اخبار

بی‌بی‌سی: حسین باستانی

آیت الله خامنه ای امروز، به خاطر بازداشت ۱۵ ساعته ۱۰ نظامی آمریکایی به علی فدوی فرمانده نیروی دریایی سپاه نشان “فتح ۱” داد. این نظامیان، بنا بر اعلام سپاه پاسداران در ۲۲ دی‌ماه به دلیل “ورود اشتباهی به آب های ایران” بازداشت شده بودند. در گزارش سایت آقای خامنه ای ذکر نشده که نشان اعطا شده دقیقا از چه نوع (فتح ۱، ۲ یا ۳) بوده، اما در تصاویر منتشر شده از نشان، رنگ “طلایی” آن علامت مشخصه فتح ۱ است.

فتح ۱، بالاترین نشان نظامی ایران محسوب می شود که تاکنون، به کسانی همچون اکبر هاشمی رفسنجانی (به عنوان جانشین فرمانده کل قوا در زمان جنگ ایران و عراق)، علی صیاد شیرازی (فرمانده نیروی زمینی ارتش در زمان جنگ) و محسن رضایی (فرمانده کل سپاه در آن دوره) داده شده است. این در حالی است که حتی فرماندهان بسیار معروف جنگ چون مهدی باکری، محمدابراهیم همت، مهدی زین‌الدین، حسین خرازی و حسن باقری (غلامحسین افشردی)، آن هم سال‌ها بعد از کشته شدن، نشان پایین تر “فتح ۲” داده شد.

علی فدوی، البته در زمان جنگ و جریان مقابله با شناورهای خارجی – از جمله آمریکا – نقش موثری را ایفا کرد، اما این عملکرد باعث نشد تا در مهر ماه ۱۳۶۸ و در جریان اعطای نخستین مجموعه از نشان های فتح ۱، ۲ و ۳ از سوی آیت الله خامنه ای، جزو ۵۴ فرماندهی باشد که این نشان را دریافت می کند. در نتیجه، قاعدتا، همان طور که از سخنان رهبر جمهوری اسلامی در هنگام اعطای نشان فتح به دریادار فدوی بر می آید، این نشان مشخصا به علت دستگیری اخیر ۱۰ آمریکایی از سوی نیروهای تحت امر آقای فدوی صورت گرفته است.

هیجان رهبران جمهوری اسلامی از برخورد سپاه پاسداران با نظامیان وارد شده به آب های ایران، طبیعتا قابل فهم است. اما میزان این هیجان، ممکن است بیش از توجیهات نظامی، در ملاحظه ای سیاسی ریشه داشته باشد. به عنوان نمونه، در اهمیت ارسال “پیام سازش ناپذیری” به داخل و خارج کشور، در دوران حساس بعد از سازش هسته ای.

به نظر می آید که در فضای جدید، فرماندهان نظامی ایران در خلیج فارس در حال نوعی رقابت برای تامین همین ملاحظه سیاسی هستند. رویه ای که در مجموعه ای از تبلیغات صورت گرفته بعد از ماجرای ۱۰ نظامی آمریکایی – از انتشار گسترده خبر “هشدار ارتش به یک شناور ایالات متحده ” گرفته تا انتشار عکس های یک پهپاد از شناوری دیگر – نمود داشته است.

این روند، ممکن است در هماهنگی با نهادهای بالاستی امنیتی همچون شورای عالی امنیت ملی و به صورت کنترل شده ادامه پیدا کند. با این حال، در صورتی که به رقابتی کنترل نشده میان نظامیان برای مخابره اخبار اثبات کننده “اقتدار نظامی” منجر شود، ظرفیت ایجاد تبعات پیش بینی نشده امنیتی را خواهد داشت.

دویچه وله: در گزارش جدیدی که ارتش آمریکا منتشر کرده، جزئیات بیشتری از چگونگی دستگیری ۱۰ ملوان آمریکایی توسط سپاه پاسداران فاش شده است. گفته می‌شود که به‌رغم مشاجره لفظی، نیروهای ایرانی رفتار بدی با ملوانان آمریکایی نداشته‌اند.

بر این اساس، رهبر جمهوری اسلامی در این دیدار با ستایش از اقدام بازداشت‌کنندگان گفت: «کار شما بسیار عالی، جالب و بهنگام بود و در واقع باید این حادثه را کار خدا دانست که آمریکایی‌ها را به آبهای ما کشاند تا با اقدام بهنگام شما، آنگونه با دست‌هایی که بر سر گذاشته بودند، بازداشت شوند».

اشاره آیت‌الله خامنه‌ای به تصاویر منتشرشده از لحظه بازداشت تفنگداران آمریکایی است که در آن نیروهای آمریکایی در حالی که دست خود را بالای سر نگهداشته‌اند، زانو زده‌اند. انتشار این تصاویر پیش از این موجب انتقاد جمهوری‌خواهان آمریکا از سیاست‌های باراک اوباما در برابر ایران شده بود.

روابط عمومی سپاه پاسداران روز سیزدهم ژانویه با صدور اطلاعیه از آزادی ۱۰ سرنشین دو شناور آمریکایی – ۹ مرد و یک زن – خبر داد. علی فدوی، فرمانده نیروی دریایی سپاه، “خرابی سیستم‌های ناوبری” این دو شناور را علت ورود آنها به آب‌های ایران عنوان کرد.

در ادامه اعلام شد که از زمان بازداشت سربازان آمریکایی، جان کری، وزیر خارجه ایالات متحده، با همتای ایرانی خود، محمد جواد ظریف در ارتباط بوده و رایزنی‌های دیپلماتیک در نهایت به آزادی تفنگداران انجامیده است.

بی‌بی‌سی: رحیم‌پور به خاطر داشتن تابعیت دوگانه ایرانی از استفاده از توافقنامه لغو روادید آمریکا و بریتانیا محروم شده است

اجرای قانون جدید تعلیق توافقنامه لغو روادید سفر به آمریکا برای مسافران و شهروندان چند کشور جهان از جمله ایران مانع از سفر یکی از کارکنان ایرانی بی‌بی‌سی به آمریکا شده است.

رعنا رحیم پور، از مجریان و خبرنگاران بی‌بی‌سی فارسی که برای یک دیدار خصوصی از لندن عازم آمریکا بود گفته است که سه روز پس از لغو تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران، ایالات متحده او و دو شهروند دیگر بریتانیایی را به خاطر اینکه دارای تابعیت مضاعف ایرانی هستند از استفاده از توافقنامه لغو روادید با بریتانیا محروم کرد.

نمایندگان کنگره آمریکا در اواخر سال گذشته میلادی در واکنش به حادثه حملات مسلحانه در پاریس و ایالت کالیفرنیا و قتل شماری از شهروندان به دست افرادی که تحت تاثیر تبلیغات اسلامگرایان افراطی قرار داشتند، قانون تعلیق توافقنامه لغو روادید در مورد برخی از شهروندان مشمول آن را تصویب کرد و به امضای رئیس جمهوری رساند. هدف از اجرای این قانون جلوگیری از سفر شهروندان اروپایی بود که به واسطه سفر به کشورهای عراق و به ویژه سوریه، ممکن است با گروه موسوم به دولت اسلامی در تماس بوده و تحت آموزش عملیات مسلحانه به منظور اقدامات خرابکارانه قرار گرفته باشند.

ایالات متحده با سی و هشت کشور جهان توافقنامه لغو متقابل روادید دارد و شهروندان این کشورها بدون اخذ ویزا می‌توانند به آمریکا سفر کنند. براساس قانون جدید، شهروندان این کشورها که بعد از اول ماه مارس ۲۰۱۱ به عراق، سوریه، سودان و ایران سفر کرده باشند، و همچنین اتباع کشورهای اروپایی که دارای تابعیت مضاعف این چهار کشور هستند، امکان استفاده از توافقنامه‌های لغو روادید را ندارند و برای سفر به آمریکا باید روادید ورود اخذ کنند.

دلیل اطلاق این قانون به شهروندان و مسافران به عراق و سوریه حضور داعش در بخش‌هایی از اراضی این دو کشور و قاعدتا امکان ارتباط مسافران با این گروه یا تاثیرپذیری از آن در حین سفر به این کشورها بوده است. اما با وجود اینکه نشانه‌ای در دست نیست که نشان دهد داعش حضور و نفوذی در ایران دارد، از آنجا که دولت ایالات متحده جمهوری اسلامی ایران را در کنار سودان و سوریه در فهرست دولت های حامی تروریسم قرار داده، دارندگان تابعیت دوگانه ایرانی و مسافران به ایران نیز در طرح کنگره گنجانده شده‌اند.
Image copyright US State Dept
Image caption وزارت خارجه آمریکا همچنان سوریه، ایران و سودان را در فهرست دولت‌های حامی تروریسم قرار می‌دهد

رعنا رحیم پور گفته است که اطلاعاتی که از سفارت آمریکا در مورد اجرایی شدن این قانون کسب کرده بود کافی و شفاف نبوده است. براساس اطلاعات مندرج در وبسایت وزارت خارجه بریتانیا، قانون فوق از روز ۱ آوریل به اجرا گذاشته خواهد شد در حالیکه به گفته وبسایت وزارت خارجه ایالات متحده مقامات آمریکایی “روند اجرای تغییرات [در طرح تعلیق توافقنامه‌های لغو روادید] را آغاز کرده‌اند.”

خانم رحیم پور تنها پس از تماس با اداره ناظر بر اجرای توافقنامه لغو روادید در فرودگاه هیثرو لندن آگاه شد که ملیت ایرانی او مانع از برخورداری از توافقنامه لغو روادید بین بریتانیا و ایالات متحده است و او، و سایر افراد دارای تابعیت دوگانه بریتانیایی و ایرانی، باید برای سفر به آمریکا پیشاپیش روادید اخذ کنند.

علاوه بر خانم رحیم پور، دو تن از خویشاندان او نیز که همزمان قصد سفر به آمریکا را داشتند ناچار به بازگشت از فرودگاه شدند. وی قانون جدید را “غیرمنصفانه” توصیف کرده و گفته است که افرادی که به واسطه تولد یا ازدواج تابعیت ایرانی دارند مشمول این قانون می‌شوند.

تصویب این قانون نه تنها از سوی ایرانیان و ایرانی‌تباران ساکن کشورهای مختلف بلکه از سوی شماری از مقامات اروپایی نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. در ایران نیز، مقامات جمهوری اسلامی آن را محکوم دانسته و گفته‌اند که یکی از آثار منفی آن، مختل کردن برنامه سفر بازرگانان و سرمایه‌گذاران خارجی به ایران برای استفاده از امکانات اقتصادی پس از لغو تحریم‌های هسته‌ای است. اکثر موسسات تجاری و اقتصادی عمده جهان دارای ارتباط نزدیک و مستمر با آمریکا هستند و کارکنان آنها مایل نیستند با سفر به ایران، یا سایر کشورهای مشمول این قانون، باعث دشواری در دیدارهای خود از آمریکا شوند

آمریکا دولت‌های سوریه از سال ۱۹۷۹، جمهوری اسلامی ایران را از سال ۱۹۸۴ و سودان را از سال ۱۹۹۳ در فهرست دولت های حامی تروریسم قرار داده است. این دولت ها را متهم هستند که به گروه‌ها و سازمان‌هایی که به گفته دولت آمریکا مرتکب اقدامات تروریستی می‌شوند کمک و از آنها حمایت می‌کنند. جمهوری اسلامی ارتباط و حمایت از برخی از گرو‌ه‌های مورد نظر آمریکا مانند حزب‌الله لبنان و جنبش حماس را تکذیب نکرده بلکه اهداف و عملیات آنها را مشروع و قابل قبول و حمایت از این گروه‌ها را لازم دانسته است.

رادیوفردا: منابع آمریکایی و عراقی می‌گویند سه شهروند آمریکایی که هفته گذشته در بغداد ربوده شدند در دست گروهی از شبه‌نظامیان شیعه مورد حمایت ایران هستند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، این خبر را دو منبع اطلاعاتی عراقی و دو منبع دولتی آمریکایی روز سه‌شنبه ۲۹ دی اعلام کرده‌اند.

منابع آمریکایی می‌گویند واشینگتن بر این باور نیست که تهران در ربودن این افراد دست داشته است یا این شهروندان آمریکایی به ایران منتقل شده‌اند.

شبکه العربیه، وابسته به عربستان سعودی، هفته گذشته خبر داد که سه پیمانکار آمریکایی همراه با مترجم‌شان از سوی شبه‌نظامیان مسلح در محله «دوره» بغداد ربوده شده‌اند.

مقام‌های عراقی می‌گویند که افراد مسلح ناشناس این اتباع آمریکایی را روز جمعه از یک منزل مسکونی در این محله واقع در جنوب شرقی بغداد ربوده‌اند.

شبکه خبری سی‌ان‌ان نیز از ناپدید شدن این افراد خبر داده‌ بود و بیشتر خبرگزاری‌ها نیز در روزهای اخیر از سرنوشت این افراد اظهار بی‌خبری کرده‌ بودند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس اما خبر داده‌بود که آدم‌ربایان قربانیان خود را به شهرک شیعه‌نشین صدر منتقل کرده‌اند.

ه نوشته رویترز یکی از منابع اطلاعاتی عراقی در بغداد روز سه‌شنبه گفت که این افراد «به این خاطر ربوده شدند که آمریکایی هستند نه به خاطر دلایل شخصی یا مالی».

وزارت امور خارجه آمریکا روز یک‌شنبه مسئله ربوده شدن این افراد را تایید نکرد اما خبر داد که برای پیدا کردن این شهروندان آمریکایی در حال همکاری با مقام‌های عراقی است.

دولت عراق در مهار قدرت شبه‌نظامیان شیعه مورد حمایت ایران با دشواری‌هایی روبه‌رو است؛ بسیاری از این شبه‌نظامیان پس از حمله سال ۲۰۰۳ آمریکا به عراق به نبرد علیه نیروهای آمریکایی برخاستند و گزارش‌هایی از قتل و گروگان‌گیری نظامیان آمریکایی از سوی آنها نیز منتشر شده‌ بود.

با این حال، از زمان بیرون رفتن نیروهای آمریکایی از عراق در سال ۲۰۱۱ هیچ موردی از ربوده شدن شهروندان آمریکایی در عراق گزارش نشده‌ بود.

جزئیاتی از هویت ربوده‌شدگان

یک منبع آگاه به رویترز گفته‌است که سه شهروند آمریکایی از کارمندان یک شرکت کوچک خدمات فناوری‌های ارتباطات وابسته به کمپانی آمریکایی جنرال داینامیکز هستند.

این کمپانی بزرگ آمریکایی که با ارتش عراق قرارداد همکاری‌های فنی دارد اما پاسخ به پرسش‌های نمایندگان رسانه‌ها در مورد کارمندان ربوده شده خود را به وزارت خارجه آمریکا ارجاع می‌دهد.

نام دو تن از ربوده‌شدگان که تابعیت عراقی نیز دارند «وائل المهدوی» و «عمرو محمد» اعلام شده ولی هویت شخص سوم هنوز روشن نیست.

حدود یک ماه پیش ۲۶ شهروند قطری در جنوب عراق از سوی شبه نظامیان ربوده شدند که گفته می‌شد ربایندگان از شیعیان عراق بوده‌اند. هنوز خبری از این ۲۶ تن به‌دست نیامده‌ است.

در شهریور ماه گذشته هم ۱۸ شهروند ترک در بغداد از سوی افراد مسلح شیعه بازداشت شده بودند.

رادیوفردا: روز دوشنبه ارتش ایالات متحده در گزارشی جزئیات بیشتری از بازداشت ملوانان آمریکایی را در خلیج فارس و در آب های سرزمینی ایران منتشر کرد.

در گزارش ارتش آمریکا آمده درحالی که ملوانان و دو قایق‌ آمریکایی در آب های ایران و در خلیج فارس به دلیل مشکل فنی متوقف بودند وخدمه سعی داشتند مشکل مکانیکی موجود را ارزیابی کنند، ابتدا دو قایق ایرانی حامل نظامیان مسلح ایرانی به این قایق ها نزدیک شدند و با اندکی فاصله دو قایق دیگر نظامی نیز به محل توقف قایق های آمریکایی رسیدند.

ارتش آمریکا در گزارش خود نوشته ابتدا مجادله ای لفظی میان نظامیان دو کشور رخ داد و هرچند ملوانان آمریکایی با تهدید نیروهای ایرانی روبرو شدند، اما تبادل آتشی رخ نداد و درنهایت ملوانان بازداشت شدند.

سپاه پاسداران جمهوری اسلامی هفته پیش سه شنبه ۹ ملوان مرد و یک ملوان زن سوار بر دو قایق نظامی آمریکا را در نزدیکی جزیره فارسی بازداشت کرد، اما اندکی بعد آنان را آزاد کرد.

بی‌بی‌سی: وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده است که ایران و آمریکا پرونده‌ای قدیمی را که در یک محکمه‌ داوری در لاهه در جریان بوده، حل و فصل کرده‌اند.

جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا امروز یکشنبه ۱۷ ژانویه (۲۷ دی) در بیانیه‌ای اعلام کرد که این کشور ۴۰۰ میلیون دلار از دارایی‌های ایران را که قبل از قطع رابطه دو کشور در حسابی امانی در آمریکا نگهداری می‌شده، به همراه سود آن آزاد می‌کند.

بنا بر اعلام وزارت خارجه آمریکا سودی که در طی ده‌ها سال به این دارایی‌های مسدودشده تعلق گرفته، حدود یک میلیارد و سیصد میلیون دلار است که همراه اصل پول به ایران بازگردانده می‌شود.

این دارایی‌ها قبل از قطع رابطه دو کشور با هدف خرید تسلیحات به آمریکا منتقل شده بود.

وزارت خارجه آمریکا گفته است که تفاهم بر سر این دارایی‌ها بعد از یک رشته گفت‌وگوهای “دوجانبه و سازنده” به دست آمده و این توافق حقوقی را در راستای منافع آمریکا ارزیابی کرده است.

در این بیانیه همچنین گفته شده است که تمام ۴۷۰۰ پرونده دعواهای خصوصی آمریکا عیله ایران که از سال ۱۹۸۱ در محکمه داوری لاهه مطرح شده بود در ۲۰ سال اول حل شد و از این طریق مبلغی معادل دو و نیم میلیارد دلار به افراد و شرکت‌های آمریکایی رسید.

وزارت امور خارجه آمریکا می‌گوید که هنوز هم دعواهای حقوقی حل‌نشده‌ای عمدتا از سوی ایران علیه آمریکا مطرح است که به گفته او دو کشور به تلاش‌های خود برای حل و فصل آن ادامه خواهند داد.

باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا هم در صحبت‌های امروز خود در ارتباط با اجرای توافق هسته‌ای ایران، به تفاهم دو کشور بر سر دارایی‌های ایران هم اشاره کرد، اما تاکید کرد که حل و فصل بعضی اختلافات میان ایران و آمریکا به معنای این نیست که دولت او نسبت به اقدامات دیگر ایران بی‌تفاوت باشد.