اخبار

بی‌بی‌سی: شورای امنیت سازمان ملل متحد لحظاتی پیش به قطعنامه پیشنهادی چین و روسیه برای تمدید مهلت بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران رای نداد.

پیش نویس قطعنامه چین و روسیه با ۴ موافق، ۹مخالف و ۲ رای ممتنع تصویب نشد.

چین و روسیه پیشنهاد کرده‌ بودند که بازگشت تحریم‌های پیشین شورای امنیت درباره ایران تا اوایل بهار سال آینده به تعویق انداخته شود.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران پیشتر گفته بود رای‌گیری امروز شورای امنیت سازمان ملل برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ «فرصتی کوتاه برای شورای امنیت است تا به رویارویی “نه” و به همکاری “آری” بگوید.»

رادیوفردا: استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه، از علاقه ایالات متحده برای مذاکره با ایران بر سر برنامه هسته‌ای این کشور و «سازوکار ماشه» خبر داد.

او روز چهارشنبه دوم مهر و در پی هشدار کشورهای اروپایی درباره فرصت اندک باقی‌‌مانده تا بازگشت تحریم‌ها علیه ایران اعلام کرد که جمهوری اسلامی در وضعیتی دشوار قرار گرفته است.

آقای ویتکاف که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک صحبت می‌کرد، گفت: «فکر نمی‌کنم ما تمایلی به آسیب رساندن به آن‌ها داشته باشیم. با این حال، ما تمایل داریم یا به یک راه‌حل دائمی دست یابیم و درباره‌ی «سازوکار ماشه» مذاکره کنیم.»

او افزود اگر این اتفاق رخ ندهد، بازگشت تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران راه‌حل درست برای این مسئله است.

نماینده رئیس‌جمهور آمریکا در عین حال در برابر پرسشی درباره مسیر دیپلماتیک با ایران اعلام کرد که «ما در حال گفت‌وگو با آنها هستیم».

این در حالی است که در پی انتشار گزارش‌هایی درباره مذاکرات پشت پرده و مستقیم میان ایران و آمریکا در روزهای اخیر، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، شنبه گفت که هیج تماس مستقیمی میان او و استیو ویتکاف برقرار نشده است.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه با تأکید بر این که تهران تحت فشارهای آمریکا غنی‌سازی را متوقف نخواهد کرد، اعلام کرد مذاکره با آمریکا ضررهای «جبران‌ناپذیر» دارد.

دولت دونالد ترامپ بارها گفته است که ایران باید غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند و به هیچ وجه اجازه دستیابی به سلاح هسته‌ای نداشته باشد. ایران در مقابل می‌گوید قصد ساخت سلاح هسته‌ای ندارد اما غنی‌سازی را حق خود می‌داند و آن را متوقف نخواهد کرد.

فرانسه، بریتانیا و آلمان که فرایند «سازوکار ماشه» برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران را دنبال می‌کنند، گفته‌اند یکی از خواسته‌های آنها بازگشت تهران به مذاکره با دولت آمریکا است.

آنها همچنین خواهان ازسرگیری بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و شفافیت تهران درباره ذخیره اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی خود پس از جنگ ۱۲ روزه شده‌اند.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، ساعتی پیش و در پی دیدار با همتای ایرانی خود در نیویورک تصریح کرد که این سه خواسته تروئیکای اروپایی غیر قابل مصالحه است و هشدار داد جمهوری اسلامی تنها چند ساعت فرصت دارد که از بازگشت تحریم‌ها جلوگیری کند.

عباس عراقچی و استیو ویتکاف پیش از آغاز حملات اسرائیل در ۲۳ خرداد، پنج دور مذاکرات غیرمستقیم برگزار کردند و این گفت‌وگوها در پی جنگ ۱۲ روزه متوقف شد. علاوه بر حملات اسرائیل به اهداف و فرماندهان نظامی و مراکز هسته‌ای ایران، ایالات متحده نیز در بامداد اول تیر سه سایت هسته‌ای فردو، نطنز و اصفهان را هدف حمله قرار داد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، می‌گوید این حملات باعث «نابودی کامل و مطلق» این تأسیسات شد.

بازگشت قریب‌الوقوع تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران باعث شدن گرفتن تحرکات دیپلماتیک بین ایران و اروپا شده است و روز سه‌شنبه نیز وزیر خارجه ایران با همتایان خود از سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان گفت‌وگو کرد. هرچند که این مذاکره نتیجه ملموسی نداشت.

از سوی دیگر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، روز چهارشنبه در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل سه کشور اروپایی را متهم کرد که با فعال کردن سازوکار ماشه «به دستور ایالات متحده، با فشار، قلدری، تحمیل و سوءاستفاده آشکار کوشیدند قطعنامه‌های لغو شده شورای امنیت، علیه ایران را بازگردانند».

رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در جریان سخنرانی خود طرح خاصی برای جلوگیری از فعال شدن مکانیسم ماشه ارائه نکرد.

او همچنین در دیدار با نخست‌وزیر نروژ گفت که اگر «سازوکار ماشه» فعال شود و تحریم‌ها بازگردانده شوند، «گفت‌وگو دیگر معنایی ندارد».

فرانسه، آلمان و بریتانیا که سه کشور اروپایی عضو توافق هسته‌ای برجام هستند، روز ۲۸ اوت فرآیندی ۳۰ روزه برای اعمال مجدد تحریم‌های سازمان ملل را آغاز کردند و تهران را به عدول از این توافق متهم کردند. در صورت عدم دستیابی به توافق جدید، همهٔ تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران در روز ۲۷ سپتامبر (پنجم مهر)‌ باز خواهد گشت.

بر اساس مکانیسم یا سازوکار ماشه، اقداماتی که شورای امنیت طی شش قطعنامه از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ علیه ایران وضع کرده بود، دوباره اعمال خواهند شد.

بی‌بی‌سی: مستند «۱۲ روز در ژوئن – رازهای جنگ با ایران»، که به‌تازگی از شبکه ۱۳ اسرائیل پخش شد، روایتی کم‌سابقه از روند تصمیم‌‌گیری سیاسی و نظامی و اجرایی جنگ ۱۲روزه اسرائیل علیه ایران ارائه می‌کند. این مستند با جلسات محرمانه رهبران اسرائیل در یک «پناهگاه» آغاز می‌شود؛ از عملیات فریب و آماده‌سازی لجستیکی می‌گوید؛ به ضربات هدفمند علیه زیرساخت‌ها و افراد کلیدی می‌پردازد و نقش تعیین‌کننده آمریکا در حمله به تاسیسات فردو را مرور می‌کند.

این فیلم در اسرائیل با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شده است و به باور برخی ناظران تلاشی است برای ثبت «چگونگی» تصمیم‌‌گیری‌ها و محدودیت‌های عملیاتی، بیش از آنکه بتواند «تمام» واقعیت آن ۱۲ روز را بازگو کند.

