اخبار

دویچه‌وله: با ساخت سد پاشدان بر روی رودخانه هریرود در افغانستان و آبگیری آن، جریان آب این رودخانه به استان خراسان مختل خواهد شد. هریرود که پس از گذر از افغانستان به مرز ایران می‌رسد، منبع اصلی تامین آب شرب بیش از دو میلیون ساکن استان خراسان است.

به گزارش خبرگزاری فارس این دومین مانع بر سر جریان آب از افغانستان به ایران، یک دهه پس از آبگیری سد سلما است. سد سلما یکی  از بزرگترین پروژه‌های زیربنایی تاریخ افغانستان است که در منطقه سلما در ۱۷۰ کیلومتری شمال شرق شهر هرات در مسیر هریرود ساخته شد.

بنا بر گزارش‌ها یک شرکت آذربایجانی “با ۱۸ ساعت کار روزانه ساخت سد پاشدان را با سرعت به مرحله آبگیری در روز‌های گذشته رساند”. طالبان می‌خواهد با آبگیری سد پاشدان، ۱۳ هزار هکتار زمین کشاورزی را آبیاری کند.

وزارت انرژی و آب طالبان اعلام کرده که سدسازی‌ها به همین دو رود ختم نمی‌شود و ساخت دو سد تیرپل و گفگان نیز در دستور کار قرار دارد.

دانشگاه تربیت مدرس به مسئولان جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده با “ایجاد بسته‌های دیپلماسی” برای گفت‌و‌گو با طالبان که شامل “تجمیع مسائل آب، برق، معادن و مهاجران” می‌شود، با این حکومت بر سر حق‌آبه ایران مذاکره کند.  

بر اساس معاهده سال ۱۳۵۱، افغانستان باید در سال‌هایی که آب وجود دارد،‌۸۲۰ میلیون مترمکعب از حق‌آبه هیرمند را به ایران بدهد. اما این معاهده از سوی أفغانستان رعایت نمی‌شود.

–کیهان لندن: روزنامه «جمهوری اسلامی» روز یکشنبه ۱۱ شهریورماه با اشاره به «خطر حضور میلیون‌ها نفر از اتباع غیرمجاز افغانی در کشور»، نسبت به خطر ورود عوامل تروریستی طالبان به ایران برای شهروندان و امنیت کشور هشدار داد.
-این روزنامه می‌نویسد، در شرایطی که هیچ کشوری حاضر نشده حکومت خودخوانده طالبان را به رسمیت بشناسد و سازمان ملل همچنان گروه طالبان را تروریستی می‌داند دولت ابراهیم رئیسی «تمام امکانات و تسهیلاتی را که طالبان می‌خواست در اختیارش قرار داد و طالبان با استفاده از این امکانات و تسهیلات توانست «ده‌ها هزار نفر از عناصر آموزش‌دیده خود را وارد ایران کند».

اگرچه روزنامه «جمهوری اسلامی» منشاء ورود عناصر طالبان به ایران را دولت ابراهیم رئیسی معرفی می‌کند اما هیأت طالبان به سرپرستی ملا عبدالغنی هفتم بهمن ۱۳۹۹ با چراغ سبز علی خامنه‌ای به دعوت رسمی جمهوری اسلامی به ایران آمدند و محمدجواد ظریف وزیرخارجه وقت از آنها استقبال کرد.
روزنامه «جمهوری اسلامی» می‌نویسد: «اعضای طالبان در نقاط مختلف کشور مستقرند و افراد حتا سلاح نیز در اختیار دارند و تا کنون مرتکب جنایات زیادی نیز در داخل شهرها و حتی روستاهای کشورمان شده‌اند».
این روزنامه در بخشی از این گزارش تأکید کرد، «بسیاری از عوامل انفجارها و ترور از قبیل آنچه در کرمان، مشهد و شاهچراغ شیراز رخ داد از عناصر همین گروه بودند هرچند دستگاه‌های رسمی بنابر مصالح نادرستی که از نظر آنها درست است این واقعیت‌ها را اعلام نمی‌کنند. خطرناک‌تر اینکه طالبان مردم ایران را کافر و کشتن آنها را واجب می‌دانند. از نظر تغییر بافت جمعیتی کشور نیز خطر بزرگی در کمین است».

روزنامه «جمهوری اسلامی» روز یکشنبه ۱۱ شهریورماه با اشاره به «خطر حضور میلیون‌ها نفر از اتباع غیرمجاز افغانی در کشور»، نسبت به خطر ورود عوامل تروریستی طالبان به ایران برای شهروندان و امنیت کشور هشدار داد.

این روزنامه می‌نویسد، در شرایطی که هیچ کشوری حاضر نشده حکومت خودخوانده طالبان را به رسمیت بشناسد و سازمان ملل همچنان گروه طالبان را تروریستی و حکومتش را غیرقانونی می‌داند، دولت ابراهیم رئیسی «تمام امکانات و تسهیلاتی را که طالبان می‌خواست در اختیارش قرار داد و طالبان با استفاده از این امکانات و تسهیلات توانست «ده‌ها هزار نفر از عناصر آموزش‌دیده خود را وارد ایران کند» و در مناطق مختلف مستقر نماید. این افراد حتا سلاح نیز در اختیار دارند و تا کنون مرتکب جنایات زیادی نیز در داخل شهرها و حتی روستاهای کشورمان شده‌اند.»

