ای را نوشتم و برای انتشار دادم. با بعضی از اعضای هیات رئیسه درباره به کار بردن عنوان آیت الله به جای حجت الاسلام والمسلمین مشورت کردم؛ موافقت داشتند.»

روز هفتم تیر هم تصمیم دیگری درباره لقب آیت الله خمینی با کمک هاشمی رفسنجانی گرفته شده است. «تلفنی با آیت‌الله خامنه ای درباره مطرح کردن لقب رهبر انقلاب برای ایشان در نماز جمعه صحبت کردیم. مسلمانان خارج از ایران این را می خواهند. قبلا فکر کردیم این لقب مخصوص امام بماند که باعث اعتراض مسلمانان خارج شده . . . ایشان مایلند که مطرح نشود.» اما هاشمی دو روز بعد در خطبه های نماز جمعه این لقب را درباره آقای خامنه ای به کار برد.

از روز ۱۵ خرداد ۱۳۶۸ تا زمان تنفیذ حکم ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی در ۲۶مرداد، آیت الله خامنه ای همزمان رئیس جمهور و رهبر جمهوری اسلامی بود.

در هفته های اول و پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، گرچه آقای هاشمی رسما رئیس مجلس بود اما نقش پررنگ او در تثبیت رهبر تازه که به گفته نویسنده مخالفان جدی داشته و همچنین پی ریزی ساختار جدید رهبری ایران بر سمت رسمی او سایه انداخته است. «آقای [محمد] اصغری مدیر مسول روزنامه کیهان آمد. شماره فوق العاده را آورد و برای سرمقاله درباره رهبری آیت الله خامنه ای مشورت کرد. در مورد صدور بیانیه های تایید رهبری به مراکز مربوط تذکر دادم.»
ماجرای صلوات فرستادن برای رهبر جدید

او در هفته های اول حتی بیانیه های آیت الله خامنه ای را نیز مرور می کرده و گاه تذکراتی به رهبر جدید می داده است. «ظهر بیانیه آیت الله خامنه ای را مطالعه کردم. برای مشورت فرستاده بودند. خوب است. چند تذکر دادم. اولین بیانیه پس از انتخاب به رهبری است.»

هاشمی رفسنجانی حتی سه روز پس از انتخاب آیت الله خامنه ای به علی اکبر ناطق نوری و حسن روحانی که «پیشنهادهایی برای دفتر رهبری داشتند» گفته بود که «ایشان آمادگی دارد دفتری تنظیم کند که متکی به جریان خاصی نباشد و حالت جامعیت داشته باشد.»

جلسه سران سه قوا چندی پیش از درگذشت آیت الله خمینی

ظهر همین روز هاشمی رفسنجانی برای شرکت در مراسم فاتحه ای که آیت الله خامنه ای برپا کرده بود٬ به دانشگاه تهران رفته بود. «بعد از من آیت الله خامنه ای رسیدند، مردم خیلی گرم استقبال کردند و شعار اطاعت از خامنه ای اطاعت از امام است جا افتاده. برای اسم ایشان صلوات می فرستند اما ایشان به آقای [محمد تقی] فلسفی که سخنران جلسه بودند گفتند که دیگر صلوات نفرستند.»

این وضعیت البته دیری نپایید. دو روز بعد آیت الله خامنه ای دچار تردیدهایی شده بود. «به دانشگاه تهران رفتم. سران سه قوه برای امام جلسه فاتحه گذاشته بودند. قرآن و شعر و صحبت بود . . آقای سید حسن طاهری خرم آبادی به مردم گفت هنگام شنیدن اسم آقای خامنه ای یک صلوات بفرستند . . . تلفنی از آقای خامنه ای در این خصوص سئوال شد گفته بودند که فعلا منع شود تا مشورت کنیم.»
‘رادیکال ها و تندروها’ در خاطرات هاشمی رفسنجانی

جمله پایانی هاشمی در یادداشت روز هفدهم خرداد نشان می دهد که او وقت زیادی را به جزئیات و مدیریت رفتار دیگران با رهبر جدید اختصاص داده و می نویسد «آقای علی آقامحمدی آمد. . . . گفت هنوز تعدادی از تندروها با رهبری آیت الله خامنه ای مخالفند.»