تصمیم در پناهگاه؛ «خداوند به ما کمک کند»

به روایت اسناد و پروتکل‌های درزشده‌ و گفت‌وگو با مقام‌های مختلف در این فیلم، روز ۱۲ ژوئن جلسه اصلی کابینه امنیتی در پناهگاهی در تپه‌های بیت‌المقدس برگزار شد و در آن آغاز عملیات در بامداد ۱۳ ژوئن تصویب شد. چارچوب عملیات در همان جلسه در دو محور مشخص تعیین شد: نخست، وارد کردن ضربه‌ای ساختاری به کل زنجیره «نظامی‌سازی» هسته‌ای ایران، از تامین مواد و مراحل تبدیل تا مراکز عملیاتی و همین طور ساختار فرماندهی‌ و‌ کنترل؛ و دوم، تضعیف ظرفیت موشکی ایران، به ویژه سامانه‌های بالستیک و شبکه صنعتی پشتیبان آن.

در همان جلسه، یکی از افسران ارشد تصریح می‌کند که تاسیسات «فردو تنها با توان آمریکا از بین می‌رود».

در پایان جلسه، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، جمله‌ای بر زبان آورد که به روایت فیلم کمتر از او شنیده می‌شود: «خداوند به ما کمک کند.» این جمله در مستند به عنوان نمادی از سنگینی تصمیم‌گیری‌ها و شرایط در آستانه حمله برجسته می‌شود.

در حاشیه این آمادگی، عملیات فریب اجرا می‌شود: دستور جلسه پوششی درباره گروگان‌ها، مخابره نشانه‌های «عادی بودن اوضاع» و جابه‌جایی بی‌سروصدای خانواده برخی مقام‌ها و فرماندهان به مکان‌های امن. روایت‌هایی درباره «تعطیلات آخر هفته» و حتی «برنامه عروسی پسر نخست‌وزیر» هم به عنوان مولفه‌هایی از همین تلاش برای «فریب دشمن و پنهان‌سازی نیت واقعی» مطرح شده است.

در فیلم به پست مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل،‌ در شبکه ایکس یک ساعت پیش از آغاز حمله اشاره شده است؛ درست در همان لحظاتی که به گفته یکی از فرماندهان «باید از ارسال هرگونه سیگنال زیان‌بار پرهیز می‌شد». آقای هاکبی در آن پست نوشته بود: «در سفارت‌مان در اورشلیم [بیت‌المقدس] هستیم و اوضاع را از نزدیک زیر نظر داریم. تمام شب اینجا خواهیم ماند. برای آرامش اورشلیم دعا کنید!»

شب‌های نخست؛ «عروسی سرخ» و گشودن آسمان

در شب اول، خط ضربت بر پدافند راهبردی متمرکز شد: چند سامانه «اس-۳۰۰» و سامانه‌های مکمل هدف قرار گرفتند و به موازات آن صنایع تهاجمی مرتبط با تولید موشک زیر آتش رفت تا خط تولید و تامین مختل شود.

هدف اعلام‌شده «از میان بردن سپر راهبردی ایران» بود. شب دوم، به گفته فرماندهان در این مستند، «ده‌ها سامانه پدافند» نابود شد و «پرنده‌ها» به حومه تهران رسیدند. یکی از فرماندهان برای این دوره از اصطلاح «گشودن آسمان» استفاده می‌کند: باز کردن کریدورهای امن برای رفت‌وبرگشت‌های پی‌درپی.

مستند تاکید دارد که خط «اهداف انسانی» موازی با خط «زیرساختی» پیش رفته است. نخست‌وزیر اسرائیل در مصاحبه با شبکه ۱۳ می‌گوید: «مهم‌ترین مسئله برای من این بود که پیش از هر چیز به رهبری هسته‌ای ضربه بزنم… [گفتم] دانشمندان را، دانشمندان هسته‌ای را برای من بیاورید… من حذف مقام‌های ارشد نظام را می‌خواهم.»

فرماندهان اسرائیلی در این فیلم می‌گویند: «ده‌ها بمب به صورت همزمان به طرف تهران» رها شد؛ هر بمب با نقطه دقیق جغرافیایی و طبقه مشخص و حتی اتاق معین. بنا بر جمع‌بندی داخلی پس از شب اول، ۹ دانشمند کشته شده‌اند که چهار نفر از آنان «درجه یک» معرفی می‌شوند.

در یک نقطه عطف دیگر، از «به دام انداختن» فرماندهی هوافضای سپاه و بخشی از کادر این نیرو به همراه چندین فرمانده دیگر در یک مقر محرمانه در تهران صحبت می‌شود. برخی یگان‌ها «نیم ساعت در هوا می‌چرخند» تا «همزمانی اصابت» در یک لحظه ممکن شود. این عملیات هم‌زمان در اتاق فرمان با عنوان «عروسی سرخ» توصیف می‌شود. این نام برگرفته از یکی از مشهورترین قسمت‌های سریال «بازی تاج و تخت» است که در آن چندین چهره اصلی داستان در یک عروسی به قتل می‌رسند.

پاسخ ایران؛ برآوردها و واقعیت میدانی

در جلسات توجیهی پیش از آغاز عملیات، فرماندهان احتمال از دست دادن بین سه تا پنج هواپیما را در ۴۸ ساعت نخست مطرح کردند. مسیر رفت‌وبرگشت تا اهداف را حدود یک‌ونیم ساعت برآورد کردند و سناریوهای بازیابی خلبانان ساقط‌شده ـ از نقاط فرود اضطراری تا عملیات جست‌وجو و نجات ـ از پیش طراحی و تمرین شد تا در صورت وقوع بهترین واکنش ممکن اجرا شود.

پس از آغاز درگیری، بر اساس جمع‌بندی‌های داخلی که در فیلم آمده است، تعداد پرتابه‌های پیش‌بینی‌شده ایران برای کل دوره ۱۲روزه «۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰» عنوان شده بود؛ آنچه بعدا به گفته فرماندهان در عمل به حدود ۵۳۰ موشک زمین‌به‌زمین محدود شد.

با این‌حال، حملات به مناطق مسکونی تلفات و ویرانی قابل توجهی برجا گذاشت: از فرو ریختن بخش بزرگی از یک برج ۱۴ طبقه در بت‌یام تا آسیب به ساختمان‌های اطراف و گزارش‌هایی از قدرت کشنده حتی در فضاهای حفاظت‌شده.

در اتاق‌های تصمیم، با بالا رفتن هزینه جبهه داخلی، بحث بر سر «تداوم سرعت ضربات» و «کنترل تصویر عمومی» در می‌گیرد. گاه صراحتا مطرح می‌شود که «تصاویر خسارت در اسرائیل» و «اهداف نمایشی در ایران» (مانند مخازن سوخت) در جلب حمایت خارجی – به‌ویژه در واشنگتن – بی‌اثر نیست.

طرح کشتن آیت‌الله خامنه‌ای؛ محدودیت‌ها و نبود فرصت عملیاتی

در یکی از بخش‌های مستند، گزینه هدف قراردادن آیت‌الله علی خامنه‌ای،‌ رهبر جمهوری اسلامی، به‌صراحت مطرح می‌شود. یکی از مصاحبه‌شوندگان می‌گوید همزمان با برنامه‌ریزی برای هدف گرفتن چهره‌های اصلی برنامه هسته‌ای و فرماندهان نظامی، گزینه هدف‌گیری راس حکومت نیز روی میز بوده است. با این حال، به گفته این فرد، علی خامنه‌ای «در نهایت به زیرزمین رفت، ارتباطش را با دنیای بیرون قطع کرد و هیچ فرصت عملیاتی واقعی به وجود نیامد».