روزنامه جمهوری اسلامی در بخشی از این گزارش تأکید کرده، «بسیاری از عوامل انفجارها و ترور از قبیل آنچه در کرمان، مشهد و شاهچراغ شیراز رخ داد از عناصر همین گروه بودند هرچند دستگاه‌های رسمی بنا بر مصالح نادرستی که از نظر آنها درست است این واقعیت‌ها را اعلام نمی‌کنند. خطرناک‌تر اینکه طالبان مردم ایران را کافر و کشتن آنها را واجب می‌دانند. از نظر تغییر بافت جمعیتی کشور نیز خطر بزرگی در کمین است.»

در این گزارش عنوان شد دولت چهاردهم [دولت پزشکیان] وارث این معضل بزرگ است و باید هرچه زودتر در صدد مقابله با خطر ناشی از آن برآید.»

روزنامه جمهوری اسلامی تأکید کرد، «برخورد با این خطر، مطالبه جدی افکار عمومی است. مردم نگران تکرار ماجرای محمود افغان توسط گروه تروریستی طالبان هستند. دولت چهاردهم اگر سریعاً وارد عمل شود می‌تواند با استفاده از اهرم‌های سیاسی با این خطر مقابله کند. اخراج اتباع غیرمجاز، نظارت دقیق بر اتباع مجاز، پس گرفتن امتیازات سیاسی و تجاری داده شده به طالبان و رفتار با این گروه در چارچوب یک حکومت غیرقانونی که به رسمیت شناخته نشده است، راهکار مناسبی است که دولت چهاردهم می‌تواند با استفاده از آن، با این خطر مقابله کند.»

در پایان این گزارش هشدار داده می‌شود که «تجدید نظر جدی و فوری در مورد مسئول و تعدادی از کارکنان سفارت ایران در کابل، ضرورت دارد.»

اگرچه روزنامه «جمهوری اسلامی» منشاء ورود عناصر طالبان به ایران را دولت ابراهیم رئیسی معرفی می‌کند اما هیأت طالبان به سرپرستی ملا عبدالغنی هفتم بهمن ۱۳۹۹  با چراغ سبز علی خامنه‌ای به دعوت رسمی جمهوری اسلامی به ایران آمدند و محمدجواد ظریف وزیرخارجه وقت از آنها استقبال کرد.

در همان مقطع احمد نادری نماینده مجلس شورای اسلامی در مصاحبه با روزنامه «تهران تایمز» (وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی) با بیان اینکه «خیلی شک دارم که دیپلمات‌های ایران در مزارشریف را طالبان کشته باشد» در توجیه رابطه با طالبان گفت «دشمن دشمن من، دوست من است!»

نزدیکی جمهوری اسلامی به طالبان زیر نظر مستقیم نهادهای امنیتی بوده و هست. یکی از کسانی که با نماینده‌های طالبان دیدار کرد  علی شمخانی دبیر وقت شورای‌ عالی «امنیت ملی» جمهوری اسلامی بود. او پس از این دیدار در «ایکس» نوشت، «در ملاقات با هیئت سیاسی طالبان، رهبران این گروه را در مبارزه با آمریکا مصمم دیدم. کسی که سیزده سال در گوانتانامو زیر شکنجه‌های آنان بوده، مبارزه با آمریکا در منطقه را کنار نگذاشته است.»

علی خامنه‌ای ۱۲ شهریور ۱۳۹۳ در دیدار با شماری از اعضای مجلس خبرگان گفته بود «اینها [قدرت‌هاى غربى و عوامل منطقه‌اى آنها] اعتراف می‌کنند که این جریان‌ها [جریان القاعده و داعش و…] را اینها به راه انداخته‌اند؛ اگر هم اعتراف نکنند ما شواهد داریم، ما می‌دانیم.»

هرچند در گذشته اظهارات و مصاحبه‌هایی در مورد ورود عوامل طالبان به ایران انجام شده بود اما برای نخستین‌ بار است که یک رسانه‌ رسمی عنوان می‌کند که طالبان ده‌ها هزار نفر از عناصر آموزش‌دیده خود را وارد ایران کرده و سلاح نیز در اختیار آنها قرار دارد.

آدرس افغانیزه کردن ایران رو بهتر از دولت رئیسی و علم الگدا پرسو جو شوید

بی‌بی‌سی: شهروندان افغانستان با «صدها میلیون دلار» سرمایه‌گذاری در ایران، اخیراً در «صدر» فهرست سرمایه‌گذاران خارجی در این کشور قرار گرفته‌اند. انجمن سرمایه‌گذاری خارجی ایران گفته است که برخی از سرمایه‌گذاران افغان تا «بیست میلیون دلار» در ایران سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

علی رضا یوسفیان، نماینده تاجران و سرمایه‌گذاران افغان در ایران نیز به بی‌بی‌سی گفت که سرمایه‌گذاری افغان‌ها در ایران در مجموع به بیش از «یک میلیارد دلار» می‌رسد.