عمده افرادی که هاشمی رفسنجانی در خاطراتش از آنها با صفت «تندرو و رادیکال و جریان سوم» یاد می کند٬ چهره های جناح چپ و برخی از افراد نزدیک و منسوب به «دانشجویان پیرو خط امام» و نزدیکان آنها هستند.

دانشجویان پیرو خط امام، در جریان اشغال سفارت آمریکا حضور داشتند و عمدتا افراد مورد اعتماد و نزدیک آیت الله خمینی محسوب می شدند. شماری از همین افراد نزدیک به دو دهه بعد با عنوان اصلاح طلب در صحنه سیاسی ایران ظهور کردند.

از جمله افرادی که در خاطرات هاشمی رفسنجانی به تندروی نسبت داده می شوند، آیت الله منتظری هم که چند ماه پیش، در چند قدمی رسیدن به رهبری جمهوری اسلامی از قائم مقامی رهبری برکنار شده بود از جمله مخالفان رهبر جدید بود. هاشمی رفسنجانی اما همچون سیاستمداری زبردست تلاش کرد هم از استاد سال های دورش و هم از آیت الله محمدرضا گلپایگانی مرجع تقلید وقت و اولین نامزد مطرح شده برای جانشینی آیت الله خمینی، برای رهبر تازه تاییدیه بگیرد.
چرا پیام آیت الله منتظری از تلویزیون پخش نشد؟

آیت الله خامنه ای در هنگام انتخاب به عنوان رهبر شرط مرجعیت را که قانون اساسی لازم می دانست نداشت و مطابق قانون اساسی اول جمهوری اسلامی، انتخاب او عملی غیرقانونی از سوی مجلس خبرگان بود. هرچند آیت الله خمینی پیش از درگذشت موافقتی شفاهی داشت تا جانشین اش مرجع نباشد اما تایید رهبری آیت الله خامنه ای از سوی دو مرجع تقلید بیشتر از آثار سیاسی در عالم حوزه و در میان روحانیون اهمیت داشت.

«آقای ابراهیم امینی آمد گفت آقای منتظری با رهبری آقای خامنه ای مخالف است و تایید نمی کند. گفتم تلاش کنند که تایید کنند و متقابلا ما روی مرجعیت ایشان کار کنیم . . . آقای [محمدرضا] مهدوی کنی [او در حال حاضر به جای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس خبرگان است] آمد و گفت رهبری تلگرافی به آقای گلپایگانی بزنند مبنی بر تشکر از حضور در نماز برای امام و عرض تسلیت، و آقای گلپایگانی در جواب رهبری را تایید کنند. گفتم اول متن جواب آیت‌الله گلپایگانی مشخص شود سپس تلگراف آقای خامنه ای ارسال شود.»

چند روز بعد در روز ۲۳ خرداد نامه آیت الله منتظری رسیده بود. «رهبری ایشان را تایید کرده به امید اینکه آقای خامنه ای جواب بدهند و در رسانه ها پخش شود» اما یادداشت دور روز بعد هاشمی رفسنجانی نشان می دهد که علیرغم پخش نامه آقای منتظری از رادیو و با وجود توافق هاشمی رفسنجانی با آیت الله خامنه ای این اتفاق نیفتاده است.

«با آیت الله خامنه ای درباره جواب به تایید آیت الله منتظری مذاکره و تصمیم گیری شد. . . شب تلویزیون نامه و جواب مربوط به آقای منتظری را نخواند. از آقای خامنه ای علت را پرسیدم. گفت که تلفن های زیادی مبنی بر گله و شکایت به دفتر شده٬ استخاره شده و تصمیم به عدم نشر در تلویزیون گرفتم.»
ناامیدی غربی ها از سخنرانی رهبر جدید درباره آمریکا

تابستان ۱۳۶۸ در حالی آغاز شده بود که با درگذشت آیت الله خمینی، تصور می شد جدی ترین مخالف رابطه با آمریکا جایش را به یک رهبر میانه رو داده است. همچنین نشانه های آشتی جویانه ای که از سوی رئیس جمهور آینده ایران فرستاده می شد٬ کافی بود که بدبین ترین افراد را هم نسبت به تغییر رویه بین المللی ایران امیدوار کند.