موضوع کشتن رهبر ایران پیش از این به‌صراحت در اظهارات مقام‌های اسرائیل مطرح شده بود. دو روز بعد از برقراری آتش‌بس، اسرائیل کاتس، وزیر دفاع، گفت که در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل قصد داشته است علی خامنه‌ای را هدف قرار دهد. او در آن زمان با اشاره به گزارش‌های رسانه‌ای مبنی بر مخالفت واشنگتن با این اقدام، تأکید کرد که اسرائیل برای چنین کاری نیازی به اجازه آمریکا ندارد.

در پاسخ به این پرسش که «آیا هدف، براندازی بود؟» طیفی از پاسخ‌ها در مستند ۱۲ روز در ژوئن ارائه می‌شود، از «نه، هدف رسمی نبود و از آسمان نمی‌توان رژیم را سرنگون کرد» تا این ارزیابی که «اگر سطح ترس عمومی در ایران کاهش یابد، ممکن است نتیجه اقدامات ما به تغییرات داخلی بینجامد». در بیشتر صحبت‌ها درباره این موضوع تاکید بر این است که چنین چیزی می‌تواند «نتیجه‌ای محتمل» باشد، نه «هدف اعلام‌شده».

گره فردو و نقش آمریکا؛ از تردید تا بمباران

در فیلم هم مشخص است که یکی از گره‌های اصلی برای اسرائیل تاسیسات هسته‌ای فردو در اعماق زمین بود که از دید برنامه‌ریزان اسرائیلی بدون بمب‌های سنگرشکن آمریکا نابودی «قطعی» آن امکان‌پذیر نبود. به روایت فیلم، در روزهای نخست کارزار، پاسخ واشنگتن به درخواست اسرائیل در این زمینه قطعی نبود و رئیس‌جمهور آمریکا تصمیم را به «دیدن نتایج حمله اسرائیل» موکول می‌کرد.

به گفته یکی از مصاحبه‌شوندگان، در روز نهم عملیات، نخست‌وزیر به کابینه اطلاع می‌دهد که تصمیم گرفته شده است: «بامداد فردا، سه بمب به مجتمع هسته‌ای فردو پرتاب خواهد شد. اگر این کار موفقیت‌آمیز باشد، سه بمب دیگر برای نطنز، و همچنین طرحی هم برای اصفهان وجود دارد.»

در روایت فرماندهان، علاوه بر کارکرد فنی، ارزش راهبردی حمله مشترک اسرائیل و آمریکا برجسته است: رخدادی که اثر بازدارندگی منطقه‌ای آن «فراتر از خود بمب» ارزیابی می‌شود.

روز ۲۲ ژوئن (اول تیر) آمریکا علاوه بر مراکز هسته‌ای نطنز و اصفهان،‌ تاسیسات فردو را نیز با بمب‌های سنگرشکن هدف قرار داد. دونالد ترامپ این حمله را «ضربه‌ای تاریخی» خواند و «نقطه عطفی برای تضمین اینکه ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت». اما برخی ارزیابی‌های مستقل تأکید کردند که تأسیسات فردو به دلیل عمق و لایه‌های حفاظتی‌اش به طور کامل نابود نشد و برنامه هسته‌ای ایران تنها چند ماه عقب افتاد.

فیلم همزمان یادآور می‌شود که گزارش‌ها مبنی بر انتقال بخشی از مواد غنی‌شده ایران از فردو پیش از حملات مطرح بوده است. در برابر پرسش درباره «کارایی ضربات»، پاسخ نظامی این است که به زنجیره ارزش (از معدن تا سلاح) «به شکل گسترده» ضربه وارد شد، «نه به همه نقاط، اما به میزان قابل توجه». استدلال تکمیلی این بود که اگر چند زنجیره کلیدی و نیروهای انسانی درجه یک همزمان آسیب ببینند، «بازگشت سریع» دشوار می‌شود.

پایان مدیریت‌شده؛ آستانه ریسک و ملاحظات سیاسی

به گفته مصاحبه‌شوندگان، پس از حمله آمریکا به فردو، بحث پایان جنگ از روز دهم جدی می‌شود. استدلال موافقان پایان عملیات نظامی در اسرائیل این بود که «اهداف اصلی هسته‌ای و موشکی» ضربه خورده است، «ریسک برای خلبانان و جبهه داخلی» رو‌به‌افزایش است و از این نقطه به بعد «سود اندک و ریسک زیاد» خواهد بود. جمع‌بندی نهایی به سمت خاتمه مدیریت‌شده جنگ می‌رود، با این ترجیح که آتش‌بس با ابتکار آمریکا اعلام شود تا «دستاورد راهبردی» نیز حفظ شود.

یکی از مصاحبه‌شوندگان در فیلم روایت می‌کند که پس از توافق بر سر آتش‌بس و در شب پیش از اجرای آن، ایران آتش‌بس را نقض کرد. به دنبال این اقدام، جنگنده‌های اسرائیل مسلح بر فراز تهران به پرواز درآمدند و شمارش معکوس برای رهاسازی بمب‌ها آغاز شد.

اما در لحظه آخر، بنا به درخواست رئیس‌جمهور آمریکا، حمله گسترده متوقف شد و تنها یک رادار هدف قرار گرفت. مقام‌های اسرائیل این خویشتنداری را اقدامی برای «حفظ دستاوردهای آتش‌بس» و پاسخی به «ملاحظات راهبردی» توصیف کردند.

مقامات ایران، از جمله عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، هم به نقض آتش‌بس توسط این کشور اشاره کرده بودند. آقای عراقچی در یک مصاحبه گفته بود «سوءتفاهمی» بین او و نیروهای مسلح ایران ایجاد شده بود که شروع آتش‌بس ساعت ۴ صبح به وقت تهران است یا ساعت ۴ صبح به وقت گرینویچ. به روایت او تماس مستقیم با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در مذاکرات با ایران، مانع مقابله به مثل طرف اسرائیلی شده بود.

آقای عراقچی گفته بود: «وقتی دشمن ادعا کرد ما آتش‌بس را نقض کرده‌ایم به ویتکاف پیام دادم اینجا لبنان نیست که به هر بهانه‌ای آتش‌بس را نقض کنند.»

به روایت وزیر خارجه ایران، در پی همین پیام به استیو ویتکاف، رئیس‌جمهور آمریکا خطاب به بنیامین نتانیاهو در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که همین الان «خلبانانت را برگردان».

«حضور نامرئی‌ها و یگان‌های زمینی»

گرچه ستون اصلی جنگ، عملیات هوایی است، فیلم از فعالیت «یگان‌های زمینی» و «ظرفیت‌های دیگر» نیز سخن می‌گوید.

به گزارش شبکه ۱۳ اسرائیل، موساد پیش از آغاز جنگ ۱۲روزه، «حدود ۱۰۰ مامور خارجی» را در داخل ایران به کار گرفته است و ماموریت این افراد نابودی بخشی از پرتابگرهای موشکی و سامانه‌های پدافند هوایی ایران در همان ساعات ابتدایی جنگ عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، ماموران آموزش‌دیده سامانه‌هایی را که مخفیانه به ایران قاچاق شده بود، مستقر و راه‌اندازی کردند. این تجهیزات برای هدف قرار دادن پرتابگرهای موشک بالستیک و سامانه‌های ضدهوایی ایران به کار رفت و مسیر را برای حملات اسرائیل هموار کرد.

رسانه‌های اسرائیل این عملیات را از نظر ابعاد و پیچیدگی، به دلیل واگذاری کنترل سامانه‌های پیشرفته به «نیروهای غیر اسرائیلی»، اقدامی بی‌سابقه توصیف کرده‌اند.

ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، پس از آتش‌بس تایید کرده بود که نیروهای کماندوی ویژه اسرائیل در عمق خاک ایران فعالیت داشته‌اند. همچنین رسانه‌ها به نقل از مقام‌های اسرائیل گزارش داده بود که موساد طی سال‌ها شبکه‌ای از منابع انسانی و عملیاتی در ایران ایجاد کرده بود که اطلاعات حیاتی درباره دانشمندان و فعالیت‌های هسته‌ای این کشور جمع‌آوری می‌کردند.

در فیلم به این موضوع اشاره می‌شود که تجربه جنگ اخیر با ایران را نمی‌توان جدا از زمینه‌ای وسیع‌تر دید، به ویژه درسی که اسرائیل از «شوک هفتم اکتبر» گرفته است. آن واقعه به عنوان شکستی توصیف می‌شود که حتی واژه «شکست» برایش کافی نیست. بر پایه همین تجربه، یکی از پیام‌های اصلی مستند از زبان برخی مصاحبه‌شوندگان و طرفداران جنگ با ایران این است که نباید تا زمانی که «نیت دشمن» به عمل تبدیل شود، دست روی دست گذاشت. در عین حال، در جمع‌بندی پایانی یادآور می‌شود که تهدیدهای وجودی هرگز به طور کامل حذف نمی‌شوند و ممکن است بازسازی شوند؛ بنابراین، وظیفه دائمی اسرائیل «حفظ آمادگی» است.

رادیوفردا: علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز سه شنبه اول مهر گفت تهران تحت فشارهای آمریکا غنی‌سازی را متوقف نخواهد کرد و با رد مذاکره با ایالات متحده اعلام کرد این اقدام ضررهای «جبران‌ناپذیر» دارد.

این در حالی است که با نزدیک شدن به موعد بازگشت تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران در پی فعال شدن «سازوکار ماشه» توسط سه کشور اروپایی، تحرکات دیپلماتیک در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک شدت گرفته و وزیر خارجه ایران با همتایان اروپایی خود دیدار کرده است.

علی خامنه‌ای ساعتی بعد از اعلام انجام این دیدار در نیویورک، در یک پیام ویدئویی غنی‌سازی اورانیوم تا سطح ۶۰ درصد را «رقم خوبی» دانست که به گفته او «برای کارهای مورد نیاز کشور لازم است».

او افزود: «ما یکی از ۱۰ کشور دنیا هستیم که این توانایی را داریم. ۹ کشور دیگر البته بمب هسته‌ای دارند. ما هستیم که بمب هسته‌ای نداریم و نخواهیم داشت و بنا نداریم از سلاح هسته‌ای استفاده کنیم.»

کشورهای غربی می‌گویند غنی‌سازی اورانیوم تا ۶۰ درصد استفاده صلح‌آمیز ندارد و از سوی دیگر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در آخرین گزارش خود اعلام کرده که ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا ۶۰ درصد خلوص، نزدیک به تقریباً ۹۰ درصد درجه تسلیحاتی، در اختیار دارد.

طبق معیار آژانس، این مقدار، در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای ساخت ۱۰ بمب هسته‌ای کافی است. تأسیسات غنی‌سازی ایران در حملات خرداد و تیر آمریکا و اسرائیل به طور جدی آسیب دیده یا نابود شده‌اند. مشخص نیست که چه اتفاقی برای ذخایر اورانیوم غنی‌شدهٔ ۶۰ درصدی ایران افتاده است.

علی خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنانش با تأکید بر این که درباره پرونده هسته‌ای «تسلیم فشار… نشده‌ایم و نخواهیم شد» به اظهارات دونالد ترامپ درباره لزوم توقف غنی‌سازی اشاره کرد و گفت که معنای این خواسته آن است باید یک «دستاورد بزرگ… را دود کنید و به هوا بفرستید. ملت غیرتمندی مثل ملت ایران به دهان گوینده این حرف می‌زند و آن را قبول ندارد.»

در حالی که برخی چهره‌های سیاسی پیش از سفر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، به نیویورک خواستار دیدار او با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای جلوگیری از بازگشت تحریم‌های سازمان ملل شده بودند، علی خامنه‌ای مذاکره با آمریکا را بار دیگر رد کرد.

او گفت: «مذاکره با دولت آمریکا هیچ کمکی به منافع ملی ما نمی‌کند. هیچ سودی برای ما ندارد و هیچ ضرری از ما دفع نخواهد کرد.»

رهبر جمهوری اسلامی در ادامه تأکید کرد: «مذاکره با آمریکا در شرایط کنونی، ضررهای بزرگی هم برای کشور دارد که شاید بتوان گفت جبران‌ناپذیر هستند.»

او همچنین با اشاره به توافق هسته‌ای ایران و غرب، برجام، و خروج ایالات متحده از آن اعلام کرد که مذاکره با آمریکا درباره پرونده هسته‌ای و همچنین مسائل دیگر «بن‌بست محض» است.

علی خامنه‌ای دو ماه پس از جنگ ۱۲ روزه گفته بود که مسائل ایران و آمریکا «حل‌نشدنی» است و همچنین افرادی را که در داخل ایران خواستار مذاکره مستقیم با ایالات متحده هستند، «ظاهربین» خوانده بود.

او همچنین مدعی شده بود که دونالد ترامپ می‌خواهد که ایران «گوش به فرمان» آمریکا باشد.

ساعتی پیش از انتشار پیام علی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، ایران را «بزرگ‌ترین حامی تروریسم در جهان» خواند و گفت که این کشور هرگز نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد.

دونالد ترامپ همچنین با یادآوری ارسال نامه برای علی خامنه‌ای پس از بازگشت به کاخ سفید گفت «پیشنهادی سخاوتمندانه» داد تا در قبال همکاری کامل، ایران به برنامه هسته‌ای خود پایان دهد، اما ایران به تهدید کردن همسایگان خود و منافع آمریکا در منطقه ادامه داد.

رئیس‌جمهور ایالات متحده در سخنرانی روز سه‌شنبه خود به جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل اشاره کرد و گفت هیچیک از فرماندهان نظامی ایران اکنون زنده نیستند.

علی خامنه‌ای در پیام روز سه‌شنبه خود درباره کشته شدن فرماندهان ارشد نظامی ایران در حملات اسرائیل گفت این اقدام «یک وسیله» بود و «دشمن» قصد داشت در خیابان‌های ایران «آشوب و اغتشاش» ایجاد کند «تا حادثه‌ای به وسیله مردم علیه جمهوری اسلامی درست کنند».

او افزود که این طرح شکست خورد و «تظاهرات به وجود آمد و خیابان پر شد اما علیه دشمن، نه علیه نظام اسلامی.»

رهبر جمهوری اسلامی پیش‌تر هم مدعی شده بود که ایران در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل «پیروز» شد.

مذاکره ایران و اروپا در نیویورک

این اظهارات در حالی بیان شده که سه کشور اروپایی عضو برجام با فعال کردن «سازوکار ماشه» قصد بازگرداندن تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران را دارند و اگر توافقی در آخرین لحظه انجام نشود، این تحریم‌ها روز پنجم مهر به شکل خودکار اعمال خواهند شد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه با همتایان خود از بریتانیا، فرانسه و آلمان و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در نیویورک، دیدار کرد.

او بعد از این دیدار گفت در پی فعال شدن «سازوکار ماشه» برای اعمال دوباره تحریم‌های سازمان ملل علیه تهران «برخی ایده‌ها و پیشنهادها برای تداوم دیپلماسی مطرح شد و مقرر گردید رایزنی‌ها با همه طرف‌های دخیل ادامه یابد.»

آقای عراقچی به جزئیات بیشتری اشاره نکرد. اما یک منبع دیپلماتیک فرانسوی بعد از این دیدار به خبرگزاری رویترز گفت ایران هنوز شرایط تعیین‌شده از سوی فرانسه، بریتانیا و آلمان برای جلوگیری از بازاعمال تحریم‌های سازمان ملل را برآورده نکرده است.

این منبع اعلام کرد: «در حال حاضر ایران شرایط را برآورده نکرده است، اما مذاکرات ادامه خواهد داشت تا همه امکانات به‌طور کامل بررسی شود.»

او تأکید کرد: «ما تا آخرین لحظه آماده خواهیم بود. توپ در زمین ایران است.» و افزود که اگر تا پایان ۲۷ سپتامبر (۵ مهر) پیشرفتی حاصل نشود، تحریم‌های سازمان ملل دوباره اعمال خواهند شد.

سه کشور اروپایی می‌گویند ایران از تعهدات برجامی خود عدول کرده و در مقابل تهران با اشاره به خروج آمریکا از این توافق در دوره اول ریاست‌جمهور دونالد ترامپ و همچنین عمل نکردن اروپایی‌ها به تعهدات خود اعلام کرده که بازگرداندن تحریم‌ها «غیرقانونی» است.

پیش از این دیدار، وزیر خارجه آلمان اعلام کرد شانس رسیدن به توافقی برای جلوگیری از بازگشت تحریم‌ها علیه ایران «بسیار ناچیز» است.

خبرآنلاین: به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، محسن منصوری معاون اجرایی دولت ابراهیم رئیسی، در گفتگویی بیان کرد: آخرین جلسه هیات دولت آقای روحانی و اولین جلسه هیات دولت شهید رئیسی ثبت و ضبط و فیلم‌هایش هم منتشر شده است. همان تکه صحبت آقای جهانگیری برای قضاوت در مورد آن زمان کافی است. ایشان شرایط اقتصادی کشور در سال ۱۴۰۰ را با زمان جنگ مقایسه می‌کند. وضعیت گسست اجتماعی، نابسامانی‌های سیاسی، خشکسالی و کرونا با نزدیک به ۷۰۰ هزار کشته را در این ویدئو به خوبی تحلیل می‌کنند. تورم، نقدینگی و کسری بودجه را هم ایشان تحلیل می‌کنند. من به تحلیل آقای جهانگیری چند عدد و رقم دیگر هم اضافه می‌کنم.

او که با روزنامه‌ای به نام «چارسوق» گفتگو کرده، افزوده «ما در مرداد ۱۴۰۰ بیش از ۴۸۰ هزار میلیارد تومان کسری بودجه داشته و تقریباً ۲۰ هزار میلیارد تومان بدهی دولت آقای روحانی ناشی از اوراق مشارکت بود. همه ارز ترجیحی که دولت باید در طول سال هزینه می‌کرد در ۵ یا ۶ ماه اول هزینه کرده بودند و ارزی برای تخصیص به کالاهای اساسی نداشتیم. بهشتی برای دلالان و رانت‌خواران ایجاد شده بود. موضوع تحریم‌ها جدی بود و دلخوش کردن دولتمردان دوازدهم به برجام کشور را زمینگیر کرده بود. ذخایر کالاهای اساسی در برخی استان‌ها به ۱۲ روز رسیده بود؛ برخی از کالاها در نقطه قرمز قرار داشت. تمام تنخواه دولت که باید در طول سال هزینه می‌کرد در همان دو ماه اول مصرف شده بود.»

منصوری ادامه داد: در مجموعه دولت یک نگاه اقتصادی حاکم است که درباره اقتصاد جهانی و اقتصاد بازار سخن می‌گوید. همان سخنانی که آقای آخوندی می‌زد و آقای عارف هم به همین نگاه معتقد است. این افراد می‌گویند عرضه و تقاضا باید خودش بازار را تنظیم کند و ما باید با نگاه حداقلی و کاهش مداخله اقتصاد کشور را اداره کنیم. ظاهر حرف هم غلط نیست؛ اما این در یک اقتصاد سالم جواب می‌دهد نه در این یک اقتصادی که رانت و عدم شفافیت وجود دارد. نباید از یک سوراخ چند بار گزیده شوید. این را چندین بار تجربه کردیم و این مدل رفتار یک حس رها شدگی در بازار ایجاد می‌کند. اکنون ستاد تنظیم بازار و ستاد دولت به کار ننشسته است.
او افزود: وقت دولت به جلساتی تلف می‌شود که معلوم نیست چه اولویتی دارد. مثلاً فهرست جلسات رئیس‌جمهور و برخی عزیزان دولت را که نگاه می‌کنید شامل جلسه با احزاب و فلان موضوع عدالت آموزشی می‌شود. آیا این موضوعات اولویت اول کشور است. شما در همین تهران از ۱۰ هزار نفر سؤال بپرسید که مسئله اصلی آن‌ها چیست؟ آیا کسی پیدا می‌کند که احزاب و عدالت آموزشی مسئله اول آن‌ها باشد؟ شما ببیند چند جلسه تنظیم بازار در دولت تشکیل شده است؟ تعدادش خیلی پایین است. در دولت شهید رئیسی هفته‌ای چند جلسه چندساعته تشکیل می‌شد. مردم باید حس کنند دولت روی موضوعات متمرکز است.

ترجمه (The Hill): سناتور تد کروز (جمهوری‌خواه از تگزاس) به دنبال جلوگیری از ورود مقامات ایرانی تحریم‌شده به ایالات متحده، پیش از بحث مجمع عمومی سازمان ملل متحد که قرار است هفته آینده برگزار شود، است.

کروز روز پنجشنبه قانون تشدید اجرای ویزا و محدودیت‌های ورود (SEVER) را معرفی کرد که مقامات ایرانی را در صورتی که به دلیل حمایت از آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران، تحریم شده باشند یا توسط دفتر او منصوب شده باشند، از ورود به ایالات متحده به عنوان نماینده در سازمان ملل منع می‌کند.

کروز در بیانیه‌ای گفت: «رژیم ایران و مقامات فاسدی که آن را اداره می‌کنند، مسئول قتل، آسیب و آدم‌ربایی هزاران آمریکایی هستند. آیت‌الله وقتی شعار «مرگ بر آمریکا» سر می‌دهد، منظورش همین است و ایالات متحده تحریم‌هایی را برای مقابله با تهدیدات او و اطرافیان مستقیمش وضع و اعمال کرده است.»

او افزود: «اگر شما از نزدیکان آیت‌اللهی هستید که توسط ایالات متحده تحریم شده است، به این معنی است که شما تهدیدی برای امنیت و سلامت آمریکایی‌ها هستید و نباید به شما اجازه ورود به خاک آمریکا داده شود – چه برسد به اینکه در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در دیپلماسی شرکت کنید.»

تاکنون، سناتورهای جمهوری‌خواه تام کاتن (فلوریدا)، جان باراسو (وایو)، اشلی مودی (فلوریدا)، ریک اسکات (فلوریدا) و جونی ارنست (آیووا) به عنوان حامیان مشترک به این طرح پیوسته‌اند. طرح همراه در مجلس نمایندگان توسط نماینده کلودیا تنی (جمهوری‌خواه از نیویورک) رهبری می‌شود.

تنی در بیانیه‌ای گفت: «مسعود پزشکیان، رئیس جمهور [ایران]، مانند اسلاف خود، بخشی از رژیمی است که تروریسم را تأمین مالی می‌کند، خاورمیانه را بی‌ثبات می‌کند، مردم ایران را وحشیانه سرکوب می‌کند و به طور فعال آمریکایی‌ها را هدف قرار داده است. هیچ مقام دولتی که بخشی از این رژیم استبدادی است، هرگز نباید اجازه داشته باشد برای گسترش تبلیغات یا مشروعیت بخشیدن به استبداد، پا به خاک آمریکا بگذارد.»

او افزود: «قانون SEVER به رئیس جمهور ترامپ این اختیار را می‌دهد که اطمینان حاصل کند ایالات متحده هرگز بستری برای تروریست‌ها و ستمگرانی که شهروندان آمریکایی را تهدید می‌کنند، نخواهد بود.»

هشتادمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در 9 سپتامبر افتتاح شد. اولین روز از این نشست «سطح بالا» روز دوشنبه در شهر نیویورک آغاز خواهد شد.

انتظار می‌رود نمایندگان ماه‌ها پس از حملات ایالات متحده، به برنامه هسته‌ای ایران بپردازند، زیرا تهران به دنبال جلوگیری از بازگشت تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل است.

انتظار می‌رود پزشکیان و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، هفته آینده در جلسه سازمان ملل حضور داشته باشند.

ایالات متحده در حال بررسی اعمال محدودیت سفر و سایر محدودیت‌ها بر تعدادی از هیئت‌های خارجی، از جمله هیئت‌های ایران، بود و سفر آنها به خارج از شهر نیویورک را در اوایل این ماه محدود می‌کرد.

طبق یک یادداشت داخلی وزارت امور خارجه که توسط آسوشیتدپرس بررسی شده است، یکی از پیشنهادهای مطرح شده، جلوگیری از خرید مقامات ایرانی در فروشگاه‌های کاستکو و سامز کلاب با کسب اجازه از وزارت امور خارجه است.

ایران اینترنشنال: پس از آنکه یک کانال تلگرامی نزدیک به سپاه و کاربران شبکه‌های اجتماعی تصاویری از دود و اشیاء نورانی در آسمان چند شهر ایران منتشر کردند، معاون استانداری سمنان آزمایش سامانه‌های موشکی را تایید کرد، با این حال روزنامه هم‌میهن نوشت آنچه مشاهده شده، یک موشک قاره‌پیمای روسیه بوده است.

مهدی براری، معاون سیاسی امنیتی و اجتماعی استانداری سمنان، اعلام کرد که اشیاء نورانی که عصر پنج‌شنبه ۲۷ شهریور در آسمان برخی استان‌ها از جمله سمنان مشاهده شد مربوط به آزمایش سامانه‌های موشکی در یکی از مناطق کشور است و جای نگرانی برای شهروندان وجود ندارد.

پیش از آنکه این مقام آزمایش موشکی جدید جمهوری اسلامی را تایید کند، یک رسانه نزدیک به سپاه پاسداران و نیز شاهدان عینی در شبکه‌های اجتماعی شامگاه پنج‌شنبه ۲۷ شهریور از انجام چند آزمایش موشکی در تهران و استان‌های همجوار پایتخت خبر داده بودند.

با این حال، کانال تلگرامی روزنامه هم‌میهن گزارش داد آنچه دیده شده موشکی روسی بوده که در آسمان ایران دیده شده‌ است.

هم‌میهن نوشت وزارت دفاع روسیه از پرتاب آزمایشی یک موشک بالستیک قاره پیما از سایت آزمایشی کاپوستین یار در استان آستاراخان این کشور که در شمال دریای خزر قرار دارد خبر داده است.

به‌نوشته هم‌میهن علت مشاهده موشک روسی در آسمان ایران، ارتفاع بسیار بالای پرواز این موشک است که در لایه‌های فوقانی جو، مسیر پرواز خود را طی می‌کند و علی‌رغم اینکه مسیر آن از آسمان ایران نیست با این حال به‌دلیل ارتفاع بسیار بالا در نقاط مختلف مشاهده می‌شود.

براساس گفته‌های مقامات رسمی جمهوری اسلامی، آخرین آزمایش موشکی ایران حدود یک هفته پیش از حمله اسرائیل انجام شده است. عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع جمهوری اسلامی ۲‍۱ خرداد دو روز پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه گفت: « ما در امور دفاعی به موفقیت‌های چشمگیری دست یافته‌ایم. نیروهای عملیاتی ما با تمام توان در حال فعالیت هستند. آخرین دستاورد ما، آزمایش موفقیت‌آمیز یک موشک با سر جنگی دو تُنی بود که یک هفته پیش انجام شد.»

به‌نظر می‌رسد اشاره وزیر دفاع جمهوری اسلامی به رونمایی و آزمایش موشک خرمشهر ۴ در چهارم خرداد ماه امسال باشد. به‌نوشته رسانه‌‎های وابسته به حکومت، این موشک که به نام خیبر نیز شناخته می‌شود قادر به حمل کلاهک جنگی دو تنی است.

کانال تلگرامی «سپاه پاسداران نیوز» پنج‌شنبه ۲۷ شهریور تصاویری از رد دود در آسمان شب منتشر کرد، با این حال به صراحت به انجام آزمایش موشکی اشاره نکرد. دیگر رسانه‌های وابسته به حکومت ایران هنوز گزارشی در این زمینه منتشر نکرده‌اند.

براساس ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، شماری از شهروندان از مشاهده آثار پرتاب‌ موشک از تهران و شهرهای شمال‌شرقی اطراف آن شامل گرگان، ساری و سمنان خبر داده‌اند.

مخاطبین ایران‌اینترنشنال از شهرهای مختلف با ارسال ویدیوهایی از مشاهده یک موشک در آسمان خبر دادند. کانال تلگرامی سپاه سایبری پاسداران از انجام یک آزمایش موشکی خبر داده است. pic.twitter.com/qcRw0EPTif

— ايران اينترنشنال (@IranIntl) September 18, 2025

اسرائیل می‌گوید که در جریان جنگ ۱۲ روزه خود علیه جمهوری اسلامی که روز ۲۳ خرداد آغاز شد، بخش زیادی از زرادخانه موشکی و پرتابگرهای جمهوری اسلامی را نابود کرده است.

در مقابل، تهران تاکید می‌کند که توانایی‌های نظامی‌اش از حملات اسرائیل جان سالم به در برده و حملات موشکی به اسرائیل بازدارندگی موثری در برابر دشمن ایجاد کرده‌اند.

برنامه موشکی جمهوری اسلامی همواره یکی از محورهای اصلی اختلاف با قدرت‌های غربی و رقیب اصلی‌اش اسرائیل بوده است؛ آن‌ها می‌گویند این تسلیحات تهدیدی جدی محسوب می‌شوند.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، دوشنبه ۲۴ شهریور در جریان سفر خود به اسرائیل تاکید کرد نه‌تنها برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، بلکه برخورداری تهران از سلاح‌های میان‌برد و دوربرد نیز تهدیدی برای امنیت اسرائیل و جهان به شمار می‌رود.

در نشست خبری مشترک با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در اورشلیم گفت: «تهدید ایران فراتر از اسرائیل، به خلیج فارس و حتی اروپا گسترش می‌یابد… برخی موشک‌هایی که ایران اکنون در پی ساخت آن‌ها است، قادر به هدف قرار دادن کشورهای اروپایی‌ هستند.»

او افزود مادامی که جمهوری اسلامی «تغییر مسیر» ندهد، دولت دونالد ترامپ به اعمال «فشار حداکثری» بر تهران ادامه خواهد داد.

یک روز پیش از آزمایش‌های موشکی جدید اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به سخنان وزیر امور خارجه آمریکا گفت: « او بی‌خود گفته است.»

بقایی افزود: «آمریکا قرار نیست در مورد توانمندی‌های دفاعی ایران و اینکه می‌خواهد روی پای خودش بایستد و در مقابل زیاده‌خواهی و تعرض و تجاوز بیگانگان از جمله آمریکا و اسرائیل ایستادگی بکند بخواهد در این مورد نظری بدهد.»

ارونیوز: فرانس‌پرس در گزارشی به نقل ازمنابع دیپلماتیک اعلام کرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است روز جمعه قطعنامه‌ای را در باره بازگشت تحریم‌های هسته‌ای ایران به رای بگذارد.

این اقدام شورای امنیت در حالی رقم می‌خورد که بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش‌تر با فعال کردن مکانیسم ماشه، زمینه بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد علیه ایران را فراهم کرده‌اند.

به ادعای تروئیکای اروپایی که از امضاکنندگان برجام یا «برنامه جامع اقدام مشترک» هستند، ایران تعهدات خود را ذیل توافق سال ۲۰۱۵ که با هدف جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح‌های هسته‌ای تدارک دیده شده بود، نقض کرده است.

منابع دیپلماتیک پیش‌بینی می‌کنند که این قطعنامه نتواند ۹ رأی مثبت لازم برای حفظ وضع موجود که به ادامه لغو تحریم‌ها منجر می‌شود را کسب کند و در نتیجه، تحریم‌های سازمان ملل بار دیگر علیه ایران اعمال خواهند شد.

ریاست دوره‌ای شورا برگزاری این نشست در روز جمعه را که از ساعت ۱۰ صبح (۱۴:۰۰ به وقت گرینویچ) آغاز خواهد شد، تأیید کرده است.

فرانس‌پرس در گزارشی به نقل ازمنابع دیپلماتیک اعلام کرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است روز جمعه قطعنامه‌ای را در باره بازگشت تحریم‌های هسته‌ای ایران به رای بگذارد.

این اقدام شورای امنیت در حالی رقم می‌خورد که بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش‌تر با فعال کردن مکانیسم ماشه، زمینه بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد علیه ایران را فراهم کرده‌اند.

به ادعای تروئیکای اروپایی که از امضاکنندگان برجام یا «برنامه جامع اقدام مشترک» هستند، ایران تعهدات خود را ذیل توافق سال ۲۰۱۵ که با هدف جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح‌های هسته‌ای تدارک دیده شده بود، نقض کرده است.

منابع دیپلماتیک پیش‌بینی می‌کنند که این قطعنامه نتواند ۹ رأی مثبت لازم برای حفظ وضع موجود که به ادامه لغو تحریم‌ها منجر می‌شود را کسب کند و در نتیجه، تحریم‌های سازمان ملل بار دیگر علیه ایران اعمال خواهند شد.

ریاست دوره‌ای شورا برگزاری این نشست در روز جمعه را که از ساعت ۱۰ صبح (۱۴:۰۰ به وقت گرینویچ) آغاز خواهد شد، تأیید کرده است.

سه کشور اروپایی اواسط ماه اوت در نامه‌ای به سازمان ملل از ایران به دلیل نقض برخی تعهدات برجامی، از جمله افزایش ذخایر اورانیوم خود به بیش از ۴۰ برابر سطح مجاز، به شدت انتقاد کردند.

این توافق که سال ۲۰۱۵ به سختی به دست آمده بود، سه سال بعد پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ در ایالات متحده در آستانه فروپاشی کامل قرار گرفت.

رئیس جمهوری وقت آمریکا در سال ۲۰۱۸ ضمن خروج کشورش از این توافق، تحریم‌های حداکثری را مجدداً علیه ایران اعمال کرد.

به دنبال خروج آمریکا، تهران نیز به تدریج تعهدات خود ذیل این توافق را کنار گذاشت و فعالیت‌های هسته‌ای خود را افزایش داد.

تروئیکای اروپایی در حالی روند فعال سازی مکانیسم ماشه را استارت زده‌اند که که تنش‌ها از زمان جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در ماه ژوئن نیز بالا گرفته است.

این جنگ همچنین مذاکرات هسته‌ای تهران با ایالات متحده را از مسیر خود خارج کرد و باعث شد ایران همکاری خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به حالت تعلیق درآورد.

صدای آمریکا: سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده با تأکید بر این که «از گزارش‌های مربوط به سرکوب اخیر رژیم [جمهوری اسلامی] ایران» در سومین سالگرد قتل حکومتی مهسا امینی مطلع است، به صدای آمریکا گفت که ایالات متحده اطمینان حاصل خواهد کرد که «جنایات رژیم با پاسخگویی» مواجه شود.

یک سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در پاسخ به بخش فارسی صدای آمریکا در مورد گزارش‌های منتشره درباره تهدید و ارعاب برگزارکنندگان مراسم سومین سالگرد کشته شدن مهسا امینی گفت: «ما از گزارش‌های مربوط به سرکوب اخیر رژیم [جمهوری اسلامی] ایران در سومین سالگرد قتل وحشیانه مهسا ژینا امینی مطلع هستیم.»

او اضافه کرد: «ایالات متحده از خواسته‌های مردم ایران برای داشتن کرامت و زندگی بهتر حمایت می‌کند.»

این سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا همچنین تأکید کرد: «ما به اعمال حداکثر فشار، از جمله از طریق همکاری با متحدان و شرکای‌مان در سراسر جهان، ادامه خواهیم داد تا اطمینان یابیم که جنایات رژیم با پاسخگو شدن، اجرای عدالت، و عزم راسخ روبه‌رو می‌شود.»

این سخنگو بار دیگر به بیانیه وزارت امور خارجه آمریکا که به مناسبت سومین سالگرد کشته شدن مهسا امینی در روز دوشنبه منتشر کرده بود ارجاع داد.

امروز، در سومین سالگرد مرگ فجیح او، یاد مهسا (ژینا) امینی، دختر ۲۲ ساله ایرانی را گرامی می ‌داریم که بنا به گزارش‌ ها پس از ضرب و شتم توسط مقامات رژیم به دلیل عدم رعایت قوانین حجاب اجباری، جان خود را از دست داد. نام و داستان او در قلب و ذهن ما حک شده است، و ما بار دیگر تأکید می… pic.twitter.com/OBmGg8VRSa

— USAbehFarsi (@USABehFarsi) September 15, 2025

تامی پیگت، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، در بیانیه‌ای گفت: «در سومین سالگرد قتل وحشیانه» او، «یاد و خاطره مهسا ژینا امینی را گرامی می‌داریم؛ کسی که جمهوری اسلامی، زندگی جوان او را کوتاه کرد و به آن پایان داد.»

در این بیانیه آمده است که جمهوری اسلامی ایران «طی ۴۶ سال با شکنجه و اعدام حکومت کرده و با اعدام‌ها و ضرب و جرح‌های عمومی، هرگونه مخالفتی را سرکوب کرده است.»

این بیانیه می‌گوید «نام مهسا هرگز فراموش نخواهد شد. قتل او، همراه با بسیاری دیگر، گواهی محکمی بر جنایات جمهوری اسلامی علیه بشریت است.»

رادیوفردا: رئیس سازمان انرژی اتمی ایران می‌گوید با توجه به تهدیدات مربوط به حمله احتمالی مجدد اسرائیل، وضعیت ایران همچنان «مشابه شرایط جنگی» است.

محمد اسلامی در گفت‌وگو با یک رسانه ژاپنی که متن آن روز چهارشنبه ۲۶ شهریور در رسانه‌های ایران منتشر شد، گفت با توجه به این وضعیت، «اعتماد میان ایران و آژانس باید بازسازی شود. تهدیدات دشمنان ما همچنان ادامه دارد.»

اشاره او به هدف قرار گرفتن تأسیسات هسته‌ای ایران توسط اسرائیل و آمریکا در جریان جنگ ۱۲ روزه در خرداد و تیر ماه امسال است. رئیس‌جمهور آمریکا بعد از حملات هوایی این کشور به سه سایت فردو، نطنز و اصفهان اعلام کرد برنامه هسته‌ای ایران به شکل کامل نابود شده است.

بعد از ۱۲ روز حملات متقابل هوایی میان ایران و اسرائیل، آتش‌بس با اعلام دونالد ترامپ میان طرفین برقرار شد.

بازرسان آژانس از زمان آغاز این جنگ نتوانسته‌اند به مراکز هسته‌ای ایران دسترسی پیدا کنند. ماه گذشته، تیمی از بازرسان آژانس تنها برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر به ایران بازگشتند و سپس کشور را ترک کردند، بدون آنکه اجازه دسترسی به سایت‌های کلیدی از جمله فردو و نطنز که در جریان درگیری آسیب دیده بودند، داده شود.

رئیس سازمان انرژی اتمی همچنین اعلام کرد که ازسرگیری بازرسی‌ها از تأسیسات هسته‌ای ایران توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مشروط به «تدابیر ویژه» است.

آقای اسلامی گفت به دلیل آن که آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرده‌اند،«پیش از آنکه بازرسی‌ها به حالت عادی بازگردد، باید تدابیر ویژه‌ای اتخاذ شود.»

او درباره این تدابیر توضیح بیشتری نداد.

ایران و آژانس هفته گذشته با میانجی‌گری مصر به توافقی دست یافتند که به موجب آن به این نهاد ناظر سازمان ملل اجازه دسترسی به تمام تأسیسات هسته‌ای ایران داده می‌شد و تهران می‌توانست در مورد محل نگهداری تمام مواد هسته‌ای خود گزارش دهد.

هنوز مشخص نیست که ایران چه زمانی این گزارش را ارائه خواهد کرد. اما شورای عالی امنیت ملی ایران روز ۲۳ شهریور اعلام کرد توافق با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی «در مجموع» همان متنی است که در کمیته هسته‌ای این شورا تصویب شده است.

این شورا و وزارت خارجه ایران تهدید کرده‌اند که اگر تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران بر اثر «مکانیسم ماشه» احیا شوند، همکاری تهران و آژانس متوقف خواهد شد.

این در حالی است که در پی تماس تلفنی روز چهارشنبه عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، با نمایندگان فرانسه، آلمان و بریتانیا و همچنین کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، مقام‌های اروپایی به ایران هشدار دادند که هنوز اقدامات لازم را برای جلوگیری از اجرای سازوکار ماشه انجام نداده است.

دو دیپلمات اروپایی و یک دیپلمات ایرانی به خبرگزاری رویترز گفتند وزرای ایرانی و اروپایی در مذاکره تلفنی روز چهارشنبه پیشرفت چندانی نداشتند.

چهار دیپلمات اروپایی و یک مقام ایرانی پیش از تماس به همین خبرگزاری گفته بودند که محتمل‌ترین سناریو این است که فرانسه، بریتانیا و آٖلمان اجرای دوباره تحریم‌ها را پیش ببرند.

یک دیپلمات ایرانی گفت تهران بار دیگر تأکید کرده که اگر تصمیم به بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل گرفته شود، واکنش نشان خواهد داد.

یکی از مقامات ایرانی در این زمینه اعلام کرد: «برداشت در تهران این است که تحریم‌های سازمان ملل دوباره اعمال خواهند شد. به همین دلیل تهران از دادن امتیاز خودداری می‌کند.»

این در حالی است که وزارت خارجه ایران در موضع رسمی خود درباره تماس تلفنی روز چهارشنبه گفت عباس عراقچی به همتایان اروپایی خود گفته است ایران برای رسیدن به یک «راه حل منصفانه و متوازن که متضمن منافع متقابل باشد» آمادگی دارد.