در همین خصوص اخیراً حسین سلیمی، رئیس انجمن سرمایه‌گذاری خارجی ایران گفت شهروندان افغان در«صدر» فهرست سرمایه‌گذاری در این کشور قرار دارند.

او در یک مصاحبه با یک شبکه داخلی ایران گفت: «ااز نظرعددی بالاترین تعداد جلب سرمایه‌گذاران خارجی توسط برادران افغانی ما است که از ۳۰۰ هزار دلار تا پنج میلیون و ده میلیون دلار شاهد بودیم که در ایران سرمایه‌گذاری کرده‌اند.»

انجمن سرمایه‌گذاری خارجی ایران وابسته به اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی این کشور است. هدف اصلی این انجمن آنگونه که در وبسایت آن آمده است «تسهیل در روند اجرای پروژه‌های سرمایه گذاری مشترک در ایران» و تعامل دیگر ارگان‌ها با هدف «بهبود و سرعت‌دهی» پروژه‌‌ها است.

به گفته آقای سلیمی بعد از افغانستان چین در «رده دوم» درخواست‌ها و انجام سرمایه‌گذاری در ایران قرار دارد.

در چند دهه اخیر، از سرنوشت افغان‌ها در ایران عمدتا در مورد مهاجران و کارگران گزارش شده است، اما به جنبه‌های دیگر حضور افغان‌ها در ایران کمتر پرداخته شده است.

در همین رابطه آقای یوسفیان، نماینده تاجران و سرمایه‌گذاران افغان در ایران می‌گوید نقش سرمایه‌گذاران افغان در آن کشور برجسته است و در بخش‌های مختلف سرمایه‌گذاری کرده و کارگر استخدام می‌کنند.

او می‌گوید: «ما در سطح بالای سرمایه گذاری در جمهوری اسلامی هستیم. در تمام بخش‌ها مانند صنعت پتروشیمی، معدن، هتل‌داری، خدمات گردشگری، طلا و جواهرات، مواد شوینده، مواد غذایی و صنتعی و سایر شغل‌هایی که در جمهوری اسلامی ایران می‌بینید، شهروندان افغان پروژه دارند. آنها کارخانه‌ها و فابریکه‌های خوبی تجهیز کرده‌اند.»

اقامت پنج ساله با ۱۵۰ هزار دلار

ایران در سال ۲۰۱۹ میلادی اعلام کرد شهروندان خارجی که «حد‌اقل ۱۵۰ هزار دلار» در بانک‌های ایرانی بسپارند یا به همین میزان در ایران سرمایه‌گذاری کنند، برای آنها مجوز «اقامت پنج ساله» می‌دهد.

تعدادی از افغان‌های مقیم ایران نیز به بی‌بی‌سی گفته‌اند که پس از فروپاشی نظام جمهوریت و بازگشت طالبان به قدرت، میزان سرمایه‌گذاری افغان‌ها در این کشور بیشتر شده و عمدتاً افرادی هستند که با سرمایه‌گذاری در این کشور برای خانواده‌هایشان اقامت طولانی مدت بدست آورده‌اند.

یک شهروند افغان که پس از بازگشت طالبان در ایران سرمایه‌گذاری کرده و نمی‌خواهد هویتش فاش شود گفت شمار افغان‌هایی که مثل او سرمایه‌گذاری کرده‌اند به «صدها نفر» می‌رسد:

«من بر اساس سرمایه‌گذاری، اقامت دریافت کردم. اگر سرپرست هر خانواده در یک سال سی هزار دالر/دلار صادرات به افغانستان داشته باشد. اینجا بر اساس این اصول اقامت داده می‌شود، اما به شرط اینکه در ایران یک شرکت باز کنید و تحت نام همین شرکت صادرات داشته باشید. شرط دیگر این است که شما پنجاه هزار دلار در بانک واریز کنید، بر اساس آن به آن فرد اقامت داده می‌شود البته این نوع اقامت باید هر سال تمدید شود. اخیرا قانون دیگری نیز وضع کرده‌اند اگر فردی صد هزار دالر در بانک بگذارد، بر اساس آن به شما اقامت پنج ساله می‌دهند.»

در همین حال آقای یوسفیان می‌گوید تاکنون تعداد سرمایه‌گذاران و شرکت‌های افغانی در ایران به بیش از هفت هزار شرکت می‌رسد.

او افزود که مجموع میزان سرمایه‌گذاری افغان‌ها در ایران به بیش از یک میلیارد دلار تخمین زده می‌شود:

«در ایران بیش از هفت تا هشت هزار شرکت بازرگانی، سرمایه‌گذاری و تجاری داریم. از این جمع اکثریت فعالند و تعدادی هم از لحاظ امتیازی به آن حد نصاب نمی‌رسد. عدد میزان سرمایه‌گذاری افغان‌ها بالای یک میلیارد دالر محاسبه می‌شود. اما به دلیل اینکه هموطنان افغان ما مشکل ورود ارز دارند، هنوز آمار دقیق مجموع سرمایه‌گذاری افغان‌ها را نمی‌توانیم ارائه کنیم که به چه میزان سرمایه گذاری در ایران انجام داده‌اند. اما هستند افراد و شرکت‌های افغان که میزان سرمایه‌گذاری شان تا ۳۰ میلیون دلار می‌رسد.»

واردات و صادرات

همزمان با افزایش میزان سرمایه‌گذاری افغان‌ها در ایران، افغانستان به یکی از بازارهای عمده کالاهای ایرانی مبدل شده است.

آخوندزاده عبدالسلام جواد، سخنگوی وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان گفت تنها در شش ماه اول سال روان میزان واردات از ایران به بیش از یک میلیارد دلار می‌رسد.

آقای جواد میزان سرمایه‌گذاری افغان‌ها در ایران را مشخص نکرد، اما گفت: «سرمایه‌گذاران افغان بیش از صد و پنجاه میلیارد دالر/دلار در کشورهای همسایه سرمایه‌گذاری کرده‌اند. ما از سرمایه‌گذاران افغان دعوت می‌کنیم در داخل کشور سرمایه گذاری کنند.»

او در مورد تعامل تجاری بین افغانستان ایران گفت: «میزان صادرات و واردات افغانستان با جمهوری اسلامی ایران در شش ماه نخست سال ۲۰۲۴به یک میلیارد و ۳۸۰ میلیون دلار می‌رسد.»

به گفته او ارزش کالاهای صادراتی به ایران از افغانستان در این مدت تنها ۲۸ میلیون دلار بوده است:

«سنگ‌های گران‌قیمت و نیمه گران‌قیمت، کشمش، انواع نوشابه و دانه کنجد شامل اقلام عمده صادرات افغانستان به ایران است. اقلام عمده وارداتی از ایران تیل دیزل (گازوئیل)، پترول (بنزین)، مواد خام کارخانه‌های صنعتی، گاز طبیعی و سمنت (سیمان) است.»

برخی شهروندان افغان در ایران می‌گویند در پی سقوط نظام جمهوریت در افغانستان، ایران فرصت‌های سرمایه‌گذاری برای افغان‌ها را سهل‌تر کرد و این اقدام، زمینه‌ساز جلب سرمایه‌های هنگفت افغان‌ها در آن کشور شده است.

رادیوفردا: رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، سیاستگذاران امور خارجه جمهوری اسلامی را به «ترس» از طالبان متهم کرد و همچنین گفت که حقابه ایران از هیرمند به «کشت خشخاش» اختصاص یافته است.

حشمت‌الله فلاحت‌پیشه روز شنبه ششم خرداد در گفت‌وگو با وبسایت رویداد۲۴ گفت: «مرعوب‌ترین سیاست‌گذاران سیاست خارجی کشور، در حوزه افغانستان مشغول به کار هستند که عملا نوعی ترس را به سیاست خارجی کشور در قبال افغانستان تحمیل کردند.»

او افزود که این «ترس» از طالبان موجب شده که «کشور ما اقداماتی مانند تحویل سفارت و برخی دیگر از کار‌هایی را که در شأن ما نبوده، انجام دهند.»

تنش‌ها میان جمهوری اسلامی و طالبان بر سر حقابه ایران از رودخانه هیرمند طی هفته‌های اخیر افزایش یافته و پس از یک «اخطار» ابراهیم رئیسی، سرپرست سفارت ایران در کابل نیز روز ۲۹ اردیبهشت در این زمینه برای طالبان ضرب‌الاجل یک‌ماهه تعیین کرد.

همچنین وزیر خارجه جمهوری اسلامی بار دیگر بر به‌رسمیت نشناختن حکومت طالبان در افغانستان تاکید کرد، اما آقای فلاحت‌پیشه گفت: «مسئولان از آن سوی بام در حال افتادن هستند و می‌گویند حاکمیت افغانستان را به رسمیت نمی‌شناسیم، که فقط یک پیام منفی بدون هرگونه دستاورد است.»

او درباره این «پیام منفی» توضیح بیشتری نداد، اما از نوعی سردرگمی از سوی جمهوری اسلامی در قبال طالبان انتقاد کرد.

فلاحت‌پیشه گفت: «همان کسانی که به طالبان نگاه برادران مجاهد داشتند، اکنون خیلی زود موضع تندی را علیه آن‌ها نشان می‌دهند که حاکی است که موضع مشخصی را در قبال طالبان ندارند.»

رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، روابط تهران و طالبان را به چالش‌های بزرگتر بین‌المللی ایران مربوط دانست و گفت: «همه این مسائل منطقه‌ای بی‌ارتباط با مسائل بین‌المللی ایران نیست. در طول چند دهه اخیر، چون ایران در عرصه بین‌المللی نتوانسته چالش‌های خود را عملی کند، در عرصه منطقه‌ای بازیگران خرد و کوچک به تهدید تبدیل شوند.»

او طالبان را تهدیدی جدی برای جمهوری اسلامی دانست و افزود: «ایران اگر تنش‌های بین‌المللی خود را حل نکند، یک کانون شبه‌دولتی و شبه‌نظامی مانند طالبان، به کانون تهدید برای ایران تبدیل می‌شوند.»

حقابه ایران صرف «کشت خشخاش»

بر اساس قرارداد سال ۱۳۵۱، افغانستان سالانه باید ۸۵۰ میلیون متر مکعب از آب رود هیرمند را به ایران بدهد، اما عدم تعهد افغانستان به این قرارداد به‌ویژه سال‌های گذشته به‌ یکی از چالش‌های جدی بین دو کشور تبدیل شده است.

مقامات طالبان بارها، از جمله دو روز پیش، مدعی شده‌اند که به دلیل کم بودن مقدار آب در صورت باز شدن سد نیز آب به ایران نخواهد رسید.

اما فلاحت‌پیشه در این زمینه گفت: «طی دو سال از روی کار آمدن طالبان، از ۸۵۰ میلیون مترمکعب حقابه ایران، فقط ۴ میلیون متر مکعب آب به ایران آمد که آنهم به دلیل سیلاب‌ها بود و نتوانستند جلوی آن را بگیرند، مگرنه اجازه ورود همین اندک آب را هم نمی‌دادند.»

رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس همچنین این ادعا را مطرح کرد که طالبان در زمینه حقابه ایران از هیرمند «دست برتر را دارد» و «بخش عظیمی از حقابه ایران را کشت خشخاش اختصاص می‌دهند.»

او گفت: «درآمدی که طالبان و قاچاقچیان افغان از صادرات مواد مخدر به ایران است، بیش از کل عملکرد عمرانی ایران در یک سال است.»

فلاحت‌پیشه آمارهای دولت ابراهیم رئیسی در زمینه صادرات به افغانستان را نیز زیر سوال برد و افزود: «کسانی که در آمار‌های اقتصادی اعلام می‌کنند که ایران سالیانه دو تا سه میلیارد صادرات به افغانستان دارد، ولی فقط کمتر از ۱۰۰ میلیون واردات از افغانستان داریم، این محاسبه را صورت نمی‌دهند که درآمد طالبان و قاچاقچیان عمدتا سودی که می‌گیرند به راحتی چندین برابر منافعی است که ایران از صادرات به افغانستان می‌برد.»

این اظهارات این مقام پیشین جمهوری اسلامی در حالی است که پیشتر گزارش‌هایی درباره نقش طالبان در قاچاق مواد مخدر به ایران منتشر شده است.

روزنامه «۸ صبح» افغانستان گزارش داده بود که محمد داوود مُزَمِّل معروف به ملا داوود مزمل، زمانی که معاون والی طالبان در فراه (در مجاورت مرز ایران) بود، مسئولیت قاچاق مواد مخدر به ایران را بر عهده داشت.

همچنین در مستندی که با عنوان «تنها میان طالبان» از سوی یک کارگردان ایرانی ساخته شد، با استناد به حرف‌های خود طالبان گفته شد که چون این گروه پولی ندارد، «مجبور» است به کشت مواد مخدر بپردازد.

بر اساس گزارش‌های رویداد۲۴ و رادیو فردا؛ م.ت/ پ.پ

رادیوفردا: رئیس اندیشکده آب سازمان ملل متحد از عدم «برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری‌های راهبردی» جمهوری اسلامی در جهت گرفتن حقابه ایران از رودخانه هیرمند انتقاد کرد. کاوه مدنی روز جمعه در توئیتی نوشت: «دلسوزان بارها درباره رسیدن این روزها و کور شدن گره اختلاف هیرمند هشدار دادند، اما آقایان به جای برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری‌های راهبردی برای افزایش ظرفیت چانه‌زنی و تعامل مقندرانه با کشور همسایه، به دنبال دسترسی به منابع لایتناهی آب در عمق چند هزار متری و اشتغال‌زایی از طریق توسعه کشاورزی در یک منظقه کم‌آب بودند.»

او با انتشار عکس‌های ماهواره‌ای از وضعیت ذخایر دو سد کجکی و کمال‌خان در افغانستان در سال گذشته و امسال اضافه کرد: «در حال حاضر، حجم آب ذخیره شده در هر دو سد کمال خان و کجکی از پارسال بیشتر است.»

آقای مدنی که پیشتر مدتی معاون سازمان حفاظت محیط زیست ایران بود اما به دلایل فشارهای سیاسی، مجبور به ترک کشور شد، تاکید کرد: «ابعاد این مناقشه پیچیده‌تر از کَلکَل‌های دوربینی و توییتریست.»

تاکید این کارشناس بین‌المللی محیط زیست بر وجود آب پشت سدهای رودخانه هیرمند رد ادعای گروه طالبان در افغانستان است.

در همین زمینه حسین دلیریان رئیس سازمان فضایی ایران نیز روز پنج‌شنبه اعلام کرده بود: «تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که حکومت افغانستان در برخی نقاط با انحراف مسیر آب و ایجاد بندهای متعدد، مانع رسیدن آب به ایران شده است.»

اما گروه طالبان در همین روز مقام‌های جمهوری اسلامی را به بی‌اطلاعی از وضعیت این رودخانه متهم کرده و مدعی شد آب پشت این سدها به اندازه‌ای نیست که طالبان بتواند آن را به سمت ایران رهاسازی کند.

کاوه مدنی، پیشتر از اقدامات جمهوری اسلامی برای انتقال آب از دریا به سیستان و بلوچستان برای حل مشکل آب در این استان نیز انتقاد کرده و آن را «گام بنیادین در راستای کورتر کردن گره ورشکستگی آبی ایران» توصیف کرده بود.

انتقاد او از عملکرد جمهوری اسلامی درباره حقابه ایران از هیرمند در حالی است که حل نشدن این مسئله موجب شده که حتی مقام‌های حکومتی هم به دولت ابراهیم رئیسی اعتراض کنند.

چندی پیش مصطفی محامی، نماینده ولی‌فقیه در استان سیستان‌ و بلوچستان، در یک مراسم رسمی به شدت به ابراهیم رئیسی تاخت و گفت: «در برابر آمریکا شاخ و شانه می‌کشید اما عرضه ندارید حق‌تان را از افغانستان بگیرید؟ با گفتاردرمانی مشکلات حل نمی‌شود.»

او اضافه کرد: «وزارت امور خارجه در پیگیری حقابه سیستان کمال بی‌عرضگی را به خرج داده است.»

همچنین برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی با اشاره به حل نشدن این موضوع، خواستار استیضاح حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه جمهوری اسلامی شدند.
منابع: توییتر، رادیوفردا/ م. ت./ ف. دو.

ارونیوز: رسانه‌های ایران اعلام کردند که گذرگاه مرزی اسلام قلعه و دوغارون در پی بروز تنش مرزی میان ایران و افغانستان بسته شده‌اند با این حال طبق گفته برخی منابع خبری، هیچ درگیری میان مرزبانان ایرانی و نیروهای مرزی طالبان صورت نگرفته است.

طبق گزارش خبرگزاری فارس، تنش پس از آن ایجاد شد که نیروهای مرزی طالبان قصد ساخت یک جاده در منطقه مرزی دو کشور را داشتند که با مخالفت نیروهای مرزبانی ایران روبرو شد. بر اساس این گزارش، اقدام ایران با مقاومت نیروهای طالبان مواجه شد و پس از بحث و مشاجره دو طرف به حالت آماده باش درآمدند.

گفته می‌شود که نیروهای امنیتی طالبان به سمت مرز در حرکت هستند.

از سوی دیگر حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه رئیس جمهوری ایران در امور افغانستان به خبرگزاری تسنیم گفت: «امروز طالبان اقدام به جاده‌سازی بدون هماهنگی قبلی در محدوده مرز دوغارون و نقض مرز کرد که مرزبانی جمهوری اسلامی ایران مانع شد.»

وی افزود: «در تماسی که با وزارت داخله و دفاع طالبان صورت گرفت تاکید شد که اقدامات باید متوقف و موضوع در چارچوب کمیسیون عالی مرزی و مدرنیزاسیون اسناد دو کشور حل و فصل شود.»

طبق گزارش تسنیم، هم اکنون خدمات گمرکی در مرز دوغارون به صورت موقت ارائه نمی‌شود و محموله‌های مختلف موجود در مرز دوغارون به پارکینگها با فاصله امن از مرز منتقل شده‌اند.

دویچه‌وله: دولت طالبان اعلام کرده که در کنفرانس منطقه‌ای ایران در مورد افغانستان شرکت نمی‌کند. به باور علی افشاری، تحلیلگر سیاسی، طالبان نسبت به تکرار تجربه عراق و تمایل جمهوری‌اسلامی به گسترش نفوذ منطقه‌ای حساس است.

ذبیح‌الله مجاهد سخنگوی طالبان روز یکشنبه دوم آبان در مصاحبه با خبرگزاری «آریانا نیوز» افغانستان اظهار داشت که هیچ فردی از طرف طالبان در اجلاس تهران شرکت نخواهد کرد. مقامات وزارت خارجه موضعگیری رسمی نداشتند، اما خبرگزاری فارس اعلام کرده که از طالبان برای این نشست دعوت نشده‌است!

طبق اعلام رسمی قرار است وزرای خارجه کشورهای تاجیکستان، پاکستان، ترکمنستان و ازبکستان و احتمالا نمایندگانی از چین و روسیه در این نشست شرکت کنند که در روز پنجم آبان برگزار می‌شود.

اگر ادعای خبرگزاری فارس درست باشد، آن وقت عدم دعوت از طالبان می‌تواند به معنای جهت‌گیری علیه اقدام طالبان در تشکیل «امارت اسلامی افغانستان» باشد. اگرچه ذبیح‌الله مجاهد اعلام کرده که برگزاری این نشست اقدام خوبی است اما نمی‌تواند این واقعیت را بپوشاند که اختلاف بین دو طرف خیلی زود آشکار شده‌است؛ بخصوص که تصمیم طالبان به یکباره گرفته نشد بلکه بعد از اعلام اولیه بررسی اتخاذ شد.

از سوی دیگر در نبود طالبان که ابزار قدرت را در افغانستان در دست دارد تضمین توافقات نشست تهران و فایده‌مندی آن در هاله‌ای از ابهام قرار می‌گیرد. برگزاری این نشست یک هفته بعد از اجلاس مسکو که نمایندگان جمهوری‌اسلامی هم در آن شرکت داشتند دیگر عاملی است که اثرگذاری نشست تهران را زیر سئوال می‌برد.

توئیت رسول موسوی، مدیرکل آسیای غربی وزارت خارجه ایران که از «ضعف مدیریت» و «عدم تلاش برای رسیدن به اجماع» در نشست مسکو انتقاد کرده بود، نمایانگر ناخرسندی ایران از تحرکات روسیه در خصوص افغانستان بعد از قدرت گرفتن دوباره طالبان درحکمرانی این کشور است.

ظاهرا مقامات جمهوری‌اسلامی از اقدامات روسیه که عملا به سمت عادی سازی طالبان حرکت کرده و آنها را تحت عنوان «دولت موقت» پذیرفته است، ناراضی هستند و انتظار دارند که روسیه ملاحظات آنها را به صورت شروطی در نظر بگیرد.

البته روسیه دولت طالبان را هنوز به رسمیت نشناخته است اما مشابه اتحادیه اروپا، چین و ترکیه به صورت دو فاکتو موجودیت و فرادستی آنها در افغانستان را به عنوان یک واقعیت گریزناپذیر پذیرفته است. دیگر کشورهای جهان نیز که طالبان را به رسمیت نشناخته‌اند کمابیش همین وضعیت را دارند.

به نظر می‌رسد مشکل اصلی جمهوری‌اسلامی ایران، بی‌اعتنایی روسیه به انتظارات مورد نظر است. روسیه در جنگ دوم قره‌باغ نیز عملا سیاست متفاوتی با تهران را انتخاب کرد و در نهایت میانجیگری روسیه شرایط را به ضرر ایران در معادلات ژئوپلتیک و جغرافیایی-اقتصادی منطقه قفقاز جنوبی تغییر داد. البته بستر این اتفاق سیاست‌های غلط گذشته و حال حکومت ایران بود.

بنابراین در این وضعیت شکاف بین دولت‌های ایران و روسیه با توجه به راهبرد خصومت با آمریکا ظرفیت چندانی برای موفقیت جمهوری‌اسلامی در اثرگذاری بر معادلات جدید قدرت در افغانستان ایجاد نمی‌کند.

تاجیکستان و ازبکستان به دلیل نگرانی از بازگشت طالبان به حکومت افغانستان دغدغه‌های مشترکی با ایران دارند و سعی می‌کنند در سطح مراوادات منطقه‌ای اقدامات مشترک برای مهار و مدیریت مشکلات انجام دهند اما بعید است آنها به توافقی با تهران برسند که مورد نظر دولت روسیه نباشد.

بدترشدن شرایط زیست شیعیان افغان که در انفجار دو مسجد آنها توسط داعش بروز کرد، باعث شد تا خشنودی اولیه مقامات جمهوری‌اسلامی از خروج آمریکا از افغانستان زود رنگ ببازد. از ابتدا هم معلوم بود که تنش بین طالبان و جمهوری‌اسلامی در میان مدت اجتناب‌ناپذیر است.

حکومت ایران در شرایط کنونی به دنبال پیدا کردن سهم و جایگاهی در نظام سیاسی جدید افغانستان است و نیروهای شیعه متحد اصلی آن هستند. اما طالبان ضمن تاکید ظاهری بر تشکیل دولت فراگیر پذیرای مداخله کشورهای خارجی در تعیین افراد دولت و یا سهم‌خواهی نیست. علاوه بر آن طالبان با جمهوری‌اسلامی ایران تفاوت‌های عمده‌ای دارد که اجازه روابط عادی را نمی‌دهد.

طالبان حداکثر خواهان تنش‌زدایی، امنیت مرزها و برقراری روابط تجاری است. طالبان در تهیه نیازهای معیشتی و امکانات اولیه مردم افغانستان در تنگنا است و در این چارچوب به رابطه عاری از درگیری با تهران می‌اندیشد اما در عین حال رقابت راهبردی و تمایز با حکومت شیعه‌گرای ایران را نیز نمی‌خواهد کنار بگذارد.

ابراز تمایل رئیس اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری طالبان به خرید نفت از ایران در این چارچوب قابل درک است. ولی طالبان این مساله را می‌خواهد به گونه‌ای مدیریت کند که ابزار نفوذ جمهوری‌اسلامی در افغانستان بعد از خروج آمریکا نشود.

طالبان نسبت به تکرار تجربه عراق و تمایل جمهوری‌اسلامی به گسترش نفوذ منطقه‌ای و پر کردن خلاء قدرت‌های بزرگ حساس است؛ بویژه که ایران یک گروه شبه نظامی از افغان‌های شیعه تشکیل داده است.

از زاویه‌ای دیگر پذیرای رهبری و هژمونی جمهوری‌اسلامی ایران در جریان بنیادگرایی اسلامی نیز نیست. بنابراین پیام اصلی عدم حضور طالبان در نشست تهران را می‌توان اینگونه تفسیر کرد که خواهان دادن سهم ویژه و مورد انتظار جمهوری‌اسلامی ایران در افغانستان نیست. طالبان بر روی روابط خوب با پاکستان، ترکیه و قطر و سپس روسیه و چین حساب کرده است.

مرز طولانی با افغانستان و ارتباط با سران منتقد و مخالف طالبان اهرم‌های فشار جمهوری‌اسلامی هستند اما استفاده از این اهرم‌های فشار واکنش طالبان را در بر خواهد داشت که امکان ایجاد ناامنی و اختلال بخصوص در زمینه قاچاق مواد مخدر و تشدید تنش آبی را دارد. ازاینرو مقامات حکومت ایران در وضعیتی چالشی قرار دارند و اختلافاتی که در نحوه مواجهه با شرایط جدید افغانستان در درون بلوک قدرت وجود دارد، تصمیم‌گیری را دشوار کرده‌ است.

اظهار نظر خامنه‌ای در خصوص تکرار ادعای بلااستناد انتساب داعش به آمریکا به صورت تلویحی هشداری به طالبان نیز بود که اگر ملاحظات حکومت ایران را در نظر نگیرد چه بسا این اتهام بار دیگر متوجه خود آنها نیز بشود و طالبان در دستگاه رسمی جمهوری‌اسلامی به آلت دست بودن آمریکا متهم شود.

بررسی همه جانبه عوامل دخیل ومتغیرهای اثرگذار، در نهایت جمهوری‌اسلامی را به سمتی می‌برد که ضمن خودداری از درگیری با طالبان به تدریج به سمت تقویت مخالفان این گروه اسلام‌گرای سلفی جهادی حرکت کند.

مطالب منتشر شده در صفحه “دیدگاه” الزاما بازتاب‌دهنده نظر دویچه‌وله فارسی نیست.

بی‌بی‌سی: ویدیوها نشان می‌دهد که هزاران پناهجوی افغان از گذرگاه مرزی عازم ایران هستند. پس از تسلط طالبان در افغانستان موج پناهجویان از این کشور به نحو بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است.
ویدیوهایی به بی‌بی‌سی فرستاده شده که نشان می‌دهد هزاران نفر سوار بر خودروها و پیاده در انتظار عبور از گذرگاه مرزی زرنج در ولایت نیمروز افغانستان به ایران هستند.
گزارش‌ حاکیست که شمار پناهجویان افغان عازم ایران پس از روی کار آمدن طالبان در افغانستان به‌شدت افزایش یافته است.
مقصد نهایی بیشتر پناهجویان افغان کشورهای غربی است.
محمد هاشم حنظله، فرمانده مرزی ولایت نیمروز به خبرگزاری فرانسه گفت که قبلا هر ماه حدود هزار تا دو هزار نفر از گذرگاه مرزی زرنج به ایران می‌رفتند که پس از روی کار آمدن طالبان شمار پناهجویانی که در تلاش برای گذشتن از مرز به ایران هستند “روزانه به حدود سه تا چهار هزار نفر” افزایش یافته است.
به گفته او، افراد کمی اسناد لازم را برای عبور از مرز دارند.
برخی از این پناهجویان به خبرگزاری فرانسه گفته اند که ماموران مرزی ایران به پناهجویان شلیک کرده یا بدرفتاری کرده اند.

View this post on Instagram

A post shared by BBC NEWS فارسی (@bbcpersian)

پس از ورود طالبان به کابل، آمریکا و کشورهای غربی در دو هفته تا ۳۰ آگوست توانستند حدود ۱۲۴ هزار نفر را از فرودگاه کابل خارج کنند.
نمایندگان آمریکا و اتحادیه اروپا امروز و فردا در دوحه با مقام‌های طالبان در مورد خروج شمار بیشتری از همکاران محلی پیشین و افرادی که جانشان در خطر است، گفتگو می‌کنند.

اروپا نگران مهاجران از افغانستان است

مقام‌های اروپایی نیز نسبت به هجوم مهاجران از افغانستان به اروپا اظهار نکرانی کرده اند.
یلوا یوهانسون، مسئول امور داخلی اتحادیه اروپا روز جمعه هشدار داد که اروپا باید تهدیدات امنیتی ناشی از مهاجران از افغانستان را جدی‌تر بگیرد.

توضیح تصویر،ترکیه برای مقابله با هجوم پناهجویان از ایران به این کشور دیوار مرزی کشیده است که توسط خودروهای مسلح نگهبانی می‌شود. عکس استان مرزی وان با آذربایجان غربی را در اوایل ماه اکتبر نشان می‌دهد.

به گزارش رویترز، او دیروز در لوکزامبورگ پس از دیدار با همتایان اروپایی خود گفت: “در مورد تهدید تروریستی از سوی افغانستان، باید بگویم که ارزیابی من این است که سطح هشدار به اندازه کافی بالا نیست. ما واقعاً باید اقدامات بیشتری انجام دهیم.”
یوهانسون گفت، در حال حاضر، اتحادیه اروپا شاهد حرکت شمار زیاد افغان‌ها به سمت مرزهای خود نیست، اما جهان مسئولیت اخلاقی دارد که از افغان‌های در معرض خطر محافظت کند.

• درخواست پناهندگی برخی افغان‌ها در بریتانیا ‘ممکن است رد شود’
• بحران افغانستان: بود‌وباش پناهجویان در اردوگاه‌های آمریکایی
• ‘پناهنده بودم… حالا زندگی‌ام را کنترل می‌کنم به همان روشی که هواپیما را کنترل می‌کنم’