اکبر هاشمی رفسنجانی در نقل خاطراتش سعی دارد رابطه ویژه خود با آیت الله خامنه ای را برجسته کند

هاشمی رفسنجانی در یادداشت روز پانزدهم خرداد نوشته که «از گزارش ها بر می آید غربی ها از انتخاب آیت الله خامنه ای خوشحالند و امیدوارند اعتدال حاکم باشد و رادیکال ها منزوی شوند» اما چند هفته بعد در یادداشت روز ۲۴ مرداد می نویسد «در گزارش ها اظهارات دیروز آیت الله خامنه ای در مورد آمریکا آنها را دلسرد کرده و تفسیر به اختلاف نظر و تقویت موضع رادیکال ها کرده اند.»

پیش از آن موضوع گروگان گرفته شدن چند آمریکایی در لبنان و وارد شدن ایران به عنوان میانجی، به احتمال آماده شدن زمینه عادی سازی روابط ایران و آمریکاد دامن زده بود اما یکی از اولین سخنرانی های آیت الله خامنه ای در دوره رهبری اش در ۲۳ مرداد، پایانی بر خوش بینی ها بود. آیت الله خامنه ای گفته بود «دولت آمریکا پس از رژیم اشغالگر قدس منفورترین دستگاه حکومتی نزد ملت ایران است.»

سخنرانی آیت الله خامنه ای در دوره ای که به نظر می رسید با سیاست های آشتی جویانه هاشمی رفسنجانی احتمال گشایشی در روابط ایران و آمریکا پدید آمده نشان از دست بالاتر او در این زمینه

داشت که اینک با گذشت بیش از دو دهه از آن روزها، برای کمتر کسی از ناظران مسائل ایران پوشیده است.

رهبر ایران «امکان مذاکره و برقراری روابط میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا را شدیدا رد کرده» بود. حتی چند هفته بعد میانجیگیری وزیر خارجه پاکستان در سفر به تهران برای برقراری روابط سیاسی ایران و آمریکا ناکام ماند.
۲۶ مرداد ۱۳۶۸، استعفای آیت الله خامنه ای از ریاست جمهوری

روز ۲۶ مرداد۱۳۶۸ یعنی روز تحلیف ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی رسما آخرین روز نخست وزیری موسوی و ریاست جمهوری آقای خامنه ای بود. «استعفای رهبری از سمت ریاست جمهوری رسید که در مراسم تحلیف مطرح شود . . . آقایان موسوی اردبیلی و موسوی خوئینی ها هم بودند. به نظر می رسید از جایگزینی آقای [محمد] یزدی [رئیس جدید قوه قضاییه] ناراحتند.»

در این روز مقر ریاست جمهوری که در اختیار آقای خامنه ای بود به رئیس جمهور جدید تحویل داده شد. هاشمی رفسنجانی در یادداشت هایش از نامرتبی و فرسودگی ساختمان و وسایل آن گلایه کرده و یادداشت های او نشان می دهد که در روزهای بعد تعمیر و نوسازی ساختمان با سرعتی زیاد آغاز می شود و برای رئیس جمهور جدید که از کمر درد رنج می برد٬ استخر و سونای کوچکی هم ساخته شد. سرعت بازسازی مقر ریاست جمهوری به حدی بود که یک بار هم رئیس جمهور در حمام ریاست جمهوری گیر افتاد چون «دستگیره ها را برای آبکاری بازکرده بودند.»

تفاوت های ساختمان از دید افرادی که پیش از این هم به آنجا رفت و آمد داشته اند٬ محسوس بوده. منظره هایی که آقای خامنه ای را در یکی از بازدید هایش از مقر ریاست جمهوری به نوشته هاشمی، به تعجب انداخته بود.
پیشنهاد محل برای ساخت مقر رهبر تازه: منظریه، لواسان، مجلس مشروطه

آقای هاشمی رفسنجانی پیش از تحویل گرفتن ساختمان ریاست جمهوری از آقای خامنه ای برای ساختن مقر رهبر جدید ایران تلاش کرده بود. پیشنهادهای او منطقه منظریه جنگل های عباس آباد در مناطق مرکزی تهران٬ لواسانات و حتی به اشاره محسن رفیقدوست منطقه بهارستان و مجلس مشروطه بود، اما انتخاب نهایی رهبر جدید هیچ یک از اینها نبود.

آقای هاشمی رفسنجانی در ادامه کتاب اشارات جالبی به زندگی آیت الله علی خامنه ای دارد که به دلیل قلت اطلاعات درباره زندگی رهبر ایران جالب است. یکی از این ها ابراز شکایت آیت الله خامنه‌ای به او درباره «یکنواخت شدن زندگی اش» است و هاشمی به نقل از او می نویسد «بنای تنوع بیشتری در برنامه های کاری دارند.»

آقای هاشمی در این کتاب می نویسد که روزهای یکشنبه یا دوشنبه هرهفته با رهبر ایران ملاقات حضوری داشته و سال های بعد حتی فاش کرده به دلیل این که این ملاقات ها ضبط نمی شود حرف های صریحی بین آنها رد و بدل می شود.

جای جای خاطرات سال ۱۳۶۸ اشارات هاشمی به برقراری «تفاهم کامل» با آیت الله خامنه ای است. این موضوع در آخرین دیدار آنها در سال سرنوشت ساز ۶۸ هم درج است.

هاشمی در آخرین یادداشت های این سال می نویسد که همراه خانواده برای تعطیلات نوروز ۶۹ عازم کیش است و شب ۲۷ اسفندکه آیت الله خامنه ای مهمان او بوده درباره «سفر ایشان و سفر من در ایام عید نوروز » صحبت شده است.

خاطرات اکبر هاشمی رفسنجانی گرچه مختصر است و گاه جای موضوعات مهم و اساسی در آن خالی است اما انتشار آن درنوع خود حرکتی جسارت آمیز در ایران است.

«سه شنبه ۲۹ اسفند . . . . چند نوع تقویم برای نوشتن خاطراتم آوردند. یکی را انتخاب کردم. معمولا فهرستی از کارها٬ خاطره ها و مسائل داخلی و خارجی هر روز را در صفحه همان روز تقویم می نویسم؛ به امید اینکه در آینده دریچه ای به سوی تاریخ واقعی باشد؛ طبعا خیلی مختصر است.»

رادیوفردا: علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، روز پنج‌شنبه، ۱۷ اسفند، از تحریم‌های بین‌المللی به عنوان یکی از چالش‌های حکومت ایران یاد کرد که بر اقتصاد کشور تاثیر منفی گذاشته است.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله خامنه‌ای، وی با بیان این‌که هدف غرب از اعمال تحریم‌ها علیه ایران، «رو در رو قرار گرفتن مردم و نظام اسلامی» بوده است، گفت که تحریم‌ها باعث بروز برخی مشکلات اقتصادی و معیشتی برای مردم شده است.

آقای خامنه‌ای با این حال تحریم‌ها را «به نفع کشور» دانست و اظهار داشت که ممنوعیت واردات برخی کالاها به کشور باعث «بازگشت به خود و جوشش از درون» شده است، چنان‌چه ایران توانست «اورانیوم ۲۰ درصد مورد نیاز رآکتور تحقیقاتی تهران» را خود تولید کند.

پیش از این دیگر مقامات ایران نیز در اظهاراتی مشابه، از تحریم‌ها استقبال کرده بودند و آن را برای کشور مفید می‌دانستند.

با این حال دو ماه قبل وزیر صنعت و تجارت اذعان داشت که تحریم‌ها «فلج‌کننده» بوده‌اند و باعث شده‌اند ایران نتواند نیازهای مختلف اقتصادی را تامین کند، اعترافی که محمود احمدی‌نژاد، رئیس دولت ایران نیز به نحوی دیگر تکرار کرده است.

آقای احمدی‌نژاد می‌گوید این منتقدان او هستند که می‌خواهند نقش تحریم‌ها را در مشکلات فعلی ایران کمرنگ نشان دهند.

اما علی خامنه‌ای در ادامه سخنان خود یکی دیگر از دلایل مشکلات اقتصادی در ایران را «مدیریت‌ها و سیاست‌های اقتصادی» عنوان کرد و گفت: «من به مسئولان برای حل موضوع گرانی توصیه مؤكد كرده‌ام و اكنون آنها باید گزارش دهند كه چه كرده‌اند.»

این در حالی است که محمدرضا رحیمی، معاون اول رئیس جمهوری ایران، به تازگی در اظهارنظری کم‌سابقه اعتراف کرد که «با افزایش قیمت‌ها در ماه‌های گذشته قدرت خرید حقوق‌بگیران کشور نصف شده است» و «ما نیز کاری نتوانستیم برایشان بکنیم».

اقتصاد ایران در سراشیبی کم‌سابقه‌ای افتاده، به‌ طوری که پول ملی آن در شمار کم‌ارزش‌ترین ارزهای جهان قرار گرفته است.

واکنش به مذاکرات آلماتی

آقای خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنان خود که در جمع اعضای مجلس خبرگان بیان شده است به مسئله هسته‌ای ایران پرداخت و آن را نیز یکی از چالش‌های پیش روی حکومت دانست که البته به گفته او «به زیان» کشور نبوده است.

او با اشاره به مذاکرات هسته‌ای اخیر ایران با قدرت‌های جهانی در آلماتی قزاقستان گفت: «در این دیدار غربی‌ها كار مهمی انجام ندادند كه از آن تعبیر به دادن امتیاز شود، بلكه آنها فقط به بخشی از حقوق ملت ایران، اعتراف كوچكی كردند.»

آقای خامنه‌ای توضیحی درباره این «امتیازات» نداده است، با این حال نمایندگان ایران و گروه ۱+۵ نسبت به این مذاکرات ابراز رضایت کرده‌اند و آن را «مفید» خوانده‌اند.

به گفته دیپلمات‌ها، ۱+۵ به جای توقف کامل فعالیت‌های تاسیسات فردو خواستار «تعلیق» غنی‌سازی ۲۰ درصدی شده و حتی به ایران پیشنهاد داده است که می‌تواند مقداری از سوخت ۲۰ درصدی خود را برای رآکتور تحقیقاتی امیرآباد تهران نگه دارد.

اما هنوز جزئیات نشست آلماتی و پیشنهادات مطرح شده در آن به صورت رسمی منتشر نشده است.

علی خامنه‌ای نیز بدون آن‌ که به صحبت‌های طرفین در این مذاکرات اشاره‌ای کند، اظهار داشت: «برای سنجش صداقت غربی‌ها در نشست اخیر با ایران، باید منتظر اجلاس بعدی بود.» ‌

دور بعدی مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه ۱+۵، شامل ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، روسیه، چین و آلمان فروردین سال ۱۳۹۲ بار دیگر در شهر آلماتی قزاقستان برگزار می‌شود.

بی‌بی‌سی: رضا حقیقت نژاد

“این انتخابات از دوره های قبلی حساس تر است.”

این جمله تکراری را در طول دو دهه گذشته بارها مقامات جمهوری اسلامی بر زبان آورده اند، همچنان که این روزها درباره انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲ می گویند. اما به نظر می رسد این بار حرف شان تا اندازه ای درست است و انتخابات ۹۲، تفاوت های اساسی با دوره های پیشین دارد.

برای درک بهتر این تفاوت ها، از راس هرم شروع می کنیم. آیت الله خامنه ای در آستانه ۷۴ سالگی است. ممکن است این آخرین فرصت او برای انتخاب رئیس جمهور باشد. تجربه دولت دوم احمدی نژاد رویاهای دولت دلخواه او را بر باد داد و به همین اعتبار، این روزها همه اصولگرایان یکصدا می گویند که رئیس جمهور آینده باید تابع محض رهبری باشد.

رهبری علاوه بر مسئله ریاست جمهوری آینده، با پدیده احمدی نژاد و چگونگی ختم به خیر کردن آن، فرارسیدن روزهای سخت هسته ای و تحریم و همچنین تعیین وضعیت میرحسین موسوی و مهدی کروبی هم مواجه است.

برخی از این مولفه ها درباره چهره های ارشد نظام چون آیت الله احمد جنتی، محمد یزدی و حتی مصباح یزدی هم صادق است. چهره های مورد اعتماد رهبری هم کهنسال شده اند و هم در بستر بیماری هستند.

مهدوی کنی را نیز می توان به این گروه افزود تا به راحتی دریافت که یکی از مهم ترین حلقه های سیاسی، همزمان در زندگی شخصی و سیاسی در مرحله حساسی قرار گرفته و انتخابات آینده می تواند آخرین شانس آنها برای دخالت و سازماندهی باشد.

آخرین شانس هاشمی

وضعیت اکبر هاشمی رفسنجانی نیز چندان متفاوت نیست، او اما یک برگ اضافه هم دارد. هاشمی هنوز هم از باخت سال ۸۴دل چرکین است.

در واقع انتخابات سال ۹۲ می تواند آخرین فرصت برای اثبات حقانیت هاشمی هم باشد. او بدش نمی آید هم از منظر اجتماعی نشان دهد که هنوز رای مردم با اوست و هم از منظر سیاسی، به آقای خامنه ای اثبات کند که راه درست همان است که هاشمی نشان می دهد.

در همین حال باید توجه داشت که میزان نفوذ و اعتبار در دولت بعدی، از منظر سازماندهی ساختار سیاسی سال های آینده که به درد دوران پس از آیت الله خامنه ای می خورند، نیز بسیار مهم است، چیزی شبیه سال های ۶۳ تا ۶۸، که نگرش و انگیزه طراحان تغییرات سیاسی در ایران، تنها معطوف و محدود به رقابت های انتخاباتی مجلس یا ریاست جمهوری نبود، بلکه نیم نگاهی به آینده پس از آیت الله خمینی هم داشت.

بقا یا فنای احمدی نژاد

سبک سیاست ورزی محمود احمدی نژاد به ویژه در سه سال اخیر، سبب شده او از حداقل اعتبار سیاسی در ساختار رسمی نظام برخوردار باشد.

اغلب چهره های موثر نظام از او سرخورده و درباره تحرکاتش نگران هستند. سرکشی سیاسی او در لفظ، تقریبا پذیرفته شده و درعمل هم کوشش های بسیاری شده که از تبعاتش بر نظام سیاسی کاسته شود.

به همین دلیل، هر چه که به انتخابات نزدیک می شویم، لحظه شماری برای پایان عمر سیاسی محمود احمدی نژاد به ویژه در میان اصولگرایان بیشتر می شود تا به تعبیر محمدرضا باهنر، نایب رئیس مجلس پس از انتخابات، چیزی از جریان حامی او باقی نماند.

باخت محمود احمدی نژاد در این انتخابات می تواند خطرات عظیم سیاسی را متوجه او کند و دست چهره های کمین کرده در قوه قضائیه برای برخورد با نزدیکان او را باز کند. این موقعیت حساس سبب شده که او نیز در اندیشه اثبات حقانیت خویش به “سبک احمدی نژادی” باشد.

درست است که او فعلا خود را برنده نشان می دهد، از بهار حرف می زند، به دنبال توزیع پول بیشتر در میان توده ها و حتی برقراری رابطه با آمریکاست، ولی به نیکی می داند این بهار خیالی، می تواند به زمستانی واقعی ختم شود.

هراس اصلاح طلبان

در میان اصلاح طلبان هم رگه هایی از بازی مرگ و زندگی به چشم می خورد. بخشی از این دغدغه ها را محمدعلی نجفی، اواخر تابستان امسال در گفت و گو با نشریه “مهرنامه “بیان کرد.

بخش مهمی از اصلاح طلبان اعتقاد دارند در صورت غیبت در عرصه انتخابات آینده، هویت آنها نه تنها از نظر سیاسی که از نظر اجتماعی به خظر می افتد و ممکن است از نظرها گم بشوند و یا اینکه در تحولات آینده نتوانند تاثیر حداقلی داشته باشند.

این گمانه اگرچه با گره هایی چون وضعیت رهبران در حصر، بی میلی بدنه فعال و مخالفت بسیاری از چهره های ارشد و یا زندانیان اصلاح طلبان مواجه است ولی به عنوان یک واقعیت قوی، روز بروز در حال تحمیل خویش بر اصلاح طلبان است.

سایه واپسین رهبری

برای برخی از کاندیداهای اصولگرا هم که همه هویت سیاسی خویش را وامدار توجه آیت الله خامنه ای هستند، بازی حساسیت زیادی دارد.

غلامعلی حدادعادل از جمله این چهره هاست که به نیکی می داند میزان توجهات رهبری است که موقعیت سیاسی آینده او را تعیین می کند.

اصولگرایانی که زیر پرچم مهدوی کنی، جنتی، یزدی و مصباح یزدی هم فعالیت می کنند، نگران گسست های پس از فقدان چنین چهره هایی هستند و می کوشند در رویدادهایی چنین با اعتباربخشی به بازیگر بالادستی یا وام گیری از موقعیت وی، دست بالاتری در سازماندهی سیاست سال های بعد داشته باشند.

“فرصت آخر” را در صورتی دیگر می توان برای چهره هایی چون محسن رضایی که برای سومین بار بخت خویش را می آزماید هم مفروض دانست.

سپاه و یک موقعیت متفاوت

برخلاف همه چهره ها و جناح هایی که نگران مرگ سیاسی هستند، نهاد سپاه پاسداران، انتخابات ۹۲ را یکی از طلایی ترین فرصت ها برای شروع یک زندگی متفاوت سیاسی می داند.

به تعبیر محمدعلی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران، اینک جمهوری اسلامی در مرحله سوم تکوینی پس از انقلاب یعنی تشکیل دولت اسلامی قرار گرفته است. تولد دولت اسلامی که ایده پرداز اصلی آن، آیت الله خامنه ای است، وظیفه ای مهم و به گفته جعفری، دشوارترین مرحله است و به طور طبیعی در شرایط کنونی جز سپاه، از عهده نهاد دیگری بر نمی آید.

احتمالات دقیقه ۹۰

در روان شناسی مرگ، از لحظات واپسین زندگی به عنوان لحظاتی یاد می شود که فرد مداوم احساس می کند کارهای بسیار و مهمی مانده که باید انجام دهد. این گزاره را می توان هم به زندگی سیاستمداران و هم به مرگ سیاسی تعمیم داد.

اظهارات و نامه نگاری های حبیب الله عسگراولادی، کوشش های پردامنه هاشمی، دست و پا زدن های افشاگرانه محمود احمدی نژاد، یکی به میخ و یکی به نعل زدن اصلاح طلبان، رجزخوانی های جبهه پایداری و … را می توان از این زاویه بهتر معنا کرد.

همه گروه های سیاسی در ایران احساس می کنند در طول چند سال آینده کارهای خیلی مهمی است که باید انجام دهند، کارهایی که انتخاب ریاست جمهوری می تواند شروعش باشد.

این احساس البته بیشتر از همه متوجه آیت الله خامنه ای است و به همین اعتبار، در طول چهار ماه آینده، تنها محمود احمدی نژاد نیست که پیش بینی ناپذیری اش بر فضای سیاسی حاکم خواهد بود، همه بازیگران سیاسی اکنون در وضعیت سیاسی و رفتاری پیش بینی ناپذیری قرار دارند.

احتمالات دقیقه ۹۰ مانند تصمیم خاتمی برای آمدن، حضور رحیم مشایی، حضور هاشمی، وضعیت تحریم ها، رفتارهای احمدی نژاد و …، به تمام معنا لحظاتی پر از اضطراب و تشویش را برای زندگی سیاسی رهبر جمهوری اسلامی و نزدیکانش رقم زده